{"id":105709,"date":"2018-12-11T11:18:33","date_gmt":"2018-12-11T16:18:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=105709"},"modified":"2019-03-23T19:16:53","modified_gmt":"2019-03-23T23:16:53","slug":"pawel-vi-jako-spiritus-movens-reformy-liturgicznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=105709","title":{"rendered":"Pawe\u0142 VI jako spiritus movens<\/em> reformy liturgicznej"},"content":{"rendered":"

Imi\u0119 Paw\u0142a VI jest kojarzone przede wszystkim z reform\u0105 liturgiczn\u0105. Pocz\u0105wszy od lutego 1964 r. kierowane przez Hanibala Bugniniego Consilium ad exsequendam Constitutionem de sacra liturgia<\/em> przyst\u0105pi\u0142o do wcielania w \u017cycie promulgowanej 4 grudnia 1963 r. soborowej konstytucji Sacrosanctum concilium<\/em>.<\/strong><\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Pawe\u0142 VI odprawia now\u0105 Msz\u0119 (1977); w\u015br\u00f3d koncelebruj\u0105cych kap\u0142an\u00f3w widoczny kard. J\u00f3zef Ratzinger, przysz\u0142y Benedykt XVI.<\/em><\/p>\r\n

Istna lawina kolejnych dekret\u00f3w zacz\u0119\u0142a zmienia\u0107 tradycyjn\u0105 liturgi\u0119; pomi\u0119dzy rokiem 1965 a 1969 \u0142acina zosta\u0142a zast\u0105piona j\u0119zykami narodowymi, o\u0142tarze przeorientowano, wprowadzono koncelebr\u0119, napisano trzy Modlitwy Eucharystyczne, rozpowszechni\u0142a si\u0119 praktyka przyjmowania Komunii \u015bw. na r\u0119k\u0119, usuni\u0119to modlitwy u stopni o\u0142tarza, modlitwy wprowadzone przez Leona XIII, Offertorium<\/em> oraz ostatni\u0105 Ewangeli\u0119. Charakterystycznym rysem Mszy Paw\u0142a VI by\u0142o to, \u017ce znajdowa\u0142a si\u0119 ona w stanie permanentnej reformy.<\/p>\r\n

Ostatecznie 3 kwietnia 1969 r. zosta\u0142 promulgowany obejmuj\u0105cy wszystkie te zmiany nowy porz\u0105dek Mszy – i tak narodzi\u0142 si\u0119 novus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em>. T\u0119 w\u0142a\u015bnie finaln\u0105 i obligatoryjn\u0105 wersj\u0119 nazywamy obecnie \u201eMsz\u0105 Paw\u0142a VI\u201d.<\/p>\r\n

Jak\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w tej reformie Pawe\u0142 VI?<\/h4>\r\n

\u201ePapie\u017c Pawe\u0142 VI ka\u017cdego dnia odprawia\u0142 w swej prywatnej kaplicy Msz\u0119 \u015bw. Piusa V\u201d.<\/p>\r\n

Dzi\u015b naiwno\u015b\u0107 takiego twierdzenia wydaje si\u0119 oczywista, nie by\u0142a jednak wcale tak oczywista dla ludzi, kt\u00f3rzy powtarzali je w latach 70. chc\u0105c wierzy\u0107, \u017ce papie\u017c by\u0142 manipulowany przez sekretarza Consilium<\/em>. Poza tym, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w abp. Lefebvre\u2019a, b\u0119d\u0105cy w 1969 r. sekretarzem stanu Hamlet Cicognani mia\u0142 pewnego dnia zawo\u0142a\u0107: \u201eOjciec Bugnini mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 do gabinetu Ojca \u015awi\u0119tego i nak\u0142oni\u0107 go do podpisania czego tylko zechce!\u201d. Czy s\u0142owa te stanowi\u0105 dow\u00f3d na to, \u017ce papie\u017c istotnie by\u0142 manipulowany?<\/p>\r\n

