{"id":107576,"date":"2019-04-17T09:57:57","date_gmt":"2019-04-17T13:57:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=107576"},"modified":"2019-04-17T11:10:40","modified_gmt":"2019-04-17T15:10:40","slug":"bogdan-dobosz-zeby-notre-dame-byla-notre-dame-nie-wszyscy-jednak-tego-chca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=107576","title":{"rendered":"Prof. Bartyzel: katedra Notre-Dame symbolizowa\u0142a to, co jest przeciwie\u0144stwem dzisiejszej Francji"},"content":{"rendered":"

Katedra Notre-Dame symbolizowa\u0142a to, co jest ca\u0142kowitym przeciwie\u0144stwem dzisiejszej Francji, Francji republika\u0144skiej, laickiej, maso\u0144skiej: \u015bcis\u0142\u0105 uni\u0119, wi\u0119\u017a duchow\u0105 Kr\u00f3lestwa Francji i Ko\u015bcio\u0142a, jako dw\u00f3ch rzeczywisto\u015bci ontologicznie r\u00f3\u017cnych, ale ze sob\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zanych jak dusza z cia\u0142em. U\u017cywaj\u0105c tej metafory mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce katedra Notre-Dame by\u0142a dusz\u0105 mistycznego cia\u0142a politycznego, jakim by\u0142o Kr\u00f3lestwo Francji <\/em>– m\u00f3wi w rozmowie z PCh24 profesor Jacek Bartyzel.<\/strong><\/p>\r\n

Dlaczego we Francji w\u0142a\u015bcicielem ko\u015bcio\u0142\u00f3w, w tym katedry Notre-Dame, jest antyklerykalne pa\u0144stwo?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

To wynika z loi de s\u00c3\u00a9paration, czyli ustawy o rozdziale pa\u0144stwa od ko\u015bcio\u0142\u00f3w – w liczbie mnogiej, co podkre\u015bla dystans, traktowanie na tej samej p\u0142aszczy\u017anie Ko\u015bcio\u0142a i sekt. Pa\u0144stwo przej\u0119\u0142o wszystkie budynki ko\u015bcielne, w\u0142\u0105cznie ze \u015bwi\u0105tyniami. Dzia\u0142aj\u0105 one na zasadzie wypo\u017cyczenia ich przez pa\u0144stwo do sprawowania kultu, przy czym pa\u0144stwo wcale nie wypo\u017cycza \u015bwi\u0105ty\u0144 bezpo\u015brednio Ko\u015bcio\u0142owi, tylko zmusza katolik\u00f3w do tworzenia stowarzysze\u0144, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z ludzi \u015bwieckich. To jest wzorzec antyklerykalny, kt\u00f3ry najpierw zastosowano we Francji, potem (po rewolucji roku 1910) w Portugalii, a w latach 20. XX wieku r\u00f3wnie\u017c w Meksyku.<\/p>\r\n

Pa\u0144stwo francuskie zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 do ochrony tych budynk\u00f3w i dbania o ich stan. Zasada jest taka, \u017ce budowle zabytkowe maj\u0105 by\u0107 finansowane przez administracj\u0119 centraln\u0105, natomiast te, kt\u00f3re nie maj\u0105 charakteru zabytkowego, przez gminy. Nale\u017cy tutaj zauwa\u017cy\u0107 dwie rzeczy. Po pierwsze pa\u0144stwo – m\u00f3wi\u0105c eufemistycznie – niezbyt dobrze wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re samo na siebie przyj\u0119\u0142o. Akurat w czwartek dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Notre-Dame w og\u00f3le nie by\u0142a ubezpieczona.<\/p>\r\n

