![](\"https:\/\/2.bp.blogspot.com\/-wapjPeFUlJk\/XBwEPMlA7OI\/AAAAAAAAB90\/L0px1nWzO4URKhJfAMK0K-V0zwPtVkScwCLcBGAs\/s1600\/katolicy.jpg\")
<\/p>\r\nWielu z tych, kt\u00f3rzy dorastali przed Soborem Watyka\u0144skim II, nie mo\u017ce zrozumie\u0107, jak dla kogo\u015b, kto urodzi\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej \u201d\u201d powiedzmy po 1970 r. \u201d\u201d tradycyjna msza \u0142aci\u0144ska mo\u017ce by\u0107 atrakcyjna. W ko\u0144cu \u201d\u201d my\u015bl\u0105 sobie \u201d\u201d kto chcia\u0142by si\u0119 cofn\u0105\u0107 do czas\u00f3w, gdy ksi\u0105dz \u201esta\u0142 ty\u0142em do ludzi\u201d i \u201emamrota\u0142 co\u015b w martwym j\u0119zyku\u201d; do czas\u00f3w, kiedy do komunii przyst\u0119powa\u0142o jedynie \u201epar\u0119 bab\u0107\u201d, a gdy te same babcie odmawia\u0142y r\u00f3\u017caniec, reszta parafian \u201ebuja\u0142a w ob\u0142okach\u201d? Wci\u0105\u017c pami\u0119tam, jak s\u0142ysza\u0142em takie argumenty, kiedy w po\u0142owie lat 90. jako szesnastolatek chodzi\u0142em na spotkania katechumenatu doros\u0142ych w parafii \u015bw. Alberta Wielkiego w mie\u015bcie North Tonawanda, w stanie Nowy Jork. \u201ePodoba ci si\u0119 \u0142acina, co?\u201d zapyta\u0142 diakon Brick, m\u00f3j nauczyciel, ukazuj\u0105c na twarzy grymas niezrozumienia, gdy powiedzia\u0142em mu, \u017ce wol\u0119 tradycyjn\u0105 msz\u0119. Diakon Brick i jego r\u00f3wie\u015bnicy nie potrafili poj\u0105\u0107, dlaczego jakikolwiek m\u0142ody katolik chcia\u0142by powr\u00f3ci\u0107 do przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 oni, jak s\u0105dzili, pogrzebali na dobre.<\/p>\r\n
<\/p>\r\n
Moje do\u015bwiadczenie by\u0142o inne od do\u015bwiadczenia diakona Bricka. Korzystali\u015bmy z mszalik\u00f3w, kt\u00f3rych nie da\u0142o si\u0119 \u0142atwo wertowa\u0107 w prz\u00f3d i w ty\u0142, od modlitw wst\u0119pnych do czyta\u0144 na dany dzie\u0144. Gdy wierni nie odpowiadali wystarczaj\u0105co g\u0142o\u015bno, ksi\u0105dz wykrzykiwa\u0142 sarkastycznie: \u201eNie s\u0142ysz\u0119 was!\u201d Niekt\u00f3re osoby rozmawia\u0142y przez ca\u0142\u0105 msz\u0119. Niemal do samej komunii bez przerwy wchodzili do ko\u015bcio\u0142a sp\u00f3\u017anialscy. Komunii udzielano wszystkim, bez wzgl\u0119du na to, czy kto\u015b dopiero przyszed\u0142, czy nie przywi\u0105zywa\u0142 uwagi do tego, co si\u0119 dzia\u0142o. Opraw\u0119 muzyczn\u0105 zawsze stanowi\u0142y folkowe pioseneczki w stylu Peter, Paul and Mary albo wybrane utwory Marty\u2019iego Haugena b\u0105d\u017a Dana Schuttego. Od czasu do czasu \u015bpiewali\u015bmy pocz\u0105tkowe wersy \u201eWarownym grodem jest nasz B\u00f3g\u201d Marcina Lutra. Gdy nadchodzi\u0142 czas na \u201eOjcze nasz\u201d, modlitwa ko\u0144czy\u0142a si\u0119 protestanck\u0105 doksologi\u0105: \u201ebo Twoje jest kr\u00f3lestwo i pot\u0119ga, i chwa\u0142a na wieki.\u201d Wtedy jeszcze nikt nie trzyma\u0142 si\u0119 za r\u0119ce w trakcie modlitwy ani nie wznosi\u0142 ich do g\u00f3ry podczas doksologii \u201d\u201d zwyczaj ten pojawi\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Na my\u015bl o przekazaniu znaku pokoju ogarnia\u0142o mnie przera\u017cenie, poniewa\u017c wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z tym, \u017ce pewna osoba, kt\u00f3ra przychodzi\u0142a na msz\u0119 sp\u00f3\u017aniona, wydawa\u0142a si\u0119 mie\u0107 przezi\u0119bienie albo chorob\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 gru\u017alic\u0119, nieuchronnie siada\u0142a przede mn\u0105 i wyci\u0105ga\u0142a do mnie r\u0119k\u0119.