Nie wydaje si\u0119. W rzeczywisto\u015bci Pawe\u0142 VI bardzo uwa\u017cnie \u015bledzi\u0142 prace Consilium<\/em>: wyra\u017ca\u0142 opinie, komentowa\u0142 projekty i zg\u0142asza\u0142 w\u0142asne sugestie. Ochoczo promulgowa\u0142 wszystkie dekrety liturgiczne i w obecno\u015bci kardyna\u0142\u00f3w zgromadzonych na konsystorzu 24 maja 1976 r., w samym apogeum \u201ebitwy o Msz\u0119\u201d (Jan Madiran), zakaza\u0142 u\u017cywania msza\u0142u \u015bw. Piusa V, zezwalaj\u0105c na sprawowanie jedynie nowej liturgii. \u201eMsza Paw\u0142a VI\u201d by\u0142a rzeczywi\u015bcie jego<\/em> Msz\u0105.<\/p>\r\n

Dwie cechy nowej praktyki liturgicznej<\/h4>\r\n

Refleksje kard. Cicognaniego s\u0105 bardzo pouczaj\u0105ce. W ocenie jego przeprowadzone reformy do tego stopnia obce by\u0142y praktyce liturgicznej i duchowi Ko\u015bcio\u0142a, i\u017c nie mog\u0142yby by\u0107 one zgodne z prawdziw\u0105 intencj\u0105 papie\u017ca. W kwestii tej podziela\u0142 \u201enaiwn\u0105\u201d opini\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 papie\u017c mia\u0142by unika\u0107 [celebrowania] Novus Ordo<\/em>. I trzeba obiektywnie stwierdzi\u0107, \u017ce obserwowane na co dzie\u0144 celebracje nowej Mszy istotnie mog\u0105 szokowa\u0107. W posoborowej praktyce liturgicznej mo\u017cna zaobserwowa\u0107 dwa sta\u0142e elementy:<\/p>\r\n

– r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi – dostosowywanymi do okoliczno\u015bci – celebracjami: ksi\u0119\u017ca, animatorzy liturgiczni i zwykli wierni do tego stopnia modyfikowali liturgi\u0119 Mszy, nieustannie wprowadzaj\u0105c zmiany do tekst\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w, \u017ce sam Pawe\u0142 VI podczas audiencji z 3 wrze\u015bnia 1969 r. by\u0142 zmuszony stwierdzi\u0107: \u201eNie mo\u017cemy ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o pluralizmie [\u2026] ale [raczej] o rozbie\u017cno\u015bciach dotycz\u0105cych niekiedy nie tylko obrz\u0119d\u00f3w, ale kwestii podstawowych [\u2026] o zamieszaniu, ziarnach dezorientacji i s\u0142abo\u015bci\u201d.<\/p>\r\n

– zanik poczucia sacrum<\/em> oraz ducha religijnego, prawdziwa \u201esekularyzacja\u201d – jak to okre\u015bli\u0142 Jakub Maritain; zwyk\u0142y st\u00f3\u0142 zamiast o\u0142tarza, zwyczajny chleb, lektorzy i animatorzy, komentatorzy i ministrantki bez szat liturgicznych, przechadzaj\u0105cy si\u0119 naw\u0105 ksi\u0119\u017ca, zgie\u0142k panuj\u0105cy podczas dawanych r\u00f3wnocze\u015bnie \u015bwiadectw, krzyki, \u015bwieckie piosenki wykonywane przy akompaniamencie gitar (niekiedy elektrycznych), tam-tam\u00f3w i instrument\u00f3w perkusyjnych, sprz\u0119t nag\u0142a\u015bniaj\u0105cy odtwarzaj\u0105cy najnowsze przeboje muzyki pop, wierni z regu\u0142y stoj\u0105cy lub siedz\u0105cy, u\u015bciski wymieniane tu\u017c przed Komuni\u0105 \u015bw., kt\u00f3ra jest rozdzielana przez \u015bwieckich, po\u015bpiesznie i na r\u0119k\u0119\u2026<\/p>\r\n

