{"id":105859,"date":"2018-12-20T09:52:32","date_gmt":"2018-12-20T14:52:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=105859"},"modified":"2018-12-20T09:52:32","modified_gmt":"2018-12-20T14:52:32","slug":"bez-niepokoju-to-znak-czasu-watykan-o-zamykaniu-nieuzywanych-swiatyn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=105859","title":{"rendered":"\u201eBez niepokoju, to znak czasu”. Watykan o zamykaniu nieu\u017cywanych \u015bwi\u0105ty\u0144"},"content":{"rendered":"

Papieska Rada ds. Kultury w\u0142a\u015bnie wyda\u0142a wa\u017cny dokument dotycz\u0105cy zbywania i desakralizacji nieu\u017cywanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Pod koniec listopada papie\u017c Franciszek wskaza\u0142, \u017ce puste \u015bwi\u0105tynie mog\u0105 by\u0107 wykorzystane dla \u201ewi\u0119kszego wsp\u00f3lnego dobra\u201d, to znaczy mog\u0105 by\u0107 sprzedawane, a pozyskane w ten spos\u00f3b \u015brodki mog\u0105 by\u0107 przeznaczone na pomoc ubogim. <\/strong><\/p>\r\n

\"\u201eBez<\/p>\r\n

Superkomputer w dawnej kaplicy Torre Girona na przedmie\u015bciach Barcelony. Kaplica pe\u0142ni\u0142a funkcje sakralne do 1960 roku.<\/em><\/p>\r\n

Wed\u0142ug kardyna\u0142a Gianfranco Ravasiego z Papieskiej Rady ds. Kultury, kt\u00f3ry zaprezentowa\u0142 przewodnik dotycz\u0105cy zbywania i ponownego przeznaczenia ko\u015bcio\u0142\u00f3w – La dismissione e il riuso ecclesiale di chiese: Linee guida<\/em> – w przypadku \u015bwi\u0105ty\u0144, kt\u00f3re zosta\u0142y porzucone lub straci\u0142y swoje symboliczne znaczenie, ich desakralizacja jest jak najbardziej mo\u017cliwa, ale nigdy nie jest dopuszczalna profanacja.<\/p>\r\n

Jak podaje portal vaticannews.va, przewodnicz\u0105cy Rady \u201eprzyzna\u0142, \u017ce w dawniejszych czasach du\u017ca liczba ko\u015bcio\u0142\u00f3w by\u0142a wynikiem pewnego kontekstu spo\u0142eczno-kulturowego. Dzi\u015b natomiast np. centra miast s\u0105 prawie niezamieszka\u0142e i pe\u0142ni\u0105 funkcje administracyjne czy urz\u0119dnicze\u201d.<\/p>\r\n

W samym \u015brodku Rzymu nieu\u017cywana jest ponad po\u0142owa ko\u015bcio\u0142\u00f3w, jednak hierarcha zaznaczy\u0142, \u017ce ze wzgl\u0119du na to, i\u017c dla wielu os\u00f3b, kt\u00f3re przyje\u017cd\u017caj\u0105 je zobaczy\u0107, pe\u0142ni\u0105 one funkcj\u0119 symboliczn\u0105. St\u0105d nie mo\u017cna zmieni\u0107 ich przeznaczenia. Chocia\u017c straci\u0142y sw\u0105 funkcj\u0119 sakraln\u0105, to \u201enadal pozostaj\u0105 wa\u017cnymi miejscami z punktu widzenia duchowego i artystycznego\u201d.<\/p>\r\n

