{"id":105016,"date":"2018-10-28T19:25:03","date_gmt":"2018-10-28T23:25:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=105016"},"modified":"2018-10-28T19:32:51","modified_gmt":"2018-10-28T23:32:51","slug":"angelologia-nauka-o-aniolach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=105016","title":{"rendered":"Angelologia \u2013 nauka o anio\u0142ach"},"content":{"rendered":"

Niniejszy tekst zawiera szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie nauki o anio\u0142ach przedstawionej w klasycznym podr\u0119czniku dogmatyki zatytu\u0142owanym Podstawy dogmatyki katolickiej<\/em>, kt\u00f3rego autorem jest ks. Ludwig Ott. Istotn\u0105 zalet\u0105 tej ksi\u0105\u017cki jest okre\u015blenie kwalifikacji teologicznej, czyli teologicznego stopnia pewno\u015bci prezentowanych w nim tez. Innymi s\u0142owy, chodzi o ustalenie, czy i w jakim stopniu dana prawda teologiczna jest zawarta w Objawieniu i czy stanowi dogmat wiary.<\/p>\r\n

1. Istnienie, pochodzenie i liczba anio\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

TEZA: Na pocz\u0105tku czasu B\u00f3g stworzy\u0142 z niczego byty duchowe (anio\u0142\u00f3w).<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: de fide<\/em><\/p>\r\n

Pismo \u015bwi\u0119te ju\u017c w swoich najstarszych ksi\u0119gach potwierdza istnienie anio\u0142\u00f3w oddaj\u0105cych cze\u015b\u0107 Bogu i pe\u0142ni\u0105cych rol\u0119 pos\u0142a\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy przekazuj\u0105 Jego polecenia rodzajowi ludzkiemu. W Starym Testamencie wspomina si\u0119 o stworzeniu \u015bwiata anio\u0142\u00f3w, lecz nie w spos\u00f3b bezpo\u015bredni: \u201ePrzez sze\u015b\u0107 dni bowiem czyni\u0142 Pan niebo i ziemi\u0119, i morze, i wszystko co w nich jest\u201d (Wj 20, 11). Natomiast w Nowym Testamencie jest ono opisane wprost: \u201e[\u2026] poniewa\u017c w Nim stworzone s\u0105 wszystkie rzeczy na niebie i na ziemi, widzialne i niewidzialne, czy trony, czy pa\u0144stwa, czy ksi\u0119stwa, czy zwierzchno\u015bci [\u2026]\u201d (Kol 1, 16).<\/p>\r\n

A jednak czasie ziemskiego \u017cycia Jezusa w religijnych \u015brodowiskach \u017cydowskich istnienie anio\u0142\u00f3w nie by\u0142o uznawane przez wszystkich bez wyj\u0105tku. W odr\u00f3\u017cnieniu od faryzeuszy kwestionowali je saduceusze (por. Dz 23, 8). Podobnie racjonali\u015bci i materiali\u015bci \u017cyj\u0105cy w r\u00f3\u017cnych epokach zaprzeczali istnieniu anio\u0142\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nowo\u017cytnych racjonalist\u00f3w s\u0105dzili, \u017ce s\u0105 oni zwyk\u0142ymi personifikacjami boskich przymiot\u00f3w i dzia\u0142a\u0144, b\u0105d\u017a te\u017c dopatrywali si\u0119 w nauce o anio\u0142ach \u015blad\u00f3w pierwotnego politeizmu lub zapo\u017cycze\u0144 ze starych legend babilo\u0144skich i perskich.<\/p>\r\n

Wbrew temu IV Sob\u00f3r Latera\u0144ski (1215) w konstytucji O wierze katolickiej rozdz. 1, 2 stwierdza, \u017ce Stw\u00f3rca: \u201e[\u2026]swoj\u0105 wszechmocn\u0105 pot\u0119g\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie, od pocz\u0105tku czasu, stworzy\u0142 z niczego jeden i drugi rodzaj stworze\u0144, duchowe i cielesne, to znaczy anielskie i ziemskie [\u2026]\u201d (D 428, por. D 1783).<\/p>\r\n

Z powy\u017cszego nie wynika, \u017ce stworzenie \u015bwiata anio\u0142\u00f3w musia\u0142o nast\u0105pi\u0107 jednocze\u015bnie ze stworzeniem \u015bwiata materialnego, cho\u0107 tak uwa\u017ca og\u00f3\u0142 teolog\u00f3w. \u0141aci\u0144ski termin simul zastosowany w cytowanej formule bowiem t\u0142umaczy\u0107 nie tylko jako \u2018jednocze\u015bnie\u2019, \u2018r\u00f3wnocze\u015bnie\u2019, lecz tak\u017ce w sensie \u2018razem\u2019 (\u2018wraz z\u2019, \u2018zarazem\u2019).<\/p>\r\n

