{"id":1066,"date":"2019-11-13T20:48:00","date_gmt":"2019-11-14T01:48:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2019-12-19T10:09:26","modified_gmt":"2019-12-19T15:09:26","slug":"judaizm-przeciwko-mojzeszowi-gnostycki-mesjanizm-sabbataja-cwi-hugon-hajducki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=1066","title":{"rendered":"Judaizm przeciwko Moj\u017ceszowi. Gnostycki mesjanizm Sabbataja Cwi – Hugon Hajducki<\/em>"},"content":{"rendered":"

Przypominamy wa\u017cny tekst „<\/strong><\/em>Judaizm przeciwko Moj\u017ceszowi. Gnostycki mesjanizm Sabbataja Cwi<\/strong>„, tym bardziej aktualny, \u017ce Nagrod\u0119 Nobla otrzyma\u0142a Olga Tokarczuk, autorka m.in. bajki pt <\/strong><\/em>Ksi\u0119gi Jakubowe<\/strong>, w fa\u0142szywy spos\u00f3b traktuj\u0105cej o sekcie Jakuba Franka. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mi\u0119dzynarodowa nagroda zwi\u0105zana jest bezpo\u015brednio ze skrzywion\u0105 historycznie narracj\u0105 judaizmu, propagowan\u0105 przez Olg\u0119 Tokarczuk.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Gor\u0105co polecamy r\u00f3wnie\u017c spotkanie z pani\u0105 Ew\u0105 Pawela pt: \u201e<\/strong><\/em>O sekcie frankist\u00f3w w kontrze do noblistki Olgi Tokarczuk czyli jak \u017cydowscy franki\u015bci zago\u015bcili w tw\u00f3rczo\u015bci Olgi Tokarczuk a raczej bajkach noblistki o frankistach<\/strong>\u201d – wyk\u0142ad w Centrum Edukacyjnym Powi\u015ble, kt\u00f3re zamieszczamy poni\u017cej.
\r\n<\/strong><\/em><\/p>\r\n

[youtube =MF-wquGUnrs width=”600″]<\/p>\r\n

Ewa Pawela: O sekcie frankist\u00f3w w kontrze do noblistki Olgi Tokarczuk – \u017cydowscy franki\u015bci w bajkach<\/strong><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Dodano: 2007-05-15 9:48 am<\/small><\/p>\r\n

Judaizm przeciwko Moj\u017ceszowi. Gnostycki mesjanizm Sabbataja Cwi<\/h2>\r\n
\r\n

Trwa duchowa wojna pomi\u0119dzy Bogiem a Lucyferem. W trakcie tych zmaga\u0144 ksi\u0105\u017c\u0119 ciemno\u015bci niejednokrotnie z\u0142o nazywa dobrem, a nienawi\u015b\u0107 ukrywa w s\u0142owach g\u0142osz\u0105cych mi\u0142o\u015b\u0107, tolerancj\u0119 i pok\u00f3j. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Zapowiedziane przez \u015bw. Jana zbiorowe nawr\u00f3cenie \u017byd\u00f3w jest od dawna wypatrywanym znakiem, potwierdzaj\u0105cym nadej\u015bcie czas\u00f3w ostatecznych i rych\u0142\u0105 paruzj\u0119 Chrystusa. Jest to jedna z wielkich tajemnic dotycz\u0105cych los\u00f3w ca\u0142ego \u015bwiata. W jakich jednak okoliczno\u015bciach nast\u0105pi nawr\u00f3cenie \u017byd\u00f3w? W kt\u00f3rym momencie porzuc\u0105 oni swoje zgubne pogl\u0105dy o nadej\u015bciu narodowego mesjasza, kt\u00f3ry przyjdzie tylko po to, by stworzy\u0107 kolejne ziemskie imperium? Czy b\u0119dzie to zwi\u0105zane z pojawieniem si\u0119 kolejnego fa\u0142szywego mesjasza \u017cydowskiego? Pytania, na kt\u00f3re trudno udzieli\u0107 jednoznacznej odpowiedzi, mo\u017cna by mno\u017cy\u0107. <\/span><\/p>\r\n

Historia narodu \u017cydowskiego po odrzuceniu i przelaniu krwi Zbawiciela jest histori\u0105 pogr\u0105\u017cania si\u0119 w religijnych b\u0142\u0119dach i samouwielbieniu. Wbrew obiegowym pogl\u0105dom, \u017bydzi nie pozostali wierni zasadom ortodoksyjnego judaizmu, dziel\u0105c si\u0119 na liczne i zwalczaj\u0105ce si\u0119 sekty. Do dzi\u015b sam judaizm jest zjawiskiem zr\u00f3\u017cnicowanym, a jego podzia\u0142 na \u017cydowskich ortodoks\u00f3w i zsekularyzowanych \u017byd\u00f3w reformowanych jest bardzo du\u017cym uproszczeniem. Jednym z od\u0142am\u00f3w dzisiejszego judaizmu (cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 samych \u017byd\u00f3w traktuje ten ruch religijny jako heretyck\u0105 sekt\u0119) jest wp\u0142ywowy i dzia\u0142aj\u0105cy do dzi\u015b w konspiracji sabbataizm. Warto zapozna\u0107 si\u0119 z pogl\u0105dami g\u0142oszonymi w \u0142onie tej sekty, tym bardziej \u017ce zosta\u0142y one przyj\u0119te przez niekt\u00f3re dzisiejsze od\u0142amy judaizmu, jak r\u00f3wnie\u017c sekty (najcz\u0119\u015bciej protestanckie) o charakterze judeochrze\u015bcija\u0144skim. Warto z jeszcze jednego powodu: poniewa\u017c sabbataizm jest koncepcj\u0105 religijn\u0105 odpowiedzialn\u0105 za liczne, fatalne w skutkach wydarzenia spo\u0142eczne i polityczne na \u015bwiecie dziej\u0105ce si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich 200 lat, a kt\u00f3re od XIX wieku przypisywano bez r\u00f3\u017cnicy wszystkim \u017bydom. Niejednokrotnie sami sabbatajczycy gorliwie pomagali w szerzeniu anty\u017cydowskiej propagandy, aby w ten spos\u00f3b, \u0142ami\u0105c Prawo, przy\u015bpieszy\u0107 osi\u0105gni\u0119cie mesja\u0144skiego czasu. <\/span><\/p>\r\n

\u201eB\u00f3le porodowe mesjasza\u201d<\/span><\/h4>\r\n

W obr\u0119bie wielu od\u0142am\u00f3w judaizmu, powsta\u0142ych ju\u017c po zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa i zburzeniu drugiej \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej, powszechne by\u0142y mesjanistyczne nadzieje, uciele\u015bniane przez kolejnych samozwa\u0144czych \u201emesjasz\u00f3w\u201d. Odrzucenie Jezusa Chrystusa i uznanie Go przez rabin\u00f3w za \u201enajgorszego z ludzi\u201d przyczyni\u0142o si\u0119 do powstania coraz bardziej widocznej pustki w teologii judaistycznej, opieraj\u0105cej si\u0119 na odkupie\u0144czej misji Syna pos\u0142anego przez Boga. Pustk\u0119 t\u0119 pr\u00f3bowano zape\u0142ni\u0107, oddaj\u0105c si\u0119 z pe\u0142nym zaufaniem kolejnym kr\u0119taczom pos\u0142uguj\u0105cym si\u0119 religijn\u0105 retoryk\u0105. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b \u201d\u201d pierwsz\u0105 tak powa\u017cn\u0105 od czasu antycznego \u201emesjasza\u201d Szymona bar Kochby \u201d\u201d by\u0142 Sabbataj Cwi (Tzvi, Zvi, Zevi) Szolem, w XVII wieku uznany przez wielu \u017byd\u00f3w z diaspory europejskiej za autentycznego, d\u0142ugo oczekiwanego mesjasza.<\/span><\/p>\r\n

Sukces religijny nowego \u201emesjasza\u201d by\u0142 zwi\u0105zany z kilkoma sprzyjaj\u0105cymi nowemu nauczaniu okoliczno\u015bciami. Pierwsz\u0105 z nich by\u0142o nasilenie si\u0119 w II po\u0142owie XVII wieku tendencji mistycznych i mesjanistycznych<\/span>1<\/span> w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych od\u0142am\u00f3w \u017byd\u00f3w, tendencji wyrastaj\u0105cych z rosn\u0105cej popularno\u015bci gematrii<\/span>2<\/span> i kaba\u0142y. Po drugie, skomplikowana i pokr\u0119tna teologia Sabbataja by\u0142a pr\u00f3b\u0105 zinterpretowania i wpisania w Bo\u017cy plan przykrych dla \u017byd\u00f3w wydarze\u0144 religijno-politycznych, dziej\u0105cych si\u0119 w XVII wieku. \u00d3wczesne dramatyczne koleje historii wspomaga\u0142y wzrost tendencji mesjanistycznych. Krwawe prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w w czasie powstania Chmielnickiego interpretowano jako \u201eb\u00f3le porodowe rodz\u0105cego si\u0119 mesjasza\u201d. Istnia\u0142 powa\u017cny problem z interpretacj\u0105 przymusowego nawracania \u017byd\u00f3w na islam w Imperium Osma\u0144skim oraz na katolicyzm w Hiszpanii, a tymczasem nauczanie i osobisty przyk\u0142ad Sabbataja dawa\u0142y \u00f3wczesnym \u017bydom jedn\u0105 z mo\u017cliwych strategii religijnego usprawiedliwienia swojej apostazji. Og\u0142oszenie si\u0119 przez tego pochodz\u0105cego ze Smyrny kabalist\u0119 d\u0142ugo oczekiwanym \u201emesjaszem\u201d trafi\u0142o w potrzeby diaspory. Po trzecie, elitarne i hermetyczne nauczanie nowego \u201emesjasza\u201d, niezrozumia\u0142e dla szerokich rzesz \u017cydowskich, znalaz\u0142o dobrego propagatora w popularnym w\u015br\u00f3d ludu \u201eproroku\u201d Abrahamie Natanie z Gazy. To on \u201eprzet\u0142umaczy\u0142\u201d mistyczne koncepcje Sabbataja na j\u0119zyk zrozumia\u0142y przez masy i rozpropagowa\u0142 je w\u015br\u00f3d europejskich \u201d\u201d pocz\u0105tkowo sefardyjskich, a od pewnego momentu tak\u017ce aszkenazyjskich \u201d\u201d \u017byd\u00f3w. <\/span><\/p>\r\n

Kochanek Szehiny<\/span><\/h4>\r\n

Przysz\u0142y \u201emesjasz\u201d przyszed\u0142 na \u015bwiat w \u017cydowskiej rodzinie przedstawiciela handlowego brytyjskich i holenderskich kompanii handlowych w anatolijskiej Smyrnie w 1629 r. Od najm\u0142odszych lat interesowa\u0142 si\u0119 gematri\u0105 i kaba\u0142\u0105. W wieku dwudziestu dw\u00f3ch lat (1648) w trakcie iluminacji \u201edost\u0105pi\u0142 \u0142aski\u201d u\u015bwiadomienia sobie, \u017ce jest od dawna zapowiadanym \u201emesjaszem\u201d. G\u0142os powiedzia\u0142 Sabbatajowi: \u201eTy jeste\u015b zbawc\u0105 Izraela, mesjaszem, synem Dawidowym, pomaza\u0144cem Boga Jakubowego, ty zbawisz Izrael!\u201d. Trwaj\u0105ce niekiedy po kilka dni, a nawet kilka tygodni stany ekstatyczne po\u0142\u0105czone by\u0142y z dziwnym zachowaniem Sabbataja, \u0142ami\u0105cego wszelkie zasady rytualne judaizmu, jak i zasady etyczne, powoduj\u0105c podejrzliwe traktowanie przez okolicznych rabin\u00f3w. Doprowadzi\u0142o to ju\u017c trzy lata p\u00f3\u017aniej do ob\u0142o\u017cenia go kl\u0105tw\u0105 i wyrzucenia wraz z jego wyznawcami ze Smyrny za blu\u017aniercze zachowanie w synagodze, polegaj\u0105ce na wymawianiu imienia Bo\u017cego i \u015bpiewaniu sefardysjkich piosenek mi\u0142osnych, w kt\u00f3rych ukryty by\u0142 g\u0142\u0119bszy sens kabalistyczny. <\/span><\/p>\r\n

