{"id":105115,"date":"2018-11-02T10:06:22","date_gmt":"2018-11-02T14:06:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=105115"},"modified":"2018-11-02T10:06:22","modified_gmt":"2018-11-02T14:06:22","slug":"kresowe-nekropolie-niszczeja-mogily-bohaterow-odzierane-sa-nawet-z-krzyzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=105115","title":{"rendered":"Kresowe nekropolie niszczej\u0105. Mogi\u0142y bohater\u00f3w odzierane s\u0105 nawet z krzy\u017cy"},"content":{"rendered":"

Straszny by\u0142 dla mnie widok, kiedy w\u00f3z konny gni\u00f3t\u0142 ko\u0142ami kamienny krzy\u017c zwalony z jakiego\u015b polskiego nagrobka i wbity w ziemi\u0119. Ukrai\u0144cy nie maj\u0105 \u017cadnego szacunku dla pami\u0105tek po Polakach, cho\u0107by by\u0142y nawet \u015bwi\u0119tymi symbolami chrze\u015bcija\u0144skiej wiary – m\u00f3wi <\/strong>Robert Paw\u0142owski. Cz\u0142onek zarz\u0105du Fundacji Polacy Znad Niemna w rozmowie z Adamem Bia\u0142ousem opowiada o piel\u0119gnowaniu polskich cmentarzy i innych miejsc pami\u0119ci na dawnych Kresach Rzeczypospolitej.<\/strong><\/p>\r\n

Czy u naszych wschodnich s\u0105siad\u00f3w \u0142atwo jest ratowa\u0107 polskie pomniki i cmentarze?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Najtrudniej jest z tym na Ukrainie. Tam niestety mocno szerzy si\u0119 banderyzm. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu miasteczko Broki. Jest tam cmentarz \u017co\u0142nierzy polskich z roku 1920. Jeszcze nie tak dawno by\u0142 on ogromnie zaniedbany. Trudno to sobie wyobrazi\u0107, ale kiedy by\u0142em tam pierwszy raz zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce przez ten cmentarz miejscowi Ukrai\u0144cy poprowadzili poln\u0105 drog\u0119. Je\u017adzili tamt\u0119dy wozami konnymi, kt\u00f3re na Ukrainie s\u0105 nadal w powszechnym u\u017cyciu. Straszny by\u0142 dla mnie widok, kiedy w\u00f3z konny gni\u00f3t\u0142 ko\u0142ami kamienny krzy\u017c zwalony z jakiego\u015b polskiego nagrobka i wbity w ziemi\u0119. Oni nie maj\u0105 \u017cadnego szacunku dla pami\u0105tek po Polakach, cho\u0107by by\u0142y nawet \u015bwi\u0119tymi symbolami chrze\u015bcija\u0144skiej wiary.<\/p>\r\n

Czy ten cmentarz nadal jest tak profanowany? <\/em><\/strong><\/p>\r\n

Na szcz\u0119\u015bcie nie. We wsp\u00f3\u0142pracy z organizacj\u0105 Orze\u0142 Bia\u0142y ze Lwowa, uda\u0142o si\u0119 nam t\u0119 nekropoli\u0119 ogrodzi\u0107, likwiduj\u0105c przy tym dzik\u0105 drog\u0119 przez ni\u0105 wiod\u0105c\u0105. Cmentarz zosta\u0142 uporz\u0105dkowany i uprz\u0105tni\u0119ty ze \u015bmieci, kt\u00f3re masowo na nim zalega\u0142y.<\/p>\r\n

Na Ukrainie jest r\u00f3wnie\u017c wiele miejsc gdzie le\u017c\u0105 Polacy, zamordowani podczas rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Widzia\u0142em tak\u0105 ma\u0142\u0105 mogi\u0142k\u0119 w miejscowo\u015bci Chodaczk\u00f3w niedaleko Tarnopola, a na niej krzy\u017c i tabliczka z informacj\u0105, \u017ce le\u017cy tu oko\u0142o tysi\u0105ca zamordowanych Polak\u00f3w. A takich miejsc jest na Wo\u0142yniu mn\u00f3stwo. Bardzo wiele z nich, do dzi\u015b nie jest nawet w \u017caden spos\u00f3b oznaczona. W Chodaczkowie jest te\u017c stary polski cmentarz. Bardzo zaniedbany, pomniki porozwalane. Poniszczone krzy\u017ce. Obok stoj\u0105 ruiny ko\u015bcio\u0142a, niegdy\u015b bardzo pi\u0119knego oraz pozosta\u0142o\u015bci po polskim dworze. Widok, kt\u00f3ry serce \u015bciska.<\/p>\r\n

