{"id":108110,"date":"2019-05-28T12:08:37","date_gmt":"2019-05-28T16:08:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=108110"},"modified":"2019-05-31T11:28:20","modified_gmt":"2019-05-31T15:28:20","slug":"relikwie-meki-panskiej-prawdziwy-krzyz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=108110","title":{"rendered":"Relikwie M\u0119ki Pa\u0144skiej \u2013 Prawdziwy Krzy\u017c"},"content":{"rendered":"

Rozw\u00f3j kultu<\/h4>\nKrzy\u017c, do kt\u00f3rego Chrystus zosta\u0142 przybity i na kt\u00f3rym umar\u0142, sta\u0142 si\u0119 dla chrze\u015bcijan, w spos\u00f3b naturalny i logiczny, przedmiotem szczeg\u00f3lnego nabo\u017ce\u0144stwa oraz kultu. \u015aw.\u201d\u2020Pawe\u0142 pisa\u0142: \u201eChrystus bowiem nie pos\u0142a\u0142 mi\u0119 chrzci\u0107, ale Ewangeli\u0119 g\u0142osi\u0107 nie w m\u0105dro\u015bci s\u0142owa, ale aby si\u0119 nie sta\u0142 daremnym krzy\u017c Chrystusowy\u201d (1 Kor 1, 17), \u201eZ Chrystusem jestem przybity do krzy\u017ca\u201d (Gal 2, 19), \u201e[Chrystus] pojedna\u0142 obydwu w jednym ciele z Bogiem przez krzy\u017c\u201d (Ef 2, 16), \u201eWielu bowiem [\u2026] post\u0119puje jak nieprzyjaciele krzy\u017ca Chrystusowego\u201d\n\n(Fil 3, 18), \u201e[\u2026] niszcz\u0105c cyrograf dekretu, kt\u00f3ry nam by\u0142 przeciwny, przeciw nam napisany, i ten usun\u0105\u0142, przybijaj\u0105c go na krzy\u017cu\u201d (Kol 2, 14), \u201eJa za\u015b, nie daj Bo\u017ce, abym si\u0119 mia\u0142 chlubi\u0107 jak tylko w krzy\u017cu Pana naszego Jezusa Chrystusa, przez kt\u00f3ry \u015bwiat jest mi ukrzy\u017cowany a ja \u015bwiatu\u201d (Gal 6, 14).\n\nWydaje si\u0119 wi\u0119c jasne, \u017ce dla \u015bw. Paw\u0142a krzy\u017c Chrystusowy by\u0142 nie tylko cenn\u0105 pami\u0105tk\u0105 cierpie\u0144 i \u015bmierci Zbawiciela, ale r\u00f3wnie\u017c symbolem \u015bci\u015ble zwi\u0105zanym z Jego Ofiar\u0105 i z tajemnic\u0105 Odkupienia. Oczywistym by\u0142o wi\u0119c, i\u017c powinien on by\u0107 otaczany czci\u0105 i sta\u0107 si\u0119 przedmiotem kultu dla chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy zostali przez niego zbawieni. O takim kulcie w Ko\u015bciele pierwszych wiek\u00f3w posiadamy liczne, jednoznaczne i przekonuj\u0105ce \u015bwiadectwa. Tertulian odpiera\u0142 zarzut, i\u017c chrze\u015bcijanie adoruj\u0105 krzy\u017c, odpowiadaj\u0105c na niego argumentum ad hominem, nie neguj\u0105c tego jednak. Na ten sam zarzut odpowiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c inny apologeta, Minucjusz Feliks. Na koniec mo\u017cemy te\u017c wspomnie\u0107 o s\u0142ynnej karykaturze Aleksamenosa, przedstawiaj\u0105cej posta\u0107 oddaj\u0105c\u0105 cze\u015b\u0107 ukrzy\u017cowanemu cz\u0142owiekowi z g\u0142ow\u0105 os\u0142a. W oparciu o wszystkie te \u015bwiadectwa wyci\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna wniosek, \u017ce poganie, nie wnikaj\u0105c g\u0142\u0119biej w t\u0119 spraw\u0119, uwa\u017cali, \u017ce chrze\u015bcijanie adorowali krzy\u017c; apologeci za\u015b odpowiadali na ten zarzut po\u015brednio lub te\u017c albo stwierdzali, \u017ce chrze\u015bcijanie nie oddaj\u0105 mu czci boskiej, nie neguj\u0105c jednak, i\u017c otaczany by\u0142 on pewn\u0105 form\u0105 kultu.\n\nPowszechnie uznaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, i\u017c w zdobieniach katakumb znajdowa\u0142 si\u0119, mi\u0119dzy innymi, je\u015bli nie sam krzy\u017c, to przynajmniej mniej lub bardziej zawoalowane aluzje do tego \u015bwi\u0119tego symbolu. [\u2026] .