{"id":106016,"date":"2018-12-31T11:01:53","date_gmt":"2018-12-31T16:01:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=106016"},"modified":"2018-12-31T11:01:53","modified_gmt":"2018-12-31T16:01:53","slug":"odkryc-skarb-tradycyjnej-liturgii-kosciola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=106016","title":{"rendered":"Odkry\u0107 skarb tradycyjnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a"},"content":{"rendered":"<p>Zrozumienie Mszy to zrozumienie tego, co jest istot\u0105. Same s\u0142owa w zrozumia\u0142ym przez nas j\u0119zyku pomagaj\u0105 nam zrozumie\u0107 to co kap\u0142an m\u00f3wi do Boga, ale czy rozumiemy przekaz jaki wypowiadany jest do Boga? Chcieliby\u015bmy nabo\u017ce\u0144stwo poj\u0105\u0107 zmys\u0142ami. Stary hymn eucharystyczny m\u00f3wi nam&nbsp;co dla zmys\u0142\u00f3w niepoj\u0119te, niech dope\u0142ni wiara w nas.&nbsp;My\u015bl\u0119, \u017ce ten wers to klucz do naszej pobo\u017cno\u015bci &#8211; podkre\u015bla Konrad \u017bebrowski, od wielu lat zwi\u0105zany ze s\u0142u\u017cb\u0105 liturgiczn\u0105 \u015brodowiska wiernych liturgii \u0142aci\u0144skiej w archidiecezji warszawskiej, <strong>w rozmowie z Micha\u0142em Krup\u0105<\/strong>.<\/p>\r\n<p><strong>Arcybiskup Stanis\u0142aw G\u0105decki, po \u015bmierci biskupa Tadeusza Pieronka, podkre\u015bli\u0142, \u017ce \u201d[Bp Pieronek] przez ca\u0142y czas by\u0142 cz\u0142owiekiem otwartym, cho\u0107 w ostatnim okresie \u017cycia celebrowa\u0142 liturgi\u0119 w rycie trydenckim.\u201d Wydaje si\u0119, \u017ce abp G\u0105decki nie jest w pe\u0142ni przekonany do pozytywnych walor\u00f3w Mszy Trydenckiej. Jak oceniasz takie stanowisko?<\/strong><\/p>\r\n<p>Konferencja Episkopatu Polski sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z ksi\u0119\u017cy \u015bwi\u0119conych w okresie tzw. wiosny Ko\u015bcio\u0142a po Soborze Watyka\u0144skim Drugim. Okres ten by\u0142 czasem odcinania si\u0119 od dawnej obrz\u0119dowo\u015bci bogatej w \u015bpiew gregoria\u0144ski, \u0142acin\u0119 czy staropolskie formy pobo\u017cno\u015bci, jak np. procesje, czy ciemne noce. M\u0142odzi duchowni tamtych czas\u00f3w musieli w nowej rzeczywisto\u015bci jako\u015b zagospodarowa\u0107 m\u0142odzie\u017c i zacz\u0105\u0142 si\u0119 okres zmiany repertuaru z tradycyjnego na gitarowy, a procesj\u0119 zast\u0105piono charyzmatyczn\u0105 modlitw\u0105 w Duchu Pocieszycielu.&nbsp;<\/p>\r\n<p>Do\u015bwiadczenia pocz\u0105tku kap\u0142a\u0144stwa wytyczy\u0142y drog\u0119 wielu duchownym, kt\u00f3rzy &nbsp;wierz\u0105, \u017ce jedyn\u0105 drog\u0105 Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nowoczesne drogi pobo\u017cno\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce tutaj warto zacytowa\u0107 fragment ksi\u0105\u017cki o. Mariana Piro\u017cy\u0144skiego CSsR, kt\u00f3ry opisa\u0142 eksperyment greckiego prawodawcy Likurga:&nbsp;<i>Chc\u0105c przekona\u0107 swych ziomk\u00f3w o wielkim znaczeniu wychowania