{"id":106666,"date":"2019-02-14T10:48:16","date_gmt":"2019-02-14T15:48:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=106666"},"modified":"2019-02-14T10:48:30","modified_gmt":"2019-02-14T15:48:30","slug":"antoni-od-spraw-beznadziejnych-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=106666","title":{"rendered":"Antoni od spraw beznadziejnych &#8211; <em>Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Antoniego Zambrowskiego dopad\u0142a mnie w Melbourne, chocia\u017c zmar\u0142 w wieku 85 lat w przeddzie\u0144 mojej podr\u00f3\u017cy na Antypody. Gdybym mia\u0142 go scharakteryzowa\u0107 jednym s\u0142owem, to bym powiedzia\u0142, \u017ce to cz\u0142owiek uczciwy. Przede wszystkim &#8211; uczciwy wobec siebie, przez co rozumiem \u017cycie zgodne z wyznawanym \u015bwiatopogl\u0105dem &#8211; ale r\u00f3wnie\u017c wobec innych, przed kt\u00f3rymi nie ukrywa\u0142 swoich opinii, nawet gdy mog\u0142o to by\u0107 niebezpieczne. Pozna\u0142em go osobi\u015bcie w obozie dla internowanych w Bia\u0142o\u0142\u0119ce, dok\u0105d trafi\u0142em 12 maja 1982 roku. O ile pami\u0119tam, Antoni Zambrowski trafi\u0142 tam wcze\u015bniej. Nie by\u0142a to zreszt\u0105 jego pierwsza odsiadka. Po raz pierwszy trafi\u0142 do wi\u0119zienia z dwyletnim wyrokiem za \u201e<i>szkalowanie narodu polskiego<\/i>\u201d w ten spos\u00f3b, \u017ce w jednej ze swoich publikacji zacytowa\u0142 fragment \u201e<i>Pie\u015bni o spustoszeniu Podola<\/i>\u201d autorstwa Jana Kochanowskiego. Bardzo mo\u017cliwe, \u017ce ani prokurator, ani niezawis\u0142y s\u0105d nie by\u0142 \u015bwiadomy, \u017ce s\u0142owa, i\u017c \u201e<i>Polak przed szkod\u0105 i po szkodzie g\u0142upi<\/i>\u201d napisa\u0142 Jan Kochanowski, bo ich autorstwo przypisa\u0142 Antoniemu Zambrowskiemu, kt\u00f3ry jak m\u00f3g\u0142 tak si\u0119 przed tym zaszczytem broni\u0142. Oczywi\u015bcie by\u0142 to tylko pretekst, bo prawdziw\u0105 przyczyn\u0105 skazania by\u0142a okoliczno\u015b\u0107, iz by\u0142 on synem Romana Zambrowskiego, znanego w ca\u0142ej Polsce komunistycznego dzia\u0142acza, kt\u00f3ry popad\u0142 u w\u0142adz partyjnych w nie\u0142ask\u0119 z powodu przynale\u017cno\u015bci do frakcji \u201e<i>\u017byd\u00f3w<\/i>\u201d, podczas gdy w roku 1968 triumfowa\u0142a frakcja \u201e<i>Cham\u00f3w<\/i>\u201d.<\/p>\r\n<p>Przynale\u017cno\u015b\u0107 Romana Zambrowskiego do frakcji \u201e<i>\u017byd\u00f3w<\/i>\u201d by\u0142a rzecz\u0105 naturaln\u0105, bo by\u0142 on \u017bydem, a po drugie &#8211; w okresie stalinowskim by\u0142 stalinowcem. Jak pisa\u0142 we lwowskim \u201e<i>Czerwonym Sztandarze<\/i>\u201d Jerzy Borejsza, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 Beniamin Goldberg &#8211; \u201e<i>Mamy \u015bliczne przyodziewy, wyszywamy burki. Wszyscy\u015bmy syny Stalina i Stalina c\u00f3rki<\/i>\u201d &#8211; tote\u017c nic dziwnego, \u017ce i wszyscy byli stalinowcami. Ale kiedy Stalin w 1953 roku umar\u0142, to wkr\u00f3tce u\u015bwiadomiono sobie, \u017ce w\u0142asnymi r\u0119kami wszystkich swoich ofiar osobi\u015bcie nie udusi\u0142, \u017ce kto\u015b musia\u0142 mu w tym pomaga\u0107. Kto to by\u0142? Wprawdzie po \u015bmierci Stalina i zamordowaniu Berii dygnitarze partyjni w Rosji zawarli co\u015b w rodzaju porozumienia, \u017ce nawet jak si\u0119 pok\u0142\u00f3c\u0105, to ju\u017c nie b\u0119d\u0105 si\u0119 nawzajem mordowali &#8211; ale nawet i w tych warunkach uznanie kogo\u015b za wsp\u00f3lnika Stalina nie by\u0142o