{"id":106082,"date":"2019-01-08T12:11:00","date_gmt":"2019-01-08T17:11:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=106082"},"modified":"2019-01-08T12:11:28","modified_gmt":"2019-01-08T17:11:28","slug":"fajny-kosciol-odpycha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=106082","title":{"rendered":"Fajny Ko\u015bci\u00f3\u0142 odpycha"},"content":{"rendered":"<p><strong>Na zako\u0144czenie XV Zwyczajnego Zgromadzenia Og\u00f3lnego Synodu Biskup\u00f3w po\u015bwi\u0119conego m\u0142odzie\u017cy Ojciec \u015awi\u0119ty nakaza\u0142 zg\u0142\u0119bia\u0107 owoce jego obrad: wczytywa\u0107 si\u0119 w nie, rozeznawa\u0107 ich tre\u015b\u0107, pozwoli\u0107 im dzia\u0142a\u0107 w sercach. Od chwili us\u0142yszenia tych s\u0142\u00f3w praktycznie nie przestaj\u0119 tego czyni\u0107.<\/strong><\/p>\r\n<p>Szczeg\u00f3lnie mocno nurtuje mnie zdanie z papieskiej homilii wyg\u0142oszonej podczas uroczystej Mszy \u015awi\u0119tej w Bazylice \u015awi\u0119tego Piotra na zako\u0144czenie synodu. <em>Chcia\u0142bym powiedzie\u0107 ludziom m\u0142odym<\/em> &#8211; odczyta\u0142 w\u00f3wczas Ojciec \u015awi\u0119ty &#8211; <em>w imieniu nas wszystkich doros\u0142ych: przepraszam, je\u015bli cz\u0119sto was nie wys\u0142uchali\u015bmy; je\u015bli zamiast otwiera\u0107 dla was serce, nape\u0142niali\u015bmy wasze uszy<\/em>.<\/p>\r\n<p>Ile s\u0142\u00f3w, tyle pyta\u0144. Ju\u017c nawet nie o to, sk\u0105d w dzisiejszym Ko\u015bciele taka sk\u0142onno\u015b\u0107 do przepraszania za niepope\u0142nione grzechy &#8211; na ten temat nikt nie ma ochoty rzeczowo a logicznie rozmawia\u0107. Dzi\u015b znacznie bardziej interesuje mnie, czy m\u00f3wienie &#8211; jak ka\u017ce si\u0119 domy\u015bla\u0107 powy\u017cszy cytat &#8211; wyklucza s\u0142uchanie? Czy nauczanie zak\u0142ada trzymanie serca zamkni\u0119tego na cztery spusty? A w og\u00f3le c\u00f3\u017c to znaczy: nape\u0142nia\u0107 uszy? Czy Jezus Chrystus nape\u0142nia\u0142 uszy swoich uczni\u00f3w?<strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Przez uszy do duszy<\/strong><\/p>\r\n<p>O tak, Jezus Chrystus nape\u0142nia\u0142 uszy Izraelit\u00f3w a\u017c do b\u00f3lu. <em>Trudna jest ta mowa. Kt\u00f3\u017c jej mo\u017ce s\u0142ucha\u0107?<\/em> (J 6, 60).<\/p>\r\n<p>Jezus Chrystus m\u00f3wi\u0142 du\u017co. Wspomnijmy chocia\u017cby rozpi\u0119to\u015b\u0107 tematyczn\u0105 kazania na g\u00f3rze.<\/p>\r\n<p>Jezus Chrystus m\u00f3wi\u0142 d\u0142ugo. Pami\u0119tamy wszak, co si\u0119 sta\u0142o, gdy <em>ujrza\u0142 wielki t\u0142um. Zlitowa\u0142 si\u0119 nad nimi, byli bowiem jak owce niemaj\u0105ce pasterza. I zacz\u0105\u0142 ich naucza\u0107. A gdy pora by\u0142a ju\u017c p\u00f3\u017ana, przyst\u0105pili do Niego uczniowie <\/em>(Mk 6, 34-35) z propozycj\u0105, aby ju\u017c ko\u0144czy\u0142, bo <em>miejsce jest puste, a pora ju\u017c p\u00f3\u017ana<\/em>. Wynika st\u0105d, \u017ce Nauczyciel m\u00f3wi\u0142 przez wiele godzin (a s\u0142uchaczom najwyra\u017aniej wcale to nie przeszkadza\u0142o, skoro dopiero praktyczni aposto\u0142owie musieli ich obudzi\u0107 z zas\u0142uchania). Kiedy indziej z kolei zatroszczy\u0142 si\u0119 o s\u0142uchaj\u0105cych S\u0142owa: <em>\u0179al mi tego t\u0142umu, bo ju\u017c trzy dni trwaj\u0105 przy mnie, a nie maj\u0105 co je\u015b\u0107<\/em> (Mk 8, 2). Trzy dni nape\u0142niania uszu, a ludzie wcale nie wydaj\u0105 si\u0119 znu\u017ceni &#8211; dopiero Pan musi im przypomina\u0107 o doczesnym pokarmie!