m\u0142odzie\u017cy, wzi\u0105\u0142 na wychowanie dwa nowonarodzone psy-bli\u017aniaki. Jednego trzyma\u0142 stale w kuchni i dawa\u0142 mu ko\u015bci do ogryzania, drugiego bra\u0142 cz\u0119sto na polowanie i zaprawia\u0142 do chwytania zwierzyny. Gdy ju\u017c psy podros\u0142y, zabra\u0142 je z sob\u0105 na rynek, gdzie mia\u0142 wyg\u0142osi\u0107 przem\u00f3wienie. Niewolnik ni\u00f3s\u0142 za nim dwa worki: w jednym by\u0142y ko\u015bci, a w drugim \u201d\u201d \u017cywy zaj\u0105c. Podczas przemowy Likurga niewolnik, otrzymawszy znak um\u00f3wiony, otworzy\u0142 oba worki: z pierwszego wysypa\u0142 ko\u015bci, z drugiego wypu\u015bci\u0142 zaj\u0105ca. Jednocze\u015bnie uwolni\u0142 psy ze smyczy. Pies wychowany w kuchni rzuci\u0142 si\u0119 na ko\u015bci, a drugi pies pogoni\u0142 za zaj\u0105cem. W\u00f3wczas Likurg tak si\u0119 odezwa\u0142 do s\u0142uchaczy, patrz\u0105cych ze zdziwieniem na t\u0119 scen\u0119: \u201eOba psy pochodz\u0105 od jednej matki, ale jak\u017ce r\u00f3\u017cne s\u0105 ich upodobania. Ka\u017cdy z nich robi to, do czego si\u0119 przyzwyczai\u0142.<\/i><\/p>\r\n<p><span class=\"pullquote\"><!-- Arcybiskup Stanis\u0142aw G\u0105decki po \u015bmierci biskupa Tadeusza Pieronka: \u201d[Bp Pieronek] przez ca\u0142y czas by\u0142 cz\u0142owiekiem otwartym, <strong>cho\u0107<\/strong><span style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" data-mce-type=\"bookmark\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span> w ostatnim okresie \u017cycia celebrowa\u0142 liturgi\u0119 w rycie trydenckim.\u201d --><\/span><\/p>\r\n<p>Starsze roczniki duchownych z wi\u0119ksz\u0105 otwarto\u015bci\u0105 rozmawiaj\u0105 o Mszy \u201epo staremu\u201d. Rozumiej\u0105 jej walory, jednak wielu z nich wyra\u017ca swoje osobiste uwagi b\u0119d\u0105ce cz\u0119sto zbie\u017cne z has\u0142ami literatury propagandowej okresu posoborowia. Duchowni wy\u015bwi\u0119ceni ju\u017c po okresie komunizmu s\u0105 bardziej otwarci na star\u0105 Msz\u0119, jednak zachowuj\u0105 oni dystans do tej liturgii. Czasami s\u0105 otwarci i zamieni\u0105 par\u0119 s\u0142\u00f3w, a czasami wr\u0119cz przeciwnie.<br>\r\nMy\u015bl\u0119, \u017ce JE Stanis\u0142aw G\u0105decki maj\u0105c r\u00f3\u017cne do\u015bwiadczenia w \u017cyciu kap\u0142a\u0144skim jest sceptyczny z powodu pokolenia, z kt\u00f3rego pochodzi i czego go nauczono. Drugim powodem jest to, \u017ce jako biskup musi dba\u0107 o porz\u0105dek w swojej diecezji.<\/p>\r\n<p><b>Jak aktualnie wygl\u0105da kwestia celebracji Mszy Trydenckiej w najwi\u0119kszej polskiej metropolii? Czy wiernych przybywa?