Jak cokolwiek z tego mo\u017ce by\u0107 uznane za stosowne dla najwznio\u015blejszego aktu cnoty religijno\u015bci, w kt\u00f3rym Jezus Chrystus ofiaruje samego siebie na o\u0142tarzu, podobnie jak uczyni\u0142 to na krzy\u017cu? Czy Hamlet Cicognani by\u0142 w stanie dostrzec w podpisanych przez Paw\u0142a VI rozporz\u0105dzeniach \u017ar\u00f3d\u0142o szokuj\u0105cych spektakli, jakie mia\u0142y si\u0119 sta\u0107 norm\u0105 w \u015bwi\u0105tyniach katolickich? Je\u015bli tak by\u0142o, w\u00f3wczas jego zaniepokojenie nale\u017cy uzna\u0107 za ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e.<\/p>\r\n

Jedynie nadu\u017cycia czy te\u017c raczej konsekwencje dynamiki stanowi\u0105cej konstytutywny element nowego rytu?<\/h4>\r\n

\u201eWszystko to s\u0105 jedynie nadu\u017cycia i nadinterpretacje – twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy – kt\u00f3re nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z tekstem oficjalnym, jedynym promulgowanym przez papie\u017ca\u201d. To prawda. Musimy jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce owe nadu\u017cycia i nadinterpretacje maj\u0105 charakter powszechny, stanowi\u0105 niejako nieod\u0142\u0105czny element novus ordo<\/em>, jak gdyby \u201eMsza Paw\u0142a VI\u201d z samej swej natury zach\u0119ca\u0142a do tego rodzaju eksces\u00f3w. Wydaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c one ca\u0142kowicie zgodne z duchem i dynamik\u0105 liturgii Paw\u0142a VI.<\/p>\r\n

W rzeczywisto\u015bci r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 stanowi\u0142a jeden z element\u00f3w planowanej reformy. II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski postulowa\u0142 ubogacenie liturgii \u201educhowymi zaletami i darami r\u00f3\u017cnych plemion i narod\u00f3w\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnienie \u201euprawnionych r\u00f3\u017cnic i dostosowanie [liturgii] do rozmaitych ugrupowa\u0144, region\u00f3w i narod\u00f3w, zw\u0142aszcza na misjach\u201d, czerpi\u0105c \u201ez tradycji i ducha poszczeg\u00f3lnych narod\u00f3w\u201d (SC 37-40). Poleci\u0142 u\u0142o\u017cenie r\u00f3\u017cnych \u201erytua\u0142\u00f3w krajowych, dostosowanych do potrzeb miejscowych\u201d (SC 63), \u201ewsp\u00f3lnych modlitw\u201d oraz \u201emodlitw wiernych\u201d (SC 53), kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 komponowane i zmieniane podczas ka\u017cdej Mszy. Sob\u00f3r udzieli\u0142 ponadto konferencjom episkopat\u00f3w oraz ordynariuszom diecezji prawa do dostosowywania obrz\u0119d\u00f3w do lokalnej kultury, a tak\u017ce, gdyby zaistnia\u0142a taka potrzeba, wprowadzania r\u00f3\u017cnych eksperyment\u00f3w (SC 22, 40, 57\u2026). Novus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em> do 1975 r. (kiedy to dodana zosta\u0142a pi\u0105ta) obejmowa\u0142 cztery Modlitwy Eucharystyczne; pozostawia on celebransowi znaczn\u0105 dowolno\u015b\u0107 w wyborze modlitw oraz obrz\u0119d\u00f3w.<\/p>\r\n

