Dla w\u0142adz KUL by\u0107 mo\u017ce jest oboj\u0119tne, \u017ce Wiktor Juszczenko gloryfikuje morderc\u00f3w Polak\u00f3w i Ormian, bo narody te nie s\u0105 objete europejsk\u0105 „poprawno\u015bci\u0105 polityczn\u0105”. Dla w\u0142adz, a zw\u0142aszcza dla wielkiego kanclerza J\u00f3zefa \u0179yci\u0144skiego, nie powinno by\u0107 oboj\u0119tne, \u017ce kandydat do tytu\u0142u doctora h.c. gloryfikuje tak\u017ce kat\u00f3w narodu \u017cydowskiego i czynnych uczestnik\u00f3w Holokaustu. Je\u017celi wi\u0119c otrzyma on ten tytu\u0142, to uczelnia mo\u017ce byc pos\u0105dzona o antysemicko\u015b\u0107, a to oznacza szlaban dla zagranicznych dotacji.<\/p>\r\n\r\n
Poni\u017cszy artyku\u0142 nades\u0142any przez jedengo z internaut\u00f3w wart jest uwa\u017cnego przeczytania.<\/p>\r\n\r\n\r\n
\r\nKwestia \u017cydowska w OUN-UPA<\/span><\/h1>\r\n\r\n\r\n
W listopadzie 2007 roku podczas oficjalnej wizyty Prezydenta Ukrainy w Izraelu Wiktor Juszczenko nieoczekiwanie obwie\u015bci\u0142, \u017ce OUN i UPA w \u017caden spos\u00f3b nie\u00a0prowadzi\u0142y antysemickiej dzia\u0142alno\u015bci i \u017ce statutowe dokumenty tych organizacji nie zawieraj\u0105 \u017cadnych antysemickich ustale\u0144. „\u0179adne archiwum nie potwierdza dzisiaj ani jednej akcji typu egzekucyjnego (karnego) przeciwko \u017bydom, w kt\u00f3rej braliby udzia\u0142 bojownicy UPA lub inne podobne organizacje\u201d – oznajmi\u0142 szef pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. „Rozumiem, \u017ce wiele dzia\u0142a\u0144 propagandy sowieckiej nabra\u0142o si\u0142y stereotypu, ale my mamy prawo m\u00f3wi\u0107, \u017ce prawda jest inna.\u201d
\r\n Przyczyny tak kategorycznego stwierdzenia ukrai\u0144skiego prezydenta s\u0105 zrozumia\u0142e. Na Ukrainie obecnie dokonuje si\u0119 proces konstruowania nowej \u015bwiadomo\u015bci narodowej, w ramach kt\u00f3rego cz\u0142onkowie OUN i UPA zostali og\u0142oszeni bohaterami narodowymi. Przecie\u017c bohaterowie narodowi nie mog\u0105 by\u0107 zamieszani w przest\u0119pstwa przeciwko ludzko\u015bci.<\/span><\/p>\r\n\r\nNic dziwnego, \u017ce oskar\u017cenia OUN – UPA o udzia\u0142 w likwidowaniu \u017byd\u00f3w s\u0105 gniewnie odrzucane przez probanderowsko nastawionych historyk\u00f3w ukrai\u0144skich. „Rozpatruj\u0105c zagadnienie stosunk\u00f3w ukrai\u0144sko – \u017cydowskich w XX wieku, jakikolwiek badacz styka si\u0119 z problemem stosunku \u017byd\u00f3w do narodowo-wyzwole\u0144czego ruchu ukrai\u0144skiego. Zazwyczaj obraz tego zagadnienia budowany jest na fundamencie stereotyp\u00f3w propagandy sowieckiej: pogromy, ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci to antysemici, udzia\u0142 ukrai\u0144skich policjant\u00f3w w Holokau\u015bcie i t. d. Jednak obiektywny badacz nie mo\u017ce nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce takie przedstawienie problemu jest zupe\u0142nie nie uprawnione\u201d – twierdzi, na przyk\u0142ad Aleksander Go\u0142un i Aleksander Wo\u0142k. [1]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Jest to o\u015bwiadczenie wystarczaj\u0105ce mocne. Ale c\u00f3\u017c, przyjmiemy wyzwanie i spr\u00f3bujemy rozpatrzy\u0107 zagadnienie o stosunku nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich do \u017byd\u00f3w i o uczestnictwie \u017byd\u00f3w w Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Wsp\u00f3lnicy nazist\u00f3w<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n