Tradycja katolicka od samego pocz\u0105tku w spos\u00f3b jednoznaczny uznaje realno\u015b\u0107 anio\u0142\u00f3w. Ju\u017c najwcze\u015bniejsi apologeci, tacy jak \u015bw. Justyn M\u0119czennik i Atenagoras z Aten, odpieraj\u0105c kierowane przeciw chrze\u015bcija\u0144stwu oskar\u017cenia o bezbo\u017cno\u015b\u0107, wspominaj\u0105 o ich istnieniu. Pierwsz\u0105 systematyczn\u0105 rozpraw\u0119 na temat anio\u0142\u00f3w stanowi dzie\u0142o O hierarchii niebia\u0144skiej (\u00ce\u00a0\u00ce\u00b5\u00cf\u0081\u00e1\u00bd\u00b6 \u00cf\u201e\u00e1\u00bf\u2020\u00cf\u201a \u00ce\u00bf\u00e1\u00bd\u0090\u00cf\u0081\u00ce\u00b1\u00ce\u00bd\u00ce\u00af\u00ce\u00b1\u00cf\u201a \u00e1\u00bc\u00b1\u00ce\u00b5\u00cf\u0081\u00ce\u00b1\u00cf\u0081\u00cf\u2021\u00ce\u00af\u00ce\u00b1\u00cf\u201a; De coelesti hierarchia), napisane ok. roku 500 przez Pseudo-Dionizego Areopagit\u0119. W\u015br\u00f3d \u0142aci\u0144skich Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a w spos\u00f3b szczeg\u00f3\u0142owy zagadnieniami angelologii, zajmowali si\u0119 \u015bw. Augustyn i \u015bw. Grzegorz Wielki. R\u00f3wnie\u017c w liturgii Ko\u015bcio\u0142a znale\u017a\u0107 mo\u017cna wiele wa\u017cnych \u015bwiadectw dotycz\u0105cych anio\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n

Wprawdzie rozum ludzki nie jest w stanie dowie\u015b\u0107 istnienia anio\u0142\u00f3w na drodze czysto naturalnej, poniewa\u017c jego przyczyn\u0105 jest wolny akt Bo\u017cej woli, lecz bior\u0105c pod uwag\u0119 hierarchiczne uporz\u0105dkowanie r\u00f3\u017cnych stopni doskona\u0142o\u015bci byt\u00f3w, jakie dostrzegamy w \u015bwiecie materialnym, mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 z du\u017c\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia tak\u017ce niedost\u0119pnego naszym zmys\u0142om, wy\u017cszego \u015bwiata byt\u00f3w czysto duchowych.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug Pisma \u015bwi\u0119tego liczba anio\u0142\u00f3w jest bardzo wielka. M\u00f3wi si\u0119 w nim o \u201erzeszy wielu tysi\u0119cy anio\u0142\u00f3w\u201d (Hbr 12, 22), o \u201etysi\u0105cach tysi\u0119cy\u201d (Dn 7, 10; Ap 5, 11), o \u201ehufcach\u201d b\u0105d\u017a \u201elegionach\u201d (Mt 26, 53). Rozmaite imiona nadawane anio\u0142om w Biblii wskazuj\u0105 na to, \u017ce w\u015br\u00f3d anio\u0142\u00f3w mamy do czynienia z hierarchi\u0105, czyli z ustopniowanym porz\u0105dkiem doskona\u0142o\u015bci i w\u0142adzy. Od czas\u00f3w Pseudo-Dionizego Areopagity przyjmuje si\u0119, \u017ce istnieje dziewi\u0119\u0107 ch\u00f3r\u00f3w anielskich, z kt\u00f3rych ka\u017cde kolejne trzy tworz\u0105 jeden stopie\u0144 hierarchii. Zgodnie z nazwami i imionami wyst\u0119puj\u0105cymi w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym wymienia si\u0119: Serafin\u00f3w, Cherubin\u00f3w i Trony (najwy\u017cszy stopie\u0144 hierarchii), Panowania, Moce i W\u0142adze (\u015brodkowy stopie\u0144 hierarchii), a tak\u017ce Zwierzchno\u015bci, Archanio\u0142\u00f3w i Anio\u0142\u00f3w (najni\u017cszy stopie\u0144 hierarchii). Nale\u017cy mie\u0107 na uwadze to, \u017ce powy\u017cszy podzia\u0142 \u015bwiata anielskiego na dziewi\u0119\u0107 ch\u00f3r\u00f3w i wywodz\u0105ca si\u0119 wprost z filozofii neoplato\u0144skiej nauka o tym, \u017ce wy\u017csze ch\u00f3ry o\u015bwiecaj\u0105 ch\u00f3ry ni\u017csze od siebie, nie s\u0105 prawdami wiary, a jedynie swobodnymi opiniami teologicznymi. Ta sama uwaga zreszt\u0105 stosuje si\u0119 do wyst\u0119puj\u0105cego u \u015bredniowiecznych scholastyk\u00f3w podzia\u0142u anio\u0142\u00f3w zainspirowanego ksi\u0119g\u0105 Daniela (7, 10). Wyr\u00f3\u017cniono tam anio\u0142\u00f3w asystuj\u0105cych u Tronu Bo\u017cego (angeli assistentes) oraz anio\u0142\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych funkcj\u0119 pos\u0142a\u0144c\u00f3w Boga (angeli ministrantes). Wedle tej teorii sze\u015b\u0107 wy\u017cszych ch\u00f3r\u00f3w zalicza si\u0119 do pierwszej z wymienionych grup, podczas gdy trzy najni\u017csze ch\u00f3ry nale\u017c\u0105 do grupy drugiej. Lektura Pisma \u015bwi\u0119tego wskazuje jednak na to, \u017ce funkcj\u0119 \u201estania przed\u201d Bogiem i bycia pos\u0142anym bynajmniej nie musz\u0105 wyklucza\u0107 si\u0119 wzajemnie (por. Tb 12, 15; \u0141k 1, 19. 26).<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Tomasz z Akwinu – opieraj\u0105c si\u0119 na metafizycznej \u201ezasadzie jednostkowienia\u201d (principium individuationis) \u00ad- doszed\u0142 do wniosku, \u017ce poniewa\u017c anio\u0142owie nie maj\u0105 w swojej istocie materii, kt\u00f3ra odpowiada za to, \u017ce w ramach jednego gatunku istnieje wiele odr\u0119bnych, poszczeg\u00f3lnych byt\u00f3w, musz\u0105 si\u0119 oni r\u00f3\u017cni\u0107 od siebie tak jak jeden gatunek od drugiego gatunku. Innymi s\u0142owy, ka\u017cdy pojedynczy anio\u0142 tworzy\u0142by osobny gatunek. Jednak tej opinii nie podzielali wszyscy teologowie. \u015awi\u0119ty Albert Wielki uwa\u017ca\u0142 na przyk\u0142ad, \u017ce wszyscy anio\u0142owie tworz\u0105 jeden gatunek, podczas gdy przedstawiciele tzw. szko\u0142y franciszka\u0144skiej i Franciszek Suarez byli przekonani o tym, \u017ce indywidualne stopnie hierarchii anielskiej lub poszczeg\u00f3lne ch\u00f3ry tworz\u0105 konkretne, odr\u0119bne od siebie gatunki.<\/p>\r\n