Duchowny zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce dokument reguluje tak\u017ce kwesti\u0119 formacji kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 by\u0107 lepiej przygotowani do zarz\u0105dzania dobrami kulturowymi oraz maj\u0105 zna\u0107 wag\u0119 i historyczne, a tak\u017ce artystyczne znaczenie dziedzictwa Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Odnosz\u0105c si\u0119 do sposobu desakralizacji \u015bwi\u0105ty\u0144, nowy dokument wskazuje, i\u017c meble, naczynia, szaty liturgiczne czy obrazy i inne elementy wyposa\u017cenia powinny by\u0107 przeniesione do innego ko\u015bcio\u0142a albo przechowywane w muzeum. O\u0142tarze, kt\u00f3re nigdy nie trac\u0105 swojego przeznaczenia i konsekracji, je\u015bli nie mo\u017cna ich przenie\u015b\u0107, maj\u0105 zosta\u0107 zniszczone.<\/p>\r\n

Watyka\u0144ski hierarcha wskaza\u0142 te\u017c na wa\u017cn\u0105 rol\u0119 wsp\u00f3lnoty zwi\u0105zanej z dan\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105. Ma ona r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 wp\u0142yw na to, co stanie si\u0119 z miejscem kultu, a nie tylko np. proboszcz czy biskup. O przeznaczeniu czy zbyciu nieu\u017cywanego ko\u015bcio\u0142a b\u0119d\u0105 wsp\u00f3\u0142decydowa\u0107 wsp\u00f3lnoty parafialne. Dokument zaleca wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z w\u0142adzami cywilnymi i \u201ekompetentnymi osobami\u201d.<\/p>\r\n

Pod koniec listopada papie\u017c podkre\u015bli\u0142 podczas przem\u00f3wienia skierowanego do cz\u0142onk\u00f3w Konferencji Episkopatu W\u0142och, \u017ce mo\u017cna by by\u0142o sprzedawa\u0107 nieu\u017cywane, puste w\u0142oskie ko\u015bcio\u0142y, aby zebra\u0107 pieni\u0105dze dla biednych.<\/p>\r\n

\u201eW ci\u0105gu ostatnich kilku lat wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w sta\u0142o si\u0119 zb\u0119dnych z powodu braku wierz\u0105cych lub duchownych, czy zmieniaj\u0105cego si\u0119 rozmieszczenia ludno\u015bci w miastach i na obszarach wiejskich. Nale\u017cy to przyj\u0105\u0107 nie z niepokojem, ale jako znak czasu\u201d – podkre\u015bli\u0142.<\/p>\r\n

Franciszek m\u00f3wi\u0142, \u017ce ko\u015bcio\u0142y \u201enie s\u0105 warto\u015bci\u0105 bezwzgl\u0119dn\u0105\u201d i \u201ew razie potrzeby musz\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 wi\u0119kszemu dobru ludzko\u015bci, zw\u0142aszcza w s\u0142u\u017cbie ubogim\u201d. Jego zdaniem, jednak \u201ezbycie [pustych ko\u015bcio\u0142\u00f3w] nie mo\u017ce by\u0107 pierwsz\u0105 i jedyn\u0105 opcj\u0105\u201d, by pom\u00f3c ubogim, lecz nale\u017cy poszukiwa\u0107 innych metod zwi\u0119kszania wsparcia dla nich ze strony Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201ew obiegu zamkni\u0119tym\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Niedawny spis przeprowadzony przez episkopat w ponad 200 diecezjach wykaza\u0142, \u017ce w ca\u0142ych W\u0142oszech istnieje oko\u0142o 67 tysi\u0119cy ko\u015bcio\u0142\u00f3w i znaczna ich liczba pozostaje pusta. \u015awi\u0105ty\u0144 mo\u017ce by\u0107 jeszcze wi\u0119cej, poniewa\u017c niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie zakon\u00f3w odm\u00f3wili udzia\u0142u w spisie episkopatu, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na autonomi\u0119 w zarz\u0105dzaniu w\u0142asnymi nieruchomo\u015bciami.<\/p>\r\n

Nowy dokument powsta\u0142 na zako\u0144czenie konferencji Papieskiej Rady ds. Kultury z udzia\u0142em delegat\u00f3w Konferencji Episkopat\u00f3w Europy, Kanady, Stan\u00f3w Zjednoczonych i Australii, a zatytu\u0142owanej: \u201eJu\u017c nie mieszka tu B\u00f3g?\u201d. Odby\u0142a si\u0119 ona w dniach 29-30 listopada br. na Papieskim Uniwersytecie Gregoria\u0144skim.<\/p>\r\n