<\/p>\r\n<p>Tak, powt\u00f3rzmy, Jezus Chrystus nape\u0142nia\u0142 uszy licznie gromadz\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego &#8211; jak cho\u0107by tych, kt\u00f3rych <em>by\u0142o oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy m\u0119\u017cczyzn, nie licz\u0105c kobiet i dzieci<\/em> (Mt 14, 21) &#8211; a <em>ca\u0142y lud s\u0142ucha\u0142 Go z zapartym tchem<\/em> (\u0141k 19, 48).<\/p>\r\n<p>A przecie\u017c Jezus Chrystus m\u00f3wi\u0142 o rzeczach nie\u0142atwo przyswajalnych Jego wsp\u00f3\u0142czesnym.<em> Jak On mo\u017ce nam da\u0107 swoje cia\u0142o do spo\u017cycia?<\/em> (J 6, 52).<\/p>\r\n<p>Jezus Chrystus m\u00f3wi\u0142 autorytatywnie, tonem nieznosz\u0105cym sprzeciwu. <em>Uczy\u0142 ich bowiem<\/em> <em>jak ten, kt\u00f3ry ma w\u0142adz\u0119<\/em> (Mk 1, 22).<\/p>\r\n<p>Jezus Chrystus niejednokrotnie rzuca\u0142 wyzwanie zakamienia\u0142o\u015bci intelektualno\u201d\u2018duchowej narodu, kt\u00f3ry zapomnia\u0142, sk\u0105d si\u0119 wywodzi i dok\u0105d ma zmierza\u0107. <em>Zburzcie t\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0119, a Ja w trzech dniach wznios\u0119 j\u0105 na nowo<\/em> (J 2, 19).<\/p>\r\n<p>Co wi\u0119cej, <em>wszystko m\u00f3wi\u0142 Jezus t\u0142umom w przypowie\u015bciach, a bez przypowie\u015bci nic im nie m\u00f3wi\u0142<\/em> (Mt 13, 34), zmuszaj\u0105c umys\u0142y s\u0142uchaczy do wysi\u0142ku przetworzenia fabularnej formy w teologiczno\u201d\u2018moralny konkret.<\/p>\r\n<p><em>Kto ma uszy do s\u0142uchania, niechaj s\u0142ucha<\/em> &#8211; powt\u00f3rzy\u0142 Jezus Chrystus co najmniej kilkakrotnie. Bo ze s\u0142uchania rodzi si\u0119 wiara. Nie inaczej wszak uczy wielki jej krzewiciel, \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142, gdy w Li\u015bcie do Rzymian podkre\u015bla z naciskiem, i\u017c <em>wiara rodzi si\u0119 z tego, co si\u0119 s\u0142yszy, tym za\u015b, co si\u0119 s\u0142yszy, jest s\u0142owo Chrystusa<\/em> (Rz 10, 17).<\/p>\r\n<p><strong>Synod towarzyszy<\/strong><\/p>\r\n<p>Podczas XV Zwyczajnego Zgromadzenia Og\u00f3lnego Synodu Biskup\u00f3w po\u015bwi\u0119conego m\u0142odzie\u017cy s\u0142ysza\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie o towarzyszeniu. Czasownik \u201etowarzyszy\u0107\u201d oraz jego forma rzeczownikowa tchn\u0119\u0142y ze wszystkich synodalnych komunikat\u00f3w: czy to na konferencjach prasowych, czy podczas innych wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z synodem &#8211; zar\u00f3wno w wypowiedziach oficjalnych, jak i w przeciekach. Na kartach samego <em>Instumentum laboris<\/em> wyst\u0119puj\u0105 one ponad stukrotnie.