{"id":105025,"date":"2018-10-29T12:47:09","date_gmt":"2018-10-29T16:47:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=105025"},"modified":"2018-10-29T12:47:09","modified_gmt":"2018-10-29T16:47:09","slug":"uleglosc-pawla-vi-wobec-komunizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=105025","title":{"rendered":"Uleg\u0142o\u015b\u0107 Paw\u0142a VI wobec komunizmu"},"content":{"rendered":"

Giovanni Montini, zanim zosta\u0142 papie\u017cem Paw\u0142em VI, by\u0142 prosekretarzem stanu Piusa XII. Wbrew jednak swojemu zwierzchnikowi, kt\u00f3ry pot\u0119pia\u0142 komunizm i wszelkie kontakty z jego przedstawicielami, utrzymywa\u0142 potajemne kontakty z parti\u0105 komunistyczn\u0105.<\/strong><\/p>\r\n

Opisa\u0142 je ks. Luigi Villa w swojej ksi\u0105\u017cce pt. „Pawe\u0142 VI beatyfikowany?\u201d.<\/p>\r\n

Ju\u017c od lipca 1944 r. Montini mia\u0142 spotyka\u0107 si\u0119 potajemnie z Palmiro Togliattim, liderem w\u0142oskich komunist\u00f3w i planowa\u0107 sojusz chadecji, socjalist\u00f3w i komunist\u00f3w.<\/p>\r\n

Pius XII mia\u0142 dowiedzie\u0107 si\u0119 o nielojalno\u015bci swojego wsp\u00f3\u0142pracownikami w 1954 r. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki temu, \u017ce posiada\u0142 on osobistego agenta, pu\u0142kownika Arnauld. By\u0142 to zas\u0142u\u017cony dla Ko\u015bcio\u0142a Francuz, kt\u00f3ry po rezygnacji ze s\u0142u\u017cby, z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119 na wierno\u015b\u0107 papie\u017cowi. To w\u0142a\u015bnie Arnauld dwukrotnie podr\u00f3\u017cowa\u0142 do Szwecji na polecenie Piusa XII, aby tam spotyka\u0107 si\u0119 lutera\u0144skim prymasem Szwecji – Yngve Brilioth. Ten protestancki \u201ebiskup\u201d pozostawa\u0142 w dobrych relacjach ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 i przekaza\u0142 informacj\u0119, \u017ce \u201eW\u0142adze Szwecji dobrze wierz\u0105, \u017ce Watykan utrzymuje kontakty z sowietami\u201d.<\/p>\r\n

Kiedy Pius XII stanowczo zaprzeczy\u0142, prymas Szwecji przekaza\u0142 mu za drugim razem, przez r\u0119ce Arnauld, zalakowan\u0105 kopert\u0119. Papie\u017c nied\u0142ugo po jej odczytaniu, 1 listopada 1954 r., zwolni\u0142 Montiniego z pracy Sekretariacie Stanu. Mia\u0142 si\u0119 w niej znajdowa\u0107 oficjalny dokument, potwierdzaj\u0105cy kontakty z sowietami, kt\u00f3ry podpisa\u0142 Montini. Ponadto Papie\u017c mia\u0142 si\u0119 dowiedzie\u0107 w tym czasie, \u017ce ukrywa\u0142 on depesze \u015bwiadcz\u0105ce o schizmie chi\u0144skich biskup\u00f3w.<\/p>\r\n

Ks. Luigi Villa powo\u0142a\u0142 si\u0119 przy tym tak\u017ce na ksi\u0105\u017ck\u0119 Jean Guittona pt. \u201eTajemniczy Pawe\u0142 VI\u201d, w kt\u00f3rej ten uzna\u0142, \u017ce po 1954 r. Papie\u017c ca\u0142kowicie straci\u0142 zaufanie do Montiniego. Wyrazem tego mia\u0142 by\u0107 fakt, \u017ce chocia\u017c mianowa\u0142 go arcybiskupem Mediolanu, to jednak nie da\u0142 mu kapelusza kardynalskiego, chocia\u017c zwyczajowo by\u0142a to stolica kardynalska. Dopiero Jan XXIII podni\u00f3s\u0142 go do godno\u015bci kardynalskiej i umo\u017cliwi\u0142 mu zostanie papie\u017cem1<\/a>.<\/p>\r\n