Zwi\u0105zek ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w z niemieckimi organami wywiadu nie jest dla nikogo tajemnic\u0105 od czas\u00f3w procesu w Norymberdze. Co najmniej od 1938 roku s\u0142u\u017cby specjalne III Rzeszy zasilali ukrai\u0144skie nacjonalistyczne ugrupowania, maj\u0105c nadziej\u0119 wykorzysta\u0107 je do destrukcyjnej dzia\u0142alno\u015bci najpierw przeciwko Polsce, a potem przeciw ZSRR.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Przed kampani\u0105 przeciwko Polsce Abwehra otrzyma\u0142a jednoznaczne zadanie: wykorzysta\u0107 ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w do wywo\u0142ania powstania w Polsce, „maj\u0105cego na celu niszczenie Polak\u00f3w (chodzi\u0142o o polsk\u0105 inteligencj\u0119) i \u017byd\u00f3w w Polsce. O tym osobi\u015bcie m\u00f3wi\u0142 Ribbentrop Canarisowi.\u201d [2]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Jak widzimy, kierownictwo nazistowskie nie mia\u0142o \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci co do gotowo\u015bci podlegaj\u0105cych im ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w do realizowania przez nich anty\u017cydowskich pogrom\u00f3w. I kierownictwo Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, i szeregowi jej cz\u0142onkowie wyznawali zdecydowanie antysemickie pogl\u0105dy.<\/span><\/p>\r\n\r\n
W maju 1941 roku, bezpo\u015brednio przed niemieckim wtargni\u0119ciem w granice Zwi\u0105zku Radzieckiego, OUN (b) opracowa\u0142a nowy plan powstania – instrukcj\u0119 „Walka i dzia\u0142alno\u015b\u0107 OUN w czasie wojny\u201d. Zgodnie z 16 punktem rozdzia\u0142u „Wytyczne na pierwsze dni organizowania pa\u0144stwa\u201d, pryncypia polityki OUN co do stosunku do mniejszo\u015bci narodowych przedstawia\u0142y si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/span><\/p>\r\n\r\n
„Mniejszo\u015bci narodowe dziel\u0105 si\u0119 na:<\/span><\/p>\r\n\r\n
\u00d0\u00b0) przyjazne nam, to znaczy cz\u0142onkowie wszystkich ujarzmionych narod\u00f3w;<\/span><\/p>\r\n\r\n
b) wrogie nam, Moskale, Polacy, \u017bydzi;<\/span><\/p>\r\n\r\n
c) maj\u0105ce jednakowe prawa z Ukrai\u0144cami, oni mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do swojej ojczyzny.<\/span><\/p>\r\n\r\n
d) niszczone w walce, opr\u00f3cz tych kt\u00f3rzy przestrzegaj\u0105 porz\u0105dku: przesiedlenie na ich ziemie, niszczy\u0107 przede wszystkim inteligencj\u0119, kt\u00f3rej nie wolno dopuszcza\u0107 do jakichkolwiek pa\u0144stwowych instytucji, w og\u00f3le nale\u017cy uczyni\u0107 niemo\u017cliwym pojawienie si\u0119 inteligencji, to jest uniemo\u017cliwi\u0107 dost\u0119p do szk\u00f3\u0142 i t. d. Na przyk\u0142ad tak zwanych polskich rolnik\u00f3w nale\u017cy asymilowa\u0107, u\u015bwiadamiaj\u0105c ich, tym bardziej w te gor\u0105ce, przepe\u0142nione fanatyzmem czasy, \u017ce s\u0105 Ukrai\u0144cami, tylko obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego, przymusowo spolonizowani. Przyw\u00f3dc\u00f3w niszczy\u0107. \u017byd\u00f3w izolowa\u0107, usuwa\u0107 z pa\u0144stwowych instytucji, aby unikn\u0105\u0107 sabota\u017cu, tym bardziej Moskali i Polak\u00f3w. Gdyby zasz\u0142a absolutna konieczno\u015b\u0107 pozostawi\u0107 w aparacie gospodarczym \u017byda, postawi\u0107 przy nim naszego milicjanta i likwidowa\u0107 za najmniejsz\u0105 przewin\u0119.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Kierownikami poszczeg\u00f3lnych urz\u0119d\u00f3w mog\u0105 by\u0107 tylko Ukrai\u0144cy, a nie obcokrajowcy – wrogowie. Asymilacja \u017byd\u00f3w jest wykluczona.\u201d [3]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Nast\u0119pny, 17-ty punkt rozdzia\u0142u wyja\u015bnia\u0142: „Nasza w\u0142adza powinna by\u0107 straszna dla jej przeciwnik\u00f3w. Terror dla obcokrajowc\u00f3w – wrog\u00f3w i w\u0142asnych sprzedawczyk\u00f3w.\u201d [4]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Te antysemickie plany nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy zacz\u0119li wciela\u0107 w \u017cycie od pierwszych dni agresji Niemiec na Zwi\u0105zek Radziecki.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Ju\u017c wczesnym rankiem 30 kwietnia do opuszczonego przez sowieckie wojska Lwowa wkroczy\u0142 sformowany przez Abwehr\u0119 pododdzia\u0142 ukrai\u0144ski – rozpoznawczo-dywersyjny batalion „Nachtigal\u201d. Nacjonali\u015bci zorganizowali w mie\u015bcie okrutn\u0105 rze\u017a \u017cydowskiej i polskiej ludno\u015bci. Dzisiaj historycy ukrai\u0144scy pr\u00f3buj\u0105 zanegowa\u0107 ten fakt, obwiniaj\u0105c o organizacj\u0119 pogromu post\u0119puj\u0105c\u0105 za wojskami specgrup\u0119 „S\u201d. Jednak badania niemieckich specjalist\u00f3w wykaza\u0142y, \u017ce grupy specgrupy „S\u201d wesz\u0142y do Lwowa dopiero 2 lipca. [5]<\/span><\/p>\r\n\r\n
