{"id":105019,"date":"2018-10-28T19:30:44","date_gmt":"2018-10-28T23:30:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=105019"},"modified":"2018-10-28T19:32:29","modified_gmt":"2018-10-28T23:32:29","slug":"apage-satanas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=105019","title":{"rendered":"Apage, Satanas!<\/em>"},"content":{"rendered":"

Przedruk tekstu z pisma Zawsze wierni nr 2\/2003 (51) <\/strong>
\r\n<\/em><\/p>\r\n

Rzut oka na nowy ryt egzorcyzm\u00f3w<\/h4>\r\n

26 stycznia 1999 r. w biurze prasowym Stolicy Apostolskiej kard. Jerzy Artur Medina Esteves, prefekt Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w, zaprezentowa\u0142 nowy tekst rytu egzorcyzm\u00f3w. Wywo\u0142a\u0142o to zrozumia\u0142e zainteresowanie medi\u00f3w, nie tylko katolickich, kt\u00f3re na og\u00f3\u0142 z zadowoleniem przyj\u0119\u0142y ten, jak to okre\u015bli\u0142 jeden z publicyst\u00f3w, \u201ekolejny krok [Ko\u015bcio\u0142a] ku nowoczesno\u015bci<\/i>\u201d. Nowy rytua\u0142 wzbudzi\u0142 natomiast kontrowersje w\u015br\u00f3d… niekt\u00f3rych egzorcyst\u00f3w.<\/p>\r\n

Wyp\u0119dzanie szatana1<\/a> by\u0142o w Ko\u015bciele katolickim regulowane przepisami wydanego 17 czerwca 1614 r. na polecenie papie\u017ca Paw\u0142a V Rituale Romanum<\/i>2<\/a>. A\u017c do 1999 r. do tekstu dotycz\u0105cego egzorcyzm\u00f3w wprowadzono tylko dwie – bardzo nieznaczne – poprawki: za pontyfikatu Piusa XI oraz Piusa XII3<\/a>. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II i posoborowi \u201ereformatorzy\u201d nie zajmowali si\u0119 egzorcyzmami, jakby wstydzili si\u0119 tego \u201ereliktu \u015bredniowiecza\u201d w epoce sputnika i pigu\u0142ki antykoncepcyjnej, by\u0142o jednak zgodne z logik\u0105 \u201educha Soboru\u201d, aby i ten aspekt dzia\u0142alno\u015bci duszpasterskiej Ko\u015bcio\u0142a naznaczy\u0107 w ko\u0144cu pi\u0119tnem aggiornamento<\/i>. Pierwsze prace rozpocz\u0119to ju\u017c w 1990 r.; Kongregacja Kultu Bo\u017cego rozes\u0142a\u0142a wtedy przewodnicz\u0105cym Konferencji Episkopat\u00f3w tekst Rituel ad interim<\/i>, b\u0119d\u0105cy wersj\u0105 \u201etestow\u0105\u201d nowego rytua\u0142u. Ks. Ren\u00c3\u00a9 Laurentin, znany mariolog, w swej wydanej w Polsce ksi\u0105\u017cce Szatan. Mit czy rzeczywisto\u015b\u0107?<\/i>4<\/a> pisze, \u017ce Rituel<\/i> zosta\u0142 opracowany przez \u201eekspert\u00f3w liturgicznych o najwy\u017cszych kompetencjach<\/i>\u201d oraz \u017ce \u201erozpoczyna go wspania\u0142a synteza biblijna<\/i>\u201d. Dalej, niestety, by\u0142o ju\u017c gorzej: wysma\u017cony na biurkach teolog\u00f3w-teoretyk\u00f3w tekst zosta\u0142 surowo oceniony przez egzorcyst\u00f3w-praktyk\u00f3w, m.in. ks. Gabriela Amortha, oficjalnego egzorcyst\u0119 diecezji rzymskiej, autora ksi\u0105\u017cek o uwalnianiu od z\u0142ych duch\u00f3w5<\/a> i przewodnicz\u0105cego za\u0142o\u017conego przez siebie Mi\u0119dzynarodowego Stowarzyszenia Egzorcyst\u00f3w. Krytyka pochodz\u0105ca od tych kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy z jednej strony mieli korzysta\u0107 z nowego rytua\u0142u, z drugiej za\u015b – mieli w zakresie egzorcyzm\u00f3w najwi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119, popart\u0105 wieloletni\u0105 praktyk\u0105, spowodowa\u0142a, \u017ce oficjalna wersja nowego rytua\u0142u, planowana na 1992 r., ukaza\u0142a si\u0119 dopiero w 1999 r.<\/p>\r\n

Nowy rytua\u0142 egzorcyzm\u00f3w mia\u0142 zako\u0144czy\u0107 proces posoborowych zmian w formu\u0142ach sakrament\u00f3w i sakramentali\u00f3w tak, aby poprzez u\u017cycie innych s\u0142\u00f3w, przesuni\u0119cie akcent\u00f3w, odrzucenie form przywodz\u0105cych na my\u015bl magi\u0119 oraz uwzgl\u0119dnienie \u201enajnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych<\/i>\u201d mog\u0142y one zosta\u0107 \u0142atwiej zaakceptowane przez tzw. wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Bp Konrad Balducci, s\u0142awny w\u0142oski demonolog i ekspert Watykanu w tej dziedzinie, o\u015bwiadczy\u0142: \u201eZmieniamy regu\u0142y na [nowe] tysi\u0105clecie jako cz\u0119\u015b\u0107 nieustannego procesu reformy liturgicznej, kt\u00f3ra nast\u0119puje po Soborze Watyka\u0144skim II<\/i>\u201d. Egzorcy\u015bci nowe regu\u0142y przyj\u0119li raczej cierpko…<\/p>\r\n

Op\u0119tanie demoniczne<\/h4>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. naucza, \u017ce diabe\u0142 mo\u017ce posiada\u0107 nad cz\u0142owiekiem w\u0142adz\u0119 trojakiego rodzaju: 1\u00b0 w\u0142adz\u0119 zwyk\u0142\u0105, kt\u00f3ra na skutek grzechu pierwszych rodzic\u00f3w trzyma w niewoli wszystkich ludzi (Sob\u00f3r Trydencki g\u0142osi, \u017ce wszyscy synowie Adama od urodzenia \u201es\u0105 niewolnikami grzechu i pod moc\u0105 czarta i \u015bmierci<\/i>\u201d – sess. VI, rozdz. 1); 2\u00b0 w\u0142adz\u0119 w pokusach i poduszczeniach oraz 3\u00b0 w\u0142adz\u0119 nadzwyczajn\u0105, kt\u00f3ra z kolei dzieli si\u0119 na dwa stopnie: n\u0119kanie albo obsiadanie (obsessio<\/i>, circumsessio<\/i>), czyli dr\u0119czenie zewn\u0119trzne, s\u0142absze ni\u017c – op\u0119tanie (possessio<\/i>, insessio<\/i>)6<\/a>. Oto, jak wyja\u015bniaj\u0105 istot\u0119 op\u0119tania najwybitniejsi dwudziestowieczni teologowie moralni: o. Tanquerey7<\/a>:<\/p>\r\n

\r\n

Dwa pierwiastki stanowi\u0105 op\u0119tanie: obecno\u015b\u0107 szatana w ciele op\u0119tanego i w\u0142adza, jaka wykonywa nad cia\u0142em, a za jego po\u015brednictwem tak\u017ce nad dusz\u0105. Ten ostatni punkt wymaga wyja\u015bnienia. Przy op\u0119taniu szatan nie jest z\u0142\u0105czony z cia\u0142em tak jak dusza; jest on w stosunku do duszy zewn\u0119trznym tylko motorem; je\u015bli za\u015b na ni\u0105 dzia\u0142a, to przez po\u015brednictwo cia\u0142a, w kt\u00f3rym mieszka. Mo\u017ce on dzia\u0142a\u0107 bezpo\u015brednio na cz\u0142onki cia\u0142a i kaza\u0107 im wykonywa\u0107 rozmaite ruchy; po\u015brednio za\u015b dzia\u0142a na w\u0142adze duszy w miar\u0119, jak one w czynno\u015bciach swych zale\u017cne s\u0105 od cia\u0142a.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