\r\n
\r\nDelikatnie m\u00f3wi\u0105c, moje do\u015bwiadczenia z mszy nie by\u0142y duchowo uwznio\u015blaj\u0105ce. Nigdy nie czu\u0142em si\u0119, jakbym by\u0142 w obecno\u015bci Boga. Msza jawi\u0142a mi si\u0119 jako co\u015b nijakiego i kiczowatego \u201d\u201d jako co\u015b, co katolicy musz\u0105 znosi\u0107 raz w tygodniu przez godzin\u0119.
\r\n
\r\nDzi\u0119ki programom \u201eKatedra\u201d, Davida Macaulaya, i \u201ePot\u0119ga mitu\u201d, Josepha Campbella, emitowanym w publicznej telewizji, maj\u0105c pi\u0119tna\u015bcie lat, dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce istnia\u0142o kiedy\u015b co\u015b takiego jak msza \u0142aci\u0144ska, kt\u00f3ra jeszcze trzydzie\u015bci lat wcze\u015bniej s\u0142u\u017cy\u0142a na co dzie\u0144 wi\u0119kszo\u015bci katolik\u00f3w do oddawania kultu i \u017ce by\u0142o tak od wiek\u00f3w, dop\u00f3ki nie pozby\u0142 si\u0119 jej papie\u017c Pawe\u0142 VI i nie zast\u0105pi\u0142 rozmydlonym nabo\u017ce\u0144stwem w protestanckim stylu, do jakiego przywyk\u0142em. By\u0142em zdeterminowany, aby trafi\u0107 na jedn\u0105 z takich \u0142aci\u0144skich mszy i przekona\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da.
\r\n
\r\nW tamtych czasach \u0142atwiej by\u0142o to powiedzie\u0107, ni\u017c zrobi\u0107. W po\u0142owie lat 90. tradycyjna msza by\u0142a niemal\u017ce niedost\u0119pna. Summorum Pontificum mia\u0142o zosta\u0107 wydane dopiero za trzyna\u015bcie lat. Nied\u0142ugo po tym, kiedy obejrza\u0142em wspomniane programy, \u201eKatedra\u201d i \u201ePot\u0119ga mitu\u201d, zrz\u0105dzeniem opatrzno\u015bci zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na osobliwe og\u0142oszenie w dziale religijnym gazety Buffalo News: w centrum miasta, w katedrze \u015bw. J\u00f3zefa, mia\u0142a zosta\u0107 odprawiona w niedziel\u0119 wielkanocn\u0105 msza \u0142aci\u0144ska. W jaki\u015b spos\u00f3b przekona\u0142em rodzin\u0119, aby\u015bmy w niej uczestniczyli.
\r\n
\r\nJe\u015bli nigdy wcze\u015bniej nie byli\u015bcie na tradycyjnej mszy, wybierzcie si\u0119 na tak\u0105 odprawian\u0105 w katedrze w niedziel\u0119 wielkanocn\u0105, je\u017celi macie mo\u017cliwo\u015b\u0107. Ch\u00f3r rozpocz\u0105\u0142 msz\u0119 \u015bpiewem Resurrexi, et adhuc tecum sum \u201d\u201d do dzi\u015b nie s\u0142ysza\u0142em r\u00f3wnie pi\u0119knego wykonania propri\u00f3w. Nad g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem unosi\u0142y si\u0119 k\u0142\u0119by dymu z kadzid\u0142a. Niemal wszyscy z obecnych, pocz\u0105wszy od celebransa, a ko\u0144cz\u0105c na wiernych, byli przepe\u0142nieni czci\u0105 i powag\u0105. Atmosfera \u015bwi\u0119to\u015bci by\u0142a wszechogarniaj\u0105ca. Zacz\u0105\u0142em si\u0119 wtedy zastanawia\u0107, jak to musia\u0142o by\u0107 w starej katedrze \u015bw. Paw\u0142a w Londynie albo w Notre Dame w Pary\u017cu, zanim przej\u0119li je protestanci i moderni\u015bci. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy t\u0105 msz\u0105 a ka\u017cd\u0105 inn\u0105, w kt\u00f3rej wcze\u015bniej uczestniczy\u0142em, by\u0142a kolosalna, niczym r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy dniem a noc\u0105. Nawet po tylu latach od tamtego momentu nie trafi\u0142em na tradycyjn\u0105 msz\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z tamt\u0105.