A w dzie\u0144 rzezi, 30 kwietnia, szef najbardziej wp\u0142ywowej frakcji OUN Stepan Bandera zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do swoich stronnik\u00f3w z nie wymagaj\u0105cym \u017cadnego komentarza has\u0142em:
\r\n „Narodzie ! Wiedz ! Moskwa, Polska, W\u0119grzy, \u017bydostwo to Twoi wrogowie. Niszcz ich ! Lach\u00f3w, \u017byd\u00f3w, komunist\u00f3w zniszcz bez mi\u0142osierdzia !\u201d [6] Kilka dni p\u00f3\u017aniej z podobnym apelem wyst\u0105pi\u0142 Andriej Mielnik. „\u015amier\u0107 \u017cydowskim s\u0142ugusom – komuno-bolszewikom !\u201d – by\u0142o stwierdzone w jego wezwaniu. [7]<\/span><\/p>\r\n\r\nJak widzimy, kierownictwa konkuruj\u0105cych ze sob\u0105 frakcji ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w by\u0142y jednomy\u015blne w jednym: w realnym wspieraniu przeprowadzanej przez nazist\u00f3w likwidacji \u017cyd\u00f3w. Okrutne mordowanie przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w ju\u017c latem 1941 roku zdarza\u0142o si\u0119 wsz\u0119dzie; czasami Niemcy byli zmuszeni powstrzymywa\u0107 swoich „sojusznik\u00f3w\u201d. We wsi Turbow nacjonali\u015bci wyr\u017cn\u0119li wszystkich m\u0119\u017cczyzn \u017byd\u00f3w (temu Niemcy nie sprzeciwiali si\u0119), i chcieli spali\u0107 \u017cywcem pozosta\u0142e kobiety i dzieci (tego jednak Niemcy, nie wytrzymuj\u0105c, zabronili). [8]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Uciekaj\u0105cych z miast \u017byd\u00f3w tak\u017ce likwidowali. \u0179o\u0142nierz batalionu „Nachtigal\u201d zapisa\u0142 w dzienniku: ” W czasie naszego przemarszu\u2026 w dw\u00f3ch wioskach zastrzelili\u015bmy wszystkich opieraj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w\u2026 Zastrzelili\u015bmy wszystkich napotkanych tam \u017byd\u00f3w.\u201d [9]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Aleksander Go\u0142un i Aleksander Wo\u0142k udzia\u0142owi OUN w Holokau\u015bcie uparcie zaprzeczaj\u0105: ” W og\u00f3lno\u015bci rzecz polega na r\u00f3\u017cnych incydentach, a nie na zaplanowanym uczestnictwie w ludob\u00f3jstwie.\u201d Jednak w rzeczywisto\u015bci jest zupe\u0142nie przeciwnie: przyk\u0142ady bezpo\u015bredniego udzia\u0142u nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w likwidowaniu \u017byd\u00f3w latem – jesieni\u0105 czterdziestego pierwszego roku mo\u017cna przytacza\u0107 bardzo d\u0142ugo.<\/span><\/p>\r\n\r\n
To nie by\u0142y incydenty – to by\u0142o ludob\u00f3jstwo.<\/span><\/p>\r\n\r\n
„\u017bydzi – na hak !\u201d<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n
Bardzo szybko, jednak\u017ce, ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zauwa\u017cyli, \u017ce nazi\u015bci nie uwa\u017caj\u0105 ich za sojusznik\u00f3w i nie maja zamiaru przekazywa\u0107 im w\u0142adzy nad „oswobodzon\u0105 Ukrain\u0105\u201d. I wtedy has\u0142a OUN zmieni\u0142y si\u0119. Zgodnie z niemieckimi dokumentami, nowe has\u0142o nacjonalist\u00f3w brzmia\u0142o tak: „Niech \u017cyje niezale\u017cna Ukraina bez \u017byd\u00f3w, Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w. Polacy za San, Niemcy do Berlina, \u017bydzi na hak !\u201d [10]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Jak widzimy, przej\u015bcie nacjonalist\u00f3w do opozycji przeciwko okupantom niemieckim nie wp\u0142yn\u0119\u0142o na ich skrajnie negatywny stosunek do \u017byd\u00f3w. Metody rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej na Ukrainie, wysuwane przez nacjonalist\u00f3w, by\u0142y nie mniej radykalne, ni\u017c metody nazist\u00f3w. Mo\u017cliwe, \u017ce metody OUN by\u0142y du\u017co bardziej radykalne – przecie\u017c has\u0142o „\u017bydzi na hak\u201d by\u0142o wysuni\u0119te wcze\u015bniej, ni\u017c odby\u0142a si\u0119 s\u0142ynna konferencja w Wansee, kt\u00f3ra zadecydowa\u0142a o „ostatecznym rozwi\u0105zaniu kwestii \u017cydowskiej.\u201d<\/span><\/p>\r\n\r\n