ks. Poulain SI8<\/a>:<\/p>\r\n

\r\n

M\u00f3wimy, \u017ce jaka\u015b osoba jest w sensie dos\u0142ownym op\u0119tana przez z\u0142ego ducha, je\u015bli ten w pewnych chwilach pozbawia j\u0105 \u015bwiadomo\u015bci i w ciele jej odgrywa rol\u0119 duszy. Pos\u0142uguje si\u0119, przynajmniej pozornie, jej oczyma do widzenia, jej s\u0142uchem do odbierania d\u017awi\u0119k\u00f3w, jej ustami do m\u00f3wienia czy to do otoczenia, czy do wsp\u00f3\u0142towarzyszy. On cierpi, je\u015bli sk\u00f3ry dotknie jaki\u015b przedmiot \u015bwi\u0119ty, kt\u00f3ry go niejako parzy. Jednym s\u0142owem wygl\u0105da, jakby si\u0119 wcieli\u0142.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

i o. Garrigou-Lagrange OP:<\/p>\r\n

\r\n

Przez op\u0119tanie szatan mieszka rzeczywi\u015bcie w ciele cz\u0142owieka, zamiast tylko da\u0107 mu odczu\u0107 swoje dzia\u0142anie od zewn\u0105trz, jak w obsesji9<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Wszelkie argumenty przeciwko rzeczywisto\u015bci op\u0119tania opieraj\u0105 si\u0119 zazwyczaj na jednym z poni\u017cszych zarzut\u00f3w:<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. \u017ce z\u0142e duchy nie istniej\u0105,<\/li>\r\n\t
  2. \u017ce, je\u015bli nawet istniej\u0105, nie maj\u0105 mocy, aby op\u0119tywa\u0107,<\/li>\r\n\t
  3. \u017ce Pan B\u00f3g w swej Opatrzno\u015bci nie dopu\u015bci podobnych rzeczy – albo<\/li>\r\n\t
  4. \u017ce op\u0119tanie jest w istocie tylko chorob\u0105 psychiczn\u0105.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    1\u00b0 O tym, \u017ce z\u0142e duchy istniej\u0105, definiuje Sob\u00f3r Latera\u0144ski IV:<\/p>\r\n

    \r\n

    Diabe\u0142 oraz inne demony zosta\u0142y stworzone przez Boga i s\u0105 dobre z natury, lecz same sta\u0142y si\u0119 z\u0142e. Cz\u0142owiek zgrzeszy\u0142 na skutek podszept\u00f3w diab\u0142a (Denz 800).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

    2\u00b0 O mocy z\u0142ych duch\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na \u015bwiat fizyczny pisa\u0142 \u015bw. Tomasz z Akwinu w Sumie teologicznej<\/i> (I q. 110 a. 3). 3\u00b0 Pan B\u00f3g, dopuszczaj\u0105cy w swej m\u0105dro\u015bci jeszcze gorsze rzeczy, jak to \u015bmier\u0107, choroby, cierpienia, pokusy, wreszcie najrozmaitsze zbrodnie i grzechy, mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dopu\u015bci\u0107 op\u0119tanie demoniczne. (Wi\u0119cej na temat sporu mi\u0119dzy teologi\u0105 a psychiatri\u0105 pisz\u0119 ni\u017cej.)<\/p>\r\n

    Spos\u00f3b radzenia sobie z duchami nieczystymi, kt\u00f3re ow\u0142adn\u0119\u0142y cz\u0142owiekiem, pokaza\u0142 nasz Pan, Jezus Chrystus, kt\u00f3ry osobi\u015bcie przeprowadzi\u0142 kilka egzorcyzm\u00f3w opisanych w Ewangeliach (m. in. nad op\u0119tanym z Kafarnaum [Mk 1, 21-28], niemym ch\u0142opcem [Mk 9, 37-43], dziewczynk\u0105 kaananejsk\u0105 [Mt 15, 21-28], Geraze\u0144czykiem [Mk 5, 1-20] i pochylon\u0105 kobiet\u0105 [\u0141k 13, 13]) – oraz wiele wi\u0119cej, kt\u00f3re zosta\u0142y tylko wspomniane (m.in. nad Mari\u0105 Magdalen\u0105, z kt\u00f3rej wyp\u0119dzi\u0142 siedem z\u0142ych duch\u00f3w). Bior\u0105c przyk\u0142ad ze swego Boskiego Mistrza, egzorcyzmy odprawiali r\u00f3wnie\u017c Aposto\u0142owie, zar\u00f3wno przed, jak i po Zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego. Na\u015bladowali ich w tym r\u00f3wnie\u017c inni chrze\u015bcijanie.<\/p>\r\n

    Rozw\u00f3j Ko\u015bcio\u0142a wymusi\u0142 wprowadzenie pewnej dyscypliny. Najstarszym \u015bwiadectwem istnienia urz\u0119du egzorcysty jest list papie\u017ca \u015bw. Korneliusza (252), zawieraj\u0105cy wykaz duchowie\u0144stwa rzymskiego, gdzie w\u015br\u00f3d stopni hierarchii ko\u015bcielnej znajduj\u0105 si\u0119 i egzorcy\u015bci. Do hierarchii zalicza\u0142 egzorcyst\u00f3w r\u00f3wnie\u017c \u015bw. Cyprian, jednak mia\u0142o to miejsce tylko w Ko\u015bciele zachodnim – na Wschodzie egzorcy\u015bci nie nale\u017celi do kleru, za\u015b w\u0142adz\u0119 wyrzucania diab\u0142a uwa\u017cano za wyj\u0105tkowy charyzmat. Do zaj\u0119\u0107 egzorcyst\u00f3w w Ko\u015bciele \u0142aci\u0144skim nale\u017ca\u0142o przygotowywanie katechumen\u00f3w do chrztu \u015bw. oraz pilnowanie porz\u0105dku podczas udzielania komunii \u015bw. Egzorcy\u015bci wk\u0142adali r\u0119ce na katechumen\u00f3w i odmawiali nad nimi modlitwy10<\/a>. Z biegiem czasu egzorcystat zaliczono do tzw. \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych, obok lektoratu, akolitatu i ostariatu (do \u015bwi\u0119ce\u0144 wy\u017cszych nale\u017c\u0105: subdiakonat, diakonat i kap\u0142a\u0144stwo). Od tej pory wyp\u0119dzaniem diab\u0142a mogli si\u0119 zajmowa\u0107 tylko kap\u0142ani, za specjalnym pozwoleniem swojego prze\u0142o\u017conego (tj. biskupa lub opata); zwyk\u0142ym wiernym by\u0142o to zabronione, ze wzgl\u0119du na wielkie niebezpiecze\u0144stwo, kt\u00f3re wi\u0105\u017ce si\u0119 z konfrontacj\u0105 z Ksi\u0119ciem Ciemno\u015bci (na niebezpiecze\u0144stwo s\u0105 wystawieni oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c egzorcy\u015bci).<\/p>\r\n

    Egzorcyst\u0105 m\u00f3g\u0142 by\u0107 ka\u017cdy kap\u0142an, jednak w praktyce walk\u0105 z szatanem op\u0119tuj\u0105cym ludzi zajmowali si\u0119 tylko nieliczni. Wielu \u015awi\u0119tych zdoby\u0142o sobie rozg\u0142os za szczeg\u00f3ln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w tej dziedzinie – m.in. \u015b\u015b. Ignacy M\u0119czennik, Franciszek z Asy\u017cu, Jan od Krzy\u017ca; w XIX zas\u0142yn\u0105\u0142 karmelita o. Franciszek Palau y Quer (1811-1872), beatyfikowany w 1988 r. przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II. Warto przypomnie\u0107 jeszcze jednego wielkiego \u015awi\u0119tego – Proboszcza z Ars, \u015bw. Jana Mari\u0119 Vianneya, kt\u00f3ry stacza\u0142 ci\u0105g\u0142e boje z prze\u015bladuj\u0105cym go diab\u0142em Grappinem.<\/p>\r\n

