{"id":107483,"date":"2019-04-09T19:57:50","date_gmt":"2019-04-09T23:57:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=107483"},"modified":"2019-04-09T19:57:50","modified_gmt":"2019-04-09T23:57:50","slug":"rozmowa-z-pania-rezyser-albo-niebieski-tygrys","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=107483","title":{"rendered":"Rozmowa z pani\u0105 re\u017cyser, albo niebieski tygrys"},"content":{"rendered":"

Z pani\u0105 re\u017cyser, znan\u0105 z feministycznych przekona\u0144 i film\u00f3w, w kt\u00f3rych brutalnie rozprawia si\u0119 z \u201emitami o kobiecie\u201d, rozmawia mi\u0142y redaktor z kulturalnego programu radiowego. Mimo tak wielkiej i wyczerpuj\u0105cej s\u0142awy (nagrody sypi\u0105 si\u0119 bez ko\u0144ca) i nat\u0142oku artystycznych zaj\u0119\u0107 (robi w\u0142a\u015bnie kolejny film o kobietach), autorka popularnych dzie\u0142 znalaz\u0142a dla s\u0142uchaczy chwil\u0119 czasu. Co nale\u017cy w takiej kr\u00f3tkiej rozmowie zaakcentowa\u0107? Przede wszystkim odwag\u0119. Pani re\u017cyser jest m\u0142oda, a taka odwa\u017cna! Odwa\u017cne s\u0105 te\u017c jej bohaterki. Co sama my\u015bli o nich? \u201ePodziwiam je\u201d, o\u015bwiadcza  skromnie. \u201eZa ich si\u0142\u0119 i odwag\u0119\u201d. No tak, ale to brzmi do\u015b\u0107 og\u00f3lnikowo. A tak konkretnie? \u201eZa to, \u017ce walcz\u0105 z rzeczywisto\u015bci\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Edgar Degas – Aria<\/em><\/p>\r\n

W ten spos\u00f3b znana autorka film\u00f3w ukazuj\u0105cych m\u0119skie<\/em> kobiety, bezwzgl\u0119dnie egzekwuj\u0105ce swoje \u201eprawa\u201d w nieprzyjaznym, prymitywnym, zaplutym, szowinistycznym m\u0119skim \u015bwiecie, dotkn\u0119\u0142a sedna sprawy. \u201eWalka z rzeczywisto\u015bci\u0105\u201d jest motywem wszystkich dzie\u0142 awangardy artystycznej, literackiej, filmowej, plastycznej. Jest nici\u0105 przewodni\u0105 wszelkich rewolucji. Jest wielkim programem ideolog\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 porwa\u0107 masy – zawsze ich wrogiem, podst\u0119pnym i zdradliwym, s\u0105 ci, co aktualnie sprawuj\u0105 w\u0142adz\u0119 i nie przepadaj\u0105 za awangard\u0105. \u201eObali\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107\u201d, to zadanie przy\u015bwiecaj\u0105ce wszystkim wielkim radosnym utopiom, wszystkim nie\u015bmia\u0142ym zrazu marzeniom, kt\u00f3re przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 stopniowo w pot\u0119\u017cne, zasilane z hojnych kieszeni operacje propagandowe na skal\u0119 globaln\u0105.<\/p>\r\n

A przede wszystkim, jest to program wiecznego, nigdy nie zmordowanego, stale gotowego do nowych po\u015bwi\u0119ce\u0144, do w\u0142asnor\u0119cznego przenoszenia g\u00f3r aktywizmu. Istne perpetuum mobile. I zarobi\u0107 mo\u017cna przy okazji, i po\u015bmia\u0107 si\u0119, i pogimnastykowa\u0107. Dobra lokata energii tw\u00f3rczej. A sama pani (obywatelka) re\u017cyser? Czy jest do swoich bohaterek podobna?, docieka redaktor. Po sekundzie wahania pada niespodziewana odpowied\u017a: \u201eJa je podziwiam, imponuj\u0105 mi, ale sama nie jestem taka silna\u201d. Pani re\u017cyser prywatnie kontentuje si\u0119 \u017cyciem konwencjonalnym, wr\u0119cz banalnie tradycyjnym, a ca\u0142y huragan swojej niezgody na rzeczywisto\u015b\u0107 wlewa w swoje filmy. Wybaczamy jej t\u0119 s\u0142abo\u015b\u0107 patrz\u0105c na jej dzie\u0142a.<\/p>\r\n