Tym niemniej, na pocz\u0105tku 1942 roku niemieckie s\u0142u\u017cby specjalne odnotowa\u0142y zadziwiaj\u0105ce zjawisko: ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zwin\u0119li swoj\u0105 antysemick\u0105 propagand\u0119. [11]
\r\n Jakkolwiek to trudne do zrozumienia, spostrze\u017cenie to odpowiada\u0142o rzeczywisto\u015bci: w drukowanej propagandzie nacjonalist\u00f3w w latach 1943 – 1945 (czasopisma „Do broni\u201d i „Powstaniec\u201d) nie znajdujemy bezpo\u015brednich antysemickich wypad\u00f3w.<\/span><\/p>\r\n\r\nTo wydarzenie mo\u017cna by\u0142oby interpretowa\u0107 jako \u015bwiadectwo tego, \u017ce kierownictwo OUN jednak odci\u0119\u0142o si\u0119 od swoich pogl\u0105d\u00f3w na \u017byd\u00f3w jako g\u0142\u00f3wnych wrog\u00f3w ukrai\u0144skiego nacjonalizmu. Mo\u017cna by – gdyby nie masa \u015bwiadectw o tym, \u017ce podej\u015bcie nacjonalist\u00f3w do kwestii \u017cydowskiej nie zmieni\u0142o si\u0119. Znikaj\u0105c z drukowanej propagandy anty\u017cydowska tematyka po dawnemu istnia\u0142a w propagandzie ustnej. W 1943 roku , w czasie \u017ca\u0142o\u015bnie znanego ukrai\u0144sko – polskiego konfliktu na Wo\u0142yniu, propagandy\u015bci OUN -UPA wzywali do zniszczenia nie tylko miejscowej polskiej ludno\u015bci, ale i \u017byd\u00f3w. „Duchowny powiedzia\u0142: „Bracia i siostry, nadszed\u0142 czas, kiedy mo\u017cemy zem\u015bci\u0107 si\u0119 na Polakach, \u017bydach i komunistach\u201d – wspomina\u0142 jeden z naocznych \u015bwiadk\u00f3w. Takie same has\u0142a znajdujemy w doniesieniach, dostarczanych do ukrai\u0144skiego sztabu ruchu partyzanckiego przez sowieckich partyzant\u00f3w: „Na zebraniach wiejskich wzywaj\u0105 do zniszczenia komunist\u00f3w, \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w.\u201d[12]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Nale\u017cy tak\u017ce przypomnie\u0107, \u017ce Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia w znacznym stopniu sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z kadry dow\u00f3dczej i \u017co\u0142nierzy zorganizowanej przez Niemc\u00f3w ukrai\u0144skiej policji pomocniczej. Wczesn\u0105 wiosn\u0105 ca\u0142e pododdzia\u0142y ukrai\u0144skiej policji uciek\u0142y do lasu, staj\u0105c si\u0119 ko\u015b\u0107cem UPA. Stopie\u0144 zorganizowania tej ucieczki a tak\u017ce jej nast\u0119pstwa, nasuwaj\u0105 domys\u0142 o wielkiej i skutecznej operacji niemieckich s\u0142u\u017cb specjalnych. Dla naszego zagadnienia jednak istotne jest to, \u017ce trzon UPA sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z ludzi, ca\u0142kiem niedawno uczestnicz\u0105cych w anty\u017cydowskich akcjach. I swojego stosunku do \u017byd\u00f3w oni nie zmienili. Kiedy dow\u00f3dca sowieckiego oddzia\u0142u partyzanckiego Jan Nalepka pr\u00f3bowa\u0142 prowadzi\u0107 rozmowy z przedstawicielami UPA, otrzyma\u0142 nast\u0119puj\u0105c\u0105 odpowied\u017a: „Je\u017celi usuniecie najpierw wszystkich swoich \u017byd\u00f3w, wtedy b\u0119dziemy z wami prowadzi\u0107 rozmowy.\u201d [13]<\/span><\/p>\r\n\r\n
R\u00f3wnolegle z rzezi\u0105 Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu przebiega\u0142o niszczenie \u017byd\u00f3w, jeszcze pozostaj\u0105cych na kontrolowanych przez nacjonalist\u00f3w terytoriach. Jak zanotowano w sztabie partyzanckim, „wg znajduj\u0105cych si\u0119 w naszym posiadaniu oficjalnych dokument\u00f3w SB UPA (S\u0142u\u017cby Bezpieki), nacjonali\u015bci na bezpo\u015bredni odg\u00f3rny rozkaz likwiduj\u0105 polsk\u0105 i \u017cydowsk\u0105 ludno\u015b\u0107.\u201d [14]<\/span><\/p>\r\n\r\n