Przez osiemna\u015bcie lat \u017cy\u0142 na wygnaniu, nauczaj\u0105c lub spotykaj\u0105c si\u0119 z lud\u017ami zaciekawionymi ekscentrycznymi pogl\u0105dami dziwaka. W tym czasie Sabbataj pozna\u0142 swojego \u201eproroka\u201d, popularnego Natana z Gazy, poj\u0105\u0142 za (trzeci\u0105 z kolei) \u017con\u0119 \u017cydowsk\u0105 nierz\u0105dnic\u0119, nawi\u0105za\u0142 kontakt z tajnymi sektami sufickimi i chrze\u015bcija\u0144skimi chiliastami. Wobec dotychczasowego fiaska swojego nauczania przesun\u0105\u0142 dat\u0119 rozpocz\u0119cia ery mesja\u0144skiej na rok 1666, akceptowany r\u00f3wnie\u017c przez kabalist\u00f3w. Dopiero jednak nawi\u0105zanie \u015bcis\u0142ych relacji z wyznawc\u0105 lurijskiej kaba\u0142y Natanem z Gazy rozpocz\u0119\u0142o dynamiczny rozw\u00f3j sekty religijnej Sabattaja Cwi. W maju 1665 r. Natan potwierdzi\u0142 uroczy\u015bcie (po uzyskaniu \u201eboskiej iluminacji\u201d), \u017ce Sabbataj jest d\u0142ugo oczekiwanym mesjaszem, wywo\u0142uj\u0105c tym niespotykany od dawna entuzjazm religijny<\/span>3<\/span>. Od tej pory oficjalna dzia\u0142alno\u015b\u0107 apostolska zosta\u0142a powierzona \u201eprorokowi\u201d, za\u015b nauczanie w obr\u0119bie ekskluzywnej grupy wtajemniczonych zarezerwowa\u0142 dla siebie sam \u201emesjasz\u201d, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142, \u017ce ostateczne zbawienie nast\u0105pi w 1670 r. <\/span><\/p>\r\n

W 1666 r. nie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 epoka mesja\u0144ska; zamiast tegoSabbataj Cwi wraz z kilkoma najbli\u017cszymi sobie wiernymi zosta\u0142 zatrzymany przez janczar\u00f3w i sprowadzony do pa\u0142acu su\u0142ta\u0144skiego w Adrianopolu. Su\u0142tan Mehmed IV, zainteresowany nauczaniem Sabbataja, ale te\u017c przeczuwaj\u0105cy mo\u017cliwe korzy\u015bci polityczne wynikaj\u0105ce ze zdobycia wp\u0142ywu na \u017cydowskiego \u201emesjasza\u201d, przys\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 jego dyspucie ze swymi dostojnikami. Trudno uzna\u0107 za zupe\u0142nie wiarygodne liczne przekazy tak przeciwnik\u00f3w, jak i zwolennik\u00f3w, dotycz\u0105ce zagadkowej konwersji Sabbataja na islam. Pewny jest wy\u0142\u0105cznie skutek tej dysputy \u201d\u201d konwersja na islam i z\u0142o\u017cenie muzu\u0142ma\u0144skiego wyznania wiary, po\u0142\u0105czone z nadaniem nazwiska Mehmed (na cz\u0119\u015b\u0107 su\u0142tana), nadaniu dworskiego tytu\u0142u \u201estra\u017cnika pa\u0142acowych bram\u201d i wyznaczenie sta\u0142ej pensji dziennej 150 atr\u00f3w. Czy by\u0142o to wynikiem zastraszenia \u017cydowskiego \u201emesjasza\u201d, czy efektem przemy\u015blanego dzia\u0142ania w ramach sp\u00f3jnej koncepcji religijnej \u201d\u201d trudno jednoznacznie okre\u015bli\u0107. <\/span><\/p>\r\n

Przemiana Sabbataja Cwi w Aziza Mehmeda Efendi spowodowa\u0142a konsternacj\u0119 w\u015br\u00f3d jego wyznawc\u00f3w, staraj\u0105cych si\u0119 na wszelkie sposoby wyt\u0142umaczy\u0107 sobie dzia\u0142anie swojego \u201emistrza\u201d. Dopiero podj\u0119te przez Natana z Gazy pr\u00f3by wyt\u0142umaczenia post\u0119powania Sabbataja w oparciu o teologi\u0119 sabbatajsk\u0105 spowodowa\u0142y uspokojenie mas. Dodatkowo zamieszanie pot\u0119gowa\u0142o dalsze praktykowanie przez apostatycznego \u201emesjasza\u201d niekt\u00f3rych przepis\u00f3w rytualnych judaizmu, i to \u201d\u201d ku przera\u017ceniu talmudycznych rabin\u00f3w \u201d\u201d w muzu\u0142ma\u0144skim odzieniu i przy powo\u0142ywaniu si\u0119 na Koran! Mimo religijnego odst\u0119pstwa, a nawet wezwania \u017byd\u00f3w do pod\u0105\u017cania \u015bladami apostazji, rzesze \u017byd\u00f3w od Dniepru po Gibraltar uzna\u0142y Sabbataja za swojego \u201emesjasza\u201d, co wynika\u0142o z przyj\u0119cia nowej koncepcji grzechu.<\/span><\/p>\r\n

Sielanka w pa\u0142acu su\u0142ta\u0144skim trwa\u0142a kilka lat, w czasie kt\u00f3rych narodzi\u0142 si\u0119 syn Sabbataja Izrael (1667), a on sam ze swoim synkretycznym nauczaniem zacz\u0105\u0142 zwraca\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ju\u017c nie do wyznawc\u00f3w judaizmu, ale do wiernych proroka Mahometa. Dzia\u0142anie Sabbataja spotka\u0142o si\u0119 z surow\u0105 reakcj\u0105 ze strony su\u0142tana, skazuj\u0105cego \u201emesjasza\u201d w 1672 r. na uwi\u0119zienie i zes\u0142anie do czarnog\u00f3rskiego miasteczka Ulcinji. Tam \u201emesjasz\u201d, \u201emesjasz-marran\u201d, \u201eoblubieniec Syjo\u0144skiej C\u00f3ry\u201d (Szehiny) dokona\u0142 \u017cywota 17 wrze\u015bnia 1676 r., nie doczekuj\u0105c wyzwolenia Izraela. <\/span><\/p>\r\n

\u201eMistyka nihilizmu\u201d \u201d\u201d od frankizmu do iluminat\u00f3w<\/span><\/h4>\r\n

\u015amier\u0107 Sabbataja Cwi nie sta\u0142a si\u0119 kresem istnienia jego sekty. Kryzys wewn\u0105trz judaizmu ulega\u0142 bowiem pog\u0142\u0119bieniu, a po kr\u00f3tkim przewodnictwie syna \u201emesjasza\u201d, Izraela, nad grupkami sabbatajczyk\u00f3w zwolennicy Sabbataja i Natana podzielili si\u0119 na kilka sekt, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 w ukryciu praktykowa\u0142a zasady religijne \u201emesjasza\u201d. Talmudysta Hillary Nussbaum opisuje zamieszanie, jakie w obr\u0119bie judaizmu spowodowa\u0142o nauczanie Sabbataja Cwi: \u201eNa domiar ub\u00f3stwa umys\u0142owego zjawili si\u0119 na pocz\u0105tku XVIII wieku szarlatani sabbataizmu, kt\u00f3rzy szerzyli nowe teorie religijne, oba\u0142amucaj\u0105ce umys\u0142y i podkopuj\u0105ce podstawy judaizmu. D\u0142uga i zapami\u0119ta\u0142a walka mi\u0119dzy Ajbeszycem a Edenem w kwestii amulet\u00f3w roznami\u0119tni\u0142a umys\u0142y i o\u015bmieli\u0142a wielu do jawnego wyst\u0105pienia w charakterze kontrtalmudyst\u00f3w i do pozbycia si\u0119 uci\u0105\u017cliwych przepis\u00f3w rytualnych; nast\u0105pi\u0142o wielkie zamieszanie w poj\u0119ciach religijnych i zrodzi\u0142 si\u0119 frankizm\u201d<\/span>4<\/span>.<\/span><\/p>\r\n

Sabbatajczycy dzia\u0142alno\u015b\u0107 niejawn\u0105 podejmowali ju\u017c w czasach niewoli Sabbataja, kiedy nasili\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania ze strony ortodoksyjnych rabin\u00f3w. \u015amier\u0107 \u201emesjasza\u201d spowodowa\u0142a, \u017ce jego najwierniejsi wyznawcy ca\u0142kowicie zeszli do podziemia. Jednymi z pierwszych zorganizowanych grup sabbatajskich by\u0142y orgiastyczna sekta Izmirilis i islamizuj\u0105ca sekta Donmeh; grupy wiernych skupi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wok\u00f3\u0142 os\u00f3b zwi\u0105zanych z Sabbatajem, traktowanych jako chachamowie<\/em> (przyw\u00f3dcy): wok\u00f3\u0142 jego syna, przez jaki\u015b czas r\u00f3wnie\u017c \u201emesjasza\u201d Izraela-Jakuba (1676-1725) i jego wnuka Berachii (1725-1740), te\u015bcia J\u00f3zefa Filozofa z Salonik, szwagra Querido \u201d\u201d przyw\u00f3dcy sekty solu\u0144skiej \u201d\u201d oraz \u201eproroka\u201d Natana. Od pocz\u0105tku istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c rozsiane po ca\u0142ej Europie niewielkie grupki, pozostaj\u0105ce w trudnym do jednoznacznego okre\u015blenia zwi\u0105zku z tajemnym \u201esynhedrionem\u201d, to\u017csamym prawdopodobnie z wcze\u015bniej istniej\u0105c\u0105 chawur\u0105<\/em> Sabbataja<\/span>5<\/span>. Jednym z wiernych od samego pocz\u0105tku by\u0142 wiede\u0144ski bankier Samuel Oppenheimer, kt\u00f3rego rodzina odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w dalszym rozwoju sekty<\/span>6<\/span>.<\/span><\/p>\r\n

W XVIII wieku najsilniejszymi nurtami sabbataizmu by\u0142y \u201ekryptochrze\u015bcija\u0144skie\u201d grupy skupione wok\u00f3\u0142 Jonatana i Wolfa Ajbeszyc\u00f3w (Eibesch\u00fctz, Eibeszyc) oraz Jakuba Lejbowicza Franka. Oba nurty sabbatajskie stara\u0142y si\u0119 wej\u015b\u0107 w obr\u0119b chrze\u015bcija\u0144stwa, postulowa\u0142y te\u017c cz\u0119\u015bciowe wyj\u015bcie z podziemia. O ile jednak Frank rozumia\u0142 to jako przeniesienie dzia\u0142a\u0144 jawnych w obr\u0119b instytucji chrze\u015bcija\u0144skich, to Ajbeszycowie marzyli o za\u0142o\u017ceniu w\u0142asnej konfesji judeoprotestanckiej, kt\u00f3rej nadano nawet nazw\u0119: \u201eChrze\u015bcija\u0144ski Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Izraelu\u201d. <\/span><\/p>\r\n

Opis barwnych kolei losu za\u0142o\u017cyciela najbardziej wp\u0142ywowej sekty sabbataistycznej, pochodz\u0105cego z Podola Jakuba Franka, niestety nie mie\u015bci si\u0119 w ramach tego szkicu. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce \u201enajbardziej z\u0142owrogi sabbataista Jakub Frank\u201d (nazwany tak przez wybitnego religioznawc\u0119 Mirce\u0119 Eliadego) rozwin\u0105\u0142 mistyczn\u0105 teologi\u0119 Sabbataja w system ca\u0142kowitej negacji i destrukcji. Sam uznawany przez kr\u00f3tki czas za nowe wcielenie \u201emesjasza\u201d, a tak\u017ce wcielenie \u201ekr\u00f3la Dawida\u201d, rozwin\u0105\u0142 w szczeg\u00f3\u0142ach koncepcje religijne, nazwane przez wybitnego \u017cydowskiego znawc\u0119 kaba\u0142y Gerszoma Szolema \u201emistyk\u0105 nihilizmu\u201d. Za \u017cycia Franka sabbatajczycy uzyskali protekcj\u0119 niekt\u00f3rych ksi\u0105\u017c\u0105t Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, wspieraj\u0105cych \u201edobrych kontrtalmudyst\u00f3w\u201d; niekt\u00f3rych pastor\u00f3w protestanckich; wielu monarch\u00f3w o\u015bwieconych (m.in. kr\u00f3la Danii Fryderyka V, kr\u00f3l\u00f3w Rzeczypospolitej Augusta III Sasa i Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, w\u0142adc\u00f3w Rosji \u201d\u201d od cara Piotra I do carycy Katarzyny II, czy wreszcie cesarzowej rzymskiej Marii Teresy i jej syna cesarza J\u00f3zefa II), jak r\u00f3wnie\u017c \u00f3wczesnego su\u0142tana osma\u0144skiego. <\/span><\/p>\r\n