Desakralizacja liturgii<\/h4>\r\n

Co do zaniku poczucia sacrum<\/em>, r\u00f3wnie\u017c w tym przypadku odpowiedzialno\u015b\u0107 za ten stan rzeczy nale\u017cy przypisa\u0107 samemu ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em> Paw\u0142a VI. Na przyk\u0142ad Rzeczywista Obecno\u015b\u0107 Cia\u0142a i Krwi Jezusa Chrystusa zosta\u0142a w nim de facto<\/em> przes\u0142oni\u0119ta poprzez usuni\u0119cie akt\u00f3w adoracji (przykl\u0119kni\u0119\u0107 kap\u0142ana i wiernych, z kt\u00f3rych pozosta\u0142y jedynie trzy), opcjonaln\u0105 puryfikacj\u0119 cyborium, kielicha, pateny oraz palc\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y styczno\u015b\u0107 z Cia\u0142em Chrystusa, zniesienie wymogu z\u0142ocenia wn\u0119trza naczy\u0144 liturgicznych, zanik praktyki u\u017cywania pateny podczas rozdzielania Komunii \u015bw., zniesienie obowi\u0105zku kl\u0119czenia podczas przyjmowania Komunii \u015bw. oraz dzi\u0119kczynienia po niej, brak \u015bcis\u0142ych norm post\u0119powania dotycz\u0105cych sytuacji, w kt\u00f3rej Hostia upad\u0142aby na ziemi\u0119 lub zosta\u0142aby rozlana Krew Pa\u0144ska, zgod\u0119 na u\u017cywanie zwyczajnego, nieprza\u015bnego chleba, zniesienie obrz\u0119d\u00f3w b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa szat liturgicznych i bielizny o\u0142tarzowej etc<\/em>. Wszystkie te zmiany sprzyjaj\u0105 postrzeganiu liturgii jako czego\u015b zwyczajnego i zacieraj\u0105 jej sakraln\u0105 natur\u0119.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 VI pragn\u0105\u0142 upro\u015bci\u0107 obrz\u0119dy, aby uczyni\u0107 je bardziej zrozumia\u0142ymi. Czyni\u0105c to, ca\u0142kowicie zlekcewa\u017cy\u0142 zasad\u0119 liturgiczn\u0105 przypominan\u0105 przez Katechizm Soboru Trydenckiego<\/em> (rozdz. 20, par. 9):<\/p>\r\n

\u201eMa tak\u017ce Ofiara ta wiele i bardzo osobliwych a powa\u017cnych obrz\u0105dk\u00f3w, kt\u00f3rych pr\u00f3\u017cnymi i niepotrzebnymi zwa\u0107 nie mo\u017cna, poniewa\u017c wszystkie do tego \u015bci\u0105gaj\u0105 si\u0119, aby powaga tak znacznej Ofiary wiadomsza by\u0142a, a chrze\u015bcijanie na te zbawienne tajemnice patrz\u0105c, ku rozmy\u015blaniu nabo\u017cnemu tych rzeczy Boskich, kt\u00f3re w tej Ofierze tajemne s\u0105, pobudzeni byli\u201d1<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Rezultat [tych zabieg\u00f3w] dowodzi, m\u00f3wi\u0105c najogl\u0119dniej, wyj\u0105tkowego braku roztropno\u015bci oraz ogromnej niekonsekwencji.<\/p>\r\n

Jeste\u015bmy zmuszeni wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego wniosek, \u017ce nadu\u017cycia i nadinterpretacje s\u0105 jedynie konsekwencj\u0105 lekcewa\u017cenia zasad liturgicznych oraz wewn\u0119trznej dynamiki wsp\u00f3\u0142czesnej praktyki liturgicznej. Ich \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 przepisy zawarte w novus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em>.<\/p>\r\n

Na tym jednak nie koniec.<\/p>\r\n

Cios w samo serce Mszy<\/h4>\r\n

Analiza rytu Paw\u0142a VI pokazuje, \u017ce w powa\u017cny spos\u00f3b zosta\u0142a zniekszta\u0142cona sama istota Mszy.<\/p>\r\n

Przede wszystkim, pierwsze wydanie Institutio Generalis<\/em> (Wprowadzenia og\u00f3lnego do Msza\u0142u rzymskiego<\/em>) definiowa\u0142o Msz\u0119 jako \u201e\u015bwi\u0119t\u0105 synaks\u0119 (tj. uczt\u0119 – przyp. aut.) lub zgromadzenie Ludu Bo\u017cego, kt\u00f3ry jednoczy si\u0119 pod kierownictwem kap\u0142ana, aby celebrowa\u0107 Pami\u0105tk\u0119 Pa\u0144sk\u0105\u201d (par. 7). W definicji tej mo\u017cemy dostrzec:<\/p>\r\n