O prawdziwo\u015bci tej informacji mo\u017cna sadzi\u0107, w szczeg\u00f3lno\u015bci, po losie tych nielicznych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 zbiec z po\u0142o\u017conych na Zachodniej Ukrainie gett. W lasach nie czeka\u0142o ich ocalenie, lecz \u015bmier\u0107. Zbiegowie z getta w Tuczynie, kilka setek \u017byd\u00f3w mog\u0142o przetrwa\u0107 zim\u0119, „ale warunki \u017cycia w przeci\u0105gu kilku miesi\u0119cy w lesie, gdzie w s\u0105siedztwie stacjonowa\u0142y lub przechodzi\u0142y bandy pseudo – partyzant\u00f3w, grabie\u017cc\u00f3w i formacje UPA, okaza\u0142y si\u0119 zgubne dla prawie wszystkich uciekinier\u00f3w.\u201d [15] W rezultacie na terenie Zachodniej Ukrainy prze\u017cy\u0142o bardzo ma\u0142o \u017byd\u00f3w – i przyczyn\u0105 tego by\u0142y dzia\u0142ania ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Wiedz\u0105c to wszystko, o czym powiedziano dotychczas, nietrudno zrozumie\u0107, \u017ce zaniechanie drukowania anty\u017cydowskiej propagandy by\u0142o podyktowane d\u0105\u017ceniem ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, aby w oczach \u015bwiatowej spo\u0142eczno\u015bci prezentowa\u0107 si\u0119 bardziej przyzwoicie. Antysowiecka dzia\u0142alno\u015b\u0107 OUN -UPA by\u0142a prowadzona pod wznios\u0142ym has\u0142em „Wolno\u015b\u0107 narodom, wolno\u015b\u0107 cz\u0142owiekowi\u201d, lecz informacja o masowym wyniszczaniu przez nich \u017byd\u00f3w nieuchronnie obna\u017ca k\u0142amliwo\u015b\u0107 takich hase\u0142. Dok\u0142adnie dlatego propaganda UPA uporczywie zwalcza\u0142a stwierdzenia o udziale nacjonalist\u00f3w w Holokau\u015bcie. W czasie rajdu do S\u0142owacji propagandy\u015bci bior\u0105cych w nim udzia\u0142 pododdzia\u0142\u00f3w og\u0142aszali: „W ca\u0142ej naszej literaturze politycznej, podziemnej prasie i w proklamacjach ani teraz, ani w czasie niemieckiej okupacji daremnie b\u0119dziecie szuka\u0107 cho\u0107by s\u0142owa przeciwko \u017bydom. Takie oskar\u017cenia – to czysty wymys\u0142 i k\u0142amstwo.\u201d [16] Jednak w\u0142a\u015bnie podobne o\u015bwiadczenia propagandzist\u00f3w UPA by\u0142y szczerym \u0142garstwem.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Rozziew pomi\u0119dzy s\u0142owami i czynami ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w znajduje dobre odzwierciedlenie w meldunku, przekazanym do ukrai\u0144skiego sztabu partyzanckiego przez dow\u00f3dc\u0119 dzia\u0142aj\u0105cego na Wo\u0142yniu wielkiego sowieckiego zgrupowania partyzanckiego Fiedorowa: „Nacjonali\u015bci w swoich drukach propagandowych pisz\u0105 i oskar\u017caj\u0105 nar\u00f3d rosyjski o dziko\u015b\u0107 i ciemnot\u0119. Jednocze\u015bnie w swoich licznych ulotkach zwracaj\u0105 si\u0119 do wszystkich narod\u00f3w zachodu i wschodu z wezwaniem do budowania swoich niepodleg\u0142ych pa\u0144stw narodowych. Razem z tym prowadz\u0105 dzik\u0105 nieokie\u0142znan\u0105 krwaw\u0105 rozpraw\u0119, likwiduj\u0105c zupe\u0142nie ca\u0142\u0105 polsk\u0105 i \u017cydowsk\u0105 ludno\u015b\u0107, a tak\u017ce wszystkich, niezale\u017cnie od narodowo\u015bci, sprzyjaj\u0105cych w\u0142adzy radzieckiej i pomagaj\u0105cych partyzantom. Pal\u0105, zabijaj\u0105, r\u0105bi\u0105 toporami.\u201d [17]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Wielka szkoda, \u017ce dzisiaj tej oczywistej dla wtedy \u017cyj\u0105cych \u015bwiadk\u00f3w zasadniczej r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy propagandowymi o\u015bwiadczeniami ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w a ich krwaw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 nie \u017cycz\u0105 sobie widzie\u0107 niekt\u00f3rzy politycznie zaanga\u017cowani historycy.<\/span><\/p>\r\n\r\n
\u017bydzi w UPA<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n