Liczne intrygi polityczne, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142 Frank, posiadaj\u0105c doskona\u0142\u0105, zakonspirowan\u0105 sie\u0107 wyznawc\u00f3w w ca\u0142ej Europie, pozwala\u0142y mu na wprowadzenie wielu sabbatajczyk\u00f3w na wysokie i wp\u0142ywowe stanowiska. W Rzeczypospolitej sabbatajczycy uzyskali szlachectwo, maj\u0105ce chroni\u0107 ich przed prze\u015bladowaniami ze strony rabin\u00f3w-ortodoks\u00f3w<\/span>7<\/span>, w Rosji stali si\u0119 zausznikami car\u00f3w i caryc oraz tw\u00f3rcami miejscowej masonerii, w Austrii i Rzeszy przedstawicielami niezale\u017cnej od Habsburg\u00f3w pot\u0119gi finansowej Oppenheimer\u00f3w. W latach 70. XVIII wieku Frank (kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1791 r. w Offenbach) doprowadzi\u0142 do powstania doskonale zorganizowanej konspiracji, na czele kt\u00f3rej stan\u0105\u0142 mianowany przez niego, nienawidz\u0105cy katolicyzmu przechrzta, wychowanek jezuit\u00f3w, syn (prawdopodobnie sabbatajskiego) rabina Adam Weishaupt<\/span>8<\/span>. 1 maja 1776 r. powsta\u0142a sabbatajska organizacja wolnomularska \u201eZakon Iluminat\u00f3w\u201d, stawiaj\u0105ca sobie za cel obalenie istniej\u0105cego porz\u0105dku spo\u0142ecznego i religijnego, stworzenie republika\u0144skiego porz\u0105dku \u015bwiatowego oraz \u015bwiatowej, synkretycznej religii. Rewolucja mia\u0142a wybuchn\u0105\u0107 w Monachium i rozszerzy\u0107 si\u0119 na ca\u0142y \u015bwiat. Ze wzgl\u0119du jednak na wykrycie spisku sabbatajczycy przenie\u015bli ci\u0119\u017car swoich dzia\u0142a\u0144 nad Sekwan\u0119, gdzie ju\u017c od pewnego czasu infiltrowali skutecznie masoneri\u0119 francusk\u0105. <\/span><\/p>\r\n

Sabbatajczycy znale\u017ali swoje miejsce we w\u0142adzach dyktatury jakobi\u0144skiej we Francji, a tak\u017ce jakobi\u0144skiego spisku Tadeusza Ko\u015bciuszki<\/span>9<\/span>, a p\u00f3\u017aniej \u201d\u201d w zakonspirowanych organizacjach anarchistycznych, socjalistycznych i komunistycznych w ca\u0142ej Europie. Cz\u0119stokro\u0107 zsekularyzowany sabbataizm stawa\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z destrukcyjnych si\u0142 rewolucyjnych ostatnich dwustu lat, ponosz\u0105c\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za niejedn\u0105 zbrodni\u0119 polityczn\u0105. \u015alady sabbatajczyk\u00f3w s\u0105 widoczne np. w tureckiej rzezi Ormian<\/span>10<\/span> czy w okultystycznych \u015brodowiskach nazistowskich<\/span>11<\/span>. <\/span><\/p>\r\n

Dwa tory zbawienia<\/span><\/h4>\r\n

W wielu publikacjach analizuj\u0105cych pogl\u0105dy g\u0142oszone w obr\u0119bie sekty Sabbataja zwraca si\u0119 uwag\u0119 na zbie\u017cno\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w sabbatajskich z za\u0142o\u017ceniami religijnymi islamu, a w wersji p\u00f3\u017anej \u201d\u201d powsta\u0142ej ju\u017c po \u015bmierci \u201emesjasza\u201d ze Smyrny \u201d\u201d z zasadami religijnymi zbli\u017conymi do chrze\u015bcija\u0144stwa. Jest to pogl\u0105d nienowy, obecny w\u015br\u00f3d wyznawc\u00f3w mahometanizmu, jak i w\u015br\u00f3d cz\u0119\u015bci duchowie\u0144stwa katolickiego ju\u017c w momencie pierwszego zetkni\u0119cia si\u0119 z pogl\u0105dami tej judaistycznej sekty w XVII lub XVIII wieku. W odniesieniu do chrze\u015bcija\u0144stwa jest to jednak pogl\u0105d ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dny, wynikaj\u0105cy najcz\u0119\u015bciej z nieznajomo\u015bci nauczania Sabbataja Cwi lub \u201d\u201d cz\u0119\u015bciej \u201d\u201d z powierzchownego traktowania tego zjawiska religijnego. <\/span><\/p>\r\n

Interpretacja nauczania sabbatajczyk\u00f3w nie jest \u0142atwa, zwa\u017cywszy na istnienie dw\u00f3ch r\u00f3wnoleg\u0142ych nurt\u00f3w w obr\u0119bie tej sekty. Nauczanie \u201emesjasza\u201d dzieli\u0142o si\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 jawn\u0105, powierzon\u0105 \u201eprorokowi\u201d Natanowi z Gazy, skierowan\u0105 do szerokich rzesz \u017cydowskich i nie\u017cydowskich \u201d\u201d oraz na ezoteryczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tajn\u0105, zarezerwowan\u0105 wy\u0142\u0105cznie dla wtajemniczonych cz\u0142onk\u00f3w mesja\u0144skiej chawury<\/em>, zwanej eda kedusza<\/em>. Niejednokrotnie pogl\u0105dy prezentowane tym dw\u00f3m grupom wiernych r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od siebie lub by\u0142y tylko lu\u017ano ze sob\u0105 powi\u0105zane. Odr\u0119bno\u015bci by\u0142y nie tylko efektem powa\u017cnych r\u00f3\u017cnic w interpretacjach iluminacji Sabbataja i Natana, ale i pogl\u0105du o zr\u00f3\u017cnicowanych mo\u017cliwo\u015bciach duchowych wiernych.<\/span><\/p>\r\n

Powierzchowna znajomo\u015b\u0107 popularnych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nurt\u00f3w w obr\u0119bie judaizmu mo\u017ce sk\u0142ania\u0107 do traktowania koncepcji religijnych \u017cyj\u0105cego przed kilkuset laty \u017cydowskiego mistyka jako \u201earcheologicznej\u201d ciekawostki, nie posiadaj\u0105cej \u017cadnego wp\u0142ywu na dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 religijn\u0105. Nic bardziej mylnego \u201d\u201d i to nie tylko dlatego, \u017ce do dzi\u015b istnieje szereg niejawnych sabbatajskich wsp\u00f3lnot religijnych! Pogl\u0105dy XVII- i XVIII-wiecznych sabbatajczyk\u00f3w obecne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w koncepcjach innych od\u0142am\u00f3w judaizmu (\u017cydowscy mesjani\u015bci i protestanccy judeochrze\u015bcijanie), ale r\u00f3wnie\u017c w \u015bwieckich koncepcjach tzw. religii Holocaustu. Warto zatem zapozna\u0107 si\u0119 z najistotniejszymi elementami pogl\u0105d\u00f3w religijnych sabbataizmu. <\/span><\/p>\r\n

Rozpoczynaj\u0105c rozwa\u017cania dotycz\u0105ce \u017cydowskiego gnostycyzmu nale\u017cy przypomnie\u0107 jedn\u0105 z zasad katolicyzmu, stanowi\u0105c\u0105 zarazem miecz i tarcz\u0119 przeciwko heretyckim pogl\u0105dom gnostycyzmu. Ot\u00f3\u017c istniej\u0105 tajemnice niedost\u0119pne dla ludzkiego rozumu (np. Tr\u00f3jca Przenaj\u015bwi\u0119tsza, przeistoczenie), a Pismo \u015bw. i Tradycja nie zawieraj\u0105 bynajmniej ca\u0142ej wiedzy o Bogu. Gnostycyzm pragnie jednak zg\u0142\u0119bi\u0107 Boskie tajemnice, twierdz\u0105c, \u017ce tylko wiedza o nich posiada moc zbawcz\u0105. Prawda jest zupe\u0142nie inna. Kiedy 6 grudnia 1273 r. \u015bw. Tomasz z Akwinu zapad\u0142 w d\u0142ugi stan mistycznego uniesienia, ku przera\u017ceniu prze\u0142o\u017conych zaprzesta\u0142 ca\u0142kowicie prac nad swoj\u0105 Sum\u0105<\/em>. Zach\u0119cany do dalszego wysi\u0142ku stwierdzi\u0142, i\u017c nie mo\u017ce uczyni\u0107 nic wi\u0119cej, a wszystko, co do tej pory napisa\u0142, wydaje mu si\u0119 bezwarto\u015bciowe przy tajemnicach, do kt\u00f3rych zosta\u0142 przez Boga dopuszczony. Pami\u0119tajmy, \u017ce Boskie tajemnice s\u0105 faktem, jednak B\u00f3g objawi\u0142 nam z nich tyle, ile jest konieczne dla naszych dusz, aby\u015bmy mogli osi\u0105gn\u0105\u0107 zbawienie wieczne. Dost\u0119p do innych Boskich tajemnic mo\u017ce by\u0107 tylko \u0142ask\u0105 dla wybranych, nie za\u015b podstaw\u0105 doktryny religijnej. <\/span><\/p>\r\n

Demiurg JHWH<\/span><\/h4>\r\n

Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w Sabbataja Cwi wyrasta\u0142a z bogatej spu\u015bcizny \u017cydowskiej mistyki, rozwijaj\u0105cej si\u0119 bujnie w oparciu o liczne elementy kult\u00f3w egipskich i babilo\u0144skich. Powstawa\u0142a ona r\u00f3wnolegle do biblijnego mozaizmu, a jej echa by\u0142y \u0142atwo dostrzegalne w pogl\u0105dach antycznych sekt gnostyckich<\/span>12<\/span>. <\/span><\/p>\r\n

Sabbatajska koncepcja Boga tylko na pierwszy rzut oka akceptuje chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 tajemnic\u0119 Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej. Sami sabbatajczycy nie pozostawiali w tej kwestii cienia w\u0105tpliwo\u015bci, pisz\u0105c \u201d\u201d jak sabbatajski kabalista z Hiszpanii Micha\u0142 (Abraham) Cardoso \u201d\u201d \u017ce chrze\u015bcija\u0144ska Tr\u00f3jca Przenaj\u015bwi\u0119tsza stanowi zdegenerowan\u0105 form\u0119 misterium b\u00f3stwa, znan\u0105 tradycji \u017cydowskiej. Triada sabbatajska odzwierciedla bowiem judeognostycki, tj. kabalistyczny punkt widzenia, w kt\u00f3rym pierwszej osobie \u201d\u201d 1\u00b0 Pierwszej Przyczynie \u201d\u201d przyznano rol\u0119 kreatora, kt\u00f3ry w akcie seksualnie pojmowanego stworzenia rozproszy\u0142 \u201eboskie iskry\u201d (duchowe pierwiastki boskie) i uwi\u0119zi\u0142 je w \u201ekr\u00f3lestwie skorup\u201d (materii). Kabalistyczne poj\u0119cie kelipa<\/em> (hebr. \u2018skorupa\u2019) posiada\u0142o wa\u017cny sens religijny, uto\u017csamiany z mistycznym pojmowaniem prawdy ukrytej w \u015bwiecie demonicznej materii. Zdaniem kabalist\u00f3w \u015bwiat jest z\u0142o\u017con\u0105 z wielu sfer skorup\u0105 orzecha, w kt\u00f3rej wn\u0119trzu skrywa si\u0119 j\u0105dro prawdy. Skorupa nie chroni prawdy, lecz j\u0105 na rozkaz demiurga wi\u0119zi. Dzia\u0142anie Pierwszej Przyczyny wedle Sabbataja by\u0142o o tyle wa\u017cne, \u017ce stanowi\u0142o pocz\u0105tek gnostyckiej ekonomii zbawienia. Jednak ze wzgl\u0119du na brak dalszego wp\u0142ywu zar\u00f3wno na t\u0119 ekonomi\u0119, jak i na bieg wydarze\u0144 w puszczonym w ruch i dzia\u0142aj\u0105cym w oderwaniu od Pierwszej Przyczyny \u015bwiecie, sabbatajska teologia wyznacza\u0142a pierwszej osobie triady pozycj\u0119 marginaln\u0105. <\/span><\/p>\r\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 w procesie zbawienia (pr\u00f3cz samego mesjasza) odgrywa\u0142y dwie kolejne osoby boskiej triady kaba\u0142y i sabbataizmu \u201d\u201d 2\u00b0 B\u00f3g Prawdy, czyli \u015awi\u0119ty B\u0142ogos\u0142awiony, zamkni\u0119ty w najwy\u017cszym \u015bwiecie duchowych byt\u00f3w i 3\u00b0 Szehina, czyli B\u00f3g Wiary (a w\u0142a\u015bciwie Bogini Wiary), przebywaj\u0105cy(a) w \u015bwiecie materii i b\u0119d\u0105cy(a) namiastk\u0105 wy\u017cszego \u015bwiata duchowego<\/span>13<\/span>. Jednak prawid\u0142owe funkcjonowanie triady mog\u0142o dopiero by\u0107 zagwarantowane przez mistyczne dzia\u0142anie mesjasza, kt\u00f3ry spowoduje w jej obr\u0119bie zmian\u0119, eliminuj\u0105c Pierwsz\u0105 Przyczyn\u0119 poprzez (pojmowane seksualnie) mistyczne zjednoczenie z Szehin\u0105 i \u201eprzedarcie si\u0119\u201d do Boga Prawdy, jednocze\u015bnie przywracaj\u0105ce jedno\u015b\u0107 Boga. Powstanie w ten spos\u00f3b nowa triada, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z: 1\u00b0 \u015awi\u0119tego B\u0142ogos\u0142awionego, 2\u00b0 Podniesionej Szehiny i 3\u00b0 Naczynia Szehiny, czyli mesjasza. W ten spos\u00f3b zostan\u0105 stworzone zbawcze \u201etrzy w\u0119z\u0142y wiary\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3rym nast\u0105pi zjednoczenie \u015bwiata duchowego z materialnym. Proces przemiany triady kabali\u015bci i sabbatajczycy postrzegali w kategoriach symbolu \u201d\u201d dw\u00f3ch r\u00f3wnoramiennych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w o odwr\u00f3conych wierzcho\u0142kach na\u0142o\u017conych na siebie, daj\u0105cych ostatecznie mesja\u0144sk\u0105 gwiazd\u0119 Dawida. Tr\u00f3jk\u0105t z wierzcho\u0142kiem skierowanym w g\u00f3r\u0119 (uwi\u0119ziony B\u00f3g Prawdy) symbolizowa\u0142 pierwsz\u0105 triad\u0119, za\u015b tr\u00f3jk\u0105t z wierzcho\u0142kiem zwr\u00f3conym na d\u00f3\u0142 \u201d\u201d zbawcze \u201etrzy w\u0119z\u0142y wiary\u201d. <\/span><\/p>\r\n