2. Natura anio\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

TEZA: Natura anio\u0142\u00f3w jest (czysto) duchowa.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: de fide<\/em><\/p>\r\n

W dokumentach IV Soboru Latera\u0144skiego oraz I Soboru Watyka\u0144skiego m\u00f3wi si\u0119 o stworzeniu tego, co materialne, oraz tego, co niematerialne (D 428, D 1783): spiritualem et corporalem (creaturam), angelicam vicelicet et mundanum (\u201educhowe i cielesne [stworzenie], to znaczy anielskie i ziemskie\u201d).<\/p>\r\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od natury ludzkiej, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z niematerialnej duszy i cia\u0142a, natura anio\u0142\u00f3w jest czysto duchowa (tzn. wolna od wszelkiej materialno\u015bci).<\/p>\r\n

Pismo \u015bwi\u0119te w spos\u00f3b wyra\u017any i wprost okre\u015bla anio\u0142\u00f3w mianem duch\u00f3w (\u00cf\u20ac\u00ce\u00bd\u00ce\u00b5\u00cf\u008d\u00ce\u00bc\u00ce\u00b1\u00cf\u201e\u00ce\u00b1, spiritus). \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 przeciwstawia \u201educhy nikczemne\u201d (tzn. upad\u0142e anio\u0142y) \u201ecia\u0142u i krwi\u201d (tzn. rodzajowi ludzkiemu) (Ef 6, 12).<\/p>\r\n

Wielu Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a uwa\u017ca\u0142o, \u017ce anio\u0142owie posiadaj\u0105 cia\u0142a subtelne eteryczne lub cia\u0142a podobne do ognia. Tak na przyk\u0142ad s\u0105dzi\u0142 \u015bw. Augustyn, ulegaj\u0105c w tej kwestii wp\u0142ywowi nie tylko filozofii stoickiej i neoplato\u0144skiej, lecz tak\u017ce zbyt dos\u0142ownie interpretuj\u0105c pewne fragmenty Pisma \u015bwi\u0119tego (por. Ps 103, 4; Rdz 6, 2). Inni staro\u017cytni teologowie, tacy jak Euzebiusz z Cezarei, \u015bw. Grzegorz z Nazjanzu, Pseudo-Dionizy Areopagita i \u015bw. Grzegorz Wielki, wyra\u017cali swe przekonanie o tym, \u017ce anio\u0142owie s\u0105 bytami czysto duchowymi. W szczytowym okresie rozwoju \u015bredniowiecznej scholastyki reprezentanci szko\u0142y franciszka\u0144skiej przyjmowali, \u017ce cho\u0107 anio\u0142owie s\u0105 duchami, to jednak w pewnym sensie nale\u017cy dopu\u015bci\u0107, \u017ce sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z formy i materii (mianowicie w znaczeniu zasady okre\u015blaj\u0105cej i zasady okre\u015blanej). Jednak \u015bw. Tomasz z Akwinu i przedstawiciele szko\u0142y tomistycznej uwa\u017cali, \u017ce substancje czysto duchowe s\u0105 formami pozbawionymi materii lub zupe\u0142nie od niej oddzielonymi (form\u00c3\u00a6 subsistentes lub substanti\u00c3\u00a6 separat\u00c3\u00a6) (por. S. Th. I 50, 1-2).<\/p>\r\n