Jak wygl\u0105da wsp\u00f3\u0142praca z w\u0142adzami przy porz\u0105dkowaniu polskich nekropolii i innych miejsc pami\u0119ci na Bia\u0142orusi i Litwie?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Na Litwie i Bia\u0142orusi wsp\u00f3\u0142praca uk\u0142ada si\u0119 dobrze. Tamtejsze w\u0142adze nie robi\u0105 problem\u00f3w je\u015bli chodzi o porz\u0105dkowanie polskich cmentarzy czy innych miejsc pami\u0119ci. Na Bia\u0142orusi problemem mo\u017ce by\u0107 natomiast masowe wykupywanie ziemi przez Rosjan. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto dochodzi do tego na terenie Grodzie\u0144szczyzny, kt\u00f3ra le\u017cy w orbicie oddzia\u0142ywania Europy Zachodniej, a wielu Rosjan ona fascynuje i chc\u0105 oni, w jaki\u015b spos\u00f3b, do niej nale\u017ce\u0107. Czasem Rosjanie kupuj\u0105 ziemi\u0119 z obiektami historycznymi z czas\u00f3w I Rzeczypospolitej, kt\u00f3re si\u0119 na niej znajduj\u0105. Zdarza si\u0119, \u017ce remontuj\u0105 znajduj\u0105ce si\u0119 tam budynki, tyle \u017ce na wschodni\u0105 mod\u0142\u0119, zacieraj\u0105c oryginalny wygl\u0105d budowli.<\/p>\r\n

Jaki cenny pomnik stoj\u0105cy na cmentarzu uda\u0142o si\u0119 wam ostatnio odnowi\u0107, a tym samym uratowa\u0107 go od zniszczenia?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jest to pomnik Powsta\u0144c\u00f3w Styczniowych znajduj\u0105cy si\u0119 na dawnym polskim cmentarzu w miejscowo\u015bci Brody na Ukrainie. Przed wojn\u0105 ten pomnik zosta\u0142 zniszczony przez sowiet\u00f3w, kt\u00f3rzy z karabin\u00f3w strzelali, do znajduj\u0105cego si\u0119 na postumencie polskiego or\u0142a. Orze\u0142 ten zosta\u0142 przez miejscowych Polak\u00f3w zakopany. My\u015bmy go odkopali i wyremontowali.<\/p>\r\n

Jakie dzia\u0142ania podejmujecie na Bia\u0142orusi?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Na Bia\u0142orusi porz\u0105dkowali\u015bmy cmentarz \u017co\u0142nierzy polskich z roku 1920 znajduj\u0105cy si\u0119 w S\u0142onimiu. T\u0119 nekropoli\u0119 uratowa\u0142a przed zag\u0142ad\u0105 pani Leonarda Lewkowska. Wspania\u0142a Polka. W S\u0142onimiu by\u0142 te\u017c niegdy\u015b cmentarz wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Andrzeja, na kt\u00f3rym chowano ksi\u0119\u017cy i przedstawicieli miejscowej arystokracji, m.in. Ogi\u0144skich. Najpewniej spocz\u0119\u0142o tu, w specjalnej urnie, serce ksi\u0119cia Micha\u0142a Kleofasa Ogi\u0144skiego, znanego polskiego kompozytora – tw\u00f3rcy s\u0142ynnego poloneza a – moll \u201ePo\u017cegnanie ojczyzny\u201d, pisarza i dzia\u0142acza politycznego, kt\u00f3ry zmar\u0142 w roku 1833 na emigracji we W\u0142oszech.<\/p>\r\n

Kiedy do S\u0142onimia przyszli sowieci, w roku 1939, spl\u0105drowali ko\u015bci\u00f3\u0142 i zryli cmentarz. Do dzi\u015b nie ma tam cho\u0107by jakiej\u015b tabliczki z informacj\u0105, \u017ce tu by\u0142a nekropolia. W najbli\u017cszym czasie b\u0119dziemy si\u0119 o ni\u0105 stara\u0107. Za ko\u015bcio\u0142em stoi pomnik ks. Jana Webera, zapomnianego bohatera. W latach 1918 – 19 werbowa\u0142 on ochotnik\u00f3w na wojn\u0119 z sowietami w roku 1920. Kierowa\u0142 ich do punktu rekrutacyjnego w \u0141apach, niedaleko Bia\u0142egostoku. Kiedy w styczniu roku 1919 bolszewicy zaj\u0119li S\u0142onim, zamordowali ksi\u0119dza Webera. Parafianie pochowali go ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Andrzeja w S\u0142onimiu. W okresie mi\u0119dzywojnia na grobie ks. Webera wzniesiono pomnik z figur\u0105 Chrystusa z krzy\u017cem. W okresie sowieckim zatarto wszelkie \u015blady \u015bwiadcz\u0105ce czyj to jest gr\u00f3b. Odnowili\u015bmy ten pomnik i sfinansowali\u015bmy tabliczk\u0119 na pomniku informuj\u0105ca, i\u017c tu le\u017cy bohaterski ksi\u0105dz Jan Weber.<\/p>\r\n