Pod koniec \u017cycia Sabbataj Cwi by\u0142 przekonany, \u017ce jest \u017cywym wcieleniem zjednoczonego Boga. Mawia\u0142: \u201enie ma Boga poza mn\u0105\u201d. Pogl\u0105d ten zosta\u0142 zdecydowanie wsparty przez Natana z Gazy, kt\u00f3ry pisa\u0142, \u017ce Sabbataj \u201edost\u0105pi\u0142 doskona\u0142ej bosko\u015bci\u201d. Z kolei Jakub Frank postrzega\u0142 Sabbataja jako Naczynie Szehiny, powsta\u0142e poprzez po\u0142\u0105czenie z Bogiem Wiary. W og\u00f3lnym zarysie teologia sabbatajska wpisywa\u0142a si\u0119 w talmudyczne nauczanie Zoharu<\/em>. <\/span><\/p>\r\n

Istotnym pytaniem, na kt\u00f3re nale\u017cy udzieli\u0107 odpowiedzi, jest kwestia postrzegania w teologii sabbatajskiej Pierwszej Osoby Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, czyli mozaistycznego Boga Izraela. Ot\u00f3\u017c teologia sabbatajska uto\u017csamia Pierwsz\u0105 Osob\u0119 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej z demiurgiczn\u0105 Pierwsz\u0105 Przyczyn\u0105, odpowiedzialn\u0105 za uwi\u0119zienie boskich iskier i upadek pierwszych rodzic\u00f3w. Jahwe zwi\u00f3d\u0142 lud izraelski poprzez \u201eskorup\u0119\u201d w postaci moj\u017ceszowej Tory. By\u0142a ona u\u017cyteczna przez okre\u015blony czas, jednak jej wa\u017cno\u015b\u0107 ju\u017c przemin\u0119\u0142a. Ze wzgl\u0119du na trwanie \u017byd\u00f3w przy zasadach Tory, \u015awi\u0119ty B\u0142ogos\u0142awiony porzuci\u0142 ich i obra\u0142 sobie nowy lud<\/span>14<\/span>. W koncepcji sabbataistycznej B\u00f3g Prawdy \u201d\u201d \u015awi\u0119ty B\u0142ogos\u0142awiony jest istot\u0105 zmienn\u0105, ewoluuj\u0105c\u0105, podlegaj\u0105c\u0105 jako prawda rozwojowi i zmianie nast\u0119puj\u0105cej w ziemskim czasie. Zmienno\u015b\u0107 i paradoks to cechy charakterystyczne sabbatajskiego postrzegania Boga. <\/span><\/p>\r\n

Mesjasz Jeszua, \u201ewieki grzesznik\u201d<\/span><\/h4>\r\n

Z wy\u017cej przedstawionej sabbatajskiej koncepcji Boga wyrasta\u0142y pogl\u0105dy dotycz\u0105ce samej osoby mesjasza, jak i jego roli w procesie zbawienia \u015bwiata. <\/span><\/p>\r\n

Soteriologia sekty zak\u0142ada\u0142a, \u017ce \u201emesjasz\u201d, pojmowany jako duchowy syn Boga Prawdy, sam po\u015bwi\u0119ci si\u0119 dla wyzwolenia Boga Prawdy i zbawienia \u015bwiata, \u201eprzebijaj\u0105c si\u0119\u201d przez demoniczne struktury materii. Proces zbawienia w tej koncepcji by\u0142 d\u0142ugotrwa\u0142y i skomplikowany. Rozpoczyna\u0142a go boska iluminacja, wskazuj\u0105ca mesjaszowi jego pos\u0142annictwo, do tej pory przed nim ukryte. W obr\u0119bie sekty do ko\u0144ca nie rozstrzygni\u0119to, czy dusza mesjasza od pocz\u0105tku by\u0142a wy\u017cszym bytem duchowym, r\u00f3\u017cni\u0105cym si\u0119 od duszy zwyk\u0142ego \u015bmiertelnika, czy te\u017c B\u00f3g Wiary dokonywa\u0142 wywy\u017cszenia wybranego przez siebie cz\u0142owieka w konkretnym momencie historycznym. W ka\u017cdym razie mesjasz jaki\u015b czas po boskiej iluminacji mia\u0142 dokona\u0107 podniesienia Szehiny (wyobra\u017can\u0105 poprzez kabalistyczn\u0105 interpretacj\u0119 fragmentu ksi\u0119gi Zachariasza [Zach 14], opisuj\u0105cego wywy\u017cszenie Jerozolimy) przez mistyczne zespolenie z b\u00f3stwem<\/span>15<\/span>. \u201ePodniesienie Szehiny\u201d wed\u0142ug kaba\u0142y szko\u0142y lurijskiej<\/span>16<\/span> oznacza\u0142o ostateczny kres duchowego odrodzenia ludzko\u015bci i naprawy \u015bwiata i otwiera\u0142o epok\u0119 widzialnego zbawienia. <\/span><\/p>\r\n

W drugim etapie mesjasz musia\u0142 podj\u0105\u0107 dzia\u0142anie zmierzaj\u0105ce do przebicia si\u0119 poprzez \u201ekr\u00f3lestwo skorup\u201d. Nie by\u0142o to zadanie \u0142atwe, gdy\u017c z\u0142o materii nie jest \u0142atwym przeciwnikiem. Z tego powodu mesjasz musia\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 swoj\u0105 osob\u0119 w dziele zbawienia ludzko\u015bci. Jego po\u015bwi\u0119cenie polega\u0142o na zej\u015bciu w najg\u0142\u0119bsze otch\u0142anie z\u0142a, na ca\u0142kowitym i ostatecznym skalaniu swojej osoby wszystkimi grzechami. Tylko poprzez poznanie otch\u0142ani grzechu mo\u017cliwe by\u0142o \u201d\u201d zdaniem Sabbataja i jego nast\u0119pc\u00f3w \u201d\u201d pokonanie demonicznej materii. Abraham Cardoso twierdzi\u0142, \u017ce tylko dusza mesjasza posiada dostateczn\u0105 si\u0142\u0119, by znie\u015b\u0107 zst\u0105pienie na samo dno otch\u0142ani szeolu<\/em>. Mesjasz musi posiada\u0107 si\u0142\u0119, by pot\u0119pi\u0107 siebie swoimi uczynkami. Na tym jednak nie koniec, gdy\u017c wed\u0142ug sabbatajskiej soteriologii dzia\u0142anie zbawcze musia\u0142o by\u0107 kontynuowane przez kolejno wysy\u0142anych mesjasz\u00f3w (najcz\u0119\u015bciej wymieniano dw\u00f3ch), by ostatecznie po nadej\u015bciu \u201emesjasza dawidowego\u201d zako\u0144czy\u0107 ca\u0142y proces. \u201eMesjaszem z rodu Dawida\u201d mia\u0142 by\u0107 Sabbataj Cwi. <\/span><\/p>\r\n

Nowy \u201emesjasz\u201d, a za nim rzesze wiernych, byli sk\u0142onni uzna\u0107 mesja\u0144skie pos\u0142annictwo Jezusa. Deklaracja sabbatajczyk\u00f3w przyczyni\u0142a si\u0119 do sporego zamieszania w obozie chrze\u015bcija\u0144skim, w kt\u00f3rym zacz\u0119\u0142y nurtowa\u0107 opinie upatruj\u0105ce w nowej sekcie judaistycznej oraz grupach pochodnych zapowiedzi rych\u0142ego nawr\u00f3cenia \u017byd\u00f3w. Pojawi\u0142y si\u0119 pogl\u0105dy nieposiadaj\u0105ce \u017cadnego potwierdzenia w rzeczywisto\u015bci, utrzymuj\u0105ce istniej\u0105cy od czas\u00f3w starotestamentowych podzia\u0142 \u017byd\u00f3w na grup\u0119 zwan\u0105 talmudystami i \u201d\u201d ze wzgl\u0119du na brak konkret\u00f3w historycznych \u201d\u201d ich przeciwnik\u00f3w, ma\u0142o oryginalnie nazwanych antytalmudystami, do kt\u00f3rych zaliczano rzekomo prochrze\u015bcija\u0144skich sabbatajczyk\u00f3w i frankist\u00f3w. Do grona \u201epo\u017cytecznych idiot\u00f3w\u201d mo\u017cna by\u0142o zaliczy\u0107 spor\u0105 grup\u0119 XVIII-wiecznych polskich hierarch\u00f3w, z bpem kamienieckim Miko\u0142ajem Dembowskim na czele. <\/span><\/p>\r\n

Obecne w\u015br\u00f3d sabbatajczyk\u00f3w pogl\u0105dy dotycz\u0105ce Jezusa Chrystusa by\u0142y nie mniej oryginalne ni\u017c inne, zawsze wynikaj\u0105ce z Talmudu, a sprzeczne z nauczaniem Tory. Natan z Gazy opisuj\u0105c wielko\u015b\u0107 nowego \u201emesjasza\u201d Sabbataja stwierdza\u0142, \u017ce mo\u017ce on \u201eusprawiedliwi\u0107 najwi\u0119kszego grzesznika, nawet gdyby by\u0142 [on] taki jak Jezus, m\u00f3g\u0142by go usprawiedliwi\u0107\u201d. W wyobra\u017ceniach sabbatajczyk\u00f3w Chrystus jawi\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym grzesznikiem (teza zaczerpni\u0119ta bezpo\u015brednio z Talmudu), kt\u00f3ry poprzez swoje dzia\u0142anie stawa\u0142 w jednym szeregu z mesja\u0144skim dzia\u0142aniem mistyka ze Smyrny. Wynika\u0142o z tego uznanie mesja\u0144skiego pos\u0142annictwa Jezusa, jednak pojmowanego w opaczny spos\u00f3b. Chrystus by\u0142 wed\u0142ug sabbatajczyk\u00f3w blu\u017anierc\u0105, kt\u00f3ry poprzez swoje nauczanie rozbi\u0142 prawo \u017cydowskie, b\u0119d\u0105ce jedn\u0105 ze skorup. By\u0142 zdaniem sabbatajczyk\u00f3w \u201emesjaszem wst\u0119pnym\u201d \u201d\u201d \u201emesjaszem z rodu J\u00f3zefowego\u201d \u201d\u201d przygotowuj\u0105cym nadej\u015bcie \u201emesjasza z rodu Dawidowego\u201d. \u201eWst\u0119pny mesjasz\u201d mia\u0142 rozbija\u0107 skorupy poprzez ha\u0144b\u0119 i cierpienie zwi\u0105zan\u0105 ze swoj\u0105 \u015bmierci\u0105; z kolei \u201emesjasz z rodu Dawida\u201d mia\u0142 dokona\u0107 ostatecznego zbawienia poprzez zg\u0142\u0119bienie z\u0142a, czyli poznanie ca\u0142o\u015bci stworzonego przez demiurga bytu. Zadaniem po\u015brednim Sabbataja by\u0142o przywr\u00f3cenie nale\u017cnej \u201e\u015bwi\u0119to\u015bci\u201d osobie Jezusa. Koncepcja ta zosta\u0142a tw\u00f3rczo rozwini\u0119ta ju\u017c po \u015bmierci \u201emesjasza\u201d w\u015br\u00f3d frankist\u00f3w, utrzymuj\u0105cych, \u017ce konwersja na katolicyzm (zaakceptowanie \u201emesjasza Jezusa\u201d) powinna by\u0107 postrzegana jako przezwyci\u0119\u017cenie skorupy chrze\u015bcija\u0144stwa, b\u0119d\u0105cego te\u017c jedynie etapem w drodze do zbawienia. <\/span><\/p>\r\n