<\/p>\r\n<p>Towarzyszenie pojawi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przywo\u0142anej powy\u017cej papieskiej homilii &#8211; w dosy\u0107 zreszt\u0105 dziwnej formie. Ojciec \u015awi\u0119ty sugeruje, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma <em>towarzyszy\u0107 podr\u00f3\u017cy<\/em>. Dreszcz przechodzi na samo skojarzenie &#8211; wszak <em>towarzysz podr\u00f3\u017cy<\/em> (w oryginalnym brzmieniu: <em>paputczik<\/em>) to termin z arsena\u0142u bolszewickiego, autorstwa Anatola \u0141unaczarskiego, szerzej znany g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki Lwu Trockiemu\u2026<\/p>\r\n<p>Porzu\u0107my jednak niewczesne asocjacje, by powr\u00f3ci\u0107 do owiec i pasterzy. Narracja ostatniego synodu w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci potwierdza\u0142a rysuj\u0105c\u0105 si\u0119 coraz wyra\u017aniej w ci\u0105gu ostatnich kilku lat tendencj\u0119 do wyrzekania si\u0119 przez znacz\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 instytucjonalnego Ko\u015bcio\u0142a roli nauczyciela Prawdy na rzecz roli &#8211; w\u0142a\u015bnie &#8211; towarzysza podr\u00f3\u017cy. Pasterza, kt\u00f3ry bynajmniej nie chce wie\u015b\u0107 owiec za sob\u0105, lecz &#8211; przeciwnie &#8211; woli pod\u0105\u017ca\u0107 ich \u015bladem. Notabene zupe\u0142nie nie zwa\u017caj\u0105c na ogromne niebezpiecze\u0144stwo wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z tak\u0105 postaw\u0105. Co bowiem, gdyby tak na przyk\u0142ad owce <em>ruszy\u0142y p\u0119dem po urwistym zboczu do jeziora. I poton\u0119\u0142y w jeziorze<\/em> (Mk 5, 13). Skoro zdarzy\u0142o si\u0119 to \u015bwiniom w kraju Geraze\u0144czyk\u00f3w, dlaczego owce mia\u0142yby by\u0107 wolne od podobnego zagro\u017cenia? I c\u00f3\u017c wtedy poczn\u0105 pasterze krocz\u0105cy za ogonem trzody?<\/p>\r\n<p>Dobry pasterz organizuje \u017cycie owiec, a nie czeka, co te\u017c one zaproponuj\u0105<em>. A kiedy wszystkie wyprowadzi, staje na ich czele, a owce post\u0119puj\u0105 za nim<\/em> (J 10, 4). Dobry pasterz pasie swe owce, a nie towarzyszy im.<\/p>\r\n<p>\u201eTowarzyszy\u0107\u201d bowiem znaczy &#8211; zacytujmy S\u0142ownik J\u0119zyka Polskiego &#8211; <em>by\u0107 obecnym przy kim\u015b, przebywa\u0107 z kim\u015b gdzie\u015b, asystowa\u0107 komu\u015b<\/em>. Jezus Chrystus nigdy nikomu nie towarzyszy\u0142. Nikomu nie asystowa\u0142. Przeciwnie, to Jemu zazwyczaj <em>towarzyszy\u0142 wielki t\u0142um ludu<\/em> (Mt 20, 29) &#8211; jak pod Jerychem, jak nad Jeziorem Tyberiadzkim, jak w Jerozolimie. Jak wsz\u0119dzie, gdzie tylko si\u0119 pojawi\u0142 &#8211; zawsze <em>sz\u0142y za Nim liczne t\u0142umy z Galilei i z Dekapolu, z Jerozolimy, z Judei i z Zajordania<\/em> (Mt 4, 25).