– pomini\u0119cie dw\u00f3ch wa\u017cnych prawd: 1\u00ba prawdy o nierozerwalnym zwi\u0105zku [ofiary] Krzy\u017ca z Msz\u0105, stanowi\u0105c\u0105 odnowienie w bezkrwawy spos\u00f3b \u015bmierci Chrystusa; 2\u00ba prawdy o ofiarnej naturze Mszy, manifestowanej poprzez sakramentalne rozdzielenie Cia\u0142a i Krwi Jezusa Chrystusa podczas podw\u00f3jnej konsekracji dokonywanej przez kap\u0142ana. Sob\u00f3r Trydencki uczy, \u017ce Msza jest \u201ew prawdziwym i w\u0142a\u015bciwym tego s\u0142owa znaczeniu\u201d ofiar\u0105, kt\u00f3ra stosuje zas\u0142ugi Krzy\u017ca dla czterech cel\u00f3w, a zw\u0142aszcza uwielbienia Boga i zmazania grzech\u00f3w ludzkich (przeb\u0142aganie). St\u0105d te\u017c Msza stanowi manifestacj\u0119 prawdy, i\u017c jedyn\u0105 ofiar\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 ludziom osi\u0105gni\u0119cie zbawienia by\u0142a \u015bmier\u0107 Chrystusa. Wspomniane dwa pomini\u0119cia s\u0105 wi\u0119c bardzo powa\u017cnej natury.<\/p>\r\n

– dwa b\u0142\u0119dne twierdzenia: tj. \u017ce Msza jest 1\u00ba uczt\u0105 i 2\u00ba pami\u0105tk\u0105, co jest sprzeczne z ide\u0105 ofiary sakramentalnej. Po pierwsze dlatego, \u017ce pami\u0105tka implikuje faktyczn\u0105 nieobecno\u015b\u0107 wspominanej osoby, podczas gdy sakrament jest skutecznym znakiem, kt\u00f3ry czyni osob\u0119 lub rzecz prawdziwie aktywn\u0105 i obecn\u0105. Po drugie, poniewa\u017c Msza nie jest uczt\u0105: nawet Komunia \u015bw., w kt\u00f3rej s\u0105 spo\u017cywane Cia\u0142o i Krew Chrystusa, posiada jedynie odleg\u0142e podobie\u0144stwo do posi\u0142ku, Komunia \u015bw. jest bowiem dope\u0142nieniem ofiary poprzez zniszczenie \u017certwy, dokonuj\u0105ce si\u0119 wskutek jej spo\u017cycia. Kiedy liturgia m\u00f3wi o \u015bwi\u0119tej uczcie, nie ma przez to intencji redukowania Mszy do zwyk\u0142ego posi\u0142ku.<\/p>\r\n

Ta b\u0142\u0119dna definicja zawarta w Institutio Generalis<\/em> ma bardzo powa\u017cne konsekwencje. Poprzez swe pomini\u0119cia i sprzeczno\u015bci nowa Msza praktycznie uniemo\u017cliwia zrozumienie tego, co kap\u0142an dokonuje przy o\u0142tarzu. To za\u015b stwarza pole dla wszelkiego rodzaju aberracji.<\/p>\r\n

Novus ordo jako uciele\u015bnienie b\u0142\u0119dnej definicji Mszy<\/h4>\r\n

Wspomniana wy\u017cej b\u0142\u0119dna definicja Mszy znalaz\u0142a wyraz w obrz\u0119dach novus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em>.<\/p>\r\n

Znik\u0142y z niej w istocie wszelkie jednoznaczne odniesienia do ofiary. Przede wszystkim nale\u017cy wspomnie\u0107 o usuni\u0119ciu – pomimo i\u017c stanowi ono integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ofiary – Offertorium<\/em>, prezentuj\u0105cego Bogu \u017certw\u0119 jeszcze przed jej w\u0142a\u015bciwym ofiarowaniem. Nowy ryt zast\u0105pi\u0142 Offertorium<\/em> prostym dzi\u0119kczynieniem Bogu za Jego dary, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 formu\u0142ami b\u0142ogos\u0142awie\u0144stw u\u017cywanymi w synagogach. To usuni\u0119cie (modlitw Offertorium<\/em> – przyp. t\u0142um.) stanowi niew\u0105tpliwy problem teologiczny.<\/p>\r\n