TEZA: Anio\u0142owie s\u0105 nie\u015bmiertelni z natury.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: sententia communis<\/p>\r\n

Naturalna nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 anio\u0142\u00f3w jest prost\u0105 konsekwencj\u0105 ich czysto duchowej natury (por. \u0141k 20, 36): \u201e[ludzie po zmartwychwstaniu] ani nie b\u0119d\u0105 ju\u017c umiera\u0107, poniewa\u017c b\u0119d\u0105 r\u00f3wni anio\u0142om\u201d. Co wi\u0119cej, szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107, jak\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 dobrzy anio\u0142owie, oraz odrzucenie, b\u0119d\u0105ce udzia\u0142em z\u0142ych anio\u0142\u00f3w, wed\u0142ug \u015bwiadectwa Obja\u015bnienia maj\u0105 trwa\u0107 wiecznie. (Mt 18, 10; Mt 25, 41).<\/p>\r\n

Pogl\u0105d g\u0142oszony przez \u015bw. Jana Damasce\u0144skiego oraz wielu scholastyk\u00f3w (b\u0142. Duns Szkot, Gabriel Biel), \u017ce nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 anio\u0142\u00f3w stanowi dar \u0142aski, jest pozbawiony wystarczaj\u0105cych podstaw. W rzeczywisto\u015bci bowiem uznanie ich nie\u015bmiertelno\u015bci stanowi konieczn\u0105 konsekwencj\u0119 uznania ich duchowej natury (por. S. Th. I 40, 5).<\/p>\r\n

Jako byty natury duchowej, anio\u0142owie s\u0105 osobami – posiadaj\u0105 bowiem intelekt i woln\u0105 wol\u0119. Co wi\u0119cej, ze wzgl\u0119du na czyst\u0105 duchowo\u015b\u0107 ich natury, w\u0142adze poznawcze i wolitywne anio\u0142\u00f3w s\u0105 doskonalsze od w\u0142adz duszy cz\u0142owieka. Z drugiej strony jednak, poniewa\u017c anio\u0142owie s\u0105 bytami stworzonymi, ich intelekt i wola anio\u0142\u00f3w maj\u0105 charakter sko\u0144czony. Gdy por\u00f3wnamy je z poznaniem i wol\u0105 Boga b\u0119dziemy musieli uzna\u0107, \u017ce s\u0105 one od nich niesko\u0144czenie mniej doskona\u0142e i podlegaj\u0105 ograniczeniom. Przyk\u0142adowo anio\u0142owie nie znaj\u0105 tajemnic Boga (1 Kor 2, 11), nie posiadaj\u0105 znajomo\u015bci serca (1 Krl 8, 39) i nie maj\u0105 pewnej znajomo\u015bci ludzkich wolnych dzia\u0142a\u0144 w przysz\u0142o\u015bci (Iz 46, 9 i n.; por. Mt 24, 36; Mk 13, 32).<\/p>\r\n

Poznanie anio\u0142\u00f3w ma charakter czysto duchowy. W odr\u00f3\u017cnieniu od ludzi, kt\u00f3rzy musz\u0105 dopiero wydobywa\u0107 na zasadzie abstrakcji og\u00f3lne tre\u015bci z jednostkowego materia\u0142u udost\u0119pnionego przez postrze\u017cenia zmys\u0142owe, anio\u0142owie ju\u017c od pierwszego momentu swego stworzenia otrzymuj\u0105 od Boga w formie gotowej wraz z naturaln\u0105 moc\u0105 poznania duchowe poj\u0119cia \u00ad- tzw. postaci intelektualnie pojmowalne (species intelligibiles). M\u00f3wimy tu o tzw. wiedzy wlanej (scientia infusa; scientia indita) – w odr\u00f3\u017cnieniu od wiedzy nabytej na podstawie do\u015bwiadczenia zmys\u0142owego (por. S. Th. I 55, 2). Je\u015bli natomiast chodzi o naturalne poznanie Boga, jakie posiadaj\u0105 anio\u0142owie, ma ono charakter wiedzy zdobytej w spos\u00f3b po\u015bredni – w akcie kontemplacji doskona\u0142o\u015bci stworze\u0144, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b kontemplacji swej w\u0142asnej, anielskiej natury. Innymi s\u0142owy, anio\u0142 poznaje Boga o tyle, o ile w nim samym odzwierciedla si\u0119 podobie\u0144stwo Bo\u017ce (por. S. Th. I 56, 3).<\/p>\r\n

Wolno\u015bci woli anio\u0142\u00f3w dowodzi fakt upadku anio\u0142\u00f3w z\u0142ych i ich wieczne odrzucenie (por. 2 P 2, 4). Poniewa\u017c natura anielska przewy\u017csza doskona\u0142o\u015bci\u0105 natury wszystkich innych byt\u00f3w stworzonych, oznacza to, \u017ce dysponuj\u0105 oni tak\u017ce doskonalsz\u0105 od nich moc\u0105. \u015awi\u0119ty Piotr (2 P 2, 11) potwierdza, \u017ce anio\u0142owie s\u0105 wi\u0119ksi od ludzi \u201edzielno\u015bci\u0105 i moc\u0105\u201d. Z drugiej strony jednak anio\u0142owie nie posiadaj\u0105 mocy stw\u00f3rczej ani mocy dzia\u0142ania cud\u00f3w w \u015bcis\u0142ym znaczeniu tego s\u0142owa. Moce te przys\u0142uguj\u0105 tylko Bogu.<\/p>\r\n