    Egzorcyzmy<\/h4>\r\n

    Po czym mo\u017cna pozna\u0107, \u017ce kto\u015b zosta\u0142 rzeczywi\u015bcie op\u0119tany przez z\u0142ego ducha? Rytua\u0142 Rzymski podawa\u0142 w tej dziedzinie trzy wskaz\u00f3wki, kt\u00f3re mog\u0142y pom\u00f3c egzorcy\u015bcie w postawieniu trafnej diagnozy: 1\u00b0 m\u00f3wienie lub cho\u0107by rozumienie obcych j\u0119zyk\u00f3w, kt\u00f3rych op\u0119tany si\u0119 nie uczy\u0142, 2\u00b0 wiedza o przedmiotach lub zdarzeniach ukrytych oraz 3\u00b0 nadzwyczajna si\u0142a. S\u0105 to, podkre\u015blam, tylko wskaz\u00f3wki, nie za\u015b nieomylne znaki op\u0119tania. To egzorcysta musi ka\u017cdorazowo zdecydowa\u0107, czy w dany przypadek jest, czy te\u017c nie jest zamieszany szatan – innymi s\u0142owy, czy ma do czynienia z faktycznym op\u0119taniem, czy te\u017c z chorob\u0105 psychiczn\u0105, oszustwem lub urojeniem. Wspomniany ju\u017c ks. Amorth cz\u0119sto powtarza, \u017ce najlepszym \u015brodkiem diagnostycznym jest dla niego cicha modlitwa, tzw. ma\u0142y egzorcyzm: je\u017celi nie wywo\u0142uje w osobie, kt\u00f3ra si\u0119 do\u0144 zg\u0142osi\u0142a, \u017cadnych manifestacji diabelskich, najprawdopodobniej nie jest op\u0119tana; je\u015bli jednak do manifestacji takich dochodzi – trzeba rozpocz\u0105\u0107 przygotowania do uroczystego rytua\u0142u. Jak cz\u0119sto si\u0119 to zdarza? Bp Balducci wyja\u015bnia, \u017ce bardzo rzadko – zazwyczaj w pi\u0119ciu-sze\u015bciu przypadkach na tysi\u0105c os\u00f3b zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 po porad\u0119; ks. Amorth sk\u0142onny jest t\u0119 liczb\u0119 podzieli\u0107 jeszcze na p\u00f3\u014211<\/a>.<\/p>\r\n

    Nie jest moim zamiarem epatowanie Czytelnika szczeg\u00f3\u0142owym opisem wspomnianych manifestacji diabelskich – zainteresowanych odsy\u0142am do wymienionej na ko\u0144cu literatury. Warto jednak podkre\u015bli\u0107 fakt pewnego szczeg\u00f3lnego zabarwienia przypadk\u00f3w op\u0119tania (bp Balducci u\u017cywa tu s\u0142owa tonalit\u00e1<\/i>), mianowicie wstr\u0119tu, jaki energumen (tj. op\u0119tany) odczuwa w stosunku do sacrum<\/i>. \u00d3w wstr\u0119t mo\u017ce si\u0119 objawia\u0107 blu\u017anierstwami i z\u0142orzeczeniem pod adresem Pana Boga, N.M.Panny, poszczeg\u00f3lnych \u015awi\u0119tych, jak i samego egzorcysty, kt\u00f3ry bywa zniewa\u017cany, opluwany, a nieraz i atakowany fizycznie – ale r\u00f3wnie\u017c niewyt\u0142umaczaln\u0105 w spos\u00f3b naturalny zdolno\u015bci\u0105 do rozpoznawania przedmiot\u00f3w po\u015bwi\u0119conych (na kt\u00f3re op\u0119tany reaguje w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105) od niepo\u015bwi\u0119conych (kt\u00f3re s\u0105 dla\u0144 oboj\u0119tne). Jest to r\u00f3wnie\u017c jedna ze wskaz\u00f3wek12<\/a>, \u017ce mamy do czynienia z rzeczywistym op\u0119taniem demonicznym.<\/p>\r\n

    Kiedy egzorcysta powe\u017amie pewno\u015b\u0107, \u017ce obserwowane przez niego objawy nie s\u0105 pochodzenia naturalnego, zwraca si\u0119 do biskupa miejsca o zezwolenie na odprawianie egzorcyzm\u00f3w. Powinny one mie\u0107 miejsce najlepiej w ko\u015bciele albo w kaplicy, jednak zalecana jest dyskrecja – mo\u017ce w nich uczestniczy\u0107 tylko kilkoro \u015bwiadk\u00f3w, najlepiej krewnych osoby op\u0119tanej. Powiadamianie \u015brodk\u00f3w masowego przekazu jest formalnie zakazane13<\/a>.<\/p>\r\n

    Natychmiastowe uwolnienia spod w\u0142adzy szatana maj\u0105 miejsce zazwyczaj jedynie w ksi\u0105\u017ckach protestanckich autor\u00f3w – w rzeczywisto\u015bci egzorcyzmy nie dzia\u0142aj\u0105, jak sakramenty, ex opere operato<\/i> (tzn. same przez si\u0119) i na og\u00f3\u0142 potrzeba wielu sesji, ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 nieraz latami, aby uwolni\u0107 osob\u0119 op\u0119tan\u0105 od z\u0142ych duch\u00f3w. Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w najbardziej znanych przypadkach op\u0119ta\u0144: Nicole Aubrey, Antoniego Gaya, Thi\u00c3\u00a9bauda i J\u00f3zefa Burner\u00f3w z Illfurth, \u201eMarii\u201d z Earling, \u201eMagdy\u201d z Trewiru czy Anny Lizy Michel z Klingenberg (zako\u0144czonym nb. jej \u015bmierci\u0105).<\/p>\r\n

    Egzorcyzmy a nauka<\/h4>\r\n

    W odniesieniu do diab\u0142a mo\u017cna pope\u0142ni\u0107 jeden z dw\u00f3ch, przeciwstawnych b\u0142\u0119d\u00f3w – mo\u017cna go albo niedocenia\u0107, albo te\u017c przecenia\u0107. Do mniej wi\u0119cej po\u0142owy XVI w. szatan by\u0142 raczej przeceniany (zw\u0142aszcza w zwi\u0105zku z wypadkami tzw. polowania na czarownice); od 1564 r. tendencja zacz\u0119\u0142a si\u0119 powoli odwraca\u0107, w\u00f3wczas bowiem ukaza\u0142o si\u0119 w Bazylei dzie\u0142o lekarza Jana Wiera (vel Weihera) zatytu\u0142owane O szalbierstwie diab\u0142\u00f3w<\/i>, w kt\u00f3rym autor sugerowa\u0142, \u017ce czarownice s\u0105 chore psychicznie. Wier wierzy\u0142 jeszcze w op\u0119tanie; jego nast\u0119pcy ju\u017c nie. Pocz\u0105tek ko\u0144ca wiary w diab\u0142a (a wi\u0119c i, konsekwentnie, w op\u0119tanie) przynios\u0142o tzw. O\u015bwiecenie (XVIII w.); r\u00f3wnie\u017c rozw\u00f3j nauk przyrodniczych i antropologicznych w wieku XIX – przede wszystkim psychiatrii i p\u00f3\u017aniej psychologii – przyczyni\u0142y si\u0119 do stopniowego zaniku wiary w realne istnienie szatana w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan; r\u00f3wnie\u017c, niestety, katolik\u00f3w. Obserwuj\u0105c podobie\u0144stwo symptom\u00f3w op\u0119tania do chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych, uto\u017csamiano jedne z drugimi. Twierdzono wi\u0119c, \u017ce op\u0119tanie to albo nic innego ni\u017c histeria (tu m.in. ojciec francuskiej psychiatrii, Charcot), epilepsja, schizofrenia, syndrom zwielokrotnionej osobowo\u015bci etc.<\/i> – albo ods\u0142oni\u0119cie \u201eciemnej\u201d strony psychiki cz\u0142owieka, tzn. tych cech, kt\u00f3re zazwyczaj s\u0105 przez niego ukrywane jako niepo\u017c\u0105dane b\u0105d\u017a zagra\u017caj\u0105ce, ale w pewnych ekstremalnych warunkach mog\u0105 si\u0119 ujawni\u0107 (Freud, Jung14<\/a>).<\/p>\r\n

    Oczywi\u015bcie trudno nie zauwa\u017cy\u0107 pewnej faktycznej zbie\u017cno\u015bci objaw\u00f3w possessio<\/i> i wymienionych zaburze\u0144 psychicznych – i oczywi\u015bcie dostrzegali i dostrzegaj\u0105 to r\u00f3wnie\u017c egzorcy\u015bci. W odpowiedzi na pr\u00f3by redukowania wszystkich przypadk\u00f3w op\u0119tania do poziomu chor\u00f3b psychicznych odpowiadaj\u0105, \u017ce:<\/p>\r\n