\n\nKult ten rozszerzy\u0142 si\u0119 znacznie po odkryciu miejsc zwi\u0105zanych z M\u0119k\u0105 Pa\u0144sk\u0105 oraz Prawdziwego Krzy\u017ca. Po tym, jak Jerozolima podupad\u0142a i zosta\u0142a zburzona podczas wojen z Rzymem, a zw\u0142aszcza od momentu, w kt\u00f3rym Hadrian wzni\u00f3s\u0142 na jej ruinach Colonia Aelia Capitolina, miejsca zwi\u0105zane z m\u0119k\u0105, \u015bmierci\u0105 oraz z\u0142o\u017ceniem do grobu Chrystusa zosta\u0142y zbezczeszczone i – prawdopodobnie – porzucone. Za panowania Konstantyna, po wydaniu przez niego edyktu tolerancyjnego, Makary, biskup Jerozolimy, doprowadzi\u0142 do rozpocz\u0119cia prac wykopaliskowych (prawdopodobnie ok. roku 327) maj\u0105cych na celu ustalenie lokalizacji tych \u015bwi\u0119tych miejsc. Dzi\u0119ki temu zlokalizowana zosta\u0142a Kalwaria oraz Gr\u00f3b \u015awi\u0119ty, a w trakcie prac wykopaliskowych odnalezione zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c drzewo Prawdziwego Krzy\u017ca. Zosta\u0142o ono uznane za autentyczne i wzniesiona zosta\u0142a dla niego kaplica lub oratorium, o kt\u00f3rej wspominaj\u0105 Euzebiusz, \u015bw. Cyryl Jerozolimski oraz Sylwia (Etheria). Pocz\u0105wszy od roku 347, czyli dwadzie\u015bcia lat po tych pracach wykopaliskowych, \u015bw. Cyryl m\u00f3wi\u0142 o Drzewie Krzy\u017ca w swych katechezach wyg\u0142aszanych w tych w\u0142a\u015bnie miejscach (IV, 10; X, 14; XIII, 4). Inskrypcja z roku 359, znaleziona w Tixer, w okolicy S\u00c3\u00a9tif w Mauretanii, wspomina obok innych relikwii r\u00f3wnie\u017c o fragmencie Prawdziwego Krzy\u017ca (Roman Miscellanies, X, 441). [\u2026] Relacja Sylwii (Peregrinatio Etheriae), kt\u00f3rej autentyczno\u015b\u0107 jest niekwestionowana, m\u00f3wi o tym, w jaki spos\u00f3b drzewo Prawdziwego Krzy\u017ca czczone by\u0142o w Jerozolimie oko\u0142o roku 380. W Wielki Pi\u0105tek, o godzinie 8.00 rano, wierni oraz zakonnicy gromadzili si\u0119 w Kaplicy Krzy\u017ca (wzniesionej nieopodal Kalwarii), po czym nast\u0119powa\u0142a ceremonia adoracji Prawdziwego Krzy\u017ca. Biskup zasiada\u0142 na swej katedrze, przed nim znajdowa\u0142 si\u0119 st\u00f3\u0142 przykryty lnianym obrusem, wok\u00f3\u0142 sto\u0142u za\u015b stali diakoni. Nast\u0119pnie wnoszony by\u0142 posrebrzany relikwiarz, po czym wyj\u0119te z niego \u015bwi\u0119te drzewo Krzy\u017ca, wraz z tabliczk\u0105 (titulus), umieszczane by\u0142o na stole. Biskup wyci\u0105ga\u0142 r\u0119k\u0119 nad \u015bwi\u0119t\u0105 relikwi\u0105, diakoni za\u015b czuwali wraz z nim w czasie, gdy wierni podchodzili pojedynczo do sto\u0142u, k\u0142aniali si\u0119 nisko i ca\u0142owali Krzy\u017c, dotykali tak jego jak i tabliczki czo\u0142em i oczyma, nie wolno im jednak by\u0142o dotkn\u0105\u0107 go r\u0119koma. Owe \u015brodki ostro\u017cno\u015bci nie by\u0142y bynajmniej bezzasadne, znana jest bowiem relacja m\u00f3wi\u0105ca o tym, jak pewnego dnia jeden z wiernych, udaj\u0105c, i\u017c pragnie uca\u0142owa\u0107 Krzy\u017c, okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 do tego stopnia pozbawiony skrupu\u0142\u00f3w, i\u017c odgryz\u0142 jego kawa\u0142ek, kt\u00f3ry wyni\u00f3s\u0142 nast\u0119pnie jako relikwi\u0119. Do obowi\u0105zku diakon\u00f3w nale\u017ca\u0142o wi\u0119c dbanie o to, aby co\u015b takiego nigdy si\u0119 ju\u017c nie powt\u00f3rzy\u0142o. \u015aw. Cyryl, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c opowiada o tej ceremonii, przedstawiaj\u0105c relacj\u0119 znacznie kr\u00f3tsz\u0105, dodaje jednak pewien wa\u017cny szczeg\u00f3\u0142, a pisze mianowicie, i\u017c relikwie Prawdziwego Krzy\u017ca by\u0142y rozprowadzane po ca\u0142ym \u015bwiecie. Wspomina te\u017c o srebrnym relikwiarzu, kt\u00f3ry zawiera\u0142 fragmenty Prawdziwego Krzy\u017ca (patrz Cabrol, La Peregrinatio ad loca sancta, 105). W kilku innych miejscach swej relacji Sylwia (znana r\u00f3wnie\u017c jako Egeria, Echeria, Eiheria i Etheria) pisze o Kaplicy Krzy\u017ca (zbudowanej pomi\u0119dzy bazylikami Anastasis i Martyrion) – odgrywaj\u0105cej znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w liturgii wielkanocnej Jerozolimy.