Montini jako abp Mediolanu cieszy\u0142 si\u0119 opini\u0105 \u201earcybiskupa robotnik\u00f3w\u201d, bo wielokrotnie podkre\u015bla\u0142 znaczenie \u201esprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej\u201d. Jego post\u0119powanie \u015bwiadczy o tym, \u017ce utopijnie wierzy\u0142, \u017ce prawdziwy \u0142ad i \u015bwiatowy pok\u00f3j mo\u017cna zbudowa\u0107 wraz z komunistami. Wbrew swoim poprzednikom pot\u0119pia\u0142 znacznie bardziej kapitalizm ni\u017c socjalizm. Jego lewicowe pogl\u0105dy da\u0142y o sobie zna\u0107 w encyklice \u201ePopulorum progressio\u201d z 1967 r. Uzna\u0142, \u017ce \u201einicjatywy indywidualne i konkurencja nie doprowadz\u0105 rozwoju do pomy\u015blnego skutku\u201d (par. 33), w zwi\u0105zku z czym powinny by\u0107 pod kontrol\u0105 pa\u0144stwa, odrzuci\u0142 wolny rynek w stosunkach mi\u0119dzynarodowych (par. 58), zaproponowa\u0142 gospodark\u0119 planow\u0105 (par. 8 i 33), regulacj\u0119 cen (par. 61) oraz „og\u00f3lny plan wzajemnej pomocy obowi\u0105zuj\u0105cy wszystkie narody\u201d (par. 52).<\/p>\r\n

Pawe\u0142 VI dwukrotnie przeciwstawi\u0142 si\u0119 pr\u00f3bom, podejmowanym przez ojc\u00f3w soborowych, pot\u0119pienia komunizmu. Podczas IV sesji soborowej ponad 450 biskup\u00f3w, w tym prymas Polski Stefan Wyszy\u0144ski, wyst\u0105pi\u0142o z takim \u017c\u0105daniem. Sprawa nie wesz\u0142a nawet pod obrady komisji. Komuni\u015bci jednocze\u015bnie, w\u00f3wczas i p\u00f3\u017aniej, d\u0105\u017cyli do dezintegracji Ko\u015bcio\u0142a i prze\u015bladowali jego wyznawc\u00f3w, szczeg\u00f3lnie unit\u00f3w. W tym kontek\u015bcie inaczej mo\u017cna odczyta\u0107 s\u0142owa o. Congara, czo\u0142owego teologa soborowego: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 w spos\u00f3b pokojowy przeprowadzi\u0142 sw\u0105 rewolucj\u0119 pa\u017adziernikow\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Nie chodzi przy tym o jakie\u015b pojedyncze akty, ale o zaplanowan\u0105 polityk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nazwano \u201ewatyka\u0144sk\u0105 Ostpolitik\u201d. Jej wyrazem by\u0142 Synod Rzymski, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 jesieni\u0105 1971 r. pod has\u0142em \u201eSprawiedliwo\u015b\u0107 i pok\u00f3j\u201d. Watykan przys\u0142a\u0142 w\u00f3wczas wytyczne, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce obraduj\u0105cy maj\u0105 skupi\u0107 si\u0119 na krytyce kapitalizmu poprzez eksponowanie krzywd wyrz\u0105dzonych Trzeciemu \u015awiatu przez kraje rozwini\u0119te. Abp Maksym Hermaniuk, metropolita Ukrainy, kt\u00f3ry tak\u017ce bra\u0142 udzia\u0142 w pracach Synodu zaprotestowa\u0142 przeciwko temu, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 o wszelkich formach niesprawiedliwo\u015bci, a nie wspomina si\u0119 o tej najbardziej fundamentalnej z perspektywy chrze\u015bcija\u0144skiej, o prze\u015bladowaniu Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego.<\/p>\r\n

Jego g\u0142os by\u0142 wyj\u0105tkowy dlatego, \u017ce reprezentowa\u0142 on wiernych ukrai\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, kt\u00f3rzy byli szczeg\u00f3lnie prze\u015bladowani przez komunist\u00f3w. Zaledwie rok wcze\u015bniej patriarcha moskiewski Pimen powiedzia\u0142 podczas swej intronizacji, \u017ce \u201eod tej pory ukrai\u0144ski Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie istnieje\u201d. Kardyna\u0142 Willebrands, kt\u00f3ry by\u0142 obecny podczas tej ceremonii ani w jej czasie, ani p\u00f3\u017aniej nie zaprotestowa\u0142 przeciwko tym s\u0142owom.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 VI traktowa\u0142 lekcewa\u017c\u0105co grekokatolik\u00f3w, aby w ten spos\u00f3b zaskarbi\u0107 sobie wzgl\u0119dy prawos\u0142awnych i komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy ich nienawidzili. Odm\u00f3wi\u0142 wi\u0119c np. pro\u015bbie hierarchii unickiej, \u017ceby arcybiskupa Josifa Slipyja, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 w \u0141agrach 18 lat, mianowa\u0107 hierarchi\u0105. Stwierdzi\u0142 bowiem, \u017ce jest to niemo\u017cliwe. Kiedy Slipyj zwo\u0142a\u0142 \u201eUkrai\u0144ski Synod Partykularny\u201d, do czego mia\u0142 prawo, papie\u017c uzna\u0142 go za nielegalny. Odebra\u0142 te\u017c Ko\u015bcio\u0142owi ukrai\u0144skiemu w\u0142adz\u0119 w odniesieniu do swoich biskup\u00f3w, przez co pozbawi\u0142 go autonomii.<\/p>\r\n