<\/p>\r\n<p><strong>Narracja synodalna<\/strong><\/p>\r\n<p>A narracj\u0119 synodaln\u0105 oparto na jedynej scenie z Ewangelii, w kt\u00f3rej Jezus nie wiedzie ludzi za sob\u0105, lecz do\u0142\u0105cza do ju\u017c maszeruj\u0105cych &#8211; chodzi, rzecz jasna, o spotkanie w drodze do Emaus. Ale i w\u00f3wczas przecie\u017c przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 (czyli nieco ponad dwie godziny, bo Emaus dzieli od Jerozolimy dystans jedenastokilometrowy) nape\u0142nia\u0142 uszy swych towarzyszy, gdy <em>zaczynaj\u0105c od Moj\u017cesza poprzez wszystkich prorok\u00f3w wyk\u0142ada\u0142 im, co we wszystkich Pismach odnosi\u0142o si\u0119 do Niego<\/em> (\u0141k 24, 27).<\/p>\r\n<p>Przez ca\u0142y okres swej publicznej dzia\u0142alno\u015bci Jezus Chrystus nape\u0142nia\u0142 uszy mieszka\u0144c\u00f3w Galilei i Judei, a <em>t\u0142um cisn\u0105\u0142 si\u0119 do Niego, aby s\u0142ucha\u0107 s\u0142owa Bo\u017cego<\/em> (Mk 1, 1). Poniewa\u017c wiara &#8211; nie zapominajmy &#8211; <em>rodzi si\u0119 z tego, co si\u0119 s\u0142yszy<\/em> (Rz 10, 17).<\/p>\r\n<p>Papie\u017c Franciszek za\u015b w posynodalnej homilii podkre\u015bli\u0142, i\u017c <em>wiara przychodzi przez \u017cycie<\/em>. Czy\u017cby wi\u0119c \u017cycie mia\u0142o nas uczy\u0107 wiary? Owszem, ale wy\u0142\u0105cznie \u017cycie Jezusa Chrystusa, Jego Naj\u015bwi\u0119tszej Matki oraz Jego \u015bwi\u0119tych. A to nie unosi si\u0119 w powietrzu, dost\u0119pne dla ka\u017cdego, kto tylko zechce wdycha\u0107. Wiary trzeba si\u0119 nauczy\u0107. Bo wiara to sprawa rozumu i woli, a nie emocji. <em>Wierz\u0119, aby rozumie\u0107, i rozumiem, aby g\u0142\u0119biej wierzy\u0107<\/em> &#8211; uczy \u015bwi\u0119ty Augustyn.<\/p>\r\n<p>Istnieje tylko jedna skuteczna droga ku temu: nauczanie Ko\u015bcio\u0142a &#8211; wy\u0142\u0105cznego depozytariusza Bo\u017cego Objawienia. Je\u017celi Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie nape\u0142ni uszu swych wiernych &#8211; zw\u0142aszcza tych jeszcze nieuformowanych &#8211; nieska\u017con\u0105 doktryn\u0105, ich dusze pozostan\u0105 puste (ale tylko przez chwil\u0119, gdy\u017c natychmiast przeniknie je a\u017c do najg\u0142\u0119bszego zakamarka duch tego \u015bwiata).<\/p>\r\n<p><strong>Co to b\u0119dzie za Ko\u015bci\u00f3\u0142?<\/strong><\/p>\r\n<p>Synod na temat m\u0142odzie\u017cy by\u0142 potrzebny Ko\u015bcio\u0142owi jak o\u017cywczy deszcz krzewowi usychaj\u0105cemu na pustyni. Nie trzeba bowiem by\u0107 wybitnym eklezjologiem, aby dostrzec, \u017ce m\u0142odzie\u017c uchodzi dzi\u015b z Ko\u015bcio\u0142a szerokim strumieniem, jak wino z rozprutego buk\u0142aka. I nad tym faktycznie nale\u017cy si\u0119 pochyli\u0107, by znale\u017a\u0107 skuteczne remedium na ten najwi\u0119kszy bodaj kryzys w historii katolickiej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\r\n<p>Strategia wymy\u015blona przez ojc\u00f3w synodalnych polega na uczeniu si\u0119 od m\u0142odych. Podczas synodu wielokrotnie to podkre\u015blano. W og\u00f3le biskupi wydawali si\u0119 \u015bwietnie bawi\u0107, zachwyceni odkryciem duszpasterskiego klucza do przysz\u0142o\u015bci: m\u0142odzi powiedz\u0105 nam, czego mamy ich naucza\u0107, a my si\u0119 bez problemu dostosujemy i razem stworzymy Najfajniejszy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ever.