Delegaci zastanawiali si\u0119 nad sposobem desakralizacji miejsc kultu i zintegrowanym zarz\u0105dzaniem maj\u0105tkiem ko\u015bcielnym.<\/p>\r\n

Jak zwr\u00f3cono uwag\u0119 w dokumencie, \u201ekwestia likwidacji miejsc kultu nie jest nowa w historii. Dzi\u015b wymaga uwagi nie tylko ze wzgl\u0119du na wsp\u00f3\u0142czesny stan, kt\u00f3ry mo\u017cemy pokr\u00f3tce okre\u015bli\u0107 jako zaawansowan\u0105 sekularyzacj\u0119, ale tak\u017ce z powodu naszej wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci symbolicznej, artystycznej i historycznej warto\u015bci budynk\u00f3w sakralnych i przedmiot\u00f3w w nich zachowanych\u201d.<\/p>\r\n

Obecny przewodnik ma pom\u00f3c w inwentaryzacji maj\u0105tku ko\u015bcielnego na ca\u0142ym \u015bwiecie i we wprowadzeniu zintegrowanego zarz\u0105dzania, w obliczu zmniejszaj\u0105cej si\u0119 liczby wiernych i kleru.<\/p>\r\n

Ju\u017c wcze\u015bniej takiej inwentaryzacji dokona\u0142y Niemcy, Belgia czy Szwajcaria. Teraz maj\u0105 uczyni\u0107 to wszystkie episkopaty.<\/p>\r\n

Dokument zwraca uwag\u0119 na spo\u0142eczno-pastoralny kontekst likwidacji ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re w drugiej po\u0142owie XX wieku by\u0142y wznoszone na przedmie\u015bciach rozwijaj\u0105cych si\u0119 miast przemys\u0142owych i migracyjnych. W ostatnich latach jednak ten trend uleg\u0142 zmianie ze wzgl\u0119du na kurczenie si\u0119 niekt\u00f3rych spo\u0142eczno\u015bci. Pustoszej\u0105 bowiem centra i spada liczba mieszka\u0144c\u00f3w mniejszych miejscowo\u015bci, przez co parafiom coraz trudniej jest utrzyma\u0107 budynki ko\u015bcielne, wymagaj\u0105ce renowacji.<\/p>\r\n

Na Zachodzie drastycznie uby\u0142o praktykuj\u0105cych wiernych, \u201eze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cne przyczyny, zar\u00f3wno w Ko\u015bciele, jak i poza nim\u201d. Starzej\u0105 si\u0119 tak\u017ce duchowni. Z przyczyn \u201epraktycznych\u201d proponuje si\u0119 przyj\u0119cie niemieckiego modelu \u0142\u0105czenia kilku parafii i zbycia nieu\u017cywanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w firmom, instytucjom lub osobom prywatnym. W sytuacji, gdy \u015bwi\u0105tynia znajduje si\u0119 w bardzo z\u0142ym stanie, proponuje si\u0119 jej wyburzenie, o ile zezwalaj\u0105 na to przepisy. W innych wypadkach przewiduje si\u0119 wykorzystanie \u201emisyjne\u201d dla cel\u00f3w integracji spo\u0142ecznej, dla biednych itp.<\/p>\r\n

W dokumencie mo\u017cna przeczyta\u0107: \u201eW ko\u0144cu, zwa\u017cywszy na w\u0142\u0105czenie spo\u0142eczne i ochron\u0119 stworzenia (ekologia), istniej\u0105 dwa g\u0142\u00f3wne wyzwania dzisiaj – oba dotycz\u0105 jeszcze wi\u0119kszej kwestii \u201ehumanizacji\u201d zar\u00f3wno miasta, jak i ziemi – zatem ponowne funkcjonalne u\u017cycie likwidowanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w mo\u017ce stanowi\u0107 szans\u0119, je\u015bli spojrzy si\u0119 na to przez pryzmat gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym, inspirowanej natur\u0105 i opieraj\u0105cej si\u0119 na ponownym wykorzystaniu, renowacji, regeneracji i recyklingu\u201d.<\/p>\r\n