3. Nadprzyrodzone wywy\u017cszenie i pr\u00f3ba, jakiej zostali poddani anio\u0142owie<\/h4>\r\n

TEZA: B\u00f3g skierowa\u0142 anio\u0142\u00f3w do nadprzyrodzonego celu ostatecznego, kt\u00f3rym jest bezpo\u015brednie widzenie Boga, i po to, by mogli ten cel osi\u0105gn\u0105\u0107, obdarzy\u0142 ich \u0142ask\u0105 u\u015bwi\u0119caj\u0105c\u0105.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: sententia certa<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Pius V w bulli Ex omnibus afflicitionibus (1567) odrzuci\u0142 nauk\u0119 Micha\u0142a Bajusa, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142, \u017ce nagrod\u0105 dla dobrych anio\u0142\u00f3w za ich naturalnie dobre uczynki, nie jest \u0142aska, lecz szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 wieczna (D 1003 i n.). Nieodzownym warunkiem wst\u0119pnym osi\u0105gni\u0119ciem bezpo\u015bredniego widzenia Boga jest posiadanie \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej.<\/p>\r\n

Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a uwa\u017cali, \u017ce anio\u0142owie zostali wyniesieni do stanu \u0142aski. \u015awi\u0119ty Augustyn naucza\u0142, \u017ce wszyscy anio\u0142owie bez wyj\u0105tku zostali nie tylko obdarzeni \u0142ask\u0105 habitualn\u0105, aby byli dobrymi, lecz tak\u017ce byli stale wspierani przez \u0142ask\u0119 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105, aby mogli wytrwa\u0107 w dobru (De civitate Dei XII 9, 2; De correptione et gratia. c 11. n. 32). \u015awi\u0119ty Jan Damasce\u0144ski stwierdzi\u0142, \u017ce: \u201eWszyscy anio\u0142owie zostali stworzeni przez Logos, a tak\u017ce zostali udoskonaleni przez Ducha \u015awi\u0119tego na drodze u\u015bwi\u0119cenia; odpowiednio do swej godno\u015bci i porz\u0105dku rangi stali si\u0119 oni uczestnikami w o\u015bwieceniu i w \u0142asce\u201d (de fide<\/em> orth. II 3).<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o moment wyniesienia anio\u0142\u00f3w do stanu \u0142aski, Piotr Lombard (Sententia II d. 4-5) wraz przedstawicielami \u015bredniowiecznej szko\u0142y franciszka\u0144skiej naucza\u0142, \u017ce zostali oni stworzeni bez nadprzyrodzonego daru i \u017ce wymagano od nich, aby przygotowali si\u0119 za pomoc\u0105 \u0142aski uczynkowej do przyj\u0119cia \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej. \u0141ask\u0119 t\u0119 przyj\u0105\u0107 mieli tylko dobrzy anio\u0142owie. Z drugiej strony \u015bw. Tomasz z Akwinu w swoich p\u00f3\u017anych pismach pod\u0105\u017caj\u0105c za \u015bw. Augustynem g\u0142osi\u0142, \u017ce anio\u0142owie zostali stworzeni w stanie \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej (S. Th. I 62, 3). Katechizm Rzymski (I, 2, 17) w tej sprawie trzyma si\u0119 nauki \u015bw. Augustyna i \u015bw. Tomasza.<\/p>\r\n

TEZA: Anio\u0142owie zostali poddani pr\u00f3bie o charakterze moralnym.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: sententia certa w odniesieniu do anio\u0142\u00f3w upad\u0142ych; sententia communis w odniesieniu do anio\u0142\u00f3w dobrych<\/p>\r\n