      \r\n\t
    1. Pr\u00f3by te podyktowane s\u0105 materializmem, a nie naukow\u0105 bezstronno\u015bci\u0105 – innymi s\u0142owy naturalistycznie nastawieni psychiatrzy z g\u00f3ry odrzucaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania si\u0142 nadprzyrodzonych i proponuj\u0105 wyja\u015bnienia, kt\u00f3re aktualnie s\u0105 najbardziej popularne w ich \u015brodowisku. Przyk\u0142adowo przypadki op\u0119ta\u0144 diagnozowanych w XIX w. jako histeria s\u0105 niezwykle podobne do przypadk\u00f3w op\u0119ta\u0144 obserwowanych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, tymczasem dzi\u015b ju\u017c nie obserwuje si\u0119 (i nie diagnozuje) histerii w takiej postaci, jaka mia\u0142a miejsce w XIX w. (sic!<\/i>).<\/li>\r\n\t
    2. Istniej\u0105 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy obrazem klinicznym op\u0119ta\u0144 i chor\u00f3b psychicznych.<\/li>\r\n\t
    3. Psychiatrzy wielokrotnie nie byli w stanie wyleczy\u0107 pacjent\u00f3w, kt\u00f3rym pomagali dopiero egzorcy\u015bci15<\/a>.<\/li>\r\n\t
    4. W pewnych przypadkach rzeczywista choroba psychiczna \u201eprzykrywa\u201d op\u0119tanie – diab\u0142u \u0142atwiej jest bowiem atakowa\u0107 jednostki s\u0142abe.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

      Szczup\u0142o\u015b\u0107 miejsca nie pozwala na szersze potraktowanie tego interesuj\u0105cego tematu.<\/p>\r\n

      Nowy ryt egzorcyzm\u00f3w<\/h4>\r\n

      Egzorcy\u015bci po Soborze oczekiwali, \u017ce Rytua\u0142 Rzymski<\/i> w cz\u0119\u015bci ich dotycz\u0105cej zostanie zmieniony, czy te\u017c raczej uzupe\u0142niony. Nie chodzi\u0142o im o dostosowanie go do \u201educha czas\u00f3w\u201d, co o pewne szczeg\u00f3\u0142y \u201etechniczne\u201d. Oczekiwano wi\u0119c, \u017ce nowy tekst b\u0119dzie podawa\u0142 wi\u0119cej kryteri\u00f3w op\u0119tania (przypomnijmy, \u017ce orygina\u0142 z 1614 r. podawa\u0142 tylko trzy) oraz \u017ce wi\u0119cej miejsca znajdzie si\u0119 dla wezwa\u0144 do N.M.Panny, bardzo skutecznych w walce z szatanem. Tymczasem, pomimo wieloletnich (1991-99) konsultacji, nowy tekst okaza\u0142 si\u0119, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, niewypa\u0142em16<\/a>; doniesienie CWN z 1999 r. cytuje ks. Amortha, stwierdzaj\u0105cego, \u017ce po protestach egzorcyst\u00f3w nowy rytua\u0142 zosta\u0142 \u201eod\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142k\u0119<\/i>\u201d17<\/a>. G\u0142o\u015bny wywiad, kt\u00f3rego ten kap\u0142an udzieli\u0142 miesi\u0119cznikowi \u201e30 Giorni\u201d, zawiera szokuj\u0105ce stwierdzenia:<\/p>\r\n

      \r\n

      – Prosz\u0119 ksi\u0119dza, w\u0142oskie t\u0142umaczenie nowego rytua\u0142u dla egzorcyst\u00f3w jest ju\u017c gotowe18<\/a>.<\/p>\r\n

      – Owszem, jest gotowe. (…) Ten d\u0142ugo oczekiwany rytua\u0142 okaza\u0142 si\u0119 fars\u0105. Niewiarygodn\u0105 przeszkod\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce nam uniemo\u017cliwi\u0107 dzia\u0142anie przeciwko demonom.<\/p>\r\n

      – To powa\u017cne oskar\u017cenie. O czym Ksi\u0105dz my\u015bli?<\/p>\r\n

      – Dam tylko dwa przyk\u0142ady. Spektakularne przyk\u0142ady. Punkt 15. dotyczy urok\u00f3w oraz jak powinno si\u0119 z nimi post\u0119powa\u0107. Urok jest z\u0142em, kt\u00f3re jest czynione poprzez poddanie si\u0119 szatanowi. Mo\u017ce zosta\u0107 uskutecznione w r\u00f3\u017cnych formach, takich jak zakl\u0119cia, przekle\u0144stwa, z\u0142e oko, voodoo lub macumba. Stary rytua\u0142 wyja\u015bnia\u0142, jak powinno si\u0119 z tym walczy\u0107. Nowy rytua\u0142 kategorycznie stwierdza, \u017ce jest absolutnie zabronione odprawianie egzorcyzm\u00f3w w takich przypadkach. To absurd! Uroki s\u0105 najbardziej cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 op\u0119tania oraz z\u0142a, czynionego z pomoc\u0105 demona: co najmniej w 90% przypadk\u00f3w! R\u00f3wnie dobrze egzorcy\u015bci mogliby w og\u00f3le nie przeprowadza\u0107 egzorcyzm\u00f3w. Punkt 16. definitywnie stwierdza, \u017ce nie powinno si\u0119 egzorcyzmowa\u0107, je\u015bli nie jest si\u0119 pewnym obecno\u015bci diab\u0142a. Jest to przyk\u0142ad wyj\u0105tkowej niekompetencji: pewno\u015b\u0107 co do obecno\u015bci diab\u0142a uzyskuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie przez egzorcyzm. (…) Postanowienia zawarte w nowym Rytuale s\u0105 bardzo powa\u017cne i bardzo niszczycielskie. S\u0105 owocem ignorancji i braku do\u015bwiadczenia.<\/p>\r\n

      – Ale czy\u017c nowy Rytua\u0142 nie zosta\u0142 napisany przez specjalist\u00f3w?<\/p>\r\n

      – Ani troch\u0119! W ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat nad Rytua\u0142em pracowa\u0142y dwie komisje; jedna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z kardyna\u0142\u00f3w i by\u0142a odpowiedzialna za Praenotanda, to znaczy za wst\u0119pne wytyczne, a druga za modlitwy. Mog\u0119 z pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce \u017caden z cz\u0142onk\u00f3w tych komisji nigdy nie przeprowadzi\u0142 egzorcyzm\u00f3w, nigdy nie by\u0142 obecny przy egzorcyzmie ani nie mia\u0142 najmniejszego poj\u0119cia, czym w og\u00f3le s\u0105 egzorcyzmy (podkre\u015blenie moje – P. J.). Tutaj w\u0142a\u015bnie tkwi b\u0142\u0105d, \u201egrzech pierworodny\u201d tego Rytua\u0142u. Nikt z tych, kt\u00f3rzy go opracowywali, nie by\u0142 specjalist\u0105.<\/p>\r\n

      – Czy to znaczy, \u017ce dla Ksi\u0119dza ten nowy rytua\u0142 jest bezu\u017cyteczny w walce z demonami?<\/p>\r\n

      – Tak. Dali nam s\u0142ab\u0105 bro\u0144. Skuteczne modlitwy, kt\u00f3rych u\u017cywano od dwunastu stuleci, zosta\u0142y usuni\u0119te i zast\u0105pione przez nowe, kt\u00f3rym tej skuteczno\u015bci brakuje.19<\/a><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      Na czym polegaj\u0105 zarzuty pod adresem nowego Rytua\u0142u?<\/h4>\r\n

      1\u00b0<\/strong> Egzorcy\u015bci krytykowali wym\u00f3g pewno\u015bci, \u017ce nast\u0105pi\u0142o op\u0119tanie, aby m\u00f3c sprawowa\u0107 egzorcyzmy (par. 16). Ks. Amorth wielokrotnie z naciskiem podkre\u015bla\u0142 diagnostyczny aspekt egzorcyzmu. Z drugiej strony stary rytua\u0142 zawiera\u0142 wyra\u017an\u0105 przestrog\u0119 przed zbyt pochopnym przyjmowaniem podejrzenia op\u0119tania za pewnik.<\/p>\r\n

      2\u00b0<\/strong> Nowy Rytua\u0142 nie podaje \u017cadnych nowych kryteri\u00f3w diagnostycznych, par. 16 w zasadzie powtarza tekst z 1614 r. Z kolei starty tekst zawiera znacznie wi\u0119cej wskaz\u00f3wek praktycznych dla egzorcysty, m.in. o mo\u017cliwych sztuczkach szatana, maj\u0105cych na celu przerwanie egzorcyzmu.<\/p>\r\n