<\/b><\/p>\r\n<p>\u015arodowisko tradycji \u0142aci\u0144skiej w metropolii warszawskiej ma ju\u017c ponad dwie dekady. Msza niegdy\u015b by\u0142a sprawowana przez \u015bp. ks. pra\u0142. Jana Szymborskiego, kt\u00f3rego drug\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci w oktawie Bo\u017cego Narodzenia obchodzili\u015bmy i przez ks. Dariusza Olewi\u0144skiego z Wiednia, kt\u00f3ry specjalnie przyje\u017cd\u017ca\u0142, aby pos\u0142ugiwa\u0107 ma\u0142ej wsp\u00f3lnocie. Jeden ze <em>spirtus movens<\/em> \u015brodowiska w Warszawie opowiada\u0142 mi anegdot\u0119 o tym, \u017ce sekretarz JEm J\u00f3zefa Glempa, ks. Andrzej F. Dziuba, poinformowa\u0142, \u017ce ks. prymas chcia\u0142by ks. Olewi\u0144skiego uczyni\u0107 duszpasterzem Tradycji w Warszawie. Reprezentant \u015brodowiska zdziwiony o\u015bwiadczeniem odpowiedzia\u0142 , \u017ce ks. Dariusz jest z Wiednia i tylko przylatuje tu go\u015bcinnie. Podobno ks. sekretarz bardzo si\u0119 zdziwi\u0142, a do sprawy ju\u017c nigdy nie wr\u00f3cono.<\/p>\r\n<p>Msza Trydencka po tych dwudziestu latach osi\u0105gn\u0119\u0142a du\u017ce rozmiary. W Warszawie mamy duszpasterstwo tradycji \u0142aci\u0144skiej w ko\u015bciele \u015bw. Klemensa u redemptoryst\u00f3w na Karolkowej. Duszpasterzem jest o. Krzysztof St\u0119powski, kt\u00f3ry od lat pos\u0142uguje i nawet w ci\u0119\u017ckiej gor\u0105czce odprawia nam Msz\u0119 w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 i wed\u0142ug mo\u017cliwo\u015bci w tygodniu. Duszpasterstwo organizuje pielgrzymk\u0119 piesz\u0105 do Gietrzwa\u0142du, adoracje Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, tradycyjne czuwania przed najwi\u0119kszymi \u015bwi\u0119tami, a tak\u017ce Msz\u0119 o zdrowie z namaszczeniem olejem \u015bw. Szarbeliusza. Msza w ko\u015bciele \u015bw. Klemensa na ul. Karolkowej 49 odprawiana jest w niedziel\u0119 o godz. 14:00, a w tygodniu wed\u0142ug og\u0142osze\u0144.<\/p>\r\n<p>Innym du\u017cym o\u015brodkiem jest Msza u \u015bw. Andrzeja na ul. Senatorskiej, gdzie opiek\u0119 sprawuje Instytut Dobrego Pasterza. Duszpasterzem jest tam ks. Wojciech Pobudkowski, kt\u00f3ry odprawia Msz\u0119 codziennie w dni powszednie. \u015arodowisko jest m\u0142ode, ale pr\u0119\u017cne a przyk\u0142adami dzia\u0142alno\u015bci \u015brodowiska s\u0105 Msze roratnie w ka\u017cdy dzie\u0144 powszedni Adwentu, nieszpory tradycyjne, czy pasterka.<\/p>\r\n<p>S\u0105 oczywi\u015bcie mniejsze miejsca, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142oby wymieni\u0107 jak np. Msza Trydencka na Imielinie sprawowana w ka\u017cd\u0105 drug\u0105 niedziel\u0119 miesi\u0105ca o godz. 11:00 w B\u0142\u0119kitnej Kaplicy. Miejsce to opr\u00f3cz przyst\u0119pnej godziny ma wielk\u0105 zalet\u0119 przepi\u0119knego sposobu celebracji przez ks. pra\u0142ata Tomasza Kr\u00f3la, kt\u00f3rego \u015bpiew mo\u017cna uzna\u0107 za wzorowy.<\/p>\r\n<p>Warszawska Tradycja opr\u00f3cz samego miasta posiada r\u00f3wnie\u017c kilka miejsc pod Warszaw\u0105, kt\u00f3re warto wymieni\u0107, jak kaplica \u015bw. Maksymiliana w Niepokalanowie, w kt\u00f3rej \u015bwi\u0119ty m\u0119czennik sprawowa\u0142 Msz\u0119. Kolejne miejsca to Brwin\u00f3w, J\u00f3zef\u00f3w, O\u0142tarzew, Piaseczno,Skierniewice, Wielgolas, Wo\u0142omin, Zielonka.