\n\nPrawa wydane przez Teodozjusza oraz Walentyniana III (Cod. Justin., I. tit. VII) zakazywa\u0142y pod gro\u017ab\u0105 najsurowszych kar malowania, rze\u017abienia oraz rycia znaku krzy\u017ca na chodnikach, tak, aby ten \u015bwi\u0119ty znak nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 deptany. Prawo to zosta\u0142o nast\u0119pnie powt\u00f3rzone przez synod w Trullo (691, kan. LXXII). Z kolei prawa wydane przez Juliana Apostat\u0119, jak pisze \u015bw. Cyryl z Aleksandrii (Contra Julian, VI, Opp. VI), uznawa\u0142y za przest\u0119pstwo adorowanie przez chrze\u015bcijan drzewa Krzy\u017ca, kre\u015blenie jego znaku na czole czy te\u017c umieszczanie go nad wej\u015bciem do dom\u00f3w. \u015aw. Jan Chryzostom w swych pismach kilkukrotnie czyni aluzj\u0119 do czci okazywanej krzy\u017cowi. Wystarczy przytoczy\u0107 tu jeden cytat: \u201eKr\u00f3lowie zdobi\u0105 swe diademy krzy\u017cem, symbolem \u015bmierci Zbawiciela; na [ich] purpurze – krzy\u017c; w ich modlitwach – krzy\u017c; na ich zbrojach – krzy\u017c, na o\u0142tarzu – krzy\u017c; na ca\u0142ym \u015bwiecie – krzy\u017c. Krzy\u017c l\u015bni ja\u015bniej ni\u017c s\u0142o\u0144ce\u201d[\u2026] . W tym samym czasie pielgrzymki do miejsc \u015bwi\u0119tych stawa\u0142y si\u0119 coraz powszechniejsze, do czego przyczyni\u0142 si\u0119 w znacz\u0105cym stopniu przyk\u0142ad dany przez \u015bw. Helen\u0119. \u015aw. Hieronim, opisuj\u0105c pielgrzymk\u0119 \u015bw. Pauli do Jerozolimy, pisze \u017ce \u201ele\u017c\u0105c przed Krzy\u017cem adorowa\u0142a go [ona], jak gdyby widzia\u0142a wisz\u0105cego na nim Zbawiciela\u201d (Ep. CVIII). Jest znacz\u0105cym faktem, \u017ce nawet ikonokla\u015bci, kt\u00f3rzy z takim fanatyzmem walczyli z obrazami i rycinami, czynili wyj\u0105tek dla symbolu krzy\u017ca. St\u0105d te\u017c znale\u017a\u0107 mo\u017cemy jego wyobra\u017cenie na monetach sprzyjaj\u0105cych ikonoklazmowi cesarzy: Leona Izauryjczyka, Konstantyna Kopronima, Leona IV, Nicefora, Micha\u0142a II i Teofila (por. Banduri, Numism. Imperat. Rom., II). Niekiedy zdarza\u0142o si\u0119, i\u017c kult ten prowadzi\u0142 do nadu\u017cy\u0107. St\u0105d w\u0142a\u015bnie pojawiaj\u0105 si\u0119 wzmianki o ormia\u0144skiej sekcie chazingarii (od chazus – krzy\u017c), kt\u00f3rej cz\u0142onkowie oddawali cze\u015b\u0107 bosk\u0105 krzy\u017cowi. II Sob\u00f3r w Nicei (787), zwo\u0142any w celu po\u0142o\u017cenia kresu nadu\u017cyciom i zako\u0144czenia sporu z ikonoklastami, ustali\u0142 raz na zawsze katolick\u0105 doktryn\u0119 i dyscyplin\u0119 w tej kwestii. Okre\u015bli\u0142, \u017ce wierni winni oddawa\u0107 cze\u015b\u0107 formie \u201edrogocennego i o\u017cywiaj\u0105cego Krzy\u017ca\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c obrazom lub innym wyobra\u017ceniom przedstawiaj\u0105cym Chrystusa, Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Dziewic\u0119 oraz \u015bwi\u0119tych. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak wskazywa\u0142, \u017ce nie wolno oddawa\u0107 im czci latria: \u201eNie otacza si\u0119 ich jednak tak\u0105 adoracj\u0105, jaka wed\u0142ug naszej wiary nale\u017cy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie naturze Bo\u017cej. [\u2026] Cze\u015b\u0107 oddawana wizerunkowi przechodzi na prototyp; a kto sk\u0142ada ho\u0142d obrazowi, ten go sk\u0142ada Istocie, kt\u00f3r\u0105 obraz przedstawia. Tak oto umocnione jest nauczanie naszych \u015bwi\u0119tych Ojc\u00f3w czyli Tradycja Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 Ewangeli\u0119 od kra\u0144ca do kra\u0144ca ziemi\u201d. Dekret ten powt\u00f3rzony zosta\u0142 nast\u0119pnie przez VIII Sob\u00f3r w Konstantynopolu (869, kan. III). Sob\u00f3r ten wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cnia pomi\u0119dzy aspasmos i proskynesis nale\u017cnymi Prawdziwemu Krzy\u017cowi, a alethine latreia (prawdziw\u0105 adoracj\u0105), kt\u00f3ra nie powinna mu by\u0107 okazywana. Teodor Studyta, wielki przeciwnik ikonoklast\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c czyni bardzo wyra\u017ane rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy adoratio relativa (proskynesis achetike) oraz adoracj\u0105 we w\u0142a\u015bciwym sensie tego s\u0142owa.\n