Powinno to oczywi\u015bcie zrobi\u0107 pa\u0144stwo. Nawet je\u017celi jest si\u0119 przeciwnikiem przymusu ubezpiecze\u0144, to \u00f3w przymus akurat we Francji istnieje, wi\u0119c prawo powinno zosta\u0107 zastosowane. Po drugie ustawa funkcjonuje ju\u017c ponad 100 lat i powinna si\u0119 zmieni\u0107 kwalifikacja tego, co jest budowl\u0105 zabytkow\u0105. Zabytkiem jest budowla maj\u0105ca ponad 100, albo ponad 150 lat – r\u00f3\u017cne s\u0105 regulacje. A przecie\u017c chocia\u017cby w latach 70. XIX wieku, kiedy dzia\u0142a\u0142 w\u0142a\u015bciwie ostatni katolicki rz\u0105d we Francji, rz\u0105d ksi\u0119cia premiera Alberta de Broglie, zwany rz\u0105dem odbudowy moralnej, zainaugurowano i przeprowadono przez parlament ustawy o wybudowaniu ca\u0142ego szeregu ekspiacyjnych \u015bwi\u0105ty\u0144, na czele z Sacr\u00c3\u00a9-C\u00c5\u201cur na Montmartre, czy bazyliki na wzg\u00f3rzu Fourvi\u00c3\u00a8re w Lyonie. Wtedy te\u017c powsta\u0142 we Francji ca\u0142y szereg budowli sakralnych, kt\u00f3re – pomijaj\u0105c ich podstawow\u0105 funkcj\u0119 – dzisiaj maj\u0105 ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 zabytkow\u0105 oraz artystyczn\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest w charakterystycznym stylu po\u0142\u0105czenia neoromanizmu z neobizantynizmem. Ich sytuacja przedstawia si\u0119 bardzo \u017ale. Pa\u0144stwo (poza wyj\u0105tkowymi wypadkami jak katedra w Chartres, kt\u00f3ra jest w dobrym stanie) z obowi\u0105zku si\u0119 nie wywi\u0105zuje. Ca\u0142y szereg ko\u015bcio\u0142\u00f3w po prostu popada w ruin\u0119. Dzieje si\u0119 to zw\u0142aszcza na poziomie administracji lokalnej – zawsze mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nie ma pieni\u0119dzy, gdy\u017c s\u0105 \u201epilniejsze potrzeby\u201d. Ponadto dziesi\u0105tki ko\u015bcio\u0142\u00f3w s\u0105 po prostu niszczone pod pretekstem braku wiernych lub desakralizowane i przerabiane na r\u00f3\u017cne budowle, kt\u00f3re trudno nazwa\u0107 budynkami u\u017cyteczno\u015bci publicznej.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, pa\u0144stwo francuskie przej\u0119\u0142o na siebie utrzymanie ksi\u0119\u017cy, co nie jest rozwi\u0105zaniem dobrym. Pensje ksi\u0119\u017cy s\u0105 na poziomie najni\u017cszej kategorii urz\u0119dnik\u00f3w – i to samorz\u0105dowych, kt\u00f3rzy w og\u00f3le s\u0105 gorzej op\u0142acani ni\u017c urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi.<\/p>\r\n

Coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o odbudowie katedry Notre-Dame. Czy w obliczu niepokoj\u0105cych trend\u00f3w we wsp\u00f3\u0142czesnym budownictwie sakralnym mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 wiernej lub w miar\u0119 wiernej odbudowy, czy powinni\u015bmy obawia\u0107 si\u0119 raczej architektonicznych innowacji?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

S\u0105 wypowiedzi \u015bwiadcz\u0105ce, \u017ce pa\u0144stwo, a tak\u017ce faktyczne si\u0142y kierownicze za nim stoj\u0105ce, na czele z masoneri\u0105, chc\u0105 wykorzysta\u0107 to do nadania katedrze charakteru, kt\u00f3ry b\u0119dzie daleki od prawdziwie katolickiej \u015bwi\u0105tyni. Nie my\u015bl\u0119 tu nawet o czym\u015b tak radykalnym jak zupe\u0142na zmiana statusu, bo na to nigdy si\u0119 nie odwa\u017c\u0105, ale mo\u017cna zrobi\u0107 bardzo wiele rzeczy, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zamazywa\u0107 czy os\u0142abia\u0107 katolicki charakter katedry. Mo\u017ce to dotyczy\u0107 pewnych rze\u017ab, malowide\u0142, czy innego sposobu aran\u017cacji przestrzeni, kt\u00f3ry b\u0119dzie zaciera\u0142 to, co katolickie, cho\u0107by Maryjny aspekt katolickiego kultu.<\/p>\r\n

Dodatkowo Ko\u015bci\u00f3\u0142 we Francji jest silnie progresywny i w\u0142a\u015bciwie kolaboruje z laick\u0105 republik\u0105. Wobec tego mo\u017cna si\u0119 obawia\u0107 nie tylko braku oporu, ale wr\u0119cz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania aktualnej francuskiej hierarchii w tym procederze. Wielk\u0105 przestrog\u0105 jest jedyna wybudowana we Francji w XX wieku nowa katedra – katedra w mie\u015bcie \u00c3\u2030vry. Nie tylko nie ma ona nic wsp\u00f3lnego z tradycyjnym uk\u0142adem przestrzennym i symbolik\u0105 \u015bwi\u0105tyni katolickiej, ale ma wr\u0119cz znamiona kultu maso\u0144skiego. Jest to budowla cylindryczna, w kt\u00f3rej rozmaite (mniej lub bardziej ukryte) symbole wskazuj\u0105 na kult wolnomularski, a nie katolicki. To jest bardzo niepokoj\u0105ca przestroga.<\/p>\r\n