Sporo miejsca w wytycznych po\u015bwi\u0119cono kwestii poszanowania norm prawnych dotycz\u0105cych ochrony dziedzictwa kulturowego i w\u0142a\u015bciwego jego zabezpieczenia poprzez zawarcie um\u00f3w ubezpieczeniowych. Wszystkie rzeczy znajduj\u0105ce si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach maj\u0105 by\u0107 uj\u0119te w inwentaryzacji, a sprzedawanie \u015bwi\u0119tych relikwii jest ca\u0142kowicie zabronione. Podobnie, nie mo\u017cna ich dobrowolnie przenosi\u0107 – bez wyra\u017anego zezwolenia Stolicy Apostolskiej – podobnie jak obraz\u00f3w szczeg\u00f3lnie czczonych w danych miejscach.<\/p>\r\n

Administratorzy zbywanych d\u00f3br ko\u015bcielnych musz\u0105 unika\u0107 w przysz\u0142o\u015bci sytuacji, kt\u00f3re mog\u0105 doprowadzi\u0107 do nieprzyzwoitego u\u017cywania \u015bwi\u0105ty\u0144 \u201ebez \u017cadnych powa\u017cnych przyczyn\u201d. \u015awi\u0105tynia nie mo\u017ce by\u0107 – po przekszta\u0142ceniu w obiekt \u015bwiecki – niew\u0142a\u015bciwie u\u017cytkowana, zbywana podmiotom niekatolickim, kt\u00f3re zamierzaj\u0105 j\u0105 wykorzystywa\u0107 do cel\u00f3w profanacyjnych itp. Administratorzy \u015bwi\u0105ty\u0144 nie mog\u0105 te\u017c traktowa\u0107 ich przede wszystkim jako sali koncertowych, konferencyjnych, rzadko sprawuj\u0105c w nich nabo\u017ce\u0144stwa. Podejmuj\u0105c decyzj\u0119 o desakralizacji ko\u015bcio\u0142a, nie mo\u017cna obra\u017ca\u0107 uczu\u0107 wiernych.<\/p>\r\n

Sprz\u0119ty i meble z likwidowanych \u015bwi\u0105ty\u0144 winny trafi\u0107 do innych u\u017cytkowanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w b\u0105d\u017a do muze\u00f3w. Podobnie rzecz si\u0119 ma z o\u0142tarzami, a je\u015bli nie mo\u017cna ich przenie\u015b\u0107, nale\u017cy je zniszczy\u0107.<\/p>\r\n

Podejmuj\u0105c decyzj\u0119 o zbyciu \u015bwi\u0105tyni, administratorzy ko\u015bcielni powinni wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 nie tylko znaczenie dziedzictwa ko\u015bcielnego, ale tak\u017ce \u201ekoncepcje odporno\u015bci, zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci itp.\u201d.<\/p>\r\n

\u201eHoryzont zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju musi kszta\u0142towa\u0107 procesy przekszta\u0142ceniowe, maj\u0105c na uwadze nie tylko czynniki \u015brodowiskowe i ekonomiczne, ale tak\u017ce kulturowo-spo\u0142eczne i polityczne oraz trwa\u0142o\u015b\u0107 ka\u017cdej interwencji\u201d – czytamy. Z dokumentu dowiadujemy si\u0119, \u017ce w przypadku przeznaczenia \u015bwi\u0105tyni na inne cele, umowy o ich administrowaniu – np. przekszta\u0142caj\u0105ce je na hotele – musz\u0105 by\u0107 zawarte co najmniej na \u201e\u015bredni okres\u201d. Winny zawiera\u0107 dok\u0142adne prawa i obowi\u0105zki u\u017cytkownika, kwestie kontroli przez kompetentne osoby, a tak\u017ce jasne zasady u\u017cytkowania.<\/p>\r\n