\u201eMesjasz\u201d musi by\u0107 nienormalny…<\/span><\/h4>\r\n

Ju\u017c u pocz\u0105tk\u00f3w istnienia sekty istnia\u0142o silne przekonanie, \u017ce cech\u0105 charakterystyczn\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 rozpoznanie mesjasza, jest jego specyficzne zachowanie, stawiaj\u0105ce go ponad obowi\u0105zuj\u0105cym ludzi prawem moj\u017ceszowym. Nienormalne zachowanie Sabbataja (ekstatyczne omamy i depresje) by\u0142o powodem, dla kt\u00f3rego Natan z Gazy potwierdzi\u0142 jego \u201emesja\u0144skie\u201d pochodzenie, stwierdzaj\u0105c, \u017ce Sabbataj odbiera wol\u0119 Boga bezpo\u015brednio z nieba<\/span>17<\/span>. Antynomizm \u201emesjasza\u201d polega\u0142 na \u015bwiadomym \u0142amaniu przepis\u00f3w rytualnych, takich jak przepisy szabatu, w czasie kt\u00f3rego jednocze\u015bnie odprawia\u0142 \u017cydowskie nabo\u017ce\u0144stwa, poza tym blu\u017aniercze dla \u017byd\u00f3w wymawianie imienia Boskiego czy negowanie roli modlitw i medytacji, kt\u00f3re Sabbataj i cz\u0142onkowie jego eda kedusza<\/em> traktowali jak rytua\u0142y na cze\u015b\u0107 demiurga \u201d\u201d Pierwszej Przyczyny. <\/span><\/p>\r\n

Zdaniem sabbatajczyk\u00f3w wszelkie tradycyjne \u017cydowskie praktyki tikkunim<\/em> (tikkun hebr. \u2018naprawa\u2019) odsuwa\u0142y czas nadej\u015bcia ery mesja\u0144skiej. Nale\u017ca\u0142o wierzy\u0107 z ufno\u015bci\u0105 dziecka, polegaj\u0105c na profanacyjnym dzia\u0142aniu osobliwego \u201emesjasza\u201d. Na tym nie koniec: negacja nie dotyczy\u0142a tylko porz\u0105dku rytualnego, ale r\u00f3wnie\u017c etycznego. W wewn\u0119trznym kr\u0119gu sekty nie obowi\u0105zywa\u0142y \u017cadne zasady moralne, b\u0119d\u0105ce nakazami Pierwszej Przyczyny zawartymi w dekalogu, a ich \u015bwiadome \u0142amanie mia\u0142o przy\u015bpieszy\u0107 osi\u0105gni\u0119cie pe\u0142nego zbawienia poprzez zniszczenie skorup oddzielaj\u0105cych od Prawdy. W latach 1700-1760 w obr\u0119bie dzia\u0142aj\u0105cych w ukryciu sekt sabbatajskich udokumentowano liczne praktyki orgiastyczne, zbli\u017cone do rytua\u0142\u00f3w gnostyckich karpokratian<\/span>18<\/span>. Posiada\u0142y one nie tylko charakter antynomijny, ale odzwierciedla\u0142y r\u00f3wnie\u017c nadan\u0105 w obr\u0119bie sekty rytualn\u0105 rang\u0119 czynno\u015bci seksualnych. <\/span><\/p>\r\n

\u0141amanie przepis\u00f3w prawa religijnego i zasad etycznych wi\u0105za\u0142o si\u0119 z postrzeganiem dekalogu i przepis\u00f3w religijnych jako g\u0142\u00f3wnej przeszkody w osi\u0105gni\u0119ciu zbawienia. Wed\u0142ug Natana z Gazy wierni sabbatajczycy powinni skupi\u0107 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0119 na zniszczeniu prawa wyrastaj\u0105cego z \u201eziemskiej Tory\u201d. \u201eProrok\u201d sekty g\u0142osi\u0142 oficjalnie praktyk\u0119 dualizmu etycznego, swoistego marranizmu, polegaj\u0105cego na zewn\u0119trznym praktykowaniu zasad Tora de beria<\/em>, kt\u00f3rej przestrzeganie powinno wi\u0105za\u0107 si\u0119 tylko z d\u0105\u017ceniem do unikni\u0119cia prze\u015bladowa\u0144 lub skandalu, a kt\u00f3re pozwala na istnienie sabbatajczyk\u00f3w po\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci wyznaj\u0105cych inn\u0105 religi\u0119 (czy to \u017cydowskiej, czy islamskiej lub chrze\u015bcija\u0144skiej). Jednak poza sfer\u0105 oficjaln\u0105 zasady prawa moj\u017ceszowego powinny by\u0107 ceremonialnie \u0142amane jako przejaw wyzwolenia od prawa Pierwszej Przyczyny. Prywatnie, w ukryciu, ka\u017cdy sabbatajczyk powinien by\u0107 poddanym kabalistycznej Tora de aciluth<\/em>. <\/span><\/p>\r\n

Blu\u017aniercze dzia\u0142ania przybli\u017ca\u0142y \u201d\u201d zdaniem sabbatajczyk\u00f3w \u201d\u201d zbawienie, zatem dokonana 16 wrze\u015bnia 1666 r. konwersja na islam \u017cydowskiego \u201emesjasza\u201d mog\u0142a by\u0107 z sabbatajskiego punktu widzenia \u0142atwo wyt\u0142umaczona<\/span>19<\/span>. Niemniej w\u015br\u00f3d zwolennik\u00f3w Cwiego powsta\u0142o kilka r\u00f3\u017cnych koncepcji dotycz\u0105cych tego zaskakuj\u0105cego i \u201d\u201d wed\u0142ug powierzchownych interpretacji \u201d\u201d zab\u00f3jczego dla sekty zdarzenia. Konwersja \u201emesjasza\u201d na islam nie okaza\u0142a si\u0119 jednak zab\u00f3jcza, rozpoczynaj\u0105c nowy etap \u201ezbawczych dzia\u0142a\u0144\u201d Sabbataja. <\/span><\/p>\r\n

\u201eMesjasz\u201d apostata<\/span><\/h4>\r\n

Pocz\u0105tkowo wyznawcy \u201emesjasza\u201d starali si\u0119 zinterpretowa\u0107 adrianopolskie wydarzenie w kategoriach doketycznych (dokein<\/em> z gr. \u2018wydawa\u0107 si\u0119\u2019), a mianowicie duch podstawiony za Sabbataja przyj\u0105\u0142 islam, podczas gdy \u201emesjasz\u201d pozostawa\u0142 wierny judaizmowi. W wersji jeszcze radykalniejszej wierni utrzymywali, \u017ce to, czego do\u015bwiadczyli zmys\u0142ami obecni przy konwersji rabini, by\u0142o wy\u0142\u0105cznie omamem, z\u0142udzeniem zes\u0142anym przez Szehin\u0119 w celu zmylenia niewiernych i w\u0105tpi\u0105cych. W ten sam spos\u00f3b sabbatajczycy interpretowali r\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 za\u0142o\u017cyciela swojej sekty, pojmowan\u0105 jako czasowe \u201eodej\u015bcie\u201d. <\/span><\/p>\r\n

Szybko jednak sam Sabbataj, jak i Natan z Gazy wyja\u015bnili przyczyn\u0119 konwersji na islam, ca\u0142kowicie odmienn\u0105 od doketycznej. Apostazja nie by\u0142a z\u0142udzeniem: interpretowana z kabalistycznego punktu widzenia, wpisywa\u0142a si\u0119 w zbawczy proces, niekoniecznie obecny w widzialnej rzeczywisto\u015bci. Logika mesja\u0144skich dzia\u0142a\u0144 by\u0142a przecie\u017c ukryta przed oczami zwyk\u0142ego \u015bmiertelnika. <\/span><\/p>\r\n

Natan z Gazy interpretowa\u0142 konwersj\u0119 \u201emistrza\u201d w kategoriach etycznego dualizmu, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na s\u0142owa Sabbataja, przyr\u00f3wnuj\u0105cego si\u0119 do Moj\u017cesza przebywaj\u0105cego w\u015br\u00f3d Egipcjan na dworze faraona. By\u0142a to interpretacja przekonuj\u0105ca niewtajemniczonych wiernych Sabbataja i uspokajaj\u0105ca rabin\u00f3w wrogo nastawionych do sekty. W my\u015bl tej interpretacji Sabbataj wszed\u0142 na drog\u0119 marranizmu, zewn\u0119trznie przyjmuj\u0105c islam, za\u015b potajemnie praktykuj\u0105c judaizm. Hiszpa\u0144ski sabbatajczyk, marran Cardoso t\u0142umaczy\u0142 to jako wype\u0142nienie zapowiedzi proroka Izajasza, m\u00f3wi\u0105cego, \u017ce mesjasz \u201eza\u0142o\u017cy szaty marrana i dlatego \u017bydzi go nie uznaj\u0105; kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: przeznaczone mu jest zosta\u0107 marranem, tak jak ja\u201d<\/span>20<\/span>. <\/span><\/p>\r\n

Sprawa by\u0142a jednak bardziej skomplikowana. Tak mo\u017cna by\u0142o interpretowa\u0107 konwersj\u0119 \u201emesjasza\u201d na islam tylko do czasu, kiedy Sabbataj ju\u017c jako muzu\u0142manin nie wzywa\u0142 swoich wiernych do przej\u015bcia na wiar\u0119 Mahometa. Kiedy to nast\u0105pi\u0142o, pogl\u0105d ten by\u0142 ju\u017c nie do obrony, cho\u0107 pos\u0142ugiwano si\u0119 nim wobec nieu\u015bwiadomionych wiernych. Co prawda po przyj\u0119ciu nowej religii Sabbataj ani my\u015bla\u0142 porzuci\u0107 tolerowanych przez siebie praktyk religijnych \u201d\u201d uczestniczy\u0142 w turbanie w niekt\u00f3rych nabo\u017ce\u0144stwach w synagodze, przetykaj\u0105c je fragmentami sur Koranu, obrzeza\u0142 swego syna, rozpocz\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoiste dzie\u0142o apostolskie w\u015br\u00f3d muzu\u0142man\u00f3w<\/span>21<\/span>. Wszystkie te dzia\u0142ania wpisywa\u0142y si\u0119 w kabalistyczn\u0105 logik\u0119 Sabbataja. Konwersja by\u0142a autentyczna, czemu Sabbataj nigdy nie zaprzecza\u0142. <\/span><\/p>\r\n

Aby zrozumie\u0107 jego dzia\u0142anie, nale\u017cy powr\u00f3ci\u0107 do niekt\u00f3rych aspekt\u00f3w soteriologii sabbatajskiej. Zbawienie polega\u0142o na uwolnieniu prawdy zamkni\u0119tej w \u015bwiecie stworzonym przez demonicznego demiurga. Proces zbawienia by\u0142 wieloetapowym wst\u0119powaniem po kolejnych stopniach wtajemniczenia, kt\u00f3re mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 wy\u0142\u0105cznie poprzez poznanie tajemnic\/prawd ukrytych przed oczami profan\u00f3w. Zbawienia wed\u0142ug sabbataizmu polega\u0142o na przebiciu si\u0119 przez skorupy otaczaj\u0105ce \u201eboskie iskry prawdy\u201d; aby tego dokona\u0107, \u201emesjasz\u201d musia\u0142 przyj\u0105\u0107 na siebie ci\u0119\u017car poznania najciemniejszych otch\u0142ani z\u0142a, jak powiedzia\u0142 Natan \u201d\u201d wej\u015b\u0107 \u201eza czterdziest\u0105 dziewi\u0105t\u0105 bram\u0119 nieczysto\u015bci\u201d. Islam tak samo jak judaizm by\u0142 postrzegany jako skorupa przetrzymuj\u0105ca iskry. Sabbatajska koncepcja g\u0142osi\u0142a charakterystyczn\u0105 dla gnostycyzmu ewolucj\u0119 prawdy, ukryt\u0105 w teorii emanacji, prawdy, \u201ekt\u00f3ra si\u0119 staje\u201d oraz synkretyzm jako spos\u00f3b osi\u0105gni\u0119cia prawdy ostatecznej (zebra\u0107 \u201erozrzucone iskry\u201d). Boskie prawdy, zdaniem sabbatajczyk\u00f3w, znalaz\u0142y si\u0119 tak samo w judaizmie, jak w o stopie\u0144 wy\u017cszym chrze\u015bcija\u0144stwie (na tym te\u017c tle dosz\u0142o do przewarto\u015bciowania u frankist\u00f3w, stawiaj\u0105cych chrze\u015bcija\u0144stwo wy\u017cej ni\u017c islam), czy w jeszcze wy\u017cej stoj\u0105cym islamie. Jak \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, dla Sabbataja \u201estawanie si\u0119 prawdy\u201d posiada\u0142o charakter roz\u0142o\u017conego w czasie procesu, zachodz\u0105cego w obr\u0119bie \u201elud\u00f3w Pisma \u015bwi\u0119tego\u201d. Przyj\u0119cie islamu by\u0142o kolejnym, wy\u017cszym etapem \u201euwalniania Szehiny\u201d, rozbiciem kolejnej skorupy. By\u0142o to kabalistyczne uk\u0105szenie w\u0119\u017ca, przy\u015bpieszaj\u0105ce narodziny mistycznej \u0142ani. Bez tego koniecznego z\u0142a zbawienie nie mog\u0142oby post\u0119powa\u0107 naprz\u00f3d.<\/span><\/p>\r\n