Ponadto pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c wypowied\u017a samego prezydenta Francji, kt\u00f3ra zosta\u0142a bardzo szybko usuni\u0119ta z Twittera, w kt\u00f3rej Macron do\u015b\u0107 enigmatycznie, ale jednak w spos\u00f3b daj\u0105cy do my\u015blenia, m\u00f3wi\u0142 o dostosowaniu odbudowanej katedry to wsp\u00f3\u0142czesnego, pluralistycznego spo\u0142ecze\u0144stwa. To brzmi bardzo gro\u017anie.<\/p>\r\n

Z niepokojem i pewn\u0105 podejrzliwo\u015bci\u0105 patrzy\u0142bym te\u017c na te pozornie hojne deklaracje ofert finansowego wsparcia odbudowy, p\u0142yn\u0105ce zar\u00f3wno ze strony r\u00f3\u017cnych multimilioner\u00f3w, kt\u00f3rzy raczej nie s\u0105 znani z katolickiej gorliwo\u015bci, jak te\u017c ze strony \u015brodowisk muzu\u0142ma\u0144skich i \u017cydowskich. Jest prosta zasada: kto p\u0142aci, ten wymaga. Nie ma wi\u0119c pewno\u015bci, czy za t\u0105 hojno\u015bci\u0105 nie p\u00f3jd\u0105 \u201edezyderaty\u201d b\u0119d\u0105ce raczej \u201epropozycjami nie do odrzucenia\u201d je\u015bli chodzi o przysz\u0142y kszta\u0142t katedry.<\/p>\r\n

Francuskie w\u0142adze zamykaj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ko\u015bcio\u0142\u00f3w z powodu ma\u0142ej liczby lub braku wiernych. Faktycznie – zaanga\u017cowanych religijne katolik\u00f3w jest tam faktycznie niewielu. Jednak podczas po\u017caru katedry Notre-Dame widzieli\u015bmy ludzi modl\u0105cych si\u0119 na ulicach. Czy wobec tego mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 we Francji religijnego przebudzenia, czy jednak modlili si\u0119 wtedy ci, kt\u00f3rzy i tak zawsze si\u0119 modl\u0105?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Patrz\u0105c po ludzku trudno spodziewa\u0107 si\u0119 wielkiego zbiorowego przebudzenia. Przypominaj\u0105 mi si\u0119 s\u0142owa Juana Donoso Cort\u00c3\u00a9sa: widzia\u0142em wiele jednostek, kt\u00f3re odesz\u0142y od Ko\u015bcio\u0142a, a potem do Niego wr\u00f3ci\u0142y, ale jeszcze nie widzia\u0142em narodu, kt\u00f3ry dokona\u0142by apostazji i powr\u00f3ci\u0142. Ale oczywi\u015bcie dla Pana Boga nie ma nic niemo\u017cliwego.<\/p>\r\n