Na tle przedstawionych powy\u017cej fakt\u00f3w paradoksem mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 to, \u017ce informacja o udziale \u017byd\u00f3w w UPA nie okazuje si\u0119 czyst\u0105 nieprawd\u0105. W swoich wspomnieniach naczelnik SB OUN Myko\u0142a \u0141ebed\u017a pisze: „Wi\u0119kszo\u015b\u0107 lekarzy UPA by\u0142a \u017bydami, kt\u00f3rych UPA uratowa\u0142a od likwidacji przez hitlerowc\u00f3w. Lekarze – \u017bydzi byli uwa\u017cani za pe\u0142noprawnych obywateli Ukrainy i dow\u00f3dc\u00f3w – oficer\u00f3w ukrai\u0144skiej armii. Tu koniecznie nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, ze oni wszyscy rzetelnie wype\u0142niali swoje ci\u0119\u017ckie obowi\u0105zki, pomagali nie tylko \u017co\u0142nierzom, lecz tak\u017ce ludno\u015bci, dokonywali objazdu terenu, organizowali szpitale polowe i szpitale w zamieszkanych miejscowo\u015bciach. Nie porzucali bojowych szereg\u00f3w w ci\u0119\u017ckich sytuacjach nawet wtedy, gdy mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u015bcia do czerwonych. Wielu z nich poleg\u0142o \u017co\u0142niersk\u0105 \u015bmierci\u0105 w walce za te idea\u0142y, za kt\u00f3re walczy\u0142 ca\u0142y nar\u00f3d ukrai\u0144ski.\u201d [18]<\/span><\/p>\r\n\r\n
S\u0142owa te mo\u017cna by\u0142oby nazwa\u0107 zwyczajnym \u0142garstwem, gdyby nie znajdowa\u0142y potwierdzenia w sowieckich dokumentach. 30 pa\u017adziernika 1943 roku komisarz i dow\u00f3dca dzia\u0142aj\u0105cego na Wo\u0142yniu partyzanckiego zgrupowania Begma zawiadomi\u0142 ukrai\u0144ski sztab partyzancki: „Nacjonali\u015bci w D\u0105browicy zmobilizowali wszystkich krawc\u00f3w do przygotowania ciep\u0142ej odzie\u017cy na zim\u0119. Wed\u0142ug ostatniego rozporz\u0105dzenia sztabu nacjonali\u015bci obecnie przyjmuj\u0105 do siebie wszystkich za wyj\u0105tkiem Polak\u00f3w. Obecnie w\u015br\u00f3d nacjonalist\u00f3w znajduje si\u0119 wielu \u017byd\u00f3w, szczeg\u00f3lnie lekarzy.\u201d [19]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Przyczyny, dla kt\u00f3rych ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zacz\u0119li przyjmowa\u0107 do siebie \u017byd\u00f3w, by\u0142y w szczeg\u00f3lno\u015bci pragmatyczne i nigdy nie by\u0142y przez kierownictwo UPA skrywane. Wo\u0142y\u0144 by\u0142 zacofan\u0105 rolnicz\u0105 krain\u0105, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci stanowili ch\u0142opi – rolnicy. A\u017c do II Wojny \u015awiatowej oko\u0142o jednej trzeciej ludno\u015bci stanowili elementarni analfabeci, a rzemie\u015blnik\u00f3w i lekarzy by\u0142o nadzwyczajnie ma\u0142o. [20] W\u0142a\u015bnie ten deficyt nieodzownych specjalist\u00f3w zmusi\u0142 dow\u00f3dztwo UPA do przyjmowania do siebie \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Jednak nie nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce nacjonali\u015bci, chocia\u017c przymuszeni konieczno\u015bci\u0105, post\u0105pili wbrew swoim zwyczajom („przydusili gard\u0142o w\u0142asnej pie\u015bni\u201d). W sprawozdaniu referenta S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa OUN, przechwyconym przez sowieckich partyzant\u00f3w, wyczerpuj\u0105co scharakteryzowana jest bie\u017c\u0105ca polityka nacjonalist\u00f3w: „Wcze\u015bniej SB wyda\u0142a rozkaz – wszystkich \u017byd\u00f3w nie b\u0119d\u0105cych specjalistami potajemnie zlikwidowa\u0107, aby \u017bydzi i tak\u017ce nasi ludzie o tym nie wiedzieli, a rozpuszcza\u0107 propagand\u0119, \u017ce uciekli do bolszewik\u00f3w.\u201d [21]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Jak wida\u0107, \u017bydzi – nie specjali\u015bci byli od razu skrycie likwidowani. Specjali\u015bci \u017cyli dalej, ale przy nadej\u015bciu Armii Czerwonej ich tak\u017ce zabijano. Na korzy\u015b\u0107 tego przypuszczenia \u015bwiadczy nast\u0119puj\u0105ca okoliczno\u015b\u0107. W 1944 roku , spodziewaj\u0105c si\u0119 nadej\u015bcia Armii Czerwonej, banderowcy zorganizowali w kontrolowanych przez siebie rejonach czystk\u0119, likwiduj\u0105c podejrzanych. Pierwszymi ofiarami czystki dokonywanej przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w stali si\u0119 byli je\u0144cy wojenni, przechowywani na wsiach. Niekt\u00f3rzy z nich byli wypuszczeni z oboz\u00f3w w czterdziestym pierwszym, niekt\u00f3rzy zbiegli – jednak w ka\u017cdym przypadku ci ludzie mogli zna\u0107 system i metody dzia\u0142ania banderowskiej organizacji. Dlatego krajowe kierownictwo OUN rozkaza\u0142o zlikwidowa\u0107 wszystkich. „Zab\u00f3jstwa mia\u0142y najbardziej bestialski charakter – pisze historyk Aron Szneer. – Tylko w jednym Goszcza\u0144skim rejonie R\u00f3wnie\u0144skiego powiatu by\u0142o zam\u0119czonych z zamordowanych 100 je\u0144c\u00f3w. Trupy zabitych, w wielu przypadkach i \u017cywych ludzi z przywi\u0105zanymi do szyi kamieniami, banderowcy wrzucali do rzeki Hory\u0144. W ten spos\u00f3b zosta\u0142y zlikwidowane tysi\u0105ce je\u0144c\u00f3w, \u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w Armii Czerwonej, w tej liczbie pochodz\u0105cy z wschodnich rejon\u00f3w Ukrainy.\u201d [22]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Trudno uwa\u017ca\u0107, \u017ce likwiduj\u0105c swoich rodak\u00f3w – Ukrai\u0144c\u00f3w tylko z powodu podejrzenia o ewentualna wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w przesz\u0142o\u015bci z Sowietami, nacjonali\u015bci mogliby oszcz\u0119dzi\u0107 znienawidzonych przez siebie \u017byd\u00f3w. Wystarczaj\u0105cym opisem losu \u017byd\u00f3w pozostaj\u0105cych w UPA okazuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ca historia, opowiedziana przez jednego z cudem ocalonych zbieg\u00f3w z gett Zachodniej Ukrainy.<\/span><\/p>\r\n\r\n
\u2018”W czasie ucieczki do lasu i likwidacji obozu Kurowice niekt\u00f3rzy „wolni\u201d \u017bydzi nawi\u0105zali styczno\u015b\u0107 z ukrai\u0144skim podziemiem, banderowcami, i zacz\u0119li z nimi wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Inicjatywa by\u0142a podtrzymywana przez banderowc\u00f3w, kt\u00f3rzy byli zainteresowani prac\u0105 \u017cydowskich specjalist\u00f3w. Licznym lekarzom i technikom z obozu w Kurowicach banderowcy proponowali pomoc w uwolnieniu.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Doktor Skoropadski i doktor Kalfus zgodzili si\u0119 i poszli do banderowc\u00f3w. Skoropadski, sprawiedliwy i naiwny cz\u0142owiek, wierzy\u0142 przedstawicielom ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, \u017ce nie stanie si\u0119 mu krzywda. On by\u0142 przez d\u0142ugi czas przy nich i ni\u00f3s\u0142 pomoc medyczn\u0105 rannym i chorym.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Do doktor\u00f3w Skoropadskiego i Kalfusa ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci do\u0142\u0105czyli tak\u017ce jednego stomatologa. Jemu uda\u0142o si\u0119 zbiec w dniu wielkiej rosyjskiej ofensywy – 22 czerwca 1944 roku uciek\u0142 w pola i kiedy nadszed\u0142 oddzia\u0142 Rosjan, wyszed\u0142 ze swojego ukrycia z podniesionymi r\u0119kami i stan\u0105\u0142 przed nimi. Opowiedzia\u0142 nam p\u00f3\u017aniej, \u017ce ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci jeszcze przed nadej\u015bciem Rosjan zabili doktora Skoropadskiego i doktora Kalfusa, bo ostatnio zbyt wiele wiedzieli.\u201d [23]<\/span><\/p>\r\n\r\n
Mity i rzeczywisto\u015b\u0107<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n
Ko\u0144cz\u0105c rozpatrywanie tematu „\u017bydzi w UPA\u201d, mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 nast\u0119puj\u0105ce wnioski.<\/span><\/p>\r\n\r\n
1.Od pocz\u0105tku II Wojny \u015awiatowej ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci kierowali si\u0119 zdecydowanie antysemickimi pogl\u0105dami i brali bezpo\u015bredni udzia\u0142 w Holokau\u015bcie.<\/span><\/p>\r\n\r\n
2.Utworzenie nielegalnej Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii i zapotrzebowanie na wykwalifikowan\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105 – rzemie\u015blnik\u00f3w i medyk\u00f3w – zmusi\u0142y kierownictwo nacjonalist\u00f3w do wykorzystywania w tych celach \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\r\n\r\n