To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o innych cz\u0119\u015bciach rytu, z kt\u00f3rych znik\u0142o wiele element\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 do ofiary: krucyfiks o\u0142tarzowy, znaki krzy\u017ca, s\u0142owa \u201ehostia\u201d, \u201e\u017certwa\u201d, \u201ekrew przelana\u201d etc<\/em>. To w\u0142a\u015bnie w rezultacie tego przemilczania ofiarnej natury Mszy br. Thurian z Taiz\u00c3\u00a9 (wsp\u00f3lnoty protestanckiej z siedzib\u0105 w Burgundii) m\u00f3g\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce obecnie nie ma ju\u017c \u017cadnych przeszk\u00f3d, kt\u00f3re uniemo\u017cliwia\u0142by katolikom oraz protestantom wsp\u00f3ln\u0105 celebracj\u0119 (\u201eLa Croix\u201d, 30 maja 1969). Nie ulega wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce novus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em> posiada wymiar ekumeniczny2<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Bior\u0105c to wszystko pod uwag\u0119 zrozumia\u0142a staje si\u0119 konkluzja przedstawiona przez kardyna\u0142\u00f3w Ottavianiego i Bacciego w ich Kr\u00f3tkiej analizie krytycznej novus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em> (1969): \u201eNovus ordo Miss\u00c3\u00a6<\/em> – bior\u0105c pod uwag\u0119 elementy nowe i podatne na rozmaite interpretacje, ukryte lub zawarte w spos\u00f3b domy\u015blny – tak w ca\u0142o\u015bci, jak w szczeg\u00f3\u0142ach wyra\u017anie oddala si\u0119 od katolickiej teologii Mszy \u015bw., sformu\u0142owanej na XXII sesji Soboru Trydenckiego\u201d.<\/p>\r\n

Liturgia rzymska zosta\u0142a zreformowana przez Piusa V w celu uwydatnienia dogmat\u00f3w zdefiniowanych podczas Soboru Trydenckiego; uchwa\u0142y soboru i (b\u0119d\u0105c\u0105 jego owocem – przyp. t\u0142um.) Msz\u0119 \u0142\u0105czy\u0142a zasada lex orandi, lex credendi<\/em>: norma modlitwy norm\u0105 wiary. Atak na ryt staro\u017cytnej Mszy rzymskiej mo\u017ce jedynie wypaczy\u0107 wiar\u0119 Ko\u015bcio\u0142a\u2026<\/p>\r\n

Idea le\u017c\u0105ca u podstaw posoborowej reformy liturgicznej<\/h4>\r\n

Pozostaje jeszcze wyja\u015bnienie cel\u00f3w przy\u015bwiecaj\u0105cych tej reformie. Podaje je sam II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski, cytowany w promulguj\u0105cej now\u0105 Msz\u0119 konstytucji Missale Romanum<\/em>: \u201ePorz\u0105dek Mszy nale\u017cy tak przerobi\u0107, aby wyra\u017aniej uwidoczni\u0107 w\u0142a\u015bciwe znaczenie i wzajemny zwi\u0105zek poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci, a wiernym bardziej u\u0142atwi\u0107 pobo\u017cny i czynny udzia\u0142\u201d (SC par. 50). St\u0105d w\u0142a\u015bnie wprowadzenie zrozumia\u0142ych dla wiernych j\u0119zyk\u00f3w narodowych, uproszczenie obrz\u0119d\u00f3w, aby \u201eja\u015bniej wyra\u017ca\u0142y \u015bwi\u0119te tajemnice, kt\u00f3rych s\u0105 znakiem\u201d, zwi\u0119kszenie liczby czyta\u0144 z Pisma \u015bw. (SC par. 21) etc<\/em>. Reforma zosta\u0142a przeprowadzona w imi\u0119 \u201eaktywnego uczestnictwa wiernych\u201d. Co si\u0119 kryje za tym sformu\u0142owaniem?<\/p>\r\n