Zwr\u00f3ci\u0142bym natomiast uwag\u0119 na to, kto by\u0142 w\u015br\u00f3d modl\u0105cych si\u0119 na ulicach podczas po\u017caru katedry. To byli na og\u00f3\u0142 ludzie m\u0142odzi – co jest sygna\u0142em bardzo pozytywnym – ale byli to te\u017c ludzie zwi\u0105zani ze \u015brodowiskami tradycjonalistycznymi. One oczywi\u015bcie wci\u0105\u017c stanowi\u0105 niewielki procent narodu francuskiego, ale jednak jest to grupa dynamiczna i gorliwa. We Francji, kt\u00f3ra jest krajem totalnie zlaicyzowanym, nominalna liczba ochrzczonych oraz bior\u0105cych \u015blub w ko\u015bciele (je\u015bli z powod\u00f3w obiektywnych mog\u0105) jest relatywnie du\u017ca. Ale to nie s\u0105 ludzie praktykuj\u0105cy i \u017cyj\u0105cy wiar\u0105. Natomiast w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy w jaki\u015b spos\u00f3b s\u0105 zaanga\u017cowani w \u017cycie katolickie, widzimy co\u015b, co w Polsce jest wci\u0105\u017c nie do pomy\u015blenia: dwa wyra\u017ane skrzyd\u0142a po\u015br\u00f3d masy ludzi \u017cyj\u0105cych poza Ko\u015bcio\u0142em – nawet je\u015bli formalnie do Niego nale\u017c\u0105cych. Jedno skrzyd\u0142o jest ultraprogresywne, za\u015b drugie – tradycjonalistyczne. W zwi\u0105zku z tym, na tle indyferentnej masy ludzi praktycznie nieznaj\u0105cych w og\u00f3le podstaw wiary, tradycjonali\u015bci s\u0105 si\u0142\u0105, poniewa\u017c wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i gorliwo\u015bci\u0105. To, na co mo\u017cna – jak s\u0105dz\u0119 – realistycznie liczy\u0107, to stopniowy, chocia\u017c powolny, wzrost si\u0142y \u015brodowisk tradycjonalistycznych, czyli wzrost liczby katolik\u00f3w b\u0119d\u0105cych rzeczywistymi katolikami. Oni mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 zaczynem ewentualnej katolickiej odnowy, a na pewno b\u0119d\u0105 coraz bardziej widoczni, gdy\u017c s\u0105 wyrazi\u015bci.<\/p>\r\n

Katedra Notre-Dame ma niezwykle symboliczne znaczenie dla Francji, Europy, historii i Wiary. Czy wobec tego Pan Profesor dostrzega symbolik\u0119 w po\u017carze tej \u015bwi\u0105tyni?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Katedra Notre-Dame jest jedn\u0105 z wielu wielkich gotyckich katedr we Francji i w ca\u0142ej Europie. Mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, \u017ce niekt\u00f3re s\u0105 nawet pi\u0119kniejsze, jak katedra w Chartres, czy w Beauvais. Swoj\u0105 wa\u017cn\u0105 symbolik\u0119 ma tak\u017ce katedra w Reims, kt\u00f3ra by\u0142a katedr\u0105 koronacyjn\u0105 kr\u00f3l\u00f3w Francji. Jednak wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 Notre-Dame bierze si\u0119 z jej lokalizacji w stolicy Francji, najstarszej c\u00f3ry Ko\u015bcio\u0142a, przez wieki chor\u0105\u017cego katolicko-\u0142aci\u0144skiej Zachodniej Europy, zw\u0142aszcza za najwi\u0119kszych z Kapetyng\u00f3w jak Filip Augusty czy Ludwik XI \u015awi\u0119ty. Ta wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 ma z jednej strony aspekt religijny, bo katedra sta\u0142a si\u0119 ostatecznie miejscem przechowywania jednych z najcenniejszych chrze\u015bcija\u0144skich relikwii – jak, przede wszystkim, Korona Cierniowa. Z drugiej strony katedra Notre-Dame symbolizowa\u0142a tak\u017ce to, co jest dok\u0142adnym przeciwie\u0144stwem dzisiejszej Francji, Francji republika\u0144skiej, laickiej, maso\u0144skiej: \u015bcis\u0142\u0105 uni\u0119, wi\u0119\u017a duchow\u0105 Kr\u00f3lestwa Francji i Ko\u015bcio\u0142a, jako dw\u00f3ch rzeczywisto\u015bci ontologicznie r\u00f3\u017cnych, ale ze sob\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zanych jak dusza z cia\u0142em. U\u017cywaj\u0105c tej metafory mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce katedra Notre-Dame by\u0142a dusz\u0105 mistycznego cia\u0142a politycznego, jakim by\u0142o Kr\u00f3lestwo Francji, kr\u00f3lestwo lilii, kr\u00f3lestwo Kapetyng\u00f3w.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Rozmawia\u0142 Micha\u0142 Wa\u0142ach<\/strong><\/p>\r\n

Za: PoloniaChristiana – pch24.pl (2019-04-17)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

\u0179eby Notre-Dame, by\u0142a Notre-Dame. Nie wszyscy jednak tego chc\u0105 – Bogdan Dobosz<\/em><\/h2>\r\n

