{"id":10615,"date":"2009-06-24T11:03:06","date_gmt":"2009-06-24T16:03:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=10615"},"modified":"2015-08-14T17:55:24","modified_gmt":"2015-08-14T21:55:24","slug":"uniwersytet-w-wisconsin-rezygnujac-z-programu-koszernego-rzuca-swiatlo-na-koszty-koszernosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=10615","title":{"rendered":"Przypadek uniwersytetu w Wisconsin rzuca \u015bwiat\u0142o na koszty koszerno\u015bci"},"content":{"rendered":"

Celem przyci\u0105gni\u0119cie szerokiej gamy potencjalnych kandydat\u00f3w na studia, uniwersytety w ca\u0142ych Stanach Zjednoczonych oferuj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane programy \u017cywno\u015bciowe. Oferta ta nigdy nie by\u0142aby dzisiaj pe\u0142na bez niemal obowi\u0105zkowego zestawu da\u0144 koszernych. Koszerne sto\u0142\u00f3wki, koszerne kuchnie, automaty z koszern\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105, koszerne wydzielone stoiska do krojenia koszernych w\u0119dlin, nadz\u00f3r rabiniczny – to wymuszona wymogami biznesu, ideologii oraz niesprawdzalnych nacisk\u00f3w rzeczywisto\u015b\u0107 dnia dzisiejszego.<\/strong><\/p>

O tej konkretnej rzeczywisto\u015bci, a w\u0142a\u015bciwie o jej kosztach, nie mo\u017cna jednak nigdzie dopatrzy\u0107 si\u0119 jakiejkolwiek wzmianki. Wszystko przykryte jest ideologi\u0105 „zr\u00f3\u017cnicowania” (diversity<\/em>) albo „niewidocznej r\u0119ki rynku”, a przy zadawaniu dociekliwszych pyta\u0144 nietrudno spotka\u0107 si\u0119 z irracjonalnymi argumentami „antysemityzmu”. Pomimo tego, od czasu do czasu ujawniane s\u0105 zdawkowe informacje o kosztach prowadzenia koszerno\u015bci.<\/p>

Wydarzeniem takim by\u0142a niedawna decyzja uczelni w Madison w stanie Wisconsin, kt\u00f3ra w czasie tzw. kryzysu i obni\u017cania koszt\u00f3w prowadzenia sto\u0142\u00f3wek studenckich przyjrza\u0142a si\u0119 oferowanym programom \u017cywieniowym i uwa\u017caj\u0105c, \u017ce koszty oferowania koszernej \u017cywno\u015bci niewielkiej grupce \u017cydowskich student\u00f3w s\u0105 zbyt wielkie, zrezygnowa\u0142a z kontynuowania da\u0144 koszernych. Uczelniania oddzielna kuchnia koszerna wyposa\u017cona w super-nowoczesne kuchenne i sto\u0142\u00f3wkowe urz\u0105dzenia i naczynia, b\u0119dzie zamkni\u0119ta, a dwaj nadzoruj\u0105cy rabini, zatrudnieni na ca\u0142y etat na posadach uniwersyteckiej sto\u0142\u00f3wki, zostan\u0105 pozbawieni pracy.<\/p>

Ta raczej niecodzienna decyzja University of Winsconsin-Madison<\/em> przynios\u0142a sob\u0105 ten efekt, \u017ce \u017cydowskie specjalistyczne pismo Kosher Today<\/em> [1] ujawni\u0142o, i\u017c dw\u00f3ch rabin\u00f3w z nadzoru koszernego Chicago Rabbinical Council<\/em> – zwanych mashgichim<\/em> – pobiera\u0142o tytu\u0142em nadzoru w tym\u017ce uniwersytecie 80 tysi\u0119cy dolar\u00f3w rocznie.<\/p>

Wyposa\u017cenie kuchni ma by\u0107 przej\u0119te przez dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na uczelni organizacj\u0119 \u017cydowsk\u0105 Hillel. <\/em>O\u015brodki studenckie Hillel<\/em> dzia\u0142aj\u0105 w ponad 500 uczelniach na \u015bwiecie, w tym na uczelniach katolickich, i s\u0105 narz\u0119dziem maso\u0144sko-syjonistycznej organizacji B\u2019nai B\u2019rith.<\/em><\/p>

Powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 co roku rynek wyrob\u00f3w koszernych (kaszrut), <\/em>w Stanach Zjednoczonych przybra\u0142 formy niemal epidemiczne. W ci\u0105gu tylko jednego roku 2006 na rynku USA przyby\u0142o 3984 nowych \u017cywno\u015bciowych produkt\u00f3w koszernych oraz 728 nowych koszernych napoj\u00f3w. W ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat, na rynku USA i Kanady pojawi\u0142o si\u0119 14300 nowych produkt\u00f3w koszernych. Dla por\u00f3wnania, w tym samym czasie na rynkach kraj\u00f3w europejskich pojawi\u0142o si\u0119 zaledwie 740 produk\u00f3w koszernych.<\/p>