Anio\u0142owie znajdowali si\u0119 najpierw \u201ew stanie drogi\u201d (in statu vi\u00c3\u00a6) do ostatecznej doskona\u0142o\u015bci (in statu termini) i dzi\u0119ki wolnej wsp\u00f3\u0142pracy z \u0142ask\u0105, musieli zas\u0142u\u017cy\u0107 na uszcz\u0119\u015bliwiaj\u0105ce widzenie Boga. Dobrzy anio\u0142owie, kt\u00f3rzy pomy\u015blnie przeszli t\u0119 pr\u00f3b\u0119, jako nagrod\u0119 otrzymali b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo nieba (Mt 18, 10; Tb 12, 15; Hbr 12, 22; Ap 5, 11; 7, 11), podczas gdy \u017ali anio\u0142owie, kt\u00f3rzy tej pr\u00f3bie nie sprostali, ponie\u015bli kar\u0119 wiecznego pot\u0119pienia (2 P 2, 4; Jud 6).<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o z\u0142ych anio\u0142\u00f3w, mo\u017cemy wnioskowa\u0107 w spos\u00f3b pewny, \u017ce zostali oni poddani moralnej pr\u00f3bie, poniewa\u017c gdyby sytuacja taka nigdy nie mia\u0142a miejsca, fakt ich upadku by\u0142by czym\u015b niewyt\u0142umaczalnym (por. 2 P 2, 4). Nieco inaczej natomiast ma si\u0119 sprawa z dobrymi anio\u0142ami. W odniesieniu do nich bowiem nie mo\u017cemy z pewno\u015bci\u0105 ustali\u0107 tego, czy zostali poddani pr\u00f3bie, na podstawie Pisma \u015bwi\u0119tego, poniewa\u017c szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107, jak\u0105 si\u0119 ciesz\u0105, nie zosta\u0142a w nim przedstawiona jako nagroda za ich wierno\u015b\u0107. Opinia, jak\u0105 przyjmowa\u0142o wielu ojc\u00f3w, \u017ce anio\u0142owie zostali stworzeni od razu w stanie chwa\u0142y, jest nie do pogodzenia z faktem upadku z\u0142ych anio\u0142\u00f3w. \u015awi\u0119ty Augustyn przez d\u0142ugi czas wyznawa\u0142 pogl\u0105d (od kt\u00f3rego ostatecznie odst\u0105pi\u0142), \u017ce od samego pocz\u0105tku istnia\u0142y dwa odr\u0119bne kr\u00f3lestwa anio\u0142\u00f3w; wy\u017csze z nich stanowi\u0107 mieli anio\u0142owie stworzeni w stanie chwa\u0142y i dlatego niezdolni do pope\u0142nienia grzechu, za\u015b ni\u017csze – anio\u0142owie zdolni do pope\u0142nienia grzechu. Anio\u0142owie nale\u017c\u0105cy do ni\u017cszego kr\u00f3lestwa musieli najpierw zas\u0142u\u017cy\u0107 na doskona\u0142e szcz\u0119\u015bcie przez wierne wype\u0142nianie swoich obowi\u0105zk\u00f3w. Rzeczony pogl\u0105d jest jednak bardzo ma\u0142o prawdopodobny, poniewa\u017c zak\u0142ada on istnienie niewyt\u0142umaczalnej r\u00f3\u017cnicy w pierwotnym akcie stworzenia anio\u0142\u00f3w (por. S. Th. I 62, 4-5).<\/p>\r\n

4. Upadek spowodowany grzechem i odrzucenie z\u0142ych anio\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

TEZA: Z\u0142e duchy (demony) zosta\u0142y stworzone dobrymi przez Boga; z\u0142ymi sta\u0142y si\u0119 ze swojej w\u0142asnej winy.<\/strong><\/p>\r\n

IV Sob\u00f3r Latera\u0144ski deklaruje w Konstytucji o wierze katolickiej (rozdz. 1, 3) przeciw gnostycko-manichejskiemu dualizmowi: \u201eDiabe\u0142 bowiem oraz inne demony zosta\u0142y przez Boga stworzone jako dobre z natury, ale sami uczynili si\u0119 z\u0142ymi\u201d (D 428).<\/p>\r\n

Pismo \u015bwi\u0119te naucza, \u017ce pewna cz\u0119\u015b\u0107 anio\u0142\u00f3w nie przetrwa\u0142a pr\u00f3by i popad\u0142a w grzech ci\u0119\u017cki i w rezultacie zosta\u0142a wtr\u0105cona do piek\u0142a (2 P 2, 4; Jud 6; J 8, 44). Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, i\u017c niekt\u00f3re fragmenty Biblii m\u00f3wi\u0105 nie o upadku anio\u0142\u00f3w, lecz odnosz\u0105 si\u0119 do detronizacji szatana, b\u0119d\u0105cej rezultatem Odkupienia dokonanego przez Chrystusa (por. J 12, 31). Chodzi tu o takie fragmenty jak: \u201ewidzia\u0142em szatana spadaj\u0105cego z nieba jak b\u0142yskawica\u201d (\u0141k 9, 18), opis bitwy mi\u0119dzy Micha\u0142em i jego anio\u0142ami po jednej stronie a smokiem i jego anio\u0142ami po drugiej stronie, a tak\u017ce opis upadku smoka i jego anio\u0142\u00f3w na ziemi\u0119 (Ap 12, 7 i n.).<\/p>\r\n

Grzech anio\u0142\u00f3w nale\u017cy pojmowa\u0107 w wymiarze duchowym. Wed\u0142ug \u015bw. Augustyna i \u015bw. Grzegorza Wielkiego ich upadek by\u0142 spowodowany przez grzech pychy. Por. Syr 10, 15: \u201eAlbowiem pycha jest pocz\u0105tkiem grzechu ka\u017cdego\u201d. Nie chodzi tu zatem o grzech natury cielesnej, jak s\u0105dzi\u0142o wielu ze starszych Ojc\u00f3w, takich jak: \u015bw. Justyn M\u0119czennik, Atenagoras, Tertulian, \u015bw. Klemens z Aleksandrii, \u015bw. Ambro\u017cy, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do \u017cydowskiej tradycji nawi\u0105zuj\u0105cej do ma\u0142\u017ce\u0144skich relacji \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d, przez kt\u00f3rych rozumiano \u201eanio\u0142\u00f3w\u201d z c\u00f3rkami cz\u0142owieka, przedstawionej w Ksi\u0119dze Rodzaju (6, 2). Niezale\u017cnie od faktu, \u017ce upadek spowodowany grzechem anio\u0142\u00f3w poprzedza\u0142 w czasie zdarzenia opisane w rzeczonej ksi\u0119dze, powy\u017cszej interpretacji przeczy czysto duchowa natura anio\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n