      3\u00b0<\/strong> Nowy Rytua\u0142 zdaje si\u0119 ignorowa\u0107 skuteczno\u015b\u0107 egzorcyzmu opart\u0105 na bezpo\u015brednim nakazie, skierowanym do szatana, kt\u00f3rego przyk\u0142ady da\u0142 sam Pan Jezus (Mk 1, 25; 5, 8; \u0141k 4, 35). Zawiera wprawdzie formu\u0142\u0119 nakazow\u0105 (g\u0142\u00f3wn\u0105 i alternatywn\u0105), ale stwierdza te\u017c, \u017ce mo\u017cna wypowiada\u0107 tylko formu\u0142\u0119 b\u0142agaln\u0105 (par. 28). W ten spos\u00f3b egzorcyzm przesta\u0142 by\u0107 nakazem, kt\u00f3ry kap\u0142an kierowa\u0142 do demona w imieniu Boga i Jego \u015awi\u0119tych, a sta\u0142 si\u0119 zaledwie pro\u015bb\u0105 o uwolnienie – i na tym polega najwi\u0119ksza zmiana w rycie egzorcyzm\u00f3w i najwi\u0119ksza tej zmiany s\u0142abo\u015b\u0107. Na marginesie warto doda\u0107, \u017ce wraz z t\u0105 zmian\u0105 zast\u0105piono liczne okre\u015blenia, jakimi zwracano si\u0119 do szatana w starym rycie:<\/p>\r\n

      \r\n

      wr\u00f3g wiary, nieprzyjaciel rodzaju ludzkiego, sprawca \u015bmierci, z\u0142odziej \u017cycia, przyczyna niesprawiedliwo\u015bci, pow\u00f3d wszelkiego z\u0142a i wszelkich przywar, kusiciel ludzi, zdrajca lud\u00f3w, pod\u017cegacz do zazdro\u015bci, przyczyna sk\u0105pstwa, niszczyciel \u0142adu, przyczyna b\u00f3lu i smutku, duch nieczysty, obrzydliwy robak, zuchwa\u0142y smok, najstarszy wr\u00f3g ludzko\u015bci, zaprzysi\u0119g\u0142y nieprzyjaciel ludzi, kt\u00f3ry za\u0107miewa i ot\u0119pia umys\u0142y, nape\u0142nia je przera\u017ceniem i przyt\u0142acza strachem, w\u0105\u017c staro\u017cytny, przest\u0119pca, kusiciel pe\u0142en k\u0142amstw i oszustw, wr\u00f3g cnoty, prze\u015bladowca niewinnych, odra\u017caj\u0105cy tw\u00f3r, ksi\u0105\u017c\u0119 przekl\u0119tych morderc\u00f3w, ojciec lubie\u017cno\u015bci, podjudzacz do \u015bwi\u0119tokradztwa, potw\u00f3r, zaprzeczenie pobo\u017cno\u015bci, przyw\u00f3dca pot\u0119pionych, opiekun herezji, wynalazca wszelkiej nieczysto\u015bci, przekl\u0119ty –<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      bardziej stonowanymi okre\u015bleniami, kt\u00f3rymi opisywany jest z\u0142y duch:<\/p>\r\n

      \r\n

      w formule podstawowej: wr\u00f3g zbawienia, ksi\u0105\u017c\u0119 tego \u015bwiata, zwodziciel rodzaju ludzkiego – oraz alternatywnej: najbardziej nieczysty duch, nieprzyjaciel wiary, wr\u00f3g rodzaju ludzkiego, sprawca \u015bmierci, ojciec k\u0142amstwa, korze\u0144 z\u0142a, kusiciel ludzi, przyczyna b\u00f3lu, smok z\u0142owrogi.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      4\u00b0<\/strong> Stary Rytua\u0142 wspomina\u0142 o konieczno\u015bci uzyskania odpowiedzi na pewne pytania: o liczb\u0119 z\u0142ych duch\u00f3w, ich imiona, czas, kiedy rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 op\u0119tanie, jego przyczyn\u0119 etc.<\/i> Nowy Rytua\u0142 na ten temat milczy.<\/p>\r\n

      5\u00b0<\/strong> Nie zosta\u0142y uwzgl\u0119dnione postulaty w\u0142\u0105czenia modlitw do najwi\u0119kszej przeciwniczki z\u0142ych duch\u00f3w – N.M.Panny.<\/p>\r\n

      6\u00b0<\/strong> Wreszcie nowy Rytua\u0142 nie wspomina egzorcyzm\u00f3w przedmiot\u00f3w (m.in. wody \u015bwi\u0119conej, soli i oleju), a tak\u017ce miejsc.<\/p>\r\n

      Naciski egzorcyst\u00f3w, zgromadzonych w Mi\u0119dzynarodowym Stowarzyszeniu Egzorcyst\u00f3w, doprowadzi\u0142y do po\u0142owicznego sukcesu – wprawdzie do Rytua\u0142u nie wprowadzono zapisu, daj\u0105cego ka\u017cdemu egzorcy\u015bcie opcj\u0119 na stosowanie wersji z 1614 r. (nie pomog\u0142a interwencja kard. kard. Mediny Esteveza i Ratzingera), jednak kard. Medina Estevez do\u0142\u0105czy\u0142 not\u0119 informuj\u0105c\u0105, \u017ce egzorcy\u015bci mog\u0105 zwraca\u0107 si\u0119 przez swego biskupa do Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w o zezwolenie na u\u017cywanie Rytua\u0142u z 1614 r., a Kongregacja \u201ech\u0119tnie go udzieli<\/i>\u201d20<\/a>. Dlaczego nie uda\u0142o si\u0119 wprowadzenie oficjalnego zapisu do tekstu Rytua\u0142u? Ks. Amorth udziela na to pytanie cz\u0119\u015bciowego wyja\u015bnienia:<\/p>\r\n

      \r\n

      – Jeste\u015bmy traktowani bardzo \u017ale. Nasi wsp\u00f3\u0142bracia, kt\u00f3rych zadanie jest bardzo delikatnej natury, traktowani s\u0105 jak szale\u0144cy, jak fanatycy. M\u00f3wi\u0105c og\u00f3lnie, s\u0105 oni zaledwie tolerowani przez biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy ich wyznaczyli [na egzorcyst\u00f3w]21<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      Nowa demonologia?<\/h4>\r\n

      Og\u0142aszaj\u0105c wprowadzenie nowego Rytua\u0142u, kard. Medina Estevez zastrzeg\u0142, \u017ce nauczanie Ko\u015bcio\u0142a nt. diab\u0142a nie uleg\u0142o zmianie:<\/p>\r\n

      \r\n

      Istnienie diab\u0142a nie jest opini\u0105, czym\u015b, w co mo\u017cna wierzy\u0107 lub nie wierzy\u0107. Ka\u017cdy, kto twierdzi, \u017ce diabe\u0142 nie istnieje, nie posiada pe\u0142ni wiary katolickiej. (…) Obecno\u015b\u0107 diab\u0142a (…) wyja\u015bnia dramatyczny stan, w jakim znalaz\u0142 si\u0119 \u015bwiat, usychaj\u0105cy pod w\u0142adz\u0105 Z\u0142ego.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      R\u00f3wnie\u017c papie\u017c Jan Pawe\u0142 II wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce wiara w diab\u0142a jest niezbywaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wiary katolickiej: \u201eTen, kto nie wierzy w diab\u0142a, nie wierzy w Ewangeli\u0119<\/i>\u201d22<\/a>. O z\u0142owrogiej obecno\u015bci szatana w \u015bwiecie by\u0142 tak\u017ce przekonany jego poprzednik, Pawe\u0142 VI, czemu cz\u0119sto dawa\u0142 wyraz, m.in. w s\u0142ynnej homilii z 29 czerwca 1972 r.:<\/p>\r\n