Katolicka nauka o czci nale\u017cnej krzy\u017cowi<\/h4>\nPrzechodz\u0105c do szczeg\u00f3\u0142owego om\u00f3wienia katolickiej nauki w kwestii czci nale\u017cnej krzy\u017cowi warto wspomnie\u0107 o teoriach Brocka, Abb\u00c3\u00a9 Ansaulta, le Mortilleta oraz innych, kt\u00f3rzy utrzymywali, i\u017c odkryli dowody potwierdzaj\u0105ce otaczanie tego symbolu szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105 przez pogan \u017cyj\u0105cych przed Chrystusem. [\u2026] Odnosz\u0105c si\u0119 zw\u0142aszcza do egipskiego krzy\u017ca w kszta\u0142cie p\u0119tli, Letronne, Raoul-Rochette i Lajard omawiaj\u0105 w bardzo uczony spos\u00f3b symbolik\u0119 tego prostego hieroglifu oznaczaj\u0105cego \u017cycie, kt\u00f3ry egipscy chrze\u015bcijanie zdawali si\u0119 uwa\u017ca\u0107 za rodzaj pierwotnego objawienia krzy\u017ca chrze\u015bcija\u0144skiego i kt\u00f3ry umieszczali na swych grobowcach. Wedle cytowanego wy\u017cej dekretu II Soboru w Nicei, kult krzy\u017ca oparty jest na tej samej zasadzie co kult relikwii oraz obraz\u00f3w, cho\u0107 oczywi\u015bcie Prawdziwy Krzy\u017c zachowuje pod wzgl\u0119dem godno\u015bci pierwsze miejsce w\u015br\u00f3d wszystkich relikwii. Warto tu przytoczy\u0107 uwag\u0119 Petaviusa (XV, XII, 1), a mianowicie \u017ce kult ten powinien by\u0107 postrzegany jako nie nale\u017c\u0105cy do istoty religii, ale jako b\u0119d\u0105cy jedn\u0105 z adiaphora, czy te\u017c rzeczy niekoniecznie koniecznych do zbawienia. I rzeczywi\u015bcie, cho\u0107 wiara nasza uczy nas, \u017ce kult ten jest po\u017cyteczny, uprawniony, godny pochwa\u0142y i propagowania, i cho\u0107 nie wolno m\u00f3wi\u0107 o nim jako o czym\u015b szkodliwym, pozostaje on niemniej jedn\u0105 z tych pobo\u017cnych praktyk, co kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce zach\u0119ca\u0107, ogranicza\u0107 j\u0105 lub nawet jej zakazywa\u0107, stosownie do okoliczno\u015bci. T\u0142umaczy to, dlaczego kult obraz\u00f3w zakazany by\u0142a \u017bydom przez tekst Ksi\u0119gi Wyj\u015bcia (20, 4-5), nadinterpretowany p\u00f3\u017aniej przez ikonoklast\u00f3w i protestant\u00f3w: \u201eNie uczynisz sobie obrazu rytego ani \u017cadnej podobizny tego, co jest na niebie w g\u00f3rze i co na ziemi nisko, ani z tych rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 w wodach pod ziemi\u0105. Nie b\u0119dziesz si\u0119 im k\u0142ania\u0142 ani s\u0142u\u017cy\u0142. Ja jestem Pan, B\u00f3g tw\u00f3j [\u2026] \u201d. T\u0142umaczy to r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa, kiedy konwertyci z poga\u0144stwa byli tak liczni a pami\u0119\u0107 o ba\u0142wochwalstwie tak \u015bwie\u017ca, Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznawa\u0142 za w\u0142a\u015bciwe nie zezwala\u0107 na rozw\u00f3j kultu obraz\u00f3w; p\u00f3\u017aniej jednak, kiedy niebezpiecze\u0144stwo znik\u0142o, kiedy tradycje chrze\u015bcija\u0144skie i chrze\u015bcija\u0144ski instynkt okrzep\u0142y, kult ten rozwija\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b bardziej swobodny. Trzeba tu jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce kult obraz\u00f3w i relikwii nie jest kultem latria, oznaczaj\u0105cym kult nale\u017cny samemu tylko Bogu, ale – jak uczy II Sob\u00f3r w Nicei – \u201ewzgl\u0119dnym\u201d kultem pokazywanym obrazowi czy relikwii i odnosz\u0105cym si\u0119 do tego, co one reprezentuj\u0105. Dok\u0142adnie t\u0119 sam\u0105 doktryn\u0119 znale\u017a\u0107 mo\u017cna w dokumentach Soboru Trydenckiego (sesja XXV): \u201eObrazy Chrystusa, Bo\u017cej Rodzicielki oraz innych \u015bwi\u0119tych nale\u017cy posiada\u0107 