Przekszta\u0142cane ko\u015bcio\u0142y mog\u0105 by\u0107 wykorzystane np. na prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci charytatywnej, kulturalnej, rekreacyjnej itp. \u015awi\u0105tynie b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 wykorzystane do cel\u00f3w turystycznych, a tak\u017ce jako miejsce medytacji otwarte dla wszystkich, zarz\u0105dzane przez \u015bwieckie stowarzyszenia i ruchy.<\/p>\r\n

Powierzchnia niekt\u00f3rych \u015bwi\u0105ty\u0144, jak sugeruje dokument, mog\u0142aby by\u0107 dzielona i cz\u0119\u015bciowo wykorzystana na sprawowanie liturgii, a cz\u0119\u015bciowo do cel\u00f3w charytatywnych lub spo\u0142ecznych. Zaznaczono, \u017ce takie rozwi\u0105zanie b\u0119dzie wymaga\u0142o zmiany prawa kanonicznego.<\/p>\r\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 \u201edynamik\u0119 spo\u0142eczn\u0105\u201d (np. zmiany demograficzne, polityk\u0119 kulturaln\u0105, zmiany na rynku pracy itp.), strategie duszpasterskie i wymogi konserwatorskie b\u0119d\u0105 opracowywane nowe zasady przeznaczenia ko\u015bcio\u0142\u00f3w. B\u0119dzie dokonywana tak\u017ce ich wycena. Wszystkie ko\u015bcio\u0142y, budynki sakralne maj\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 w specjalnej zintegrowanej sieci i uj\u0119te w odpowiednich strategiach zarz\u0105dzania maj\u0105tkiem ko\u015bcielnym.<\/p>\r\n

Powszechna inwentaryzacja<\/strong><\/p>\r\n

W rekomendacjach przyj\u0119tych przez biskup\u00f3w zwr\u00f3cono uwag\u0119 na teologiczne przygotowanie nowo mianowanych biskup\u00f3w, przysz\u0142ych kap\u0142an\u00f3w, diakon\u00f3w i \u015bwieckich. Formacja ma na celu promowanie wiedzy o dziedzictwie kulturowym za pomoc\u0105 okre\u015blonych kurs\u00f3w lub ju\u017c istniej\u0105cych dyscyplin (prawo kanoniczne, liturgia, historia Ko\u015bcio\u0142a itd.). G\u0142\u00f3wnym celem jest zwr\u00f3cenie im uwagi na znaczenie dziedzictwa kulturowego w \u017cyciu i misji ewangelizacyjnej Ko\u015bcio\u0142a oraz przygotowanie specjalist\u00f3w od konserwacji, zarz\u0105dc\u00f3w maj\u0105tku ko\u015bcielnego itp.<\/p>\r\n

Dokument zaleca by ka\u017cdy organ ko\u015bcielny prowadzi\u0142 inwentaryzacj\u0119 w\u0142asnych budynk\u00f3w, ich wyposa\u017cenia wraz z dok\u0142adnym katalogiem przedmiot\u00f3w o znaczeniu kulturalnym. Wszystko ma by\u0107 zabezpieczone i chronione.<\/p>\r\n

Przy podejmowaniu decyzji o zmianie przeznaczenia \u015bwi\u0105tyni, wydzier\u017cawieniu lub zbyciu, zarz\u0105dcy musz\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 kwestie dziedzictwa kulturowego, skoordynowan\u0105 wizj\u0119 terytorialn\u0105, kt\u00f3ra \u201eobejmuje dynamik\u0119 spo\u0142eczn\u0105 (zmiany demograficzne, polityka kulturalna, rynki pracy, zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j \u015brodowiskowy i wiejski itp.), strategie duszpasterskie i potrzeby w zakresie ochrony przyrody, mi\u0119dzynarodowe oraz krajowe normy dot. dziedzictwa kulturowego\u201d. W decyzje takie winna zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 lokalna.<\/p>\r\n