bezpieczne. Ta sytuacja wkr\u00f3tce przenios\u0142a si\u0119 na teren \u201e<i>kraj\u00f3w demokracji ludowej<\/i>\u201d, gdzie te\u017c si\u0119 zastanawiano, na kogo powinien wskaza\u0107 nieub\u0142agany palec. \u017bydzi tworz\u0105cy w PZPR rodzaj \u201e<i>partii wewn\u0119trznej<\/i>\u201d wykazali si\u0119 szybszym refleksem i nie czekaj\u0105c na czyj\u015b nieub\u0142agany palec, sami nim wskazali na szeregowych wykonawc\u00f3w \u201e<i>mokrej roboty<\/i>\u201d. Tamci si\u0119 tego nie wypierali, ale z oburzeniem przypomnieli, \u017ce oni wykonywali tylko ich rozkazy. W ten spos\u00f3b partia podzieli\u0142a si\u0119 na wrogie frakcje: \u201e<i>\u017byd\u00f3w<\/i>\u201d, zwanych inaczej \u201e<i>Pu\u0142awianami<\/i>\u201d i \u201e<i>Cham\u00f3w<\/i>\u201d znanych r\u00f3wnie\u017c jako \u201e<i>grupa natoli\u0144ska<\/i>\u201d. Ca\u0142kiem niedawno zeznawa\u0142em w Lublinie jako \u015bwiadek w procesie red. Grzegorza Wysoka, kt\u00f3ry przez tamtejszego funkcjonariusza \u201e<i>Gazety Wyborczej<\/i>\u201d Karola Adamaszka zosta\u0142 zadenuncjowany jako antysemita. Jednym z punkt\u00f3w oskar\u017cenia by\u0142o w\u0142a\u015bnie wspomnienie o \u201e<i>Chamach<\/i>\u201d i \u201e<i>\u017bydach<\/i>\u201d w jednej z publikacji. Odpowiadaj\u0105c na podchwytliwe pytania pani prokurator wyja\u015bnia\u0142em pochodzenie tych epitet\u00f3w, ale odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce pani prokurator nie tylko pierwszy raz o tym s\u0142ysza\u0142a, ale w dodatku &#8211; \u017ce mi nie wierzy. Wspominam o tym r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce powo\u0142a\u0142em si\u0119 w\u00f3wczas na opini\u0119 Antoniego Zambrowskiego, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce Witold Jedlicki napisa\u0142 pod tym tytu\u0142em broszur\u0119, kt\u00f3r\u0105 wyda\u0142 w paryskiej \u201e<i>Kulturze<\/i>\u201d na polecenie Mieczys\u0142awa Moczara, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 Miko\u0142aj Diomko &#8211; ale zaznaczy\u0142em, \u017ce r\u00f3wnie\u017c Antoni Zambrowski nie negowa\u0142 istnienia tych dw\u00f3ch frakcji. Poza tym opowiada\u0142 mi, jak to jego wsp\u00f3\u0142towarzysz niedoli z wi\u0119ziennej celi obja\u015bnia\u0142 mu tajniki walki partii z \u201e<i>syjonistami<\/i>\u201d, kt\u00f3rych kierowano \u201e<i>do Syjamu<\/i>\u201d: \u201e<i>nie ten \u017byd, co \u017byd, tylko ten, kogo Partia wska\u017ce!<\/i>\u201d<\/p>\r\n<p>Przypominam o tym wszystkim, by pokaza\u0107 jak d\u0142ug\u0105 drog\u0119 musia\u0142 przeby\u0107 \u201e<i>Syn Czerwonego Ksi\u0119cia<\/i>\u201d &#8211; bo pod takim tytu\u0142em napisa\u0142 swoj\u0105 autobiografi\u0119 &#8211; zanim przyj\u0105\u0142 chrzest w Ko\u015bciele katolickim. Jako cz\u0142owiek uczciwy, przylgn\u0105\u0142 do Ko\u015bcio\u0142a ca\u0142ym sercem i sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem bardzo pobo\u017cnym. Kt\u00f3rego\u015b razu odwiedzi\u0142 mnie w redakcji \u201e<i>Najwy\u017cszego Czasu<\/i>\u201d i po jakiej\u015b p\u00f3\u0142 godzinie rozmowy zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 si\u0119 do wyj\u015bcia. Gdy zapyta\u0142em, dok\u0105d si\u0119 tak \u015bpieszy wyja\u015bni\u0142, \u017ce chce zd\u0105\u017cy\u0107 na nabo\u017ce\u0144stwo ku czci \u015bw. Judy Tadeusza, b\u0119d\u0105cego patronem spraw beznadziejnych, do kt\u00f3rego ma szczeg\u00f3lny sentyment. Wcale mnie to nie zaskoczy\u0142o, bo wtedy lepiej zrozumia\u0142em, dlaczego Antoni Zambrowski bardzo cz\u0119sto stawa\u0142 po stronie spraw przegranych i nie skar\u017cy\u0142 si\u0119 na konsekwencje, jakie go z tego powodu spotyka\u0142y. Dlatego te\u017c bardzo dobrze rozumia\u0142 wymow\u0119 s\u0142ynnego toastu Stefana Kisielewskiego: \u201e<i>Za wspania\u0142e powodzenie naszej beznadziejnej sprawy!