<\/p>\r\n<p>Tak to wygl\u0105da. I jako\u015b nikt nie zadaje sobie pytania, czy fajny Ko\u015bci\u00f3\u0142 aby na pewno b\u0119dzie Ko\u015bcio\u0142em Chrystusowym. Albowiem Jezus Chrystus w \u017cadnym zdaniu, \u017cadnym s\u0142owie Ksi\u0119gi Dobrej Nowiny nie jest fajny. Ani B\u00f3g Ojciec w ca\u0142ej Ksi\u0119dze Prawa i Prorok\u00f3w nawet przez chwil\u0119 nie jest fajny. I Duch \u015awi\u0119ty r\u00f3wnie\u017c ani przez sekund\u0119 dwutysi\u0105cletniej Ksi\u0119gi Dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a nie by\u0142 (i nie jest, i nigdy nie b\u0119dzie) fajny.<\/p>\r\n<p>Ale te\u017c w istocie m\u0142odzi ludzie wcale nie szukaj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a fajnego, lecz prawdziwego &#8211; Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym da si\u0119 bez pami\u0119ci zakocha\u0107. A \u017ce kocha\u0107 mo\u017cna jedynie osob\u0119, przeto Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 w pe\u0142ni to\u017csamy z Bogiem (stanowi wszak Mistyczne Cia\u0142o Chrystusa) i przekazywa\u0107 taki Jego obraz, jaki On sam od dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat mu objawia, nie za\u015b ten, kt\u00f3ry przy\u015bni\u0142 si\u0119 dwudziestowiecznym fenomenologom. Musi to by\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry nie rywalizuje z atrakcjami tego \u015bwiata, nie stara si\u0119 by\u0107 rozrywkowym klubem, galeri\u0105 handlow\u0105, dyskotek\u0105, wzgl\u0119dnie instytucj\u0105 charytatywn\u0105. Musi to by\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry zna w\u0142asn\u0105 warto\u015b\u0107 i jasno &#8211; <em>bez \u015bwiat\u0142o\u201d\u2018cienia<\/em>, jak pisze Norwid &#8211; uczy swych odwiecznych prawd. <em>Bez obciachu<\/em> &#8211; jak mawia m\u0142odzie\u017c.<\/p>\r\n<p>Albowiem nieod\u0142\u0105czn\u0105 cech\u0105 m\u0142odego wieku jest radykalizm, bezkompromisowo\u015b\u0107 i entuzjazm, i <em>albo wszystko, albo nic<\/em>. Dlatego tylko taki Ko\u015bci\u00f3\u0142 &#8211; radykalny w postawie, bezkompromisowy w nauczaniu i <em>tak, tak; nie, nie<\/em> (Mt 5, 37) &#8211; m\u0142odzi ludzie s\u0105 w stanie doceni\u0107 i zaakceptowa\u0107, ba, pokocha\u0107, a nawet \u017cycie za\u0144 odda\u0107. Od Ko\u015bcio\u0142a rozmem\u0142anego i niepewnego siebie odwr\u00f3c\u0105 si\u0119 z obrzydzeniem (zauwa\u017cmy wszak, \u017ce \u015bwiat si\u0119 do nich nie \u0142asi, tylko bierze ich podbojem &#8211; i id\u0105 za nim).<\/p>\r\n<p>Jak \u015bwiat \u015bwiatem i Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ko\u015bcio\u0142em, m\u0142odzie\u017c nieodmiennie, zawsze i wsz\u0119dzie &#8211; bez wzgl\u0119du na czasy i okoliczno\u015bci, mniej lub bardziej \u015bwiadomie, niekiedy wr\u0119cz instynktownie &#8211; szuka i pragnie jednego: autorytetu. Przewodnika, kt\u00f3ry jej wska\u017ce drog\u0119 \u017cycia. Zdecydowanie, niezachwianie, odwa\u017cnie i powa\u017cnie. Bo ludzka droga to powa\u017cna sprawa &#8211; \u017cycia i \u015bmierci (po tej i po tamtej stronie).