Prezydent Macron zadeklarowa\u0142 odbudow\u0119 paryskiej katedry Notre-Dame w ci\u0105gu 5 lat. Przy okazji pad\u0142a \u0142adna deklaracja na temat dziedzictwa narodowego, kt\u00f3re konstytuuje Francj\u0119. Eksperci s\u0105 bardziej ostro\u017cni co do dat. Padaj\u0105 terminy – 10, a nawet 15 lat. Bertrand de Feydeau, wiceprezes Fundacji Dziedzictwa np. przypomina, \u017ce do budowy katedry u\u017cyto w XII i XIII wieku d\u0119bowych belek z istniej\u0105cych wtedy las\u00f3w pierwotnych. Ich rozmiary (100 m d\u0142ugo\u015bci) pokazuj\u0105, \u017ce dzisiaj ju\u017c takich drzew po prostu nie mamy. Trudno\u015bci i przeszk\u00f3d jest bardzo du\u017co. Nie tylko to budzi jednak pewne obawy.<\/p>\r\n

\"Bogdan<\/p>\r\n

Argonowski [CC BY 3.0 (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/3.0)]<\/em><\/p>\r\n

Prezydent Emmanuel Macron w telewizyjnym przem\u00f3wieniu og\u0142osi\u0142 zarazem \u201eOdbudujemy katedr\u0119 jeszcze pi\u0119kniej\u201d. Czy to zapowied\u017a wprowadzenia jakich\u015b innowacji i zmian? Francuscy prezydenci znani s\u0105 z zostawiania po sobie r\u00f3\u017cnych \u201epomnik\u00f3w\u201d w stolicy. Mo\u017cna przypomnie\u0107 centrum Pompidou, bibliotek\u0119 Mitteranda, lotnisko de Gaule\u2019a, czy Mitterandow\u0105 szklan\u0105 wierz\u0119 na dziedzi\u0144cu Luwru. Macron mo\u017ce tu mie\u0107 siln\u0105 pokus\u0119 pozostawienia i po sobie \u015bladu, a okazja w\u0142a\u015bnie si\u0119 nadarza.<\/p>\r\n

Franck Riester, minister kultury Francji zaproszony do telewizji m\u00f3wi\u0142 na temat \u201erekonstrukcji Notre-Dame de Pari\u201d i dodawa\u0142, \u017ce \u201ewybor\u00f3w b\u0119d\u0105 dokonywali specjali\u015bci\u201d. Pad\u0142o konkretne pytanie – skoro g\u0142owa pa\u0144stwa chce uczyni\u0107 katedr\u0119 \u201ejeszcze pi\u0119kniejsz\u0105\u201d, czy Notre-Dame zostanie odbudowana identycznie, czy te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 b\u0119dzie nosi\u0142a \u015blady nowoczesno\u015bci? Riester odpowiedzia\u0142 tu dyplomatycznie, \u017ce \u201ewiele oryginalnych element\u00f3w konstrukcji obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 w dym, wi\u0119c mog\u0105 istnie\u0107 nowe techniki, by\u0107 mo\u017ce nowe materia\u0142y\u201d. Doda\u0142, \u017ce czas na tak\u0105 debat\u0119 dopiero nadejdzie.<\/p>\r\n

Dyskusja ju\u017c jednak si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a, co samo w sobie brzmi do\u015b\u0107 niebezpiecznie. Pokusa nadania katolickiej \u015bwi\u0105tyni jakiego\u015b np. rysu \u201erepublika\u0144skiego braterstwa\u201d b\u0119dzie bardzo silna. Ju\u017c teraz w mediach pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania, czy katedr\u0119 nale\u017cy odbudowa\u0107 ca\u0142kowicie zgodnie ze stanem poprzednim, czy te\u017c mo\u017ce zmodernizowa\u0107? Na razie padaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie argumenty architektoniczne i historyczne. Wskazuje si\u0119, \u017ce XIX-wieczna iglica by\u0142a elementem niepasuj\u0105cym do ca\u0142o\u015bci, \u017ce trzeba pomy\u015ble\u0107 o nowych materia\u0142ach. Oby nie wpadli na pomys\u0142 wyposa\u017cenia gotyckiej katedry i jej architektonicznego przes\u0142ania w nowe elementy zupe\u0142nie innego przes\u0142ania\u2026<\/p>\r\n

\u0141adne deklaracje prezydenta, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 sobie inauguracj\u0119 na urz\u0105d na tle symbolicznej piramidy, nie musz\u0105 budzi\u0107 zaufania. Zw\u0142aszcza kiedy m\u00f3wi, \u017ce Notre-Dame ma by\u0107 \u201ejeszcze pi\u0119kniejsza\u201d.<\/p>\r\n

Bogdan Dobosz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Zobacz tak\u017ce:<\/strong><\/p>\r\n