\r\n
\r\nSze\u015b\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej by\u0142em na spotkaniu katechumenatu doros\u0142ych z diakonem Brickiem. Powodem, dla kt\u00f3rego nie przyj\u0105\u0142em pierwszej komunii kilka lat wcze\u015bniej, by\u0142o to, \u017ce nie zosta\u0142em oficjalnie ochrzczony. Rodzice nie mogli znale\u017a\u0107 dla mnie chrzestnych, poniewa\u017c wszyscy ich znajomi odeszli, zanim si\u0119 narodzi\u0142em. Ostatecznie dziadkowie zgodzili si\u0119 zosta\u0107 moimi rodzicami chrzestnymi, ale to nast\u0105pi\u0142o dopiero w liceum. Przed tym, gdy mia\u0142em osiemna\u015bcie miesi\u0119cy, zosta\u0142em ochrzczony w obliczu zagro\u017cenia \u015bmierci\u0105 przez kapelana szpitalnego, jednak\u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie uzna\u0142 tego chrztu. Musia\u0142em wtedy opu\u015bci\u0107 katechez\u0119, zacz\u0105\u0142em sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku protestantyzmowi, do wiary za\u015b powr\u00f3ci\u0142em w pe\u0142ni dopiero jako nastolatek i to dzi\u0119ki tradycyjnej mszy. Tymczasem dla ksi\u0119dza i diakona, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105czyli mnie do Ko\u015bcio\u0142a, msza, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a mnie z powrotem do katolicyzmu, by\u0142a niczym kl\u0105twa. Wiele lat p\u00f3\u017aniej proboszcz parafii, ks. Fisher, odszed\u0142 na emerytur\u0119, a by\u0142o to mniej wi\u0119cej w tym czasie, gdy papie\u017c Benedykt wyda\u0142 Summorum Pontificum. W swoim ostatnim kazaniu ks. Proboszcz skrytykowa\u0142 Papie\u017ca za ten ruch, twierdz\u0105c, \u017ce \u0142acina jest przeszkod\u0105 utrudniaj\u0105c\u0105 uczestnictwo we mszy, poniewa\u017c wierni musz\u0105 rozumie\u0107 wszystko, co si\u0119 dzieje.
\r\n
\r\nDlaczego tak wielu z nas urodzonych po Soborze Watyka\u0144skim II wybiera tradycyjn\u0105 msz\u0119 oraz nabo\u017ce\u0144stwa wbrew tym, kt\u00f3rzy kieruj\u0105c wtedy Ko\u015bcio\u0142em, dyskredytowali j\u0105 i sprzeciwiali si\u0119 jej, i robi\u0105 to do dzi\u015b, b\u0119d\u0105c nadal u jego steru? Wymieni\u0119 kilka powod\u00f3w znanych mi z do\u015bwiadczenia. Pierwszym z nich jest to, i\u017c wszystko na tradycyjnej mszy \u201d\u201d \u0142acina, westymenta, rubryki, ustawienie celebransa \u201d\u201d nakierowane jest na Boga. Nie my jeste\u015bmy w centrum lecz B\u00f3g. Katolicy z Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich nazywaj\u0105 msz\u0119 Bosk\u0105 Liturgi\u0105, poniewa\u017c ma boski rodow\u00f3d. Ka\u017cda modlitwa, gest, obrz\u0119d pochodzi od samego Pana Jezusa, aposto\u0142\u00f3w lub innych \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy \u017cyli na przestrzeni wiek\u00f3w. Ka\u017cdy nowo dodany element pog\u0142\u0119bia\u0142 nasze rozumienie celu i przeznaczenia mszy. Wszystkie uproszczenia i zmiany, jakie wprowadzi\u0142 Annibale Bugnini wraz ze swoj\u0105 komisj\u0105, pozbawi\u0142y msz\u0119 sakralnego charakteru oraz nadprzyrodzonej mocy. Potoczny j\u0119zyk, banalne westymenta, celebracja przy stole zwr\u00f3conym do wiernych, protestanckie hymny, komunia na r\u0119k\u0119 sprawiaj\u0105, \u017ce msza bardziej przypomina zwyk\u0142e, towarzyskie spotkanie, a nie to czym naprawd\u0119 jest \u201d\u201d ofiar\u0105 Chrystusa na Kalwarii.