Wed\u0142ug pisma Jerusalem Post<\/em>, Amerykanie wydaj\u0105 na produkty koszerne 10 i p\u00f3\u0142 miliarda dolar\u00f3w rocznie, co jednak trudno uzna\u0107 za liczb\u0119 rzeteln\u0105, gdy\u017c wed\u0142ug raportu firmy Mintel<\/em>, na produkty organiczne, znajduj\u0105ce si\u0119 dopiero na czwartym miejscu listy, w 2006 roku wydali oni 16,7 miliarda dolar\u00f3w. Najbardziej realn\u0105 jest jednak kwota podawana przez najwi\u0119ksz\u0105 organizacj\u0119 wydaj\u0105c\u0105 certyfikaty koszerno\u015bci – Orthodox Union<\/em>, kt\u00f3ra m\u00f3wi o rynku „150 miliard\u00f3w dolar\u00f3w koszernych certyfikowanych produkt\u00f3w konsumowanych rocznie.\u201d<\/p>

Najwi\u0119ksz\u0105 tajemnic\u0105 pozostaj\u0105 koszty zwi\u0105zane z przyznaniem i utrzymaniem oznaczenia koszerno\u015bci produktu, a koszernymi mog\u0105 by\u0107 nie tylko wyroby \u017cywno\u015bciowe, lecz i np. lekarstwa, witaminy, kosmetyki, papierosy, wyroby papiernicze, \u015brodki czysto\u015bci, zapa\u0142ki a nawet wyroby szklane (butelki, szklanki). Najbardziej rozpowszechnionym symbolem koszerno\u015bci jest litera U wpisana w ko\u0142o. Tak oznaczony certyfikat koszerno\u015bci wydawany przez Orthodox Union<\/em> spotka\u0107 mo\u017cna na 60 procentach dost\u0119pnych wyrob\u00f3w koszernych, czyli na 400 tysi\u0105cach [sic!<\/em>] r\u00f3\u017cnego rodzaju produkt\u00f3w.<\/p>

Nikt nie m\u00f3wi g\u0142o\u015bno o pe\u0142nych kosztach wydania i utrzymania certyfikatu, bo cho\u0107 pierwotny koszt uzyskania go nie jest zbyt wysoki, to utrzymanie go wi\u0105\u017ce si\u0119 z udzieleniem ca\u0142odobowego dost\u0119pu do fabryk, magazyn\u00f3w czy sklep\u00f3w nadzoruj\u0105cemu rabinowi, kt\u00f3ry ma od tej pory wgl\u0105d do ca\u0142ej dokumentacji procesu produkcji i zaopatrzenia. Pobiera on za te czynno\u015bci nieznane wynagrodzenie. Przypadek z uczelni University of Wisconsin-Madison<\/em> rzuca nieco \u015bwiat\u0142a na zyski \u017cydowskich organizacji, kt\u00f3re z popularyzacji koszerno\u015bci potrafi\u0142y stworzy\u0107 chyba najbardziej intratny spos\u00f3b sta\u0142ego \u017ar\u00f3d\u0142a znacznych dochod\u00f3w. A rynek ten stale rozwija si\u0119 i, jak stwierdza rabin Eliyahu Safran, koordynator nadzoru rabinicznego Orthodox Union<\/em>, w Stanach Zjednoczonych w ci\u0105gu ostatnich 15-20 lat wzrasta\u0142 on w tempie 10-15% rocznie.<\/em> Nawet je\u015bli od ka\u017cdego pojedynczego sprzedawanego produktu koszernego pobierana jest op\u0142ata ma\u0142ego u\u0142amka centa, to np. przy produkcji miliard\u00f3w puszek koszernej Coca-Coli<\/em> urasta do olbrzymiej kwoty. Kwoty, kt\u00f3rej – poza bezpo\u015brednio i\u00a0 \u017cywotnie zinteresowanymi – nie wolno nikomu liczy\u0107, lecz na kt\u00f3r\u0105 w sprytny spos\u00f3b sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wszyscy.<\/p>

Lech Maziakowski<\/em><\/strong>
Washington, DC | 2009-06-25 | www.bibula.com
<\/em><\/p>

PRZYPISY:
[1] Kosher Today <\/em> – KosherToday Newsletter – June 15th, 2009<\/a> <\/em> – „Universities Wrestle with Kosher Program” („the University could no longer afford the salaries of the two mashgichim (kosher supervisors) which came to $80,000.”)<\/p>

 <\/p>

 <\/p>

ZOB. R\u00d3WNIE\u017b:<\/strong><\/p>