Generalnie ojcowie i teologowie odnosz\u0105 do upadku szatana spowodowanego jego pych\u0105 s\u0142owa proroka Jeremiasza (2, 20), kt\u00f3re niepos\u0142uszny Izrael wypowiada do swojego Boga: \u201e [\u2026]Nie b\u0119d\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107!\u201d (non serviam). Podobnie jak proroctwo Izajasza (14, 12 i n.) odnosz\u0105ce si\u0119 do kr\u00f3la Babilonu. \u201eJak\u017ce\u015b spad\u0142 z nieba, Lucyferze, kt\u00f3ry\u015b rano wschodzi\u0142 (lucifer, qui mane oriebaris)? [\u2026]Kt\u00f3ry\u015b m\u00f3wi\u0142 w sercu swoim: \u00abWst\u0105pi\u0119 na niebo, nad gwiazdy Bo\u017ce wywy\u017csz\u0119 stolic\u0119 moj\u0105 [\u2026]b\u0119d\u0119 podobny Najwy\u017cszemu\u00bb\u201d.<\/p>\r\n

Por. \u015aw. Grzegorz Wielki, Moralia XXXIV 21; S. Th. I 63, 3: \u201eBez w\u0105tpienia anio\u0142 zgrzeszy\u0142 przez to, \u017ce stara\u0142 si\u0119 by\u0107 jak B\u00f3g\u201d (Angelus absque omni dubio peccavit appetendo esse ut Deus).<\/p>\r\n

Podobnie jak szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 dobrych anio\u0142\u00f3w trwa wiecznie (Mt 18, 10), tak te\u017c kara, jak\u0105 ponosz\u0105 \u017ali anio\u0142owie, nie b\u0119dzie mia\u0142a ko\u0144ca (por. Mt 25, 41; Ap 20, 9-10). Warto w tym miejscu wspomnie\u0107 o tzw. teorii apokatastazy. Chodzi tu o pogl\u0105d Orygenesa, kt\u00f3ry podziela\u0142o wielu teolog\u00f3w pozostaj\u0105cych pod jego wp\u0142ywem (\u015bw. Grzegorz z Nyssy, Didymos z Aleksandrii, Ewagriusz z Pontu) odnosz\u0105cy si\u0119 do przywr\u00f3cenia ca\u0142ego stworzenia do stanu pierwotnej doskona\u0142o\u015bci \u00ad- do odnowienia wszystkich rzeczy (\u00e1\u00bc\u20ac\u00cf\u20ac\u00ce\u00bf\u00ce\u00ba\u00ce\u00b1\u00cf\u201e\u00ce\u00ac\u00cf\u0192\u00cf\u201e\u00ce\u00b1\u00cf\u0192\u00ce\u00b9\u00cf\u201a \u00cf\u20ac\u00ce\u00ac\u00ce\u00bd\u00cf\u201e\u00cf\u2030\u00ce\u00bd). Zgodnie z tym stanowiskiem zar\u00f3wno pot\u0119pieni anio\u0142owie, jak i pot\u0119pieni ludzie po d\u0142ugim okresie oczyszczenia, zostan\u0105 powt\u00f3rnie otrzymaj\u0105 \u0142ask\u0119 i powr\u00f3c\u0105 do Boga. Doktryna ta zosta\u0142a odrzucona jako heretycka na Soborze w Konstantynopolu w roku 543 (D 211; por. D 429).<\/p>\r\n

5. Zakres dzia\u0142ania dobrych anio\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

TEZA: Podstawowym zadaniem dobrych jest oddawanie czci i s\u0142u\u017cba Bogu.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: sententia certa<\/p>\r\n

Pismo \u015bwi\u0119te zaklina anio\u0142\u00f3w, aby chwalili Boga, i za\u015bwiadcza o tym, \u017ce oddaj\u0105 Mu oni cze\u015b\u0107 (por. Ps 102, 20 i n.: \u201eB\u0142ogos\u0142awcie Panu, wszyscy anio\u0142owie Jego! [\u2026]\u201d (por. Ps 148, 2; Dn 3, 58, Iz 6, 3, Ap 4, 8; 5, 11 i n.; Hbr 1, 6). Wys\u0142awianie Boga nie jest jedynym zadaniem anio\u0142\u00f3w. Ich drug\u0105 podstawow\u0105 funkcj\u0105 jest s\u0142u\u017cenie Mu. Aanio\u0142owie przekazuj\u0105 objawienia, instrukcje i wskaz\u00f3wki rodzajowi ludzkiemu, pe\u0142ni\u0105c w ten spos\u00f3b zaszczytn\u0105 funkcj\u0119 swoistych \u201eambasador\u00f3w Boga\u201d (por. \u0141k 1, 11 i n.; 1, 26 i n.; Mt 1, 20 i n.; \u0141k 2, 9 i n.; Mt 2, 13. 19 i n.; Dz 5, 19 i n.; 10, 3 i n.; 12, 7 i n.).<\/p>\r\n