<\/p>\r\n<p><strong>Matka zawsze m\u0142oda<\/strong><\/p>\r\n<p>Do mniej wi\u0119cej po\u0142owy minionego stulecia Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 w\u0142a\u015bnie taki &#8211; m\u0142ody. By\u0142 to Ko\u015bci\u00f3\u0142 Dominika Savio, Stanis\u0142awa Kostki i Marii Goretti, kr\u00f3lowej Jadwigi i kr\u00f3lewicza Kazimierza, Agnieszki Rzymianki, Ma\u0142ej Tereski i Piotra Jerzego Frassatiego. By\u0142 to Ko\u015bci\u00f3\u0142 tych, co ku zgorszeniu starych \u017byd\u00f3w robili raban w \u015bwi\u0105tyni, wrzeszcz\u0105c entuzjastycznie: <em>Hosanna Synowi Dawida!<\/em> (Mt 21, 15), i J\u00f3zefa S\u00e1ncheza del R\u00c3\u00ado, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 m\u0142ode \u017cycie okrzykiem: <em>Niech \u017cyje Chrystus Kr\u00f3l!<\/em> I wielu tysi\u0119cy innych, kt\u00f3rzy przez ostatnie dwa milenia swoje kilkana\u015bcie czy dwadzie\u015bcia par\u0119 lat oddawali wiecznie m\u0142odemu Bogu.<\/p>\r\n<p>Obecny Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u015b, niestety, wydaje si\u0119 bardzo stary. Szczeg\u00f3lnie mocno \u201eposun\u0105\u0142 si\u0119 w latach\u201d w ci\u0105gu ostatniego p\u00f3\u0142wiecza. A to za spraw\u0105 nadmiernego ulegania duchowi tego \u015bwiata, kt\u00f3ry d\u0105\u017c\u0105c dzi\u015b przede wszystkim do wywr\u00f3cenia wszystkich sfer \u017cycia na lew\u0105 stron\u0119, wiekowych usi\u0142uje zamieni\u0107 w nieodpowiedzialn\u0105 m\u0142\u00f3d\u017a, m\u0142odych za\u015b &#8211; w zblazowanych starc\u00f3w. Ale nasza Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 wcale nie musi mu w tym towarzyszy\u0107. I nie powinna. Wr\u0119cz jej nie wolno. Niech za to nape\u0142nia nasze uszy czyst\u0105 Ewangeli\u0105. A\u017c do b\u00f3lu. Bo Chrystusowe <em>jarzmo jest s\u0142odkie, a brzemi\u0119 lekkie<\/em> (Mt 10, 30).<\/p>\r\n<p><em><strong>Jerzy Wolak<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na zako\u0144czenie XV Zwyczajnego Zgromadzenia Og\u00f3lnego Synodu Biskup\u00f3w po\u015bwi\u0119conego m\u0142odzie\u017cy Ojciec \u015awi\u0119ty nakaza\u0142 zg\u0142\u0119bia\u0107 owoce jego obrad: wczytywa\u0107 si\u0119 w nie, rozeznawa\u0107 ich tre\u015b\u0107, pozwoli\u0107 im dzia\u0142a\u0107 w sercach. Od chwili us\u0142yszenia tych s\u0142\u00f3w praktycznie nie przestaj\u0119 tego czyni\u0107. Szczeg\u00f3lnie mocno nurtuje mnie zdanie z papieskiej homilii wyg\u0142oszonej podczas uroczystej Mszy \u015awi\u0119tej w Bazylice \u015awi\u0119tego [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[301,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106082"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=106082"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106082\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=106082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=106082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=106082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}