\r\n
\r\nDrugi pow\u00f3d jest powi\u0105zany z pierwszym. Poniewa\u017c tradycyjna msza k\u0142adzie nacisk na pieczo\u0142owito\u015b\u0107, przyci\u0105ga ludzi, kt\u00f3rzy pragn\u0105 nabo\u017cnej liturgii oraz traktuj\u0105 wiar\u0119 bardzo powa\u017cnie. Osoby ucz\u0119szczaj\u0105ce na Novus Ordo wci\u0105\u017c mog\u0105 by\u0107 bogobojne i g\u0142\u0119boko wierz\u0105ce, kap\u0142an za\u015b mo\u017ce z czci\u0105 sprawowa\u0107 msz\u0119, niemniej b\u0119dzie im o wiele trudniej. Sta\u0142y uczestnik Novus Ordo, kt\u00f3ry powa\u017cnie traktuje wiar\u0119, b\u0119dzie prawdopodobnie cz\u0119\u015bciej styka\u0142 si\u0119 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy nie podchodz\u0105 gorliwie do wiary i maj\u0105 lu\u017any stosunek do tego, w co wierz\u0105 i jak post\u0119puj\u0105 \u201d\u201d nowa msza raczej wzmacnia ni\u017c os\u0142abia t\u0119 tendencj\u0119. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, liturgia sprawowana z czci\u0105 pomaga przeci\u0119tnemu wiernemu w u\u015bwi\u0119ceniu si\u0119, a tym \u0142atwiej mu to osi\u0105gn\u0105\u0107, gdy otaczaj\u0105 go podobnie my\u015bl\u0105cy ludzie, kt\u00f3rzy skupiaj\u0105 si\u0119 na dost\u0105pieniu zbawienia bardziej ni\u017c na dobrach tego \u015bwiata.
\r\n
\r\nNast\u0119pn\u0105 przyczyn\u0105 wy\u017cszo\u015bci tradycyjnej mszy jest fakt, \u017ce to nie msza \u0142aci\u0144ska, jak\u0105 pami\u0119taj\u0105 nasi dziadkowie. Starsi ludzie m\u00f3wi\u0105cy nam m\u0142odym, \u017ce w dawnych czasach kap\u0142ani odprawiali msz\u0119 po\u015bpiesznie i \u017ce prawie zawsze by\u0142a to nieciekawa msza cicha, nie potrafiliby dostrzec, jak wiele troski i wysi\u0142ku wk\u0142adaj\u0105 celebransi i ch\u00f3ry w sprawowan\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie liturgi\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105. Msza \u015bpiewana to norma, natomiast ch\u00f3r najcz\u0119\u015bciej wie ani\u017celi nie wie, jak wykonywa\u0107 chora\u0142 gregoria\u0144ski, ksi\u0105dz przy o\u0142tarzu jest za\u015b na og\u00f3\u0142 pobo\u017cny i celebruje msz\u0119 powoli oraz z wielk\u0105 czci\u0105.
\r\n
\r\nKolejn\u0105 zalet\u0105, jak\u0105 posiada msza wszechczas\u00f3w nad now\u0105 msz\u0105, jest cykl czyta\u0144. Soborowi rewolucjoni\u015bci wyrzucili na \u015bmietnik stary cykl, poniewa\u017c ich zdaniem nie uwzgl\u0119dnia\u0142 on wystarczaj\u0105co Pisma. Zamiast jednorocznego cyklu, kt\u00f3ry podkre\u015bla nasz\u0105 upad\u0142\u0105 natur\u0119 i potrzeb\u0119 Bo\u017cej \u0142aski, opracowano nowy, trzyletni, maj\u0105cy na celu przeprowadzi\u0107 wiernych biegiem przez ca\u0142e Pismo \u015awi\u0119te. Z nowego lekcjonarza usuni\u0119to r\u00f3wnie\u017c niewiarygodnie du\u017co fragment\u00f3w dotycz\u0105cych czterech rzeczy ostatecznych i potrzeby zbawiciela. Na starej mszy stawia si\u0119 na jako\u015b\u0107 czyta\u0144 a nie ilo\u015b\u0107. Je\u015bli kto\u015b regularnie uczestniczy w tradycyjnej liturgii, otrzymuje co tydzie\u0144 napomnienie, dzi\u0119ki czemu istnieje wi\u0119ksza szansa na to, \u017ce b\u0119dzie dokonywa\u0142 rachunku sumienia, \u017ca\u0142owa\u0142 za grzechy i pracowa\u0142 nad swoimi s\u0142abo\u015bciami.
\r\n
\r\nTo zaledwie kilka z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych m\u0142odzi ludzie powracaj\u0105 do liturgii, jak\u0105 odrzucili ich przodkowie. Wielu z tych, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 Novus Ordo, nie mo\u017ce zrozumie\u0107, dlaczego kto\u015b chcia\u0142by wr\u00f3ci\u0107 do tej okropnej, starej mszy \u0142aci\u0144skiej. Wielu z tych, kt\u00f3rzy wol\u0105 msz\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105, nie mo\u017ce zrozumie\u0107, dlaczego chciano si\u0119 jej tak ochoczo pozby\u0107.<\/p>\r\n