Argument\u00f3w uzasadniaj\u0105cych apostazj\u0119 poszukiwano g\u0142\u00f3wnie w Ksi\u0119dze Izajasza oraz we fragmentach Zoharu<\/em>. W li\u015bcie ze stycznia 1668 r. Natan z Gazy talmudycznie interpretuje fragment Izajasza: \u201elecz on zraniony zosta\u0142 za z\u0142o\u015bci nasze\u201d (Iz 53, 5), odnosz\u0105c go wprost do apostazji Sabbataja, jako \u017ce w my\u015bl Traktatu Sanhedrin<\/em> mesjasza nazywano \u201eSynem Upad\u0142ego\u201d. Interpretacja kabalistyczno-sabbataistyczna sz\u0142a torem wypaczenia wcze\u015bniejszego (prorockiego) rozumienia tego fragmentu Starego Testamentu na rzecz pojmowania mesjasza jako odrzuconego ze wzgl\u0119du na jego grzechy, nie za\u015b grzechy ludzko\u015bci! Mesjasz by\u0142 \u201ewzgardzonym i najpodlejszym z m\u0119\u017c\u00f3w\u201d, a mimo tego po\u017c\u0105danym przez wszystkich (Iz 53, 3) \u201d\u201d ten fragment uto\u017csamiano z zapisem Zoharu, m\u00f3wi\u0105cym (wed\u0142ug Natana) o mesjaszu: \u201ei nie poznaj\u0105 mnie i jestem w ich oczach jak \u015bmierdz\u0105ce \u015bcierwo psa\u201d (Zohar III, 125b)<\/span>22<\/span>. Za tym za\u0142o\u017ceniem pod\u0105\u017cy\u0142a ca\u0142a (re)interpretacja Ksi\u0119gi Izajasza i Talmudu, dokonywana w du\u017cym stopniu przy u\u017cyciu klucza kabalistycznego. Mesjasz zosta\u0142 \u201ezaliczony pomi\u0119dzy z\u0142oczy\u0144c\u00f3w\u201d, poniewa\u017c posiada\u0142 grzechy czynione przez wielu, \u201eza przest\u0119pc\u00f3w si\u0119 modli\u0142\u201d (Iz 53, 12), co oznacza\u0142o, wed\u0142ug nowej interpretacji, \u017ce odrzucenie mesjasza wynika\u0107 b\u0119dzie z jego odra\u017caj\u0105cych grzech\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zaliczy\u0107 go w poczet z\u0142oczy\u0144c\u00f3w. W ten spos\u00f3b nast\u0119powa\u0142a sakralizacja apostazji Sabbataja. <\/span><\/p>\r\n

Koncepcja soteriologiczna wpisywa\u0142a si\u0119 w antynomiczn\u0105 koncepcj\u0119 \u201ewyzwalania iskier\u201d. Jak jednak przedstawi\u0107 j\u0105 wi\u0119kszo\u015bci zainteresowanych, grzesznych, ale jednak przywi\u0105zanych do przestrzegania zasad etycznych, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 \u0142adu spo\u0142ecznego? W obr\u0119bie sekty ten problem rozwi\u0105zano w spos\u00f3b charakterystyczny dla kabalist\u00f3w. Wezwanie do konwersji na islam zosta\u0142o zawarowane wy\u0142\u0105cznie dla wtajemniczonych, do kt\u00f3rych nie nale\u017ca\u0142 ani Natan z Gazy, ani Abraham Cardoso. Tych, kt\u00f3rzy planowali p\u00f3j\u015b\u0107 \u015bladem \u201emesjasza\u201d, oskar\u017cono o pych\u0119 i wynoszenie si\u0119 ponad chawur\u0119<\/em> \u201emistrza\u201d. Sabbataj zaakceptowa\u0142 t\u0119 koncepcj\u0119, stwierdzaj\u0105c, \u017ce jego towarzyszami mog\u0105 by\u0107 tylko duchy mocne, wybrane osobi\u015bcie przez niego, tylko cz\u0142onkowie jego eda kedusza<\/em>. Natan z Gazy przera\u017cony dzia\u0142aniem \u201emesjasza\u201d przestrzega\u0142 wiernych: \u201etrzymajcie si\u0119 tak daleko, jak to jest tylko mo\u017cliwe, od mesjasza, kiedy jest w stanie iluminacji\u201d<\/span>23<\/span>. Po \u015bmierci Sabbataja liczni wierni odczuli ulg\u0119, jednak pozostali w obr\u0119bie sekty… Na tym polega si\u0142a z\u0142a \u201d\u201d na niewoli strachu. <\/span><\/p>\r\n

Goje s\u0105 potrzebne jak ptaszki…<\/span><\/h4>\r\n

Konwersje zwolennik\u00f3w sabbataizmu nigdy nie by\u0142y rzeczywistym przyj\u0119ciem zasad islamu czy chrze\u015bcija\u0144stwa, ale realizowaniem kabalistycznej idei religijnej wewn\u0105trz innych religii. Wszystkie systemy religijne pojmowano jako skorupy, obowi\u0105zuj\u0105ce do czasu objawienia nowej Tora de aciluth<\/em> \u201d\u201d \u201eTory zbawionego \u015bwiata\u201d. Dopiero nowa superreligia, powsta\u0142a na gruzach ortodoksyjnego judaizmu, islamu i chrze\u015bcija\u0144stwa, spajaj\u0105ca rozrzucone w akcie stw\u00f3rczym iskry Bo\u017ce, mo\u017ce uchodzi\u0107 za religi\u0119 \u201eBoga Prawdy\u201d. Chrze\u015bcija\u0144stwo pojmowane by\u0142o wy\u0142\u0105cznie jako etap przej\u015bciowy na drodze do ko\u0144cowego objawienia, w kt\u00f3rym nie b\u0119d\u0105 potrzebne ju\u017c \u017cadne wcze\u015bniejsze religie instytucjonalne. Trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce ta szalona koncepcja jest obecna w pogl\u0105dach niekt\u00f3rych radykalnych ekumenist\u00f3w… <\/span><\/p>\r\n

Wewn\u0105trz nowej religii \u015bwiatowej b\u0119dzie nadal panowa\u0107 niejawny podzia\u0142 na dwie grupy wiernych, pochodz\u0105cy wprost z dwutorowej praktyki sabbataizmu, w kt\u00f3rym specjaln\u0105, nadrz\u0119dn\u0105 pozycj\u0119 zarezerwowano dla \u017cydowskich kabalist\u00f3w sabbatajskich<\/span>24<\/span>. Reszta wiernych potrzebna jest do osi\u0105gni\u0119cia ostatecznego celu \u201d\u201d zebrania iskier. Traktat sabbatajski \u015awiadectwo wiary<\/em>, stanowi\u0105cy podstaw\u0119 niekt\u00f3rych pogl\u0105d\u00f3w sekty, wyja\u015bnia dok\u0142adnie ten aspekt. Traktat w swojej pierwszej cz\u0119\u015bci opisuje rozmow\u0119 pomi\u0119dzy \u201emesjaszem\u201d a \u201eBogiem\u201d (\u201eBogiem Prawdy\u201d), dotycz\u0105c\u0105 ceny zbawienia. \u201eMesjasz\u201d Sabbataj stara si\u0119 przekona\u0107 \u201eBoga\u201d, aby ten oszcz\u0119dzi\u0142 cierpie\u0144 \u201edni mesjaszowych\u201d Izraelitom, wskazuj\u0105c, \u017ce nawr\u00f3ci\u0142 \u201edo Izraela\u201d wiele dusz gojim<\/em>. \u201eB\u00f3g\u201d nie ma jednak wsp\u00f3\u0142czucia i zarzuca \u201emesjaszowi\u201d lito\u015b\u0107, nie rozumiej\u0105c prawdziwej intencji \u201emesjasza\u201d, pragn\u0105cego zebra\u0107 rozsiane w\u015br\u00f3d nie-\u017byd\u00f3w \u201eiskry\u201d (wyst\u0119puj\u0105ce w traktacie jako \u201eziarna\u201d). \u201ePrzecie\u017c nawet \u017cniwiarz nie zbierze wszystkiego bez straty kilku ziaren. Do mnie nale\u017cy pole i moja jest pszenica. Nic dla mnie nie znaczy utrata kilku ziaren, je\u015bli tylko ty b\u0119dziesz \u017cniwiarzem\u201d \u201d\u201d m\u00f3wi \u201eB\u00f3g\u201d do Sabbataja. \u201eMesjasz\u201d ripostuje, ukazuj\u0105c prawdziw\u0105 rol\u0119 gojim<\/em>, wcze\u015bniej wspomnianych tylko jako pretekst do nawr\u00f3cenia innych \u017byd\u00f3w, ewentualnie jako obro\u0144c\u00f3w Izraela \u015bcieraj\u0105cych wrog\u00f3w \u017byd\u00f3w lub ludzi o ukrytym, nieszczerym sercu. Sabbataj rozmawiaj\u0105c z \u201eBogiem\u201d \u201ezawo\u0142a\u0142 ptaszka, aby przylecia\u0142 i dziobn\u0105\u0142 sobie ziarenko (…) potem zabi\u0142 ptaszka, wyj\u0105\u0142 z niego ziarno, posia\u0142 je i nawodni\u0142 wydzielinami niebia\u0144skich zwierz\u0105t. Z ziarna wyros\u0142o pot\u0119\u017cne drzewo, kt\u00f3re wyda\u0142o kwiaty i cudowne owoce. Zerwa\u0142 pierwszy owoc i da\u0142 Bogu, kt\u00f3remu zapachnia\u0142 ogrodem Eden. I powiedzia\u0142: \u00abJe\u015bli jedno ziarno wydaje tyle wspania\u0142ych owoc\u00f3w, jak m\u00f3g\u0142bym zbawi\u0107 Izrael, trac\u0105c niekt\u00f3re dusze?\u00bb\u201d. W kontek\u015bcie wcze\u015bniejszych rozwa\u017ca\u0144 ukazanych w traktacie, zbawienie dotyczy wy\u0142\u0105cznie sabbatajskiego Izraela, a ratowane s\u0105 dusze \u017byd\u00f3w, odrzucaj\u0105cych \u201emesjasza\u201d z obawy przed \u015bmieszno\u015bci\u0105 wobec nie-\u017byd\u00f3w<\/span>25<\/span>. <\/span><\/p>\r\n

System sabbatajski by\u0142 pozornie uniwersalistyczny, a dzi\u0119ki zastosowaniu swej metody m\u00f3g\u0142 bez przeszk\u00f3d \u201erozbija\u0107 skorupy\u201d wewn\u0105trz innych religii, kt\u00f3rych nigdy nie traktowa\u0142 powa\u017cnie. Nie zerwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z talmudycznym \u201enauczaniem pogardy\u201d, tj. traktowaniem nie-\u017byd\u00f3w jako istot ni\u017cszych religijnie, kulturowo i rasowo. Przepa\u015b\u0107 pomi\u0119dzy hellenistycznym uniwersalistycznym chrze\u015bcija\u0144stwem a judaistycznym ekskluzywizmem by\u0142a nie do pokonania. <\/span><\/p>\r\n

Ze\u015blij znak z nieba!<\/span><\/h4>\r\n

Sabbataizm nie by\u0142 w stanie zerwa\u0107 wi\u0119z\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cych go z talmudycznym judaizmem, a wielu przypadkach nie chcia\u0142 tego robi\u0107, i to pomimo rabinicznych kl\u0105tw sypi\u0105cych si\u0119 obficie na g\u0142owy Sabbataja i jego zwolennik\u00f3w. <\/span><\/p>\r\n

Wyznawane w obr\u0119bie sekty pogl\u0105dy na temat epoki mesja\u0144skiej zawiera\u0142y silny \u0142adunek apokaliptyczny, obecny w dzisiejszych koncepcjach mesjanist\u00f3w \u017cydowskich i wyznawc\u00f3w \u201e\u015bwieckiej\u201d religii Holocaustu. Podzieli\u0107 je mo\u017cna na kilka element\u00f3w. <\/span><\/p>\r\n