      \r\n

      W obliczu sytuacji Ko\u015bcio\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnego odnosimy wra\u017cenie, \u017ce sw\u0105d szatana przedosta\u0142 si\u0119 pewnymi szczelinami do Ludu Bo\u017cego. Widzimy zw\u0105tpienie, niepewno\u015b\u0107, relatywizm, niepok\u00f3j, niezadowolenie i kwestionowanie. Nie mamy ju\u017c zaufania do Ko\u015bcio\u0142a, ufamy natomiast pierwszemu lepszemu prorokowi \u015bwieckiemu, kt\u00f3ry przemawia do nas ze szpalt kt\u00f3rego\u015b z dziennik\u00f3w czy jako rzecznik jednego z ruch\u00f3w spo\u0142ecznych (…), nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad tym, \u017ce jeste\u015bmy ju\u017c przecie\u017c w posiadaniu (…) prawdziwego \u0179ycia, \u017ce jeste\u015bmy jego panami. Zw\u0105tpienie zakrad\u0142o si\u0119 do naszych sumie\u0144 przez okna, kt\u00f3re powinny by\u0107 otwarte na \u015bwiat\u0142o. Krytyka i zw\u0105tpienie zrodzi\u0142y si\u0119 z nauki, powo\u0142anej przecie\u017c po to, by dostarcza\u0107 nam prawd, kt\u00f3re nie tylko nie oddalaj\u0105 nas od Boga, lecz sk\u0142aniaj\u0105 nas do gorliwego poszukiwania Go i oddawania Mu wi\u0119kszej czci. (…) Nauczanie sta\u0142o si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em zam\u0119tu i sprzeczno\u015bci, niekiedy absurdalnych. Czci si\u0119 post\u0119p po to, by m\u00f3c w ko\u0144cu go zniszczy\u0107 w wyniku najdziwniejszych i najbardziej radykalnych rewolucji. (…) S\u0105dzono, \u017ce po soborze s\u0142o\u0144ce za\u015bwieci nad dziejami Ko\u015bcio\u0142a, ale zamiast s\u0142o\u0144ca mamy chmury, burze, ciemno\u015bci, szukanie i niepewno\u015b\u0107. G\u0142osimy ekumenizm, ale coraz bardziej oddzielamy si\u0119 od siebie. Pog\u0142\u0119biamy przepa\u015b\u0107 zamiast j\u0105 zasypywa\u0107.<\/p>\r\n

      Jak mog\u0142o doj\u015b\u0107 do tego? Wmiesza\u0142a si\u0119 w to przeciwstawna moc, kt\u00f3rej na imi\u0119 diabe\u0142: \u00f3w tajemniczy byt, o kt\u00f3rym wspomina w swym li\u015bcie \u015bw. Piotr (1 P 4, 8-9).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      Ks. Amorth w cytowanym ju\u017c wywiadzie twierdzi, \u017ce Pawe\u0142 VI otwarcie sprzeciwi\u0142 si\u0119 wst\u0119pnym wersjom nowego Rytua\u0142u, gdy\u017c lekcewa\u017cy\u0142y pot\u0119g\u0119, a nawet samo istnienie diab\u0142a… Z drugiej jednak strony trzeba przypomnie\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ten papie\u017c w du\u017cym stopniu przyczyni\u0142 si\u0119 do os\u0142abienia wiary w z\u0142e duchy, firmuj\u0105c posoborowe zmiany w liturgii, kt\u00f3re ze Mszy \u015bw. za zmar\u0142ych wyeliminowa\u0142y odniesienia do diab\u0142a, za\u015b z ceremonii chrztu – odniesienia do wyzwolenia od demon\u00f3w. Zni\u00f3s\u0142 tak\u017ce w motu proprio<\/i> \u201eMinisteria quaedam\u201d (15 VIII 1972 r.) \u015bwi\u0119cenia ni\u017csze, a w tym \u015bwi\u0119cenia egzorcystatu. Rozdwojenie ja\u017ani? Pewne wypowiedzi Paw\u0142a VI wskazuj\u0105, \u017ce mia\u0142 on \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c zmiany wprowadzane po Soborze id\u0105 w z\u0142\u0105 stron\u0119:<\/p>\r\n

      \r\n

      W liturgii chrztu skr\u00f3cono egzorcyzmy. Nie wiem, czy by\u0142o to posuni\u0119cie bardzo realistyczne i nale\u017cycie przemy\u015blane23<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      W podobnym tonie wypowiada\u0142 m.in. w sprawie zaniku u\u017cycia \u0142aciny…<\/p>\r\n

      Czy jest jednak uprawnione m\u00f3wienie o \u201enowej demonologii\u201d, skoro posoborowi papie\u017ce zdecydowanie potwierdzali odwieczn\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a o istnieniu i wp\u0142ywie z\u0142ych duch\u00f3w? By\u0107 mo\u017ce nie; z pewno\u015bci\u0105 jednak uzasadnione jest m\u00f3wienie o nowych nurtach w demonologii, z kt\u00f3rych jeden w og\u00f3le zaprzecza istnieniu z\u0142a osobowego (b\u0105d\u017a co najmniej poddaje je w w\u0105tpliwo\u015b\u0107), drugi za\u015b neguje wieczno\u015b\u0107 kar piekielnych.<\/p>\r\n

      Pierwszy nurt, \u201enaukowy\u201d, negatywnie odnosz\u0105cy si\u0119 do mo\u017cliwo\u015bci realnego istnienia szatana i widz\u0105cy w nim jedynie personifikacj\u0119 bezosobowego z\u0142a (a wi\u0119c \u201eco\u015b\u201d, a nie \u201ekogo\u015b\u201d), opiera si\u0119 na naturalizmie. Skoro jednak demony maj\u0105 by\u0107 tylko formami \u201enegatywnej energii\u201d, to w\u00f3wczas nic nie stoi przeszkodzie, by uzna\u0107, \u017ce z kolei anio\u0142owie s\u0105 li tylko formami \u201eenergii pozytywnej\u201d. St\u0105d ju\u017c tylko jeden krok do stwierdzenia, \u017ce i Pan B\u00f3g nie jest Osob\u0105, ale czym\u015b nieokre\u015blonym – \u201eenergi\u0105\u201d, \u201esi\u0142\u0105 kosmiczn\u0105\u201d etc.<\/i> Jest to wi\u0119c nurt prowadz\u0105cy powoli, ale nieub\u0142aganie, do ateizmu.<\/p>\r\n

      W nurcie tym mieszcz\u0105 si\u0119 – niestety, coraz liczniejsi – hierarchowie i ksi\u0119\u017ca, kt\u00f3rzy \u201enie wierz\u0105 w diab\u0142a<\/i>\u201d, a tak\u017ce, paradoksalnie, wielu \u201eegzorcyst\u00f3w\u201d. Ks. Amorth wyrazi\u0142 si\u0119, \u017ce 95% francuskich egzorcyst\u00f3w diecezjalnych nie wierzy w istnienie z\u0142ego ducha, kt\u00f3rego wyp\u0119dzanie jest ich obowi\u0105zkiem! Najbardziej chyba jaskrawym przyk\u0142adem jest tu ks. Izydor Froc, kt\u00f3ry tak pisze w wydanej r\u00f3wnie\u017c Polsce ksi\u0105\u017cce Egzorcy\u015bci<\/i> (Krak\u00f3w 1995): \u201eNie, nie wydaje si\u0119 mo\u017cliwe wykonywanie pos\u0142ugi egzorcysty tak, jak to wolno by\u0142o czyni\u0107 dawniej. Ale z tego nie nale\u017cy od razu wnioskowa\u0107, \u017ce ta pos\u0142uga nie ma ju\u017c racji bytu, i \u017ce nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z misj\u0105 powierzon\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi<\/i>\u201d. A wi\u0119c jednak egzorcyzmy s\u0105 potrzebne? Tak, ale egzorcyzmy dwudziestowieczne, czyli \u201euwalnianie od cierpienia<\/i>\u201d w formie, oczywi\u015bcie, dialogu: \u201e(…) rozmowa w zaufaniu, d\u0142uga cierpliwo\u015b\u0107 mog\u0105 doprowadzi\u0107 do dialogu, kt\u00f3ry stworzy sprzyjaj\u0105cy klimat do modlitwy pozbawionej wszelkiej magii<\/i>\u201d. O czym powinien pami\u0119ta\u0107 dialoguj\u0105cy egzorcysta? – \u201eDla egzorcysty wa\u017cne jest, by rozpozna\u0142, na czym polega jego pos\u0142uga, aby pom\u00f3c pacjentom w nabraniu dystansu do fakt\u00f3w, na jakie si\u0119 powo\u0142uj\u0105<\/i>\u201d. Bardziej dobitnie ju\u017c chyba nie mo\u017cna si\u0119 by\u0142o wyrazi\u0107 – a jednak ks. Froca przebija o. Raymond, ju\u017c nie \u017cyj\u0105cy g\u0142\u00f3wny egzorcysta Pary\u017ca, kt\u00f3ry napisa\u0142: \u201eJe\u015bli chodzi o op\u0119tanie, to nie s\u0105dz\u0119, by demon, diabe\u0142, czymkolwiek by by\u0142, m\u00f3g\u0142 naprawd\u0119 cz\u0142owieka op\u0119ta\u0107<\/i>\u201d24<\/a> (mo\u017cna oponowa\u0107, \u017ce niewiara w mo\u017cliwo\u015b\u0107 op\u0119tania nie r\u00f3wna si\u0119 niewierze w samo istnienie szatana jako bytu osobowego; w rzeczywisto\u015bci jednak, w wymiarze praktycznym, do tego si\u0119 sprowadza).<\/p>\r\n