Kiedy w maju 1972 r. ukrai\u0144ski student dokona\u0142 samospalenia, \u017ceby zaprotestowa\u0107 przeciwko prze\u015bladowaniu Ko\u015bcio\u0142a w Zwi\u0105zku Radzieckim, Watykan milcza\u0142. Kiedy katolicy byli prze\u015bladowani, zsy\u0142ani na Sybir, torturowani i zabijani Pawe\u0142 VI nie zabiera\u0142 g\u0142osu. Nie tylko jednak nie wspiera\u0142 tych wiernych, ale cz\u0119sto stawa\u0142 po stronie ich oprawc\u00f3w, odbieraj\u0105c tytu\u0142y i stanowiska kardyna\u0142om z bloku komunistycznego, kt\u00f3rzy narazili si\u0119 tamtejszym w\u0142adzom.<\/p>\r\n

Takim najbardziej uderzaj\u0105cym wypadkiem wydaje si\u0119 by\u0107 sprawa odwo\u0142ania kard. J\u00f3zsefa Mindszenty\u2019ego z urz\u0119du arcybiskupa Ostrzyhomia, a tym samym pozbawienie go stolicy arcybiskupiej i prymasowskiej. Kard. Mindszenty da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako heroiczny kap\u0142an, kt\u00f3ry po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez komunist\u00f3w, okaza\u0142 bezkompromisowo\u015b\u0107 i wierno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi. By\u0142 za to aresztowany i torturowany. Po pokazowym procesie, kt\u00f3ry trwa\u0142 pi\u0119\u0107 dni, skazano go na do\u017cywotnie wi\u0119zienie za zdrad\u0119 stanu. Pius XII ca\u0142y czas go wspiera\u0142, ekskomunikuj\u0105c tych, kt\u00f3rzy przeprowadzili proces. Prymas Mindszenty zosta\u0142 uwolniony podczas rewolucji w\u0119gierskiej 30 pa\u017adziernika 1956 r. Po interwencji wojsk radzieckich schroni\u0142 si\u0119 na terenie ambasady ameryka\u0144skiej, w kt\u00f3rej sp\u0119dzi\u0142 15 lat.<\/p>\r\n

Za pontyfikatu Paw\u0142a VI rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 rozmowy z komunistami w\u0119gierskimi. Kard. Mindszenty by\u0142 im przeciwny, uznaj\u0105c, \u017ce wszelkie ust\u0119pstwa s\u0105 nie do przyj\u0119cia. Watykan porozumia\u0142 si\u0119 jednak w tej sprawie i na mocy porozumienia pozwolono prymasowi opu\u015bci\u0107 kraj. Nie wiedzia\u0142 on jednak, \u017ce Stolica Apostolska zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce zabroni Mindszent\u2019emu wypowiadania si\u0119 publicznie i publikacji pami\u0119tnik\u00f3w. Pawe\u0142 VI za\u015b, wbrew wcze\u015bniejszym deklaracjom, pozbawi\u0142 go tytu\u0142u prymasa i zdj\u0105\u0142 z urz\u0119du arcybiskupa. Reszt\u0119 \u017cycia Mindszenty sp\u0119dzi\u0142 na wygnaniu w Austrii. Papie\u017c nazywa\u0142 go \u201eofiar\u0105 historii\u201d, przemilczaj\u0105c, \u017ce by\u0142 \u201eofiar\u0105 komunizmu\u201d.<\/p>\r\n

Wszystko to Pawe\u0142 VI czyni\u0142 w imi\u0119 dialogu, kt\u00f3ry by\u0142 wykorzystywany przez komunist\u00f3w jedynie w tym celu, \u017ceby Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie powt\u00f3rzy\u0142 pot\u0119pienia komunizmu i aby m\u00f3c go infiltrowa\u0107. Czy by\u0142 to wyraz skrajnej naiwno\u015bci Paw\u0142a VI, czy jego \u015bwiadoma dzia\u0142alno\u015b\u0107 agenturalna, trudno orzeka\u0107. Skutki tej polityki by\u0142y jednak katastrofalne.<\/p>\r\n

Micha\u0142 Krajski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

1 Zob. ks. L. Villa, Pawe\u0142 VI beatyfikowany?, t\u0142. J. W., b. m. i r. w., 259-309.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Giovanni Montini, zanim zosta\u0142 papie\u017cem Paw\u0142em VI, by\u0142 prosekretarzem stanu Piusa XII. Wbrew jednak swojemu zwierzchnikowi, kt\u00f3ry pot\u0119pia\u0142 komunizm i wszelkie kontakty z jego przedstawicielami, utrzymywa\u0142 potajemne kontakty z parti\u0105 komunistyczn\u0105. Opisa\u0142 je ks. Luigi Villa w swojej ksi\u0105\u017cce pt. „Pawe\u0142 VI beatyfikowany?\u201d. Ju\u017c od lipca 1944 r. Montini mia\u0142 spotyka\u0107 si\u0119 potajemnie z Palmiro […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[66,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105025"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105025"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105025\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}