O zmianie przeznaczenia \u015bwi\u0105tyni i jej zbyciu powinien decydowa\u0107 ca\u0142y lud Bo\u017cy (biskup, proboszcz parafii, Rada Duszpasterska, zakony, stowarzyszenia i ruchy ko\u015bcielne, bractwa itp.). \u201ePowinno si\u0119 dokonywa\u0107 rozeznania, pami\u0119taj\u0105c zar\u00f3wno o rzeczywisto\u015bci praktycznej, jak i symbolicznej\u201d – zwr\u00f3cili uwag\u0119 autorzy opracowania.<\/p>\r\n

W dokumentach dotycz\u0105cych sprzeda\u017cy budynk\u00f3w ko\u015bcielnych winno si\u0119 zastrzec, \u017ce nie mog\u0105 one by\u0107 nast\u0119pnie zbywane innym podmiotom, kt\u00f3re zamierzaj\u0105 je przeznaczy\u0107 na niew\u0142a\u015bciwe cele.<\/p>\r\n

O ile jest to mo\u017cliwe i zgodne z pierwotnym przeznaczeniem \u015bwi\u0105tyni, po\u017c\u0105dane jest, by w sytuacji niemo\u017cno\u015bci jej utrzymania jako budynku religijnego, do\u0142o\u017cy\u0107 stara\u0144, aby zapewni\u0107 nowy u\u017cytek, czy to religijny (na przyk\u0142ad przekazanie \u015bwi\u0105tyni innym wsp\u00f3lnotom chrze\u015bcija\u0144skim), kulturowy czy charytatywny. Zasugerowano, \u017ce \u015bwi\u0105tynie nie powinny by\u0107 wykorzystywane dla cel\u00f3w spekulacyjnych. Preferowane jest ponowne przeznaczenie do cel\u00f3w kulturalnych (muzea, sale konferencyjne, ksi\u0119garnie, biblioteki, archiwa, pracownie artystyczne itp.) lub do cel\u00f3w spo\u0142ecznych (miejsca spotka\u0144, o\u015brodki charytatywne, kliniki zdrowia, banki \u017cywno\u015bci dla ubogich itp.).<\/p>\r\n

W przypadku budynk\u00f3w o mniejszej warto\u015bci architektonicznej, dozwolono przekszta\u0142canie ich na prywatne mieszkania.<\/p>\r\n

Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, gdy nie mo\u017cna wprowadzi\u0107 odwracalnych modyfikacji, po\u017c\u0105dane jest, aby zachowa\u0107 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, wielko\u015b\u0107 i kszta\u0142t budynk\u00f3w wraz z ich specyficzn\u0105, symboliczn\u0105 przestrzeni\u0105 wewn\u0105trz.<\/p>\r\n

Pe\u0142na tre\u015b\u0107 wytycznych<\/span><\/a> dost\u0119pna jest na razie jedynie w wersji w\u0142oskiej i angielskiej na stronie Papieskiej Rady ds. Kultury.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: vaticannews.va, cultura.va, italianinsider.it.<\/p>\r\n

AS<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Papieska Rada ds. Kultury w\u0142a\u015bnie wyda\u0142a wa\u017cny dokument dotycz\u0105cy zbywania i desakralizacji nieu\u017cywanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Pod koniec listopada papie\u017c Franciszek wskaza\u0142, \u017ce puste \u015bwi\u0105tynie mog\u0105 by\u0107 wykorzystane dla \u201ewi\u0119kszego wsp\u00f3lnego dobra\u201d, to znaczy mog\u0105 by\u0107 sprzedawane, a pozyskane w ten spos\u00f3b \u015brodki mog\u0105 by\u0107 przeznaczone na pomoc ubogim. Superkomputer w dawnej kaplicy Torre Girona na przedmie\u015bciach […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105859"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105859\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}