      Warto w tym miejscu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce negowanie istnienia \u015bwiata duch\u00f3w zmusza apologet\u00f3w tego stanowiska do r\u00f3\u017cnych karko\u0142omnych akrobacji umys\u0142owych. Przyk\u0142adowo, poniewa\u017c Pan Jezus m\u00f3wi\u0142 o szatanie jako o kim\u015b realnym oraz wielokrotnie dokonywa\u0142 egzorcyzm\u00f3w, twierdz\u0105 oni, \u017ce chocia\u017c oczywi\u015bcie nasz Zbawiciel zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce nie uwalnia od z\u0142ych duch\u00f3w (bo tych nie ma), ale leczy ze zwyk\u0142ych chor\u00f3b (np. epilepsji), to jednak ze wzgl\u0119du na \u201epoziom umys\u0142owy\u201d \u015bwiadk\u00f3w tych wydarze\u0144 zmuszony by\u0142 t\u0142umaczy\u0107 swoje dzia\u0142anie istnieniem jakich\u015b nadnaturalnych byt\u00f3w. Innymi s\u0142owy g\u0142osz\u0105, \u017ce Chrystus wprowadza\u0142 swoich uczni\u00f3w w b\u0142\u0105d… (Wielu autor\u00f3w podkre\u015bla, \u017ce Ewangeli\u015bci, a co za tym idzie – \u00f3wcze\u015bni \u017cydzi – potrafili precyzyjnie odr\u00f3\u017cni\u0107 chorob\u0119 od op\u0119tania. Pami\u0119ta\u0107 r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy, \u017ce Pan Jezus niekt\u00f3re osoby uzdrawia\u0142, a inne – uwalnia\u0142 od z\u0142ego ducha; czy potrzeba jeszcze dowod\u00f3w, \u017ce Chrystus by\u0142 egzorcyst\u0105?)25<\/a><\/p>\r\n

      Drugi z kolei nurt, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 apokatastycznym26<\/a>, neguje wieczno\u015b\u0107 piek\u0142a; jego wyznawcy maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c z\u0142e duchy zostan\u0105 kiedy\u015b zbawione i twierdz\u0105, i\u017c \u201enic nie stoi na przeszkodzie, aby\u015bmy (…) modlili si\u0119 za Diab\u0142a<\/i>\u201d (sic!<\/i>). Wi\u0119cej na ten temat znajdzie Czytelnik w Zawsze wierni<\/strong> nr 2\/2001 (39) w artyku\u0142ach Adama Ma\u0142aszewskiego Piek\u0142o o. Wac\u0142awa Hryniewicza OMI<\/a> oraz Micha\u0142a A. Nowaka Ekumeniczna sekta z Lublina<\/a>.<\/p>\r\n

      Przysz\u0142o\u015b\u0107 egzorcyzm\u00f3w<\/h4>\r\n

      Od kilku lat wzrasta w\u015br\u00f3d ksi\u0119\u017cy oraz wiernych – r\u00f3wnie\u017c w Polsce – \u015bwiadomo\u015b\u0107 zagro\u017cenia ze strony z\u0142ych duch\u00f3w i potrzeby obrony przed nimi. Przybywa – r\u00f3wnie\u017c w Polsce – egzorcyst\u00f3w oraz warto\u015bciowej literatury. Nawi\u0105zywane s\u0105 kontakty \u201erobocze\u201d pomi\u0119dzy egzorcystami a psychiatrami, kt\u00f3rzy nawzajem podsy\u0142aj\u0105 sobie petent\u00f3w, organizuj\u0105 wsp\u00f3lne konferencje etc.<\/i> Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce sytuacja uleg\u0142a pewnej poprawie. Taki optymistyczny obraz by\u0142by jednak z gruntu fa\u0142szywy: po\u0142owiczne sukcesy na ma\u0142ym i, nie ma co ukrywa\u0107, wcale nie najwa\u017cniejszym odcinku walki (po\u0142owiczne, poniewa\u017c zainteresowanie r\u00f3\u017cnymi formami okultyzmu przybiera wci\u0105\u017c na sile, a satanizm w r\u00f3\u017cnych formach staje si\u0119 coraz bardziej popularny) nie powinny nikomu przes\u0142oni\u0107 faktu ci\u0119\u017ckiego kryzysu, w jakim znajduje si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 od czas\u00f3w Soboru Watyka\u0144skiego II. Najlepsz\u0105 point\u0105 b\u0119dzie jeszcze jeden cytat z wywiadu udzielonego przez ks. Amortha, kt\u00f3ry – chocia\u017c zdaje si\u0119 wierzy\u0107 w sens \u201eodnowy Soborowej\u201d – dostrzega jednak jej op\u0142akane skutki:<\/p>\r\n

      \r\n

      – Prosz\u0119 Ksi\u0119dza, satanizm rozprzestrzenia si\u0119 coraz szerzej. Nowy Rytua\u0142, w praktyce, uniemo\u017cliwia przeprowadzanie egzorcyzm\u00f3w. Egzorcystom zabrania si\u0119 udzia\u0142u w audiencji u papie\u017ca w Bazylice \u015aw. Piotra. Prosz\u0119 mi powiedzie\u0107 szczerze: co si\u0119 dzieje?<\/p>\r\n

      – Dym szatana przenikn\u0105\u0142 wsz\u0119dzie. Wsz\u0119dzie! By\u0107 mo\u017ce zostali\u015bmy wy\u0142\u0105czeni z audiencji papieskiej, poniewa\u017c obawiano si\u0119, \u017ce tak du\u017cej liczbie egzorcyst\u00f3w mog\u0142oby uda\u0107 si\u0119 wyp\u0119dzenie legion\u00f3w demon\u00f3w, kt\u00f3re zainstalowa\u0142y si\u0119 w Watykanie27<\/a>. \u00ce\u00a9<\/span><\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