Na Kresach jest pewnie wi\u0119cej takich zapomnianych grob\u00f3w polskich bohater\u00f3w?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jeden z nich znajduje si\u0119 30 km od naszej obecnej granicy z Bia\u0142orusi\u0105. Niedaleko Wo\u0142kowyska, w \u0141yskowie stoi niewielkie upami\u0119tnienie i gr\u00f3b znanego XVIII – wiecznego poety Franciszka Karpi\u0144skiego, autora m.in. s\u0142\u00f3w kol\u0119dy \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d i pie\u015bni \u201eKiedy ranne wstaj\u0105 zorze\u201d. Miejsce to jest nieco zapomniane. Gr\u00f3b Karpi\u0144skiego, wed\u0142ug \u017cyczenia poety, zbudowany w kszta\u0142cie male\u0144kiego domku, znajduje si\u0119 obok opuszczonego i zaniedbanego XVIII – wiecznego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tr\u00f3jcy. <\/p>\r\n

Czy Polacy na Kresach wam pomagaj\u0105?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Dla ocalenia miejsc dla Polak\u00f3w \u015bwi\u0119tych, oni robi\u0105 bardzo wiele. Przy pracach porz\u0105dkowych na cmentarzach lub nawet cz\u0119\u015bciej podczas renowacji pomnik\u00f3w zawsze wsp\u00f3\u0142pracujemy z rodakami mieszkaj\u0105cymi na dawnych Kresach. Cz\u0119sto finansujemy prace porz\u0105dkowe, kt\u00f3re oni wykonuj\u0105, czy dostarczamy im odpowiednie \u015brodki do czyszczenia pomnik\u00f3w, narz\u0119dzia, r\u00f3wnie\u017c znicze. Wszystko to, aby podczas \u015bwi\u0105t, m.in. Wszystkich \u015awi\u0119tych, polskie cmentarze by\u0142y czyste, zadbane i ciep\u0142e od \u015bwiate\u0142 zniczy. Zawsze osobi\u015bcie przekazuje \u015brodki dla Polak\u00f3w w Grodnie, aby w Dzie\u0144 Zaduszny z\u0142o\u017cyli kwiaty na symbolicznym grobie Tadeusza Jasi\u0144skiego, 13 letniego obro\u0144cy Grodna, kt\u00f3rego sowieci zamordowali w czasie agresji w roku 1939. <\/p>\r\n

Czy uwa\u017ca Pan, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 stowarzysze\u0144 kresowych oraz Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych na dawnych Kresach RP s\u0105 wystarczaj\u0105ce, aby uratowa\u0107 polskie nekropolie, pomniki, upami\u0119tnienia naszych bohater\u00f3w?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Nie wydaje mi si\u0119 \u017ceby nasze dzia\u0142ania sprosta\u0142y ogromowi zada\u0144 jakie istniej\u0105 w tej dziedzinie. Do tego konieczna jest pomoc instytucji pa\u0144stwa polskiego. Obecnie bowiem wygl\u0105da to tak, jakby polskie w\u0142adze niemal zapomnia\u0142y o naszych nekropoliach na dawnych Kresach RP. Nie widz\u0119 \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 kompleksowych prowadzonych w tym kierunku przez pa\u0144stwowe instytucje. Wielki ci\u0119\u017car ratowania cmentarzy, pomnik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie tych w ma\u0142ych miastach i wsiach, bior\u0105 na siebie organizacje spo\u0142eczne i kresowi Polacy. Pal\u0105cy jest problem godnych poch\u00f3wk\u00f3w \u017co\u0142nierzy polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, na mogi\u0142ach kt\u00f3rych nie osta\u0142y si\u0119 nawet krzy\u017ce. Szczeg\u00f3lnie wiele jest takich mogi\u0142 na Ukrainie.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 <\/em><\/strong><\/p>\r\n

Adam Bia\u0142ous<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: PoloniaChristiana – pch24.pl (2018-11-02)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Wilno: antypolski akt wandalizmu na cmentarzu. \u201eZnikn\u0119\u0142y\u201d bia\u0142o-czerwone wst\u0119gi [VIDEO]<\/h2>\r\n