WOJNA JAKO POCZ\u0104TEK EPOKI MESJA\u0143SKIEJ<\/span><\/p>\r\n

Wed\u0142ug listu Natana z Gazy z 1665 r., w kt\u00f3rym przepowiadano szybkie nadej\u015bcie ostatniego etapu zbawienia, naprawa \u015bwiata zosta\u0142a ju\u017c dokonana, a wojny znikn\u0105 z oblicza \u015bwiata \u201d\u201d za wyj\u0105tkiem wojen w krajach aszkenazyjskich, gdzie nadal b\u0119dzie przelewana krew. Kraje aszkenazyjskie mo\u017cna rozumie\u0107 w spos\u00f3b \u015bredniowieczny, tj. jako tereny Niemiec, lub szerzej \u201d\u201d w kategoriach j\u0119zykowych, jako obszar zamieszka\u0142y przez \u017byd\u00f3w pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 j\u0119zykiem jidysz (Europa Zachodnia, \u015arodkowa i Wschodnia oraz Ameryka). Zdaniem Natana wojna nie mia\u0142a dotyka\u0107 ju\u017c kraj\u00f3w sefardyjskich (p\u0142w. Iberyjski, Afryka P\u00f3\u0142nocna i Turcja). Mo\u017cna by pokusi\u0107 si\u0119 o odniesienie proroctwa sabbatajskiego do II wojny \u015bwiatowej, ale czy wojny rzeczywi\u015bcie znikn\u0119\u0142y z oblicza ziemi? Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce te rozwa\u017cania nie stanowi\u0105 analizy proroctw pod k\u0105tem ich odzwierciedlenia w historii, a maj\u0105 na celu wy\u0142\u0105cznie wskazanie na obecno\u015b\u0107 takich samych pogl\u0105d\u00f3w w sekcie sabbatajskiej i dzisiejszych pogl\u0105dach niekt\u00f3rych \u015brodowisk \u017cydowskich.<\/span><\/p>\r\n

KORBAN \u201d\u201d OFIARA CA\u0141OPALNA <\/span><\/p>\r\n

Sabbataj negowa\u0142 niemal\u017ce wszystkie tradycyjne praktyki religijne judaizmu, za wyj\u0105tkiem ofiary ca\u0142opalnej, kt\u00f3ra jego zdaniem posiada\u0142a, poprzez niszcz\u0105ce dzia\u0142anie, charakter odradzaj\u0105cy \u201d\u201d uwalniaj\u0105cy ducha. Znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 teolog\u00f3w \u201ereligii Holocaustu\u201d traktuje wydarzenia II wojny \u015bwiatowej w kategoriach ofiary ca\u0142opalnej z\u0142o\u017conej przez \u017byd\u00f3w ze swych najlepszych syn\u00f3w i c\u00f3rek, zapowiedzianej w Starym Testamencie (Pwt 4, 20; Iz 30, 33; Iz 48, 10). Korban<\/em> by\u0142 elementem niezb\u0119dnym w otwarciu epoki mesja\u0144skiej. <\/span><\/p>\r\n

GEMATRIA \u201d\u201d CYFRY JAKO MANIFESTACJA \u201eBOGA\u201d<\/span><\/p>\r\n

Praktykowana przez sabbatajczyk\u00f3w gematria wywodzi si\u0119 wprost z kabalistycznej interpretacji Zoharu<\/em>, opieraj\u0105c si\u0119 na systemie rozpoznawania zwi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy sefirami (emanacjami \u201eBo\u017cego\u201d \u015bwiat\u0142a) a literami hebrajskiego alfabetu. Zwolennicy Sabbataja najwi\u0119ksz\u0105 moc przypisywali sefirze Tiferet<\/em>, uto\u017csamianej z prawd\u0105, pi\u0119knem i doskona\u0142o\u015bci\u0105. Sefirze tej odpowiada\u0142a hebrajska litera waw<\/em>, kt\u00f3rej podstawowa (hebr. mispar hechrachi<\/em>) warto\u015b\u0107 numeryczna wynosi 6<\/span>26<\/span>. Pocz\u0105tkowo przyjmowano, \u017ce wej\u015bcie w okres mesja\u0144ski rozpocznie si\u0119 w 1648 r. (warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce sabbatajczycy stosowali kalendarz chrze\u015bcija\u0144ski!), przesuni\u0119to jednak t\u0119 dat\u0119 na rok 1666. Sabbatajczycy pozostali wierni uk\u0142adom cyfr maj\u0105cych znaczenie mesjanistyczne, zaczerpni\u0119te z Zoharu<\/em> (1648, 1948).<\/span><\/p>\r\n

Zastanawiaj\u0105ce w tym kontek\u015bcie jest wyznaczenie przez dzisiejszych zwolennik\u00f3w religii Holocaustu daty rozpocz\u0119cia epoki mesja\u0144skiej na koniec \u201eepoki piec\u00f3w\u201d, co mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 wraz z utworzeniem Erec Izrael<\/em> w 1948 r.<\/span>27<\/span> Epoka mesja\u0144ska zosta\u0142a zapocz\u0105tkowana z\u0142o\u017ceniem w czasie II wojny \u015bwiatowej ofiary z 6 (waw<\/em>) milion\u00f3w \u017byd\u00f3w, ofiary stanowi\u0105cej sefir\u0119 Tiferet<\/em>, rozbijaj\u0105c\u0105 skorup\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c przywracaj\u0105c\u0105 jedno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy dawnym a nowym Izraelem. Sefira jest emanacj\u0105 \u201eBoga\u201d, zapowiadaj\u0105c\u0105 chwa\u0142\u0119 i zwyci\u0119stwo. Warto zada\u0107 pytanie, czy podobn\u0105 rol\u0119 odgrywa zestawienie cyfr 1966? Trudno znale\u017a\u0107 jakie\u015b wiarygodne informacje na temat takich interpretacji, warto jednak wspomnie\u0107, \u017ce w 1966 r. Izrael otrzyma\u0142 z Wielkiej Brytanii jeden z pierwszych transport\u00f3w materia\u0142\u00f3w rozszczepialnych, kt\u00f3re pos\u0142u\u017cy\u0142y jeszcze w tym samym roku do przeprowadzenia pierwszej podziemnej implozji nuklearnej na pustyni Negew. <\/span><\/p>\r\n

\u015aWI\u0104TYNIA W JEROZOLIMIE JAKO ZNAK NIEBIOS<\/span><\/p>\r\n

Gdy nast\u0105pi ostatni etap zbawienia \u015bwiata, a w\u0142adza nad ca\u0142a kul\u0105 ziemsk\u0105 spoczywa\u0107 b\u0119dzie w r\u0119kach zjednoczonego Izraela, jej widomym znakiem b\u0119dzie \u015bwi\u0105tynia w Jerozolimie, kt\u00f3ra w gotowej postaci zostanie spuszczona z nieba. B\u0119dzie to wydarzenie poprzedzaj\u0105ce zmartwychwstanie \u201d\u201d najpierw \u017byd\u00f3w zmar\u0142ych w Palestynie, z kt\u00f3rej nb. zostan\u0105 wyp\u0119dzeni \u201eniegodni\u201d. Po czternastu latach nast\u0105pi zmartwychwstanie poza Ziemi\u0105 \u015awi\u0119t\u0105. <\/span><\/p>\r\n

Pragnienie odbudowania \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej stanowi najbardziej czytelny wyraz \u017cydowskich d\u0105\u017ce\u0144 mesjanistycznych na przestrzeni wiek\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c dzi\u015b w Jerozolimie i wielu miejscach na \u015bwiecie trwaj\u0105 gor\u0105czkowe przygotowania do budowy trzeciej \u015bwi\u0105tyni<\/span>28<\/span>. Zdaniem dzisiejszych mesjanist\u00f3w, wzniesienie \u015bwi\u0105tyni na g\u00f3rze Moria zako\u0144czy wst\u0119pny okres epoki mesja\u0144skiej. <\/span><\/p>\r\n

ZAKO\u0143CZENIE ROZPROSZENIA \u0179YD\u00d3W<\/span><\/p>\r\n

Widomym znakiem ostatniego aktu zbawienia b\u0119dzie zjednoczenie wszystkich rozproszonych na \u015bwiecie \u017byd\u00f3w. <\/span><\/p>\r\n

We wsp\u00f3\u0142czesnych publikacjach mesjanistycznych obecna jest t\u0119sknota za zjednoczeniem w granicach jednego pa\u0144stwa wszystkich \u017byd\u00f3w \u017cyj\u0105cych w diasporze. Jest to jeden z bardziej k\u0142opotliwych temat\u00f3w, zwa\u017cywszy na niech\u0119tny stosunek \u017byd\u00f3w ameryka\u0144skich do opuszczenia kraju swojego urodzenia. Co jaki\u015b czas, w zwi\u0105zku z falami migracyjnymi do Izraela, temat powrotu od\u017cywa. W niekt\u00f3rych publikacjach judeochrze\u015bcija\u0144skich (protestanckich) wyst\u0119puje jako t\u0119sknota za odnalezieniem zagubionych plemion Izraela, interpretowanych przez niekt\u00f3rych \u017byd\u00f3w jako chrze\u015bcija\u0144skich syjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy poprzez swoje dzia\u0142ania na rzecz Izraela i \u017byd\u00f3w weszli do wsp\u00f3lnoty Abrahama. <\/span><\/p>\r\n

ODEBRANIE W\u0141ADZY \u201eSU\u0141TANOWI\u201d<\/span><\/p>\r\n

Su\u0142tan jako jedyny b\u0119dzie niewolnikiem \u201emesjasza\u201d; inne narody ukorz\u0105 si\u0119 przed jego majestatem i p\u0142aci\u0107 mu b\u0119d\u0105 danin\u0119. <\/span><\/p>\r\n

Elementy dominacji politycznej zawsze wyst\u0119powa\u0142y w literaturze mesjanistycznej, dzi\u015b sprowadzone s\u0105 do retoryki defensywnej (obrona przed mo\u017cliwo\u015bci\u0105 powt\u00f3rzenia si\u0119 Holocaustu). U radykalnych mesjanist\u00f3w cz\u0119sto \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 one z ostatecznym wyp\u0119dzeniem Arab\u00f3w z Izraela lub zniszczeniem jego arabskich wrog\u00f3w. <\/span><\/p>\r\n

* <\/span>* *<\/span><\/p>\r\n

Trwa duchowa wojna pomi\u0119dzy Bogiem a Lucyferem, wojna, w kt\u00f3rej zbuntowany anio\u0142 nie cofa si\u0119 przed \u017cadnym wybiegiem. W trakcie tych zmaga\u0144 ksi\u0105\u017c\u0119 ciemno\u015bci niejednokrotnie z\u0142o nazywa dobrem, niegodziwo\u015b\u0107 przedstawia jako sprawiedliwo\u015b\u0107, a nienawi\u015b\u0107 ukrywa w s\u0142owach g\u0142osz\u0105cych mi\u0142o\u015b\u0107, tolerancj\u0119 i pok\u00f3j. Nie inaczej by\u0142o w przypadku sabbataizmu Jakuba Franka, w kt\u00f3rym idea zbawienia \u017byd\u00f3w \u201d\u201d narodu niegdy\u015b wybranego przez Boga \u201d\u201d poprzez nawr\u00f3cenie si\u0119 ich na chrze\u015bcija\u0144stwo zosta\u0142a sprowadzona do karykaturalnej formy i ca\u0142kowicie wypaczona poprzez nadanie jej fa\u0142szywego, kabalistycznego sensu. Odrzucenie jedynego oczekiwanego przez \u017byd\u00f3w Mesjasza \u201d\u201d Jezusa Chrystusa \u201d\u201d spowodowa\u0142o fatalne konsekwencje w postaci nie tylko zapowiedzianych w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym kl\u0119sk, jakie spad\u0142y na ten nar\u00f3d, ale przede wszystkim coraz wi\u0119kszej niezdolno\u015bci do rozpoznania prawdy. Wierzymy gor\u0105co, \u017ce zmieni si\u0119 to w czasach ostatecznych, kiedy z oczu \u017byd\u00f3w spadnie bielmo za\u015blepienia i w \u201enajgorszym z ludzi\u201d, Jezusie Chrystusie, rozpoznaj\u0105 swojego d\u0142ugo wyczekiwanego Zbawiciela.<\/span><\/p>\r\n

Hugon Hajducki<\/strong><\/em><\/p>\r\n

1.<\/span> Opieraj\u0105c si\u0119 na interpretacji Zoharu, kabali\u015bci wyznaczyli powr\u00f3t \u017byd\u00f3w do Ziemi \u015awi\u0119tej na 1648 rok. Pomylili si\u0119 o 300 lat. Sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe w 1948 roku, wraz z powstaniem Pa\u0144stwa Izrael. <\/span><\/p>\r\n

2<\/span>. Gematria (z grec. geometria) \u201d\u201d system \u017cydowskiej numerologii, przypisuj\u0105cy poszczeg\u00f3lnym literom alfabetu hebrajskiego warto\u015bci liczbowe i doszukuj\u0105cy si\u0119 mistycznych zwi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy s\u0142owami lub wyra\u017ceniami o r\u00f3wnych sumach warto\u015bci tworz\u0105cych je liter. <\/span><\/p>\r\n