i zachowywa\u0107 zw\u0142aszcza w \u015bwi\u0105tyniach, i oddawa\u0107 im nale\u017cn\u0105 cze\u015b\u0107 i uszanowanie, nie dlatego, by wierzono, \u017ce tkwi w nich jakie\u015b b\u00f3stwo czy moc, ze wzgl\u0119du na kt\u00f3re mia\u0142yby by\u0107 czczone; lub \u017ce mo\u017cna ich o co\u015b prosi\u0107; lub \u017ce nale\u017cy pok\u0142ada\u0107 nadziej\u0119 w obrazach, jak niegdy\u015b czynili poganie, kt\u00f3rzy sw\u0105 nadziej\u0119 pok\u0142adali w bo\u017ckach, ale dlatego, \u017ce okazywany im honor odnosi si\u0119 do wzoru, kt\u00f3ry przedstawiaj\u0105. W ten spos\u00f3b przez obrazy, gdy je ca\u0142ujemy, odkrywamy przed nimi g\u0142ow\u0119 i kl\u0119kamy, adorujemy Chrystusa i czcimy \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rych one nosz\u0105 podobizny\u201d.\n\nTa jednoznaczna, rozpraszaj\u0105ca wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci doktryna, g\u0142oszona by\u0142a r\u00f3wnie\u017c przez Bellarmine\u2019a, Bossueta i Petaviusa. Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce nie wszyscy teologowie wypowiadali si\u0119 w tej kwestii w ten spos\u00f3b. Za \u015bw. Albertem Wielkim i Aleksandrem z Hales, \u015bw. Bonawentura, \u015bw. Tomasz oraz cz\u0119\u015b\u0107 scholastyk\u00f3w, nauczali \u017ce cze\u015b\u0107 oddawana krzy\u017cowi oraz wizerunkowi Chrystusa jest kultem latria, wprowadzaj\u0105c jednak pewne rozr\u00f3\u017cnienie: ta sama cze\u015b\u0107 nale\u017cna jest obrazowi i jego prototypowi, jednak prototyp czczony jest ze wzgl\u0119du na niego samego, wizerunek za\u015b ze wzgl\u0119du na prototyp, w tym drugim przypadku mamy wi\u0119c do czynienia z latria relativa. Zar\u00f3wno w przypadku prototypu jak i wyobra\u017cenia przedmiot adoracji jest ten – tak wi\u0119c wyobra\u017ceniu Chrystusa winni jeste\u015bmy cze\u015b\u0107 latria, podobnie jak Jego osobie. W rzeczywisto\u015bci wyobra\u017cenie stanowi jedno\u015b\u0107 ze swym prototypem, st\u0105d te\u017c gdyby wyobra\u017ceniu oddawana by\u0142a cze\u015b\u0107 w stopniu ni\u017cszym, umniejsza\u0142oby si\u0119 tym samym cze\u015b\u0107 nale\u017cn\u0105 prototypowi. [\u2026]\n

Relikwie Prawdziwego Krzy\u017ca<\/h4>\n\u015awiadectwo Sylwii (Etherii) pokazuje, jak wielk\u0105 czci\u0105 otaczane by\u0142y te relikwie; za\u015b wsp\u00f3\u0142czesny jej \u015bw. Cyryl Jerozolimski za\u015bwiadcza, \u017ce \u201eca\u0142y zamieszka\u0142y \u015bwiat pe\u0142ny jest relikwii drzewa Krzy\u017ca\u201d. W roku 1889 francuscy archeologowie Letaille i Audollent odkryli w rejonie S\u00c3\u00a9tif inskrypcj\u0119 z roku 359, w kt\u00f3rej, obok innych relikwii, wspomina si\u0119 o \u015bwi\u0119tym drzewie Krzy\u017ca (de ligno crucis et de terra promissionis ubi natus est Christus). Inna inskrypcja, odkryta w Rasgunia (Przyl\u0105dek Matifu), nieco wcze\u015bniejsza ni\u017c ta z S\u00c3\u00a9tif, wspomina o innej relikwii Prawdziwego Krzy\u017ca (sancto ligno salvatoris adlato) (patrz Duchesne w Acad. Des inscr., Pary\u017c, 6 grudnia 1889; Morel, \u201eLes missions catholiques\u201d, 25 marca 1890, s. 156; Catech. IV w P.G. XXXIII, 469; por. ibidem, 800, Prokopiusz, De Bello Persico, II, XI). \u015aw. Jan Chryzostom pisze, \u017ce fragmenty Prawdziwego Krzy\u017ca przechowywane by\u0142y w z\u0142otych relikwiarzach, kt\u00f3re ludzie ze czci\u0105 nosili na sobie.\n\nPrzytaczali\u015bmy ju\u017c wy\u017cej traktuj\u0105cy o czci okazywanej Prawdziwemu Krzy\u017cowi ust\u0119p Peregrinatio. Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej \u015bw. Paulin z Noli przes\u0142a\u0142 Sulpicjuszowi Sewerowi fragment Prawdziwego Krzy\u017ca wraz ze s\u0142owami: \u201ePrzyjmij wielki dar ma\u0142ych [rozmiar\u00f3w]; przyjmij, w postaci [tej] niemal niedostrzegalnej drzazgi, bro\u0144 [przeciw niebezpiecze\u0144stwom] doczesnym oraz gwarancj\u0119 wiecznego bezpiecze\u0144stwa\u201d (Epist. XXXI, n 1, P.L., LXI, 325). Oko\u0142o roku 455 Juwenalis, patriarcha Jerozolimy, przes\u0142a\u0142 papie\u017cowi \u015bw. Leonowi fragment drzewa Krzy\u017ca (S. Lepnis Epist. CXXXIX, P.L., LIV, 1108). Wedle Liber Pontificalis za pontyfikatu \u015bw. Sylwestra Konstantyn podarowa\u0142 Bazylice Santa Croce w Jerozolimie fragment Prawdziwego Krzy\u017ca (Duchesne, Liber Pontificalis, I, 80, por. 78, 178, 179 i 195). W pismach pochodz\u0105cych z czasu pontyfikat\u00f3w \u015bw. Hilarego (461-468) oraz Symmachusa (498-514) odnale\u017a\u0107 mo\u017cna wzmianki, \u017ce fragmenty Prawdziwego Krzy\u017ca umieszczane by\u0142y w p\u0142ytach o\u0142tarzowych (op. cit., I, 242 sq. I 261 sq.). Oko\u0142o roku 500 Awitus, biskup Vienne, prosi\u0142 Patriarch\u0119 Jerozolimy o przes\u0142anie mu fragmentu Krzy\u017ca (P.L., LIX, 235, 239).\n\nWiadomo, i\u017c kr\u00f3lowa Frank\u00f3w Radegunda, po wycofaniu si\u0119 do Poitiers, otrzyma\u0142a od cesarza Justyna III du\u017cy fragment Prawdziwego Krzy\u017ca. Z okazji tej zorganizowana zosta\u0142a wielka uroczysto\u015b\u0107, a klasztor ufundowany przez kr\u00f3low\u0105 w Poitiers nosi\u0142 od tego momentu imi\u0119 Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego. R\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas Wenancjusz Fortunat, biskup Poitiers i znany poeta tego czasu, u\u0142o\u017cy\u0142 hymn Vexilla Regis, kt\u00f3ry do dzi\u015b \u015bpiewany jest w Ko\u015bciele obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego w uroczysto\u015bci Krzy\u017ca \u015aw.. Nieco p\u00f3\u017aniej \u015bw. Grzegorz przes\u0142a\u0142 fragment Prawdziwego Krzy\u017ca Teodolindzie, kr\u00f3lowej Longobard\u00f3w (Ep. XIV, 12), inn\u0105 za\u015b Rekaredowi, katolickiemu kr\u00f3lowi Hiszpanii (Ep. IX, 122). W roku 690, za pontyfikatu Sergiusza I, znaleziona zosta\u0142a szkatu\u0142ka zawieraj\u0105ca relikwi\u0119 Prawdziwego Krzy\u017ca, kt\u00f3ra przes\u0142ana zosta\u0142a przez cesarza Justyna II Janowi III (560-574) (por. Borgia, De Cruce Vaticana, Rzym 1779, s. 63; Duchesne, Liber Pontificalis, I, 374 i 378). Nie b\u0119dziemy tu podawa\u0107 szczeg\u00f3\u0142owej historii innych relikwii Krzy\u017ca (patrz dzie\u0142a Grestera oraz artyku\u0142y Krausa i B\u00c3\u00a4umera). Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje ksi\u0105\u017cka Rohaulta de Fleury M\u00c3\u00a9moire sur les instruments de la Passion (Pary\u017c, 1870). Autor jej, dzi\u0119ki i\u015bcie tytanicznej pracy, skatalogowa\u0142 wszystkie czczone po jego czasy fragmenty relikwii i udowodni\u0142, \u017ce wbrew twierdzeniom licznych protestant\u00f3w oraz racjonalist\u00f3w, zebrane razem zachowane po dzi\u015b dzie\u0144 fragmenty Krzy\u017ca nie tylko nie wype\u0142ni\u0142yby \u201esporego statku\u201d, ale nie z\u0142o\u017cy\u0142yby si\u0119 nawet na 1\/3 obj\u0119to\u015bci Prawdziwego Krzy\u017ca, kt\u00f3ry prawdopodobnie mia\u0142 wysoko\u015b\u0107 3 lub 4 metr\u00f3w, za\u015b jego belka poprzeczna mierzy\u0142a ok. 2 metr\u00f3w. Oto jego wyliczenia: przyjmuj\u0105c, \u017ce Krzy\u017c, do kt\u00f3rego przybity zosta\u0142 Chrystus, wykonany by\u0142 z drewna sosnowego, jak uwa\u017cali zajmuj\u0105cy si\u0119 tym tematem specjali\u015bci, oraz \u017ce wa\u017cy\u0142 on ok. 75 kg, obj\u0119to\u015b\u0107 jego wynosi\u0107 musia\u0142a z grubsza 178\u201d\u2020000\u201d\u2020000 milimetr\u00f3w sze\u015bciennych. Jednak \u0142\u0105czna obj\u0119to\u015b\u0107 zachowanych relikwii nie przekracza zgodnie z obliczeniami M. Rohaulta de Fleury 4\u201d\u2020000\u201d\u2020000 milimetr\u00f3w sze\u015bciennych, tak wi\u0119c nawet uwzgl\u0119dniwszy fragmenty, kt\u00f3re zagin\u0119\u0142y lub z jakich\u015b powod\u00f3w nie zosta\u0142y uj\u0119te w tych wyliczeniach, wci\u0105\u017c jeszcze daleko jest do 178\u201d\u2020000\u201d\u2020000 milimetr\u00f3w sze\u015bciennych, kt\u00f3re powinien zawiera\u0107 Prawdziwy Krzy\u017c.\n