\u201ePrzykrym incydentem ko\u0144czy si\u0119 w Wilnie Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych. Z kwatery wojskowej na Nowej Rossie zgin\u0119\u0142y bia\u0142o-czerwone szarfy, opasuj\u0105ce nagrobki polskich \u017co\u0142nierzy\u201d – poda\u0142 p\u00f3\u017anym wieczorem 1 listopada portal wilnoteka.lt.<\/strong><\/p>\r\n

1 listopada po zapadni\u0119ciu zmroku serwis otrzyma\u0142 informacj\u0119, \u017ce z wi\u0119kszo\u015bci polskich pomnik\u00f3w zerwano bia\u0142o-czerwone wst\u0105\u017cki. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich le\u017ca\u0142a mi\u0119dzy krzy\u017cami. Nie ma jednak mowy o przypadku – uwa\u017caj\u0105 osoby, kt\u00f3re kilka godzin wcze\u015bniej widzia\u0142y wst\u0105\u017cki znajduj\u0105ce si\u0119 na swoich miejscach. Ich zdaniem mamy do czynienia z celowym aktem wandalizmu, gdy\u017c \u201ekto\u015b metodycznie zrywa\u0142 ka\u017cd\u0105 bia\u0142o-czerwon\u0105 wst\u0105\u017ck\u0119\u201d.<\/p>\r\n

\u201eMog\u0142y one zawadza\u0107<\/em> komu\u015b, kto w \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych przyszed\u0142 tu odda\u0107 ho\u0142d pami\u0119ci litewskim \u017co\u0142nierzom lub dzia\u0142aczom, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w czasie II wojny \u015bwiatowej\u201d – czytamy na polskim portalu.<\/p>\r\n

Ozdabianie krzy\u017cy i pomnik\u00f3w na polskich cmentarzach wojskowych bia\u0142o-czerwonymi wst\u0119gami to tradycja istniej\u0105ca na Wile\u0144szczy\u017anie od wielu lat. Zadania dekorowania podejmuj\u0105 si\u0119 zwykle polscy uczniowie i harcerze. Nie inaczej by\u0142o w tym roku. Tym razem jednak komu\u015b przeszkadza\u0142a ta forma upami\u0119tnienia spoczywaj\u0105cych w ojczystej ziemi Polak\u00f3w – nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 inaczej, gdy\u017c w chwili powstawania niepodleg\u0142ej Litwy oraz niepodleg\u0142ej Polski najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 etniczn\u0105 w mie\u015bcie stanowili Polacy. Dalej plasowa\u0142a si\u0119 populacja \u017cydowska. Narodowo\u015b\u0107 litewsk\u0105 deklarowa\u0142o w roku 1915 ledwie 2,6 proc. mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Z kolei w spisie z roku 1931 wida\u0107 wyra\u017any spadek tego wsp\u00f3\u0142czynnika w mie\u015bcie pe\u0142ni\u0105cym aktualnie obowi\u0105zki stolicy Republiki Litewskiej.<\/p>\r\n

Na Nowej Rossie le\u017c\u0105 ko\u0142o siebie \u017co\u0142nierze polscy i litewscy – ofiary walk o miasto z lat 1919-1920. W ostatnich dekadach \u201er\u00f3\u017cne litewskie organizacje u\u0142o\u017cy\u0142y kilka p\u0142yt, upami\u0119tniaj\u0105cych wojskowych i polityk\u00f3w, dzia\u0142aczy przedwojennej Litwy, kt\u00f3rzy zgin\u0119li gdzie\u015b na Wschodzie, po wywiezieniu przez Sowiet\u00f3w. Jedna z p\u0142yt jest dedykowana ofiarom okupacji 1920-39 i 1940-90<\/em> – ta pierwsza data dotyczy okupacji Wile\u0144szczyzny przez II RP<\/em>\u201d – zauwa\u017ca Wilnoteka.<\/p>\r\n

Litewski w\u0142adze nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na przywr\u00f3cenie or\u0142a zdobi\u0105cego do roku 1939 kolumn\u0119 mi\u0119dzy polsk\u0105 a litewsk\u0105 kwater\u0105. Znajduje si\u0119 na niej napis \u201eWolno swym wybarcom\u201d. \u201eObecnie polskie organizacje przy wsparciu MKiDN planuj\u0105 przeprowadzi\u0107 renowacj\u0119 w\u0142a\u015bnie tych krzy\u017cy na Nowej Rossie, z kt\u00f3rych zosta\u0142y zerwane bia\u0142o-czerwone wst\u0105\u017cki\u201d – czytamy.<\/p>\r\n

Relacja video portalu Wilnoteka:<\/p>\r\n