3.<\/span> Skutki og\u0142oszenia nowego \u201emesjasza\u201d w Europie opisuje A. Hertzberg, \u017bydzi. Istota i charakter narodu,<\/em> arszawa 2001, s. 113-114. <\/span><\/p>\r\n

4.<\/span> H. Nussbaum, Przewodnik judaistyczny obejmuj\u0105cy kurs literatury i religii,<\/em> Warszawa 1893, s. 206.<\/span><\/p>\r\n

5.<\/span> Chawura<\/em> (z hebr. \u2018dw\u00f3r\u2019) \u201d\u201d w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w sefardyjskich grupa m\u0119drc\u00f3w, posiadaj\u0105ca autorytet w komentowaniu przepis\u00f3w Tory i Talmudu. <\/span><\/p>\r\n

6<\/span>. Na temat sabbataizmu i frankizmu (cz\u0119sto z b\u0142\u0119dami): F. Koneczny, Cywilizacja \u017cydowska,<\/em> Londyn 1974, s. 317-324.<\/span><\/p>\r\n

7.<\/span> Jakub Frank mia\u0142 mawia\u0107, \u017ce \u201ekiedy \u017byd si\u0119 ochrzci, ubieraj\u0105 go w pi\u0119kne szaty, przypasuj\u0105 mu do boku szabl\u0119\u201d. Zob. M. Mieses, Z rodu \u017cydowskiego. Zas\u0142u\u017cone rodziny polskie krwi niegdy\u015b \u017cydowskiej,<\/em> Warszawa 1991, s. 21-25.<\/span><\/p>\r\n

8.<\/span> Zob. M. Bradley, Tajne stowarzyszenia<\/em>, Warszawa 2005, s. 64.<\/span><\/p>\r\n

9.<\/span> Dotyczy to np. frankist\u00f3w Jana i Joachima Dembowskich, prowodyr\u00f3w warszawskich samos\u0105d\u00f3w z 1794 roku i lider\u00f3w jakobi\u0144skich radyka\u0142\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 Kili\u0144skiego. Zob. M. Mieses, Z rodu \u017cydowskiego…<\/em>, op. cit.<\/em>, s. 73. <\/span><\/p>\r\n

10<\/span>. Zob. M. Eliade, Historia wierze\u0144 i idei religijnych,<\/em> t. III: Od Mahometa do wieku Reform,<\/em> Warszawa 1997, s. 118. Wyznawcy sabbataistycznej sekty Donmeh zaanga\u017cowani byli w powstanie Republiki M\u0142odotureckiej i rze\u017a ludno\u015bci ormia\u0144skiej zorganizowanej przez \u017co\u0142nierzy Ataturka. Zob. Ch. J. Bjerknes, The Jewish Genocide of Armenian Christians,<\/em> 2006, s. 187-189, w kt\u00f3rej powo\u0142uje si\u0119 na prace profesora M. Avruma Ehrlicha i syjonistycznego rasist\u0119 zwi\u0105zanego z lo\u017cami postiluminanckimi I. Zangwilla. <\/span><\/p>\r\n

11.<\/span> Czo\u0142ow\u0105 rol\u0119 w tych zwi\u0105zkach odegra\u0142 Rudolf von Sebottendorff (w\u0142a\u015bciwie: Adam Rudolf Glauer), samozwa\u0144czy arystokrata, syn maszynisty, pochodz\u0105cy ze Zgorzelca. Autor licznych okultystycznych prac trafi\u0142 w ostatnich latach XIX wieku do Turcji, gdzie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z kilkoma sektami sufickimi, wst\u0119puj\u0105c do tureckiej masonerii. W czasie swojego ponownego pobytu w Turcji, jeszcze przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z koncepcjami sabbatajskimi w obr\u0119bie niekt\u00f3rych sekt sufickich (np. Donmeh). Na cze\u015b\u0107 Sabbataja Cwi Adam Glauer zmieni\u0142 nazwisko na von Sabottendorff. By\u0142 za\u0142o\u017cycielem ariozoficznego, okultystycznego Stowarzyszenia Thule, pojmuj\u0105cego Adolfa Hitlera jako uciele\u015bnienie swoich idea\u0142\u00f3w. Zob.: E. Gugenberger, Czarni cudotw\u00f3rcy<\/em>, Warszawa 2004, s. 75-88; N. Goodrick-Clarke, Okultystyczne \u017ar\u00f3d\u0142a nazizmu. Tajne kulty aryjskie oraz ich wp\u0142yw na ideologi\u0119 nazistowsk\u0105.<\/em> Ariozofowie z Austrii i Niemiec 1890-1935,<\/em> Warszawa 2001, s. 195-218; M. Tabor, Ezoteryczne \u017ar\u00f3d\u0142a nazizmu,<\/em> Krak\u00f3w-Warszawa 1993. <\/span><\/p>\r\n

12<\/span>. Pogl\u0105dy Sabbataja Cwi i jego zwolennik\u00f3w opisane g\u0142\u00f3wnie na podstawie doskona\u0142ej pracy znawcy tematu: J. Dokt\u00f3r, \u015aladami Mesjasza-Apostaty. \u017bydowskie ruchy mesja\u0144skie w XVII i XVIII wieku a problem konwersji,<\/em> Wroc\u0142aw 1998.<\/span><\/p>\r\n

13.<\/span> Poj\u0119cie wcze\u015bniej uto\u017csamiane z obecno\u015bci\u0105 Boga w \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej, uzyska\u0142o w\u015br\u00f3d kabalist\u00f3w nowe znaczenie, po\u0142\u0105czone z \u017ce\u0144skim wyobra\u017ceniem. <\/span><\/p>\r\n

14.<\/span> Zob. na ten temat tekst sabbatajskiej sekty Izmirilis w: J. Dokt\u00f3r, \u015aladami…<\/em>, op. cit.<\/em>, s. 59-60.<\/span><\/p>\r\n

15<\/span>. Warto w tym miejscy przypomnie\u0107, \u017ce wed\u0142ug kabalist\u00f3w dos\u0142owne rozumienie tekstu Pisma \u015bw. by\u0142o jednym z przejaw\u00f3w dominacji demiurga, kt\u00f3ry na tekst religijny na\u0142o\u017cy\u0142 brzemi\u0119 materii, wypaczaj\u0105cy prawdziwy \u201d\u201d mistyczny sens zapisu. <\/span><\/p>\r\n

16<\/span>. Szko\u0142a kabalistyczna Izaaka Lurii, tzw. Nowa Kaba\u0142a, stanowi\u0105ca popularn\u0105 wersj\u0119 kaba\u0142y ezoterycznej z silnymi wp\u0142ywami gnozy, powstawa\u0142a jako dzie\u0142o synkretyczne od XV do XVII wieku. Zob. na ten temat: M. Eliade, Historia…<\/em>, op. cit.<\/em>, s. 115-117. <\/span><\/p>\r\n

17<\/span>. Gershom Scholem nast\u0119puj\u0105co opisuje te dziwaczne pogl\u0105dy. W 1677 r. Natan z Gazy stwierdzi\u0142, \u017ce \u201edziwne zachowania Sabbataja stanowi\u0105 dow\u00f3d autentyzmu jego mesja\u0144skiego pos\u0142annictwa\u201d. Poniewa\u017c \u201egdyby nie by\u0142 Odkupicielem, \u017cadne odchylenia by mu si\u0119 nie przytrafia\u0142y\u201d. Prawdziwymi aktami odkupienia s\u0105 wy\u0142\u0105cznie te, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 najwi\u0119ksze zgorszenie. Za: M. Eliade, Historia…<\/em>, op. cit.<\/em>, s. 118. <\/span><\/p>\r\n

18.<\/span> Cz\u0119\u015b\u0107 wyznawc\u00f3w Sabbataja twierdzi\u0142a, \u017ce z\u0142o mo\u017ce by\u0107 zwalczane tylko z\u0142em ewentualnie \u017ce grzech Adama zosta\u0142 zniesiony, wobec czego ten, kto pope\u0142nia grzechy, jest cnotliwy w oczach \u201eBoga\u201d. Ibid., s. 118; J. Dokt\u00f3r, op. cit.<\/em>, s. 152-155. <\/span><\/p>\r\n

19.<\/span> Odrzuci\u0107 mo\u017cemy jako ma\u0142o wiarygodne przekazy powsta\u0142e w obr\u0119bie wrogiego Sabbatajowi talmudycznego judaizmu, m\u00f3wi\u0105ce o konwersji ze strachu (su\u0142tan mia\u0142 zaproponowa\u0107 aby \u201emesjasz\u201d ujawni\u0142 swoj\u0105 si\u0142\u0119, zatrzymuj\u0105c strza\u0142y wypuszczone w jego kierunku przez janczar\u00f3w) lub dokonanej ze wzgl\u0119du na ofiarowane bogactwa (faktycznie z konwersj\u0105 wi\u0105za\u0142y si\u0119 okre\u015blone profity finansowe i presti\u017cowe). Przyczyna le\u017ca\u0142a w specyfice religijnych koncepcji Sabbataja, utrzymuj\u0105cego, \u017ce konwersja by\u0142a spontaniczn\u0105 odpowiedzi\u0105 na wezwanie Boga.<\/span><\/p>\r\n

20.<\/span> Cyt. za: J. Dokt\u00f3r, op. cit.<\/em>, s. 48.<\/span><\/p>\r\n

21<\/span>. Sabbatajskie przekazy zawieraj\u0105 wiele informacji m\u00f3wi\u0105cych o przyj\u0119ciu sabbataizmu przez muzu\u0142man\u00f3w, wyliczaj\u0105c w\u015br\u00f3d nawr\u00f3conych su\u0142ta\u0144skiego muftego Wani Efendiego i mistyka-poet\u0119 Nazima. Sabbataj mia\u0142 utrzymywa\u0107 \u015bcis\u0142e kontakty oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z sufickimi sektami, w rodzaju \u201ezakonu helwetije\u201d, kt\u00f3rego pogl\u0105dy stanowi\u0142y mieszanin\u0119 gnostycyzmu i islamu, por. interesuj\u0105cy artyku\u0142 profesora Abrahama Elqayama, Sabbatai Levi and Sufism, http:\/\/www.kheper.net\/topics\/Kabbalah\/Zevi_and_Sufism.html<\/a> <\/span><\/p>\r\n

22.<\/span> J. Dokt\u00f3r, op. cit.<\/em>, s. 47.<\/span><\/p>\r\n

23.<\/span> Ibid.<\/em>, s. 55.<\/span><\/p>\r\n

24<\/span>. Izrael Chazan rozr\u00f3\u017cnia\u0142 \u201ewiernych Izraelit\u00f3w\u201d od \u201ewiernych goj\u00f3w\u201d. <\/span><\/p>\r\n

25<\/span>. J. Dokt\u00f3r, \u015aladami…<\/em>, op. cit.<\/em>, s. 56-57. Interpretacja fragmentu traktatu dokonana przez autora ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej Sabbatajowi znacz\u0105co odbiega od przedstawionej przeze mnie w tym miejscu. <\/span><\/p>\r\n

26<\/span>. Zob. na ten temat: F. Dornseiff, Alfabet w mistyce i magii,<\/em> Warszawa 2001.<\/span><\/p>\r\n

27.<\/span> Powierzchowna sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy cyfr\u0105 6 (waw<\/em>) a 9 (jesod<\/em>) nie istnieje w kabale mistycznej, w kt\u00f3rej sefira jesod<\/em>, traktowana jako si\u0142a sprawcza, zawsze jako wprowadzaj\u0105ca ostateczn\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107, czyli sefir\u0119<\/em> tiferet<\/em>. St\u0105d rozwa\u017canie zestawienia cyfr 1648 i 1948 z kabalistycznego punktu widzenia jest jak najbardziej uzasadnione. <\/span><\/p>\r\n

28.<\/span> Por. H. Hajducki, \u015awi\u0105tynia jerozolimska a czasy ostateczne<\/em>, [w:] Zawsze wierni nr 50, s. 74-87.<\/span><\/p>\r\n

Za: Zawsze Wierni: Nr 6 (97) 2007<\/a><\/p>\r\n

Artyku\u0142 opublikowano w serwisie BIBU\u0141Y<\/em>: 2007-06-15<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przypominamy wa\u017cny tekst „Judaizm przeciwko Moj\u017ceszowi. Gnostycki mesjanizm Sabbataja Cwi„, tym bardziej aktualny, \u017ce Nagrod\u0119 Nobla otrzyma\u0142a Olga Tokarczuk, autorka m.in. bajki pt Ksi\u0119gi Jakubowe, w fa\u0142szywy spos\u00f3b traktuj\u0105cej o sekcie Jakuba Franka. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mi\u0119dzynarodowa nagroda zwi\u0105zana jest bezpo\u015brednio ze skrzywion\u0105 historycznie narracj\u0105 judaizmu, propagowan\u0105 przez Olg\u0119 Tokarczuk. Gor\u0105co polecamy r\u00f3wnie\u017c spotkanie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,9],"tags":[101,429,55],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1066\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}