Prawdziwym wyzwaniem tw\u00f3rc\u00f3w tego rodzaju jest, by ich wzorzec idealnie zmienionej rzeczywisto\u015bci – czy te\u017c d\u0105\u017cenie do niego – nigdy si\u0119 nie zu\u017cy\u0142. By widzowie patrz\u0105c na bohaterskie feministki, pr\u0119\u017c\u0105ce musku\u0142y jak ze stali, nie zacz\u0119li ziewa\u0107. Trzeba im wi\u0119c stale podrzuca\u0107 co\u015b nowego.<\/p>\r\n

\u201ePost\u0119p powinien oznacza\u0107 ci\u0105g\u0142e zmienianie \u015bwiata w celu dostosowania go do naszej wizji\u201d, pisze Chesterton. \u201eDzi\u015b jednak post\u0119p oznacza ci\u0105g\u0142\u0105 zmian\u0119 owej wizji\u201d. Zw\u0105tpienie w sens idea\u0142u, jaki pragniemy osi\u0105gn\u0105\u0107 przychodzi bardzo szybko. Pod r\u0119k\u0105 trzeba mie\u0107 wi\u0119c nast\u0119pny, by ten zu\u017cyty wymieni\u0107 na co\u015b \u015bwie\u017cszego, bardziej orze\u017awiaj\u0105cego. By ta gotowo\u015b\u0107 do \u201ewalki z rzeczywisto\u015bci\u0105\u201d nie wygas\u0142a za szybko. Wymiana idea\u0142\u00f3w na \u015bwie\u017csze i bardziej atrakcyjne przypomina zmian\u0119 kapeluszy lub r\u0119kawiczek, jest prostsza ni\u017c \u017cmudy trud osi\u0105gania celu przez przekszta\u0142canie tego, co jest.<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Edgar Degas – Modystki<\/em><\/p>\r\n

\u201eG\u0142upie przyk\u0142ady s\u0105 zawsze prostsze. Przypu\u015b\u0107my, \u017ce marzeniem jakiego\u015b cz\u0142owieka jest konkretny rodzaj \u015bwiata – na przyk\u0142ad \u015bwiat niebieski\u201d, wyja\u015bnia t\u0119 kwesti\u0119 Chesterton. \u201eCz\u0142owiek ten nie powinien narzeka\u0107 na to, \u017ce czekaj\u0105ce go zadanie jest b\u0142ahe; m\u00f3g\u0142by harowa\u0107 do woli nad upragniona przemian\u0105, pracowa\u0107 jak wariat (dos\u0142ownie i w przeno\u015bni), a\u017c wszystko by\u0142oby niebieskie. M\u00f3g\u0142by dokonywa\u0107 bohaterskich czyn\u00f3w k\u0142ad\u0105c ostatnie niebieskie akcenty na sier\u015bci tygrysa. M\u00f3g\u0142by miewa\u0107 bajkowe marzenia, \u015bni\u0105c o wschodzie niebieskiego ksi\u0119\u017cyca. Ale gdyby ten reformator-idealista pracowa\u0142 wytrwale, mia\u0142by szans\u0119 (we w\u0142asnym mniemaniu) pozostawi\u0107 \u015bwiat lepszym i bardziej niebieskim, ni\u017c go zasta\u0142. Gdyby codziennie przemalowywa\u0142 na niebiesko jedno \u017ad\u017ab\u0142o trawy, jego praca posuwa\u0142aby si\u0119 powoli, ale zdecydowanie naprz\u00f3d.  Gdyby jednak codziennie zmienia\u0142 sw\u00f3j ulubiony kolor, nie posun\u0105\u0142by si\u0119 ani o milimetr. Gdyby po przeczytaniu jakiego\u015b nowego filozofa zacz\u0105\u0142 przemalowywa\u0107 wszystko na \u017c\u00f3\u0142to lub czerwono, ca\u0142a praca posz\u0142aby na marne: nie m\u00f3g\u0142by si\u0119 pochwali\u0107 niczym, poza kilkoma przechadzaj\u0105cymi si\u0119 na wolno\u015bci niebieskimi tygrysami\u2026W takim w\u0142a\u015bnie po\u0142o\u017ceniu znajduje si\u0119 przeci\u0119tny wsp\u00f3\u0142czesny my\u015bliciel\u201d.<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

W jak niefortunnym po\u0142o\u017ceniu znajduje si\u0119 tak\u017ce owa znana, obsypana nagrodami pani re\u017cyser. Za chwil\u0119 znudzona publiczno\u015b\u0107 wzruszy ramionami patrz\u0105c na kolejny, brutalny wizerunek silnej kobiety<\/em>, kt\u00f3rej pogarda dla m\u0119\u017cczyzn ka\u017ce jej wie\u015b\u0107 \u017cycie dzikie i samotne, rzucaj\u0105c coraz bardziej wyrafinowane obelgi w kierunku ma\u0142ej, n\u0119dznej m\u0119skiej myszy, i zdobywa\u0107 szczyty bohaterstwa i po\u015bwi\u0119cenia w aktach wyzwolonej sztuki (w towarzystwie innych, podobnych kobiet).<\/p>\r\n