<\/p>\r\n<p>Moim ulubionym nabo\u017ce\u0144stwem jest Msza w Brochowie, gdzie chrzest otrzyma\u0142 Fryderyk Chopin. Msza tam odprawia si\u0119 w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 miesi\u0105ca o godzinie 17:00. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 przepi\u0119kny ko\u015bci\u00f3\u0142 wygl\u0105daj\u0105cy jak zamek, w \u015brodku pi\u0119kny barok z prze\u015blicznymi kasetonami na suficie i nabo\u017ce\u0144stwo w czasie, kt\u00f3rego cz\u0142owiek zapomina o \u015bwiecie doczesnym. Ksi\u0105dz po formacji tradycyjnej, czyli przedsoborowej przepi\u0119knie \u015bpiewa prefacj\u0119 po kt\u00f3rej s\u0142ycha\u0107 pi\u0119kne akordy i \u015bpiew organisty dra Bartosza Izbickiego. Trzeba doda\u0107 jeszcze jeden szczeg\u00f3\u0142 tej sceny, a jest nim dziewi\u0119ciokrotny dzwonek w trakcie \u015bpiewu&nbsp;<i>Sanctus<\/i>&nbsp;przypominaj\u0105cy wiernym o dziewi\u0119ciu ch\u00f3rach anielskich. Doprawdy w Brochowie odnajduj\u0119 polsk\u0105 dusz\u0119 nabo\u017ce\u0144stwa niepogwa\u0142con\u0105 nalecia\u0142o\u015bciami z Francji, czy z ruchu liturgicznego.<\/p>\r\n<p>Mam nadziej\u0119, \u017ce ten kr\u00f3tki opis miejsc b\u0119dzie wystarczaj\u0105cy dla czytelnika, aby wiedzia\u0142 na jakim poziomie ma si\u0119 ruch tradycjonalistyczny w Warszawie. Pragn\u0119 nadmieni\u0107, \u017ce mamy dwie platformy, kt\u00f3re daj\u0105 nam informacje o tym, gdzie liturgia odprawia si\u0119 na Mazowszu. Pierwszym jest mapa stowarzyszenia Una Voce Polonia:&nbsp;<a href=\"http:\/\/sanctus.pl\/index.php?grupa=116&amp;podgrupa=470&amp;doc=422\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=http:\/\/sanctus.pl\/index.php?grupa%3D116%26podgrupa%3D470%26doc%3D422&amp;source=gmail&amp;ust=1546354208937000&amp;usg=AFQjCNHqdRqmmVWJmiHNYjoYIyWFio8X5A\">http:\/\/sanctus.pl\/<wbr>index.php?grupa=116&amp;podgrupa=<wbr>470&amp;doc=422,<\/a>&nbsp;a drugim jest raczkuj\u0105ca strona Mszy Trydenckiej na Mazowszu:&nbsp;<a href=\"http:\/\/mazowszetradycja.ssbc.pl\/?fbclid=IwAR3fqrFDudAal8Uo_xqk-vYNa6LEDRuUaOvA_00gkLyA8qmshg8HKQOWPP0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=http:\/\/mazowszetradycja.ssbc.pl\/?fbclid%3DIwAR3fqrFDudAal8Uo_xqk-vYNa6LEDRuUaOvA_00gkLyA8qmshg8HKQOWPP0&amp;source=gmail&amp;ust=1546354208937000&amp;usg=AFQjCNEAFVfRYxiIKl6zY5lfTqWS9lzTXQ\">http:\/\/<wbr>mazowszetradycja.ssbc.pl\/?<wbr>fbclid=IwAR3fqrFDudAal8Uo_xqk-<wbr>vYNa6LEDRuUaOvA_<wbr>00gkLyA8qmshg8HKQOWPP0<\/a>.<\/p>\r\n<p>Dodam, \u017ce nawi\u0105zali\u015bmy wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ks. Janem Sikorskim. Spowodowa\u0142o to, \u017ce uda\u0142o si\u0119 nam odprawi\u0107 Msz\u0119 pontyfikaln\u0105 w Warszawie, co by\u0142o pierwszym takim wydaniem po reformie liturgicznej. Od kilku lat wraz z kolegami pomagamy w organizacji \u015blub\u00f3w w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach Polski. Ostatnio proszono nas o pomoc przy \u015blubie w jednej z katedr na p\u00f3\u0142nocy, co spowodowa\u0142o dla nas wielk\u0105 uciech\u0119, ale tak\u017ce wyzwanie, poniewa\u017c musimy zorganizowa\u0107 celebransa, muzyk\u00f3w i paramenta na bardzo du\u017c\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, ale \u015brodowisko warszawskie jest na tyle pr\u0119\u017cne, \u017ce zawsze udaje si\u0119 nam spe\u0142ni\u0107 potrzeby m\u0142odych.