<\/i>\u201d<\/p>\r\n<p>Nie wiem, z jakiego powodu nie wysuwa\u0142 si\u0119 nigdy na pierwszy plan. By\u0107 mo\u017ce by\u0142a to jaka\u015b forma ekspiacji za ojca, kt\u00f3ry w okresie stalinowskim dokazywa\u0142 na ca\u0142y regulator. Antoni pr\u00f3bowa\u0142 go broni\u0107, co by\u0142o zadaniem bardzo trudnym i kiedy\u015b mu nawet powiedzia\u0142em, \u017ce rozumiem go jako syna, ale obawiam si\u0119, \u017ce to zadanie niewykonalne. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, twierdzi\u0142 on, \u017ce jego rodzice byli \u017bydami-antysemitami, to znaczy &#8211; uwa\u017cali \u017ce \u017bydzi powinni nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119 na komunizm, co powinno si\u0119 wi\u0105za\u0107 z wyrzeczeniem si\u0119 swojej narodowo\u015bci na rzecz \u201e<i>proletariackiego internacjonalizmu<\/i>\u201d. Czy rzeczywi\u015bcie si\u0119 wyrzekli &#8211; \u015bmiem w\u0105tpi\u0107, bo by\u0142o publiczn\u0105 tajemnic\u0105 \u017ce w PZPR \u017bydzi stanowili rodzaj \u201e<i>partii wewn\u0119trznej<\/i>\u201d, zorganizowanej ju\u017c nie na zasadzie \u201e<i>internacjonalistycznej<\/i>\u201d, tylko na zasadzie jak najbardziej nacjonalistycznej, podobnie zreszt\u0105, jak i teraz, kiedy nawet Zakon Syn\u00f3w Przymierza dopuszcza do siebie tylko osoby o \u201e<i>\u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci<\/i>\u201d. Antoni Zambrowski ani \u017cydowskim ani \u017cadnym innym nacjonalist\u0105 nie by\u0142, bo uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za katolika i to w\u0142a\u015bnie stanowi\u0142o istotny element jego to\u017csamo\u015bci, podobnie jak sentyment do Polski. Warto dzisiaj to przypomina\u0107, kiedy tak wielu europejs\u00f3w nic, tylko pragnie, \u017ceby ka\u017cdy uwa\u017ca\u0142 ich za cudzoziemc\u00f3w. Antoni Zambrowski by\u0142 inny. Tak jak Marian Hemar, by\u0142 \u201e<i>Polakiem amatorem<\/i>\u201d. Niech spoczywa w pokoju.<\/p>\r\n<p><strong><em>Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>Felieton &nbsp;<b>\u2022<\/b>&nbsp; serwis \u201ePrawy.pl\u201d (prawy.pl) &nbsp;<b>\u2022<\/b>&nbsp; 13 lutego 2019<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Antoniego Zambrowskiego dopad\u0142a mnie w Melbourne, chocia\u017c zmar\u0142 w wieku 85 lat w przeddzie\u0144 mojej podr\u00f3\u017cy na Antypody. Gdybym mia\u0142 go scharakteryzowa\u0107 jednym s\u0142owem, to bym powiedzia\u0142, \u017ce to cz\u0142owiek uczciwy. Przede wszystkim &#8211; uczciwy wobec siebie, przez co rozumiem \u017cycie zgodne z wyznawanym \u015bwiatopogl\u0105dem &#8211; ale r\u00f3wnie\u017c wobec innych, przed kt\u00f3rymi [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,256,53,197,34,184,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106666"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=106666"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106666\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=106666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=106666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=106666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}