Publiczno\u015b\u0107 zapragnie czego\u015b bardziej ekscytuj\u0105cego. To co\u015b podrzucane jest w\u0142a\u015bnie niczym kolorowa kosmata pi\u0142eczka (oj, nie sama si\u0119 ona toczy!) do przedszkoli i szk\u00f3\u0142 w niekt\u00f3rych wielkich miastach. Strajkuj\u0105cym nauczycielom nie to jednak przeszkadza. Los artyst\u00f3w walcz\u0105cych dzi\u015b o pe\u0142ne wyzwolenie kobiet (tych odwa\u017cnych i silnych rzecz jasna!)  – i zarazem przyzwoite zape\u0142nienie swojego konta – tak jak i los innych medialnych bohater\u00f3w dnia, w tym pedagog\u00f3w walcz\u0105cych o \u201eswoje prawa\u201d kosztem uczni\u00f3w, jest przes\u0105dzony. Za chwil\u0119 przestan\u0105 by\u0107 popularni i lubiani i b\u0119d\u0105 musieli zrobi\u0107 co\u015b naprawd\u0119 szokuj\u0105cego, by utrzyma\u0107 si\u0119 na fali. By dowie\u015b\u0107, \u017ce stanowczo \u201etrzeba zmieni\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ra jest z\u0142a. Rzeczywisto\u015bci nie da si\u0119 jednak zmienia\u0107 zrywami. Kto raz wszed\u0142 na t\u0119 drog\u0119 negacji \u015bwiata, jaki jest, jego niesprawiedliwo\u015bci i nier\u00f3wno\u015bci, jego hierarchiczno\u015bci i ogranicze\u0144, jego przymus\u00f3w i konieczno\u015bci, musi d\u017awiga\u0107 do ko\u0144ca to brzemi\u0119. \u201eZgodnie z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 filozofii B\u00f3g, stwarzaj\u0105c \u015bwiat, zarazem go zniewoli\u0142\u201d, przypomina Chesterton. \u201eZgodnie z filozofi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, w akcie stworzenia B\u00f3g wypu\u015bci\u0142 na \u015bwiat wolno\u015b\u0107\u201d. Tej wolno\u015bci jednak nasi buntownicy i reformatorzy boj\u0105 si\u0119 jak diabe\u0142 \u015bwi\u0119conej wody i uciekaj\u0105 przed ni\u0105 w pop\u0142ochu do swoich utopijnych wymy\u015blonych raj\u00f3w.<\/p>\r\n

W imi\u0119 tej wolno\u015bci, kt\u00f3ra zosta\u0142a nam w naszym istnieniu podarowana \u201e\u015awi\u0119ty Jerzy m\u00f3g\u0142 walczy\u0107 ze smokiem, nawet gdyby ten przerasta\u0142 wielkie miasta i odwieczne wzg\u00f3rza. Nawet gdyby by\u0142 tak wielki jak ca\u0142y \u015bwiat, dla dobra \u015bwiata mo\u017cna go by\u0142o zabi\u0107\u201d. Ale nie czyni\u0142 on niczego podobnego na pokaz, by wywo\u0142a\u0107 odpowiednie emocje, by odegra\u0107 swoj\u0105 teatraln\u0105 czy kabaretow\u0105 rol\u0119.<\/p>\r\n

Ewa Polak-Pa\u0142kiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

_________<\/p>\r\n

Cytaty za: G. K. Chesterton, Ortodoksja<\/em>, t\u0142um. Magda Sobolewska, Gda\u0144sk – Warszawa 1996<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z pani\u0105 re\u017cyser, znan\u0105 z feministycznych przekona\u0144 i film\u00f3w, w kt\u00f3rych brutalnie rozprawia si\u0119 z \u201emitami o kobiecie\u201d, rozmawia mi\u0142y redaktor z kulturalnego programu radiowego. Mimo tak wielkiej i wyczerpuj\u0105cej s\u0142awy (nagrody sypi\u0105 si\u0119 bez ko\u0144ca) i nat\u0142oku artystycznych zaj\u0119\u0107 (robi w\u0142a\u015bnie kolejny film o kobietach), autorka popularnych dzie\u0142 znalaz\u0142a dla s\u0142uchaczy chwil\u0119 czasu. Co […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[366,369,98,97,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107483"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107483"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107483\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}