<\/p>\r\n<p><strong>Co Ciebie osobi\u015bcie przyci\u0105gn\u0119\u0142o do \u201estarej liturgii\u201d, wszak zapewne przez wiele lat nie zna\u0142e\u015b innego rytu, ni\u017c ten, kt\u00f3ry powsta\u0142 w wyniku reformy liturgicznej Paw\u0142a VI?<\/strong><\/p>\r\n<p>Jako m\u0142ody cz\u0142owiek b\u0119d\u0105cy w gimnazjum naiwnie szuka\u0142em logiki w niekt\u00f3rych &nbsp;obrz\u0119dach nowej Mszy. Przyk\u0142adem by\u0142o to, \u017ce sk\u0142aniamy si\u0119 w stron\u0119 sto\u0142u pa\u0144skiego, a nie w stron\u0119 tabernakulum. Nie rozumia\u0142em tego wtedy i do dzi\u015b nie rozumiem. Czystym przypadkiem pewnej jesiennej nocy w\u0142\u0105czy\u0142 mi si\u0119 wywiad z Adamem Strugiem, kt\u00f3ry opowiada\u0142 o rzeczywisto\u015bci sprzed Soboru. Bardzo mnie to zaciekawi\u0142o i zacz\u0105\u0142em znajdowa\u0107 informacje o tym, \u017ce dzisiejsza muzyka liturgiczna to wyr\u00f3b sprzed pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, liturgia kiedy\u015b by\u0142a o wiele bardziej skomplikowana, a najbardziej ucieszy\u0142em si\u0119, \u017ce Msz\u0119 mam bardzo blisko, bo tylko godzin\u0119 drogi od domu. Wsiad\u0142em w autobus, pojecha\u0142em do ko\u015bcio\u0142a i zobaczy\u0142em Msz\u0119, kt\u00f3rej nie zrozumia\u0142em. Msza by\u0142a, moim zdaniem, ma\u0142o przyst\u0119pna przez co troch\u0119 si\u0119 na niej zawiod\u0142em. Uzna\u0142em, \u017ce jednak trzeba poszerzy\u0107 wiedz\u0119 i nie odrzuca\u0107 skarbu Ko\u015bcio\u0142a po pierwszym razie, kt\u00f3ry by\u0142 nieudany. Za drugim razem, kiedy by\u0142em na Mszy Trydenckiej uzna\u0142em, \u017ce to moja Msza. Przez nast\u0119pne miesi\u0105ce powoli uczy\u0142em si\u0119 o symbolice Mszy, o historii Soboru i o tym jak odpowiada\u0107 na kryzys w Ko\u015bciele.<\/p>\r\n<p><strong>Istnieje powszechne przekonanie, \u017ce uczestnictwo w Mszy Trydenckiej to sprawa ludzi elitarnych, albowiem \u201etrzeba zna\u0107 \u0142acin\u0119\u201d. Pro\u015bci ludzie wol\u0105 Msz\u0119 w j\u0119zyku narodowym, czyli liturgi\u0119, w kt\u00f3rej \u201erozumie si\u0119 to, co ksi\u0105dz m\u00f3wi\u201d. Jak odni\u00f3s\u0142by\u015b si\u0119 do takiej argumentacji?<\/strong><\/p>\r\n<p>Olbrzymim problemem dla pocz\u0105tkuj\u0105cego jest sprawa &nbsp;tajemnicy. W rozwa\u017caniach o wierze i tajemnicy w mi\u0142o\u015bci, ks. Jan Sikorski podkre\u015bla:&nbsp;<i>Wiara wymaga skoku w ciemno\u015b\u0107.