3.Jednocze\u015bnie kontynuowane by\u0142o masowe likwidowanie \u017byd\u00f3w nie b\u0119d\u0105cych fachowcami, w tej liczbie tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy wst\u0105pili do UPA. W przededniu wkroczenia Armii Czerwonej \u017bydzi – specjali\u015bci tak\u017ce byli likwidowani.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Jak wida\u0107, obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w UPA nosi\u0142a wymuszony i lokalny charakter. Co si\u0119 tyczy ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, to nale\u017cy jeszcze raz przypomnie\u0107, \u017ce i kierownictwo UPA, i szeregowi cz\u0142onkowie tych formacji byli antysemitami i brali aktywny udzia\u0142 w Holokau\u015bcie. To nie „stereotypy sowieckiej propagandy\u201d, na kt\u00f3re gniewnie powo\u0142uj\u0105 si\u0119 Aleksander Go\u0142un i Aleksander Wo\u0142k. To s\u0105 fakty, kt\u00f3rych nie mo\u017ce nie zauwa\u017cy\u0107 \u017caden obiektywny badacz.<\/span><\/p>\r\n\r\n
Aleksander Djukow <\/span><\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n
___________________________________________________________<\/span><\/p>\r\n\r\n
1. Go\u0142un \u00d0\u0090., Wo\u0142k \u00d0\u0090. \u017bydzi w walce o niepodleg\u0142\u0105 Ukrain\u0119 \/\/ Korzenie (Kij\u00f3w – Moskwa). 2005. N25. s. 133.<\/span><\/p>\r\n\r\n
2. Proces w Norymberdze: Zbi\u00f3r materia\u0142\u00f3w. \u00d0\u0153., 1990. \u00d0\u00a2. 4. s. 181.<\/span><\/p>\r\n\r\n
3. CZD\u00d0\u0090W\u00d0\u017eW. F. 3833. \u00d0\u017ep. 2. D. 1. L. 38.<\/span><\/p>\r\n\r\n
4. Tam\u017ce.<\/span><\/p>\r\n\r\n
5. Heer H. Blutige Ouverture: Lemberg, 30 Juni 1941: Mit dem Einmarsch der Wehrmachttruppen beginnt der Judenmord \/\/ Der Zeit. 2001. <\/span>N26.<\/span><\/p>\r\n\r\n
6. CZD\u00d0\u0090W\u00d0\u017eW. F. 3833. \u00d0\u017e<\/span>p. 1. D. 63. L. 12; D. 42. L. 35; <\/span>\u00d0\u017e<\/span>p. 2. D. 18. <\/span>L. 87.<\/span><\/p>\r\n\r\n
7. CZD\u00d0\u0090W\u00d0\u017eW. F. 3833. \u00d0\u017e<\/span>p. 1. D. 74. L. 24.<\/span><\/p>\r\n\r\n
8. Altman I. A. Ofiary nienawi\u015bci: Holokaust w ZSRR, 1941 – 1945 . \u00d0\u0153., 2002. s. 223.<\/span><\/p>\r\n\r\n
9. Patryljak I. K. Legiony Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, 1941 – 1942: Historia powstania i dzia\u0142alno\u015bci. Kij\u00f3w, 1999. s. 26.<\/span><\/p>\r\n\r\n
10. Litopis Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii. Toronto, 1991. \u00d0\u00a2. 21. s. 185.<\/span><\/p>\r\n\r\n
11. Tam\u017ce. s. 188.<\/span><\/p>\r\n\r\n
12. Litopis UPA. Nowa seria. Kij\u00f3w; Toronto, 2002. \u00d0\u00a2. 4. s. 62.<\/span><\/p>\r\n\r\n
13. Tam\u017ce. s. 103.<\/span><\/p>\r\n\r\n
14. Tam\u017ce. s. 125.<\/span><\/p>\r\n\r\n
15. Berensztein L. E., Jelizawiecki S. J. \u017bydzi – bohaterowie Ruchu Oporu w podziemnej i partyzanckiej walce przeciwko nazistowskim okupantom na Ukrainie, 1941 – 1945. Tel – Awiw, 1998. s. 44.<\/span><\/p>\r\n\r\n
16. Wiatrowicz W. Rajdy UPA na terenach Czechos\u0142owacji. Toronto; Lw\u00f3w, 2001. s. 55.<\/span><\/p>\r\n\r\n
17. Litopis UPA. Nowa seria. \u00d0\u00a2. 4. s. 130.<\/span><\/p>\r\n\r\n
18. \u0141ebed\u017a \u00d0\u0153. Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia, jej geneza, rozw\u00f3j i dzia\u0142alno\u015b\u0107 w wyzwole\u0144czej walce ukrai\u0144skiego narodu za ukrai\u0144skie niepodleg\u0142e zjednoczone pa\u0144stwo. Drohobycz, 1993. Kn. 1. s. 69.<\/span><\/p>\r\n\r\n
19. Litopis UPA. Nowa seria. \u00d0\u00a2. 4. s. 107.<\/span><\/p>\r\n\r\n
20. Tam\u017ce. \u00d0\u00a2. 2. s. 41; \u00d0\u00a2. 8. s. 397.<\/span><\/p>\r\n\r\n
21. Tam\u017ce. \u00d0\u00a2. 4. s. 126.<\/span><\/p>\r\n\r\n
22. Szneer \u00d0\u0090. Niewola: Sowieccy je\u0144cy w Niemczech, 1941 – 1945. \u00d0\u0153.; Jerozolima, 2005. s. 204.<\/span><\/p>\r\n\r\n