Bynajmniej nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o zwi\u0119kszenie liczby hymn\u00f3w oraz modlitw recytowanych przez wiernych. To jedynie zewn\u0119trzna otoczka. Oto, na czym w istocie ma polega\u0107 ich aktywno\u015b\u0107:<\/p>\r\n

\u201eWierni tworz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 [\u2026] aby dzi\u0119kowa\u0107 Bogu i sk\u0142ada\u0107 w ofierze niepokalan\u0105 Hosti\u0119\u201d (Institutio Generalis<\/em>, par. 95), natomiast kap\u0142an nie jest ju\u017c nikim wi\u0119cej jak tylko przewodnicz\u0105cym zgromadzenia. Jest to ca\u0142kowite odwr\u00f3cenie r\u00f3l: wierni nie jednocz\u0105 si\u0119 ju\u017c z ofiar\u0105 kap\u0142ana, ale kap\u0142an prezentuje Bogu ofiar\u0119 sk\u0142adan\u0105 przez [wszystkich] ochrzczonych (SC par. 48). Sob\u00f3r m\u00f3wi o \u201epowszechnym kap\u0142a\u0144stwie wiernych\u201d kt\u00f3rzy \u201euczestnicz\u0105 w jednym kap\u0142a\u0144stwie Chrystusowym\u201d (Lumen gentium<\/em>, par. 10).<\/p>\r\n

Liturgia Paw\u0142a VI jest dostosowana do teologii soborowej, kt\u00f3ra postrzega kult jako co\u015b emanuj\u0105cego z serc wiernych, za\u015b hierarchi\u0119 jedynie jako czynnik maj\u0105cy nadzorowa\u0107 jego organizacj\u0119, dostosowuj\u0105c go do lokalnej kultury oraz inicjatyw \u201euzewn\u0119trzniaj\u0105cych sw\u0105 wiar\u0119\u201d \u015bwieckich. Takie s\u0105 w\u0142a\u015bnie teologiczne przes\u0142anki przewrotu liturgicznego.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 VI przej\u0105\u0142 si\u0119 tymi ideami ju\u017c w m\u0142odo\u015bci, od czasu, gdy w 1913 r. zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z benedyktynami z Chiari. W latach 1931 i 1932 upro\u015bci\u0142 liturgi\u0119 Wielkiego Tygodnia, aby pobudzi\u0107 do \u201eczynnego uczestnictwa\u201d student\u00f3w Federazione Universitaria Cattolica Italiana. Sympatyzowa\u0142 z ruchem liturgicznym Dom Beauduina3<\/a><\/sup> i wybra\u0142 na swego spowiednika oraz mistrza duchowego jednego z jego g\u0142\u00f3wnych propagator\u00f3w, ks. Juliusza Beviacqua (1881-1965), kt\u00f3rego p\u00f3\u017aniej uczyni\u0142 cz\u0142onkiem Consilium<\/em> oraz – na kr\u00f3tko przed jego \u015bmierci\u0105 – jednym z g\u0142\u00f3wnych architekt\u00f3w reform. W trakcie samego soboru, 11 listopada 1962 r., przysz\u0142y papie\u017c Pawe\u0142 VI zabra\u0142 g\u0142os jedynie w celu wyra\u017cenia swej aprobaty dla schematu o liturgii\u2026<\/p>\r\n

Nawet gdy w 1966 r. zacz\u0105\u0142 dostrzega\u0107 zatrwa\u017caj\u0105cy chaos liturgiczny, w jakim pogr\u0105\u017ca\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142, ani razu nie zdoby\u0142 si\u0119 na zakwestionowanie zasad kt\u00f3re, doprowadzi\u0142y do tej sytuacji. Jak m\u00f3g\u0142by to uczyni\u0107? By\u0142y to w ko\u0144cu jego w\u0142asne zasady, zasady \u201ekultu cz\u0142owieka\u201d i \u201epe\u0142nego humanizmu\u201d4<\/a><\/sup>, identyczne z zasadami, na kt\u00f3rych jest oparta nowa liturgia.<\/p>\r\n

ks. Miko\u0142aj Portail FSSPX<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\r\n