      Przemys\u0142aw Jackowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

      Przypisy:<\/h3>\r\n
        \r\n\t
      1. O pisowni \u201eszatan\u201d vs. \u201eSzatan\u201d zob. przypis 1. w niezwykle erudycyjnej pracy ks. Krzysztofa Ko\u015bcielniaka Z\u0142e duchy w Biblii i Koranie<\/i>, Krak\u00f3w 1999.<\/li>\r\n\t
      2. Ksi\u0119ga zawieraj\u0105ca formu\u0142y modlitw kap\u0142a\u0144skich podczas udzielania sakrament\u00f3w, b\u0142ogos\u0142awie\u0144stw etc.<\/i><\/li>\r\n\t
      3. Polega\u0142y one na dodaniu nazw niekt\u00f3rych zaburze\u0144 psychicznych, kt\u00f3re egzorcysta powinien odr\u00f3\u017cni\u0107 od op\u0119tania (1926) oraz na zmianie sformu\u0142owania dot. diagnozy: z \u201eoznakami op\u0119tania s\u0105<\/strong><\/i>\u201d na \u201eoznakami op\u0119tania mog\u0105 by\u0107<\/strong><\/i>\u201d (1952).<\/li>\r\n\t
      4. Wyd. Warszawa 1998. Jest to zdecydowanie najlepsza katolicka ksi\u0105\u017cka nt. demonologii i egzorcyzm\u00f3w, jaka ukaza\u0142a si\u0119 dotychczas w Polsce. Autor obiektywnie pisze m.in. o u\u0142omno\u015bciach projektu nowego rytua\u0142u, a tak\u017ce przedstawia tradycyjn\u0105 katolick\u0105 nauk\u0119 o diable. Tym to dziwniejsze, \u017ce ks. Laurentin, znanemu propagatorowi Medjugorje, o wiele bli\u017cej do modernizmu ni\u017c Tradycji katolickiej…<\/li>\r\n\t
      5. W Polsce ukaza\u0142y si\u0119 nak\u0142adem Edycji \u015aw. Paw\u0142a: Wyznania egzorcysty<\/i> (1997), Nowe wyznania egzorcysty<\/i> (1998) oraz Egzorcy\u015bci i psychiatrzy<\/i> (1999).<\/li>\r\n\t
      6. Ks. Gabriel Amorth proponuje bardziej szczeg\u00f3\u0142owy podzia\u0142 trzeciego rodzaju w\u0142adzy szatana, jednak nie b\u0119d\u0119 tutaj roztrz\u0105sa\u0107 tych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<\/li>\r\n\t
      7. O. Ad. Tanquerey, Zarys teologji ascetycznej i mistycznej<\/i>, Krak\u00f3w 1928, s. 714.<\/li>\r\n\t
      8. Ks. Augustyn Poulain SI, \u0141aski modlitwy<\/i>, Ksi\u0119garnia \u015aw. Wojciecha, s. 433-434.<\/li>\r\n\t
      9. O. R. Garrigou-Lagrange OP, Trzy okresy \u017cycia wewn\u0119trznego<\/i>, Pozna\u0144 1962, s. 592.<\/li>\r\n\t
      10. Za: ks. dr Edward G\u00f3rski, \u015awi\u0119cenia ni\u017csze i wy\u017csze. Studium liturgiczno-historyczne<\/i>, Sandomierz 1954.<\/li>\r\n\t
      11. Ks. Raul Salvucci, inny znany w\u0142oski egzorcysta, alarmuje, \u017ce przypadk\u00f3w op\u0119ta\u0144 jest coraz wi\u0119cej. Wielu egzorcyst\u00f3w potwierdza t\u0119 obserwacj\u0119 (m.in. ks. Amorth, ks. Davies z Westminster, ks. Nicolas z Notre Dame). Trudno stwierdzi\u0107, czy wynika to tylko z faktu wzrostu \u015bwiadomo\u015bci zagro\u017cenia i coraz szerszej spo\u0142ecznej akceptacji \u201e\u015bredniowiecznej ko\u015bcielnej magii<\/i>\u201d, czy te\u017c rosn\u0105 liczby bezwzgl\u0119dne.<\/li>\r\n\t
      12. Poza wskaz\u00f3wkami zawartymi w Rytuale<\/i> istniej\u0105 zestawienia innych objaw\u00f3w, fizjologicznych i behawioralnych, kt\u00f3re ka\u017c\u0105 bra\u0107 pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 op\u0119tania. Niekt\u00f3rzy badacze po\u015bwi\u0119cali w swych pracach miejsce na dyskusj\u0119 r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy op\u0119taniem a chorob\u0105 psychiczn\u0105 (por. np. M. Scott Peck [psychiatra], People of The Lie<\/i>, Nowy Jork 1983; ks. Konrad Balducci [demonolog], La possessione diabolica<\/i>).<\/li>\r\n\t
      13. W przesz\u0142o\u015bci egzorcyzmy by\u0142y cz\u0119sto odprawiane publicznie, aby jak najwi\u0119cej chrze\u015bcijan mog\u0142o by\u0107 \u015bwiadkami zwyci\u0119stwa Pana Jezusa nad szatanem; z czasem zaniechano tego zwyczaju.<\/li>\r\n\t
      14. Wymienianie w tym miejscu jednym tchem Freuda i Junga jest oczywi\u015bcie znacznym uproszczeniem.<\/li>\r\n\t
      15. \u201eNaukowo\u201d podobne przypadki t\u0142umaczone s\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 \u201ep\u0142aszczyzn\u0105 kulturow\u0105\u201d op\u0119tanego i egzorcysty; innymi s\u0142owy wiar\u0105 (rozumian\u0105 w sensie naturalistycznym, tj. jako \u201emocne przekonanie\u201d) energumena w przyczyn\u0119 op\u0119tania – i spos\u00f3b uwolnienia. Ma to mniej wi\u0119cej tyle samo sensu, co t\u0142umaczenie \u201ewiar\u0105\u201d niekt\u00f3rych uzdrowie\u0144 lurdzkich, np. przypadku umieraj\u0105cego niemowl\u0119cia, zanurzonego przez matk\u0119 do lodowatej wody…<\/li>\r\n\t
      16. Co nie znaczy, \u017ce nie znale\u017ali si\u0119 egzorcy\u015bci, kt\u00f3rzy wyra\u017cali si\u0119 o nim w superlatywach – przyk\u0142adowo ks. Jakub LeBar, oficjalny egzorcysta diecezji Nowy Jork, o\u015bwiadczy\u0142: \u201ePo kilkakrotnych konsultacjach i zmianach, nowy rytua\u0142 \u0142\u0105czy to, co by\u0142o najlepsze w starej wersji z tym, co najlepsze w nowym sposobie my\u015blenia. Fakt, \u017ce egzorcy\u015bci nadal mog\u0105 u\u017cywa\u0107 rytua\u0142u z 1614 r. jest, jak s\u0105dz\u0119, pewnym wska\u017anikiem, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 zajmuje zdecydowane stanowisko w tym wzgl\u0119dzie, jednak uwzgl\u0119dniaj\u0105c nowe okoliczno\u015bci<\/i>\u201d (\u201eOur Sunday Visitor\u201d z 28 II 1999 r.).<\/li>\r\n\t
      17. Niestety, nie orientuj\u0119 si\u0119, czy od tego czasu sytuacja uleg\u0142a zmianie.<\/li>\r\n\t
      18. Nieoficjalne t\u0142umaczenie polskie – tylko wst\u0119pu, tj. punkt\u00f3w 1-38 – ukaza\u0142o si\u0119 w pracy zbiorowej Teologia o szatanie<\/i> (Lublin 2000).<\/li>\r\n\t
      19. \u201e30 Giorni\u201d z czerwca 2001 r. Wywiad przeprowadzi\u0142 Stefan Maria Paci.<\/li>\r\n\t
      20. Ibidem<\/i>.<\/li>\r\n\t
      21. Ibidem<\/i>.<\/li>\r\n\t
      22. Ibidem<\/i>.<\/li>\r\n\t
      23. Przem\u00f3wienie z 15 XI 1972 r. (za: ks. Laurentin, op. cit.<\/i>, s. 115).<\/li>\r\n\t
      24. Za: ks. Laurentin, op. cit.<\/i>, s. 163.<\/li>\r\n\t
      25. Do tego nurtu zaliczam jeszcze jedn\u0105 grup\u0119, kt\u00f3ra nie przeczy wprost istnieniu demon\u00f3w, ale te\u017c i nie jest tego pewna – \u201ezawiesza os\u0105d\u201d (tu np. K. Rahner). Obszern\u0105 dyskusj\u0119 argument\u00f3w pro i contra zawiera praca o. Tadeusza Dionizego \u0141ukaszuka OSPE, Istnienie Szatana i demon\u00f3w jako problem w katolickiej teologii posoborowej<\/i>, Krak\u00f3w 1990.<\/li>\r\n\t
      26. Apokatastaza – przekonanie o powszechnym zbawieniu, pot\u0119pione jako herezja.<\/li>\r\n\t
      27. \u201e30 Giorni\u201d, ibidem<\/i>. Ks. Amorth wspomina o fakcie niewpuszczenia 150 egzorcyst\u00f3w (wybranych – zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego – spo\u015br\u00f3d kap\u0142an\u00f3w najbardziej pobo\u017cnych i ciesz\u0105cych si\u0119 najlepsz\u0105 reputacj\u0105, stanowi\u0105cych wi\u0119c niejako creme de la creme<\/i> kleru), kt\u00f3rzy przyjechali na sw\u00f3j kongres w okolice Rzymu, na \u015brodow\u0105 generaln\u0105 audiencj\u0119 papiesk\u0105. Odmowa wst\u0119pu przysz\u0142a w ostatniej chwili…<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

         <\/h2>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przedruk tekstu z pisma Zawsze wierni nr 2\/2003 (51)  Rzut oka na nowy ryt egzorcyzm\u00f3w 26 stycznia 1999 r. w biurze prasowym Stolicy Apostolskiej kard. Jerzy Artur Medina Esteves, prefekt Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w, zaprezentowa\u0142 nowy tekst rytu egzorcyzm\u00f3w. Wywo\u0142a\u0142o to zrozumia\u0142e zainteresowanie medi\u00f3w, nie tylko katolickich, kt\u00f3re na og\u00f3\u0142 z zadowoleniem przyj\u0119\u0142y […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[123],"tags":[119,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105019"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105019"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105019\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}