G\u0142\u00f3wne \u015bwi\u0119ta liturgiczne zwi\u0105zane z Krzy\u017cem<\/h4>\n\u015awi\u0119to Krzy\u017ca, podobnie jak wiele innych \u015bwi\u0105t liturgicznych, mia\u0142o sw\u00f3j pocz\u0105tek w Jerozolimie i zwi\u0105zane jest z odnalezieniem Prawdziwego Krzy\u017ca oraz wzniesieniem przez Konstantyna ko\u015bcio\u0142\u00f3w na miejscach Grobu \u015awi\u0119tego oraz Kalwarii. W maj\u0105cych miejsce 14 i 15 wrze\u015bnia 335 r. uroczystych ceremoniach po\u015bwi\u0119cenia tych ko\u015bcio\u0142\u00f3w uczestniczyli biskupi zgromadzeni na synodzie w Tyrze oraz wielka liczba biskup\u00f3w ze wszystkich prowincji cesarstwa. Upami\u0119tniaj\u0105ce te wydarzenia \u015bwi\u0119to, znane jako Encaenia, mia\u0142o niezwykle uroczysty charakter i posiada\u0142o rang\u0119 r\u00f3wn\u0105 Wielkanocy i Objawieniu Pa\u0144skiemu. Opis jego znale\u017a\u0107 mo\u017cna w Peregrinatio, stanowi\u0105cym nieocenione \u017ar\u00f3d\u0142o informacji odno\u015bnie do genezy \u015bwi\u0105t liturgicznych. Uroczysto\u015b\u0107 ta przyci\u0105ga\u0142a do Jerozolimy co roku ok. 40-50 biskup\u00f3w, wielk\u0105 liczb\u0119 mnich\u00f3w z Mezopotamii, Syrii, Egiptu, Tebaidy oraz z innych prowincji, a tak\u017ce rzesze \u015bwieckich obu p\u0142ci. \u015awi\u0119to traktowane by\u0142o jako nakazane i \u201eza winnego grzechu ci\u0119\u017ckiego uwa\u017ca\u0142 si\u0119 ten, kto w okresie tym nie uczestniczy\u0142 w owej wielkiej uroczysto\u015bci\u201d. \u015awi\u0119to to trwa\u0142o osiem dni i mia\u0142o w\u00f3wczas wy\u0142\u0105cznie lokalny charakter. Z czasem rozprzestrzeni\u0142o si\u0119, jak wiele innych, na Konstantynopol – a stamt\u0105d na Rzym. Usi\u0142owano przeszczepi\u0107 je do r\u00f3\u017cnych tradycji lokalnych, a ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201eKrzy\u017ca \u015awi\u0119tego w Jerozolimie\u201d, jak wskazuje na to jego nazwa, mia\u0142 przypomina\u0107 nosz\u0105cy to samo wezwanie ko\u015bci\u00f3\u0142 z Ziemi \u015awi\u0119tej.\n\n\u015awi\u0119to Podniesienia Krzy\u017ca \u015aw. zacz\u0119\u0142o by\u0107 obchodzone w Rzymie pod koniec VII wieku. Pewna wzmianka o nim pojawia si\u0119 za pontyfikatu Sergiusza I (687-701), jednak\u017ce, jak zauwa\u017ca Dom B\u00c3\u00a4umer, z tekstu tego (Lib. Pontif., I, 374, 378) wynika wyra\u017anie, \u017ce \u015bwi\u0119to owo istnia\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej. Nie\u015bcis\u0142ym jest wi\u0119c, jak si\u0119 to cz\u0119sto czyni, przypisywanie jego zaprowadzenia wspominanemu wy\u017cej papie\u017cowi. Ko\u015bcio\u0142y Galii, kt\u00f3re w okresie tym nie mia\u0142y jeszcze zwyczaju czci\u0107 Krzy\u017ca 14 wrze\u015bnia, posiada\u0142y \u015bwi\u0119to o podobnym charakterze w dniu 3 maja. Prawdopodobnie wprowadzone ono zosta\u0142o tam w VII wieku, jako \u017ce staro\u017cytne dokumenty gallika\u0144skie, takie jak Lekcjonarz z Luxeuil, nie wspominaj\u0105 o nim, podobnie jak nie czyni tego \u015bw. Grzegorz z Tours. Wed\u0142ug msgr Duchesne data ta wydaje si\u0119 by\u0107 zaczerpni\u0119ta z legendy o znalezieniu Prawdziwego Krzy\u017ca (Lib. Pontif., I, s. CVIII). P\u00f3\u017aniej, kiedy liturgie gallika\u0144ska i rzymska stopi\u0142y si\u0119 ze sob\u0105, ka\u017cdemu z tych \u015bwi\u0105t – aby unikn\u0105\u0107 konieczno\u015bci po\u015bwi\u0119cenia kt\u00f3rego\u015b z nich – nadany zosta\u0142 odmienny charakter. \u015awi\u0119to obchodzone 3 maja nosi\u0142o nazw\u0119 Znalezienia Krzy\u017ca i upami\u0119tni\u0142o w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny odkrycie drzewa Krzy\u017ca przez \u015bw. Helen\u0119; \u015awi\u0119to Podniesienia Krzy\u017ca, obchodzone 14 wrze\u015bnia, upami\u0119tni\u0142o natomiast przede wszystkim okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych Herakliusz odzyska\u0142 od Pers\u00f3w uprowadzon\u0105 przez nich w roku 614 relikwi\u0119 Prawdziwego Krzy\u017ca. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce starszym z tych dw\u00f3ch \u015bwi\u0105t by\u0142o owo obchodzone 13 i 14 wrze\u015bnia, oraz \u017ce wspomnienie Znalezienia Krzy\u017ca by\u0142o pocz\u0105tkowo z nim po\u0142\u0105czone.\n\nR\u00f3wnie\u017c zwyczaj adoracji krzy\u017ca w trakcie ceremonii Wielkiego Pi\u0105tku wywodzi si\u0119 z Jerozolimy i stanowi wierne odtworzenie wspomnianych przez Peregrinatio obrz\u0119d\u00f3w Adoracji Prawdziwego Krzy\u017ca w IV wieku. Cze\u015b\u0107 okazywana krzy\u017cowi w Jerozolimie sta\u0142a si\u0119 niebawem powszechna. Grzegorz z Tours pisze o \u015brodzie i pi\u0105tku po\u015bwi\u0119conych krzy\u017cowi – prawdopodobnie maj\u0105c na my\u015bli \u015brod\u0119 i pi\u0105tek Wielkiego Tygodnia (por. De Gloria Mart., I, V). Najstarszy opis ceremonii adoracji krzy\u017ca znajduje si\u0119 w przypisywanym powszechnie \u015bw. Grzegorzowi Wielkiemu Ordo Romanus. Rozpoczyna\u0142a si\u0119 ona, zgodnie z tym dokumentem, w ten sam spos\u00f3b co wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, po seriach responsori\u00f3w. Krzy\u017c ustawiony by\u0142 przed o\u0142tarzem, kap\u0142ani, diakoni, subdiakoni, duchowni ni\u017cszych \u015bwi\u0119ce\u0144 i nast\u0119pnie wierni podchodzili do niego kolejno, pozdrawiali krzy\u017c przy \u015bpiewie Ecce lignum crucis in quo salus mundi pependit. Venite adoremus (Oto drzewo krzy\u017ca na kt\u00f3rym zawis\u0142o zbawienie \u015bwiata. P\u00f3jd\u017amy z pok\u0142onem.) a nast\u0119pnie Psalmu 118 (patrz Mabillon, Mus. Ital., Pary\u017c 1689, II, 23). Ko\u015bci\u00f3\u0142 obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego zachowa\u0142 po dzi\u015b dzie\u0144 te same elementy liturgiczne w ceremonii Wielkiego Pi\u0105tku, dodaj\u0105c do nich \u015bpiew improperia oraz hymnu o krzy\u017cu Pangue lingua gloriosi lauream certaminis.\n\nPoza obrz\u0119dem adoracji krzy\u017ca w Wielki Pi\u0105tek oraz obchodzonym we wrze\u015bniu \u015bwi\u0119cie mu po\u015bwi\u0119conym, Grecy posiadaj\u0105 do dzi\u015b inne jeszcze \u015bwi\u0119to Adoracji Krzy\u017ca – obchodzone przez nich 1 sierpnia oraz w trzeci\u0105 niedziel\u0119 Wielkiego Postu. Jest do\u015b\u0107 prawdopodobne, \u017ce Grzegorz Wielki zaznajomi\u0142 si\u0119 z tym \u015bwi\u0119tem podczas pobytu w Konstantynopolu, oraz \u017ce stacja Santa Croce in Gerusalemme, w niedziel\u0119 Laetare (czwart\u0105 niedziel\u0119 Wielkiego Postu), stanowi upami\u0119tnienie czy te\u017c pr\u00f3b\u0119 na\u015bladowania owej bizantyjskiej uroczysto\u015bci.\u00ce\u00a9<\/span><\/strong>\n

Za The Catholic Encyclopedia<\/em> t\u0142umaczy\u0142 Tomasz Maszczyk<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozw\u00f3j kultu Krzy\u017c, do kt\u00f3rego Chrystus zosta\u0142 przybity i na kt\u00f3rym umar\u0142, sta\u0142 si\u0119 dla chrze\u015bcijan, w spos\u00f3b naturalny i logiczny, przedmiotem szczeg\u00f3lnego nabo\u017ce\u0144stwa oraz kultu. \u015aw.\u201d\u2020Pawe\u0142 pisa\u0142: \u201eChrystus bowiem nie pos\u0142a\u0142 mi\u0119 chrzci\u0107, ale Ewangeli\u0119 g\u0142osi\u0107 nie w m\u0105dro\u015bci s\u0142owa, ale aby si\u0119 nie sta\u0142 daremnym krzy\u017c Chrystusowy\u201d (1 Kor 1, 17), \u201eZ Chrystusem […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108110"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=108110"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108110\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=108110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=108110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=108110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}