[\u2026] Ciekawym zagadnieniem jest, gdy czyta si\u0119 Ewangeli\u0119. Pan Jezus jakby \u015bwiadomie nie dopowiada, chocia\u017c m\u00f3g\u0142 dopowiedzie\u0107. \u0179\u0105da od cz\u0142owieka w\u0142a\u015bnie wiary. Cuda wykonywa\u0142, bo wierzysz. Wiara twoja ci\u0119 uzdrowi\u0142a. My by\u015bmy chcieli wszystko wiedzie\u0107 dok\u0142adnie o \u015bwiecie, cho\u0107 zdaje si\u0119, \u017ce bardzo du\u017co wiemy.&nbsp; Nie musimy, jednak wszystkiego wiedzie\u0107. M\u0142odzi jak si\u0119 pobieraj\u0105, to kochaj\u0105 si\u0119 bez pami\u0119ci. C\u00f3\u017c oni o sobie wiedz\u0105? I ta tajemnica jest elementem mi\u0142o\u015bci, zadziwienia.<\/i><\/p>\r\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce tak samo jest z Msz\u0105. Zrozumienie Mszy to zrozumienie tego co jest istot\u0105. Same s\u0142owa w zrozumia\u0142ym przez nas j\u0119zyku pomagaj\u0105 nam zrozumie\u0107 to co kap\u0142an m\u00f3wi do Boga, ale czy rozumiemy przekaz jaki wypowiadany jest do Boga? Chcieliby\u015bmy nabo\u017ce\u0144stwo poj\u0105\u0107 zmys\u0142ami. Stary hymn eucharystyczny m\u00f3wi nam&nbsp;<i>co dla zmys\u0142\u00f3w niepoj\u0119te, niech dope\u0142ni wiara w nas.<\/i>&nbsp;My\u015bl\u0119, \u017ce ten wers to klucz do naszej pobo\u017cno\u015bci. Zamiast stawia\u0107 zmys\u0142y na pierwszym miejscu, to po\u0142\u00f3\u017cmy serce. Serce zdaniem staro\u017cytnych to ca\u0142e nasze \u017cycie wewn\u0119trzne i nim mamy patrze\u0107 na \u015bwiat. Msza trydencka, pomimo tego, \u017ce jest trudniejsza na pocz\u0105tku, poniewa\u017c liturgia jest w j\u0119zyku obcym, melodie gregoria\u0144skie s\u0105 skomplikowane, a na nabo\u017ce\u0144stwie trzeba si\u0119 skupi\u0107, powoduje to, \u017ce zmys\u0142y cz\u0119sto ma\u0142o zdaj\u0105 si\u0119 nam pomocne. Tutaj serce mo\u017ce bardzo nam pom\u00f3c w odnalezieniu Boga. Je\u015bli kto\u015b chcia\u0142by by\u0107 bli\u017cej Boga i m\u00f3c go adorowa\u0107 swym sercem z ca\u0142ych si\u0142, to starsza liturgia b\u0119dzie bardziej pomocna, poniewa\u017c poza \u0142acin\u0105 jest jeszcze warstwa kontemplacyjna.&nbsp;<\/p>\r\n<p><strong>Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zrozumienie Mszy to zrozumienie tego, co jest istot\u0105. Same s\u0142owa w zrozumia\u0142ym przez nas j\u0119zyku pomagaj\u0105 nam zrozumie\u0107 to co kap\u0142an m\u00f3wi do Boga, ale czy rozumiemy przekaz jaki wypowiadany jest do Boga? Chcieliby\u015bmy nabo\u017ce\u0144stwo poj\u0105\u0107 zmys\u0142ami. Stary hymn eucharystyczny m\u00f3wi nam&nbsp;co dla zmys\u0142\u00f3w niepoj\u0119te, niech dope\u0142ni wiara w nas.&nbsp;My\u015bl\u0119, \u017ce ten wers to klucz [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[98,24,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106016"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=106016"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106016\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=106016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=106016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=106016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}