TEZA: Wt\u00f3rnym zadaniem dobrych anio\u0142\u00f3w jest ochrona ludzi i troska o ich zbawienie.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: de fide<\/em> (na podstawie og\u00f3lnego nauczania)<\/p>\r\n

Od XVI w Ko\u015bciele zacz\u0119to obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119to ku czci anio\u0142\u00f3w str\u00f3\u017c\u00f3w (obecnie \u015bwi\u0119to to jest obchodzone w dniu 2 pa\u017adziernika). Katechizm Rzymski (IV, 9, 4) stwierdza, \u017ce: \u201eOpatrzno\u015b\u0107 Bo\u017ca zleca anio\u0142om zadanie chronienia rodzaju ludzkiego i pojedynczych ludzi, tak, aby ci nie doznali jakiejkolwiek powa\u017cnej szkody\u201d.<\/p>\r\n

Pismo \u015bwi\u0119te sugeruje, \u017ce wszyscy anio\u0142owie s\u0142u\u017c\u0105 rodzajowi ludzkiemu (Hbr 1, 14): \u201eCzy\u017c nie wszyscy s\u0105 duchami us\u0142uguj\u0105cymi, wys\u0142anymi na pos\u0142ug\u0119 dla tych, co maj\u0105 otrzyma\u0107 pos\u0142ug\u0119 zbawienia?\u201d. W Psalmie 90 (11 i n.) m\u00f3wi si\u0119 o opiece anio\u0142\u00f3w nad lud\u017ami sprawiedliwymi (por. Rdz 24, 7; Wj 23, 20-23; Ps 33, 8; Jdt 13, 20; Tb 5, 27; Dn 3, 49; 6, 22). Warto tu tak\u017ce przytoczy\u0107 opini\u0119 Orygenesa (De principiis. I Pread, 10): \u201eNauka Ko\u015bcio\u0142a stwierdza [\u2026], \u017ce istniej\u0105 anio\u0142owie Boga i dobre moce, kt\u00f3re Mu s\u0142u\u017c\u0105 ku zbawieniu ludzi [\u2026]\u201d (por. Orygenes, Contra Celsum, VIII, 34).<\/p>\r\n

TEZA: Ka\u017cdy chrze\u015bcijanin od momentu chrztu \u015bwi\u0119tego ma swego Anio\u0142a Str\u00f3\u017ca.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: Sententia certa<\/p>\r\n

Wedle powszechnego nauczania teolog\u00f3w, jednak nie tylko ka\u017cdy ochrzczony, ale ka\u017cdy cz\u0142owiek – nawet niewierz\u0105cy – ma od urodzenia swego specjalnego Anio\u0142a Str\u00f3\u017ca. To przekonanie ma swoj\u0105 podstaw\u0119 w bezpo\u015brednio s\u0142owach Jezusa (Mt 18, 10): \u201eBaczcie, aby\u015bcie nie gardzili jednym z tych ma\u0142ych; albowiem wam powiadam, \u017ce anio\u0142owie ich w niebiosach zawsze widz\u0105 oblicze Ojca mego, kt\u00f3ry jest w niebiosach\u201d; (por. Dz 12, 15): \u201eOni za\u015b m\u00f3wili: To jest jego [tzn. Piotra] anio\u0142\u201d.<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Bazyli Wielki odnosz\u0105c si\u0119 do Mt 18, 10: stwierdzi\u0142: \u201eKa\u017cdy z wiernych ma anio\u0142a stoj\u0105cego u swego boku, jako wychowawc\u0119 i przewodnika, kieruj\u0105cego jego \u017cyciem (Adv. Eunomium III 1). Zgodnie ze \u015bwiadectwami \u015bw. Grzegorza Cudotw\u00f3rcy i \u015bw. Hieronima ka\u017cdy cz\u0142owiek od urodzenia posiada swego specjalnego Anio\u0142a Str\u00f3\u017ca. \u015awi\u0119ty Hieronim komentuj\u0105c Ewangelie wed\u0142ug \u015bw. Mateusza (18, 10) stwierdza: \u201eJak wielka jest warto\u015b\u0107 (ludzkiej) duszy, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek od urodzenia (ab ortu nativitatis) otrzyma\u0142 anio\u0142a dla swojej ochrony\u201d (por. S. Th. I 113, 1-8).<\/p>\r\n

Dochodzimy tu do zagadnienia kultu anio\u0142\u00f3w w Ko\u015bciele, kt\u00f3rego wczesnym przyk\u0142adem jest \u015bw. Justyn M\u0119czennik. Oddawanie przez ludzi nale\u017cytej czci dobrym anio\u0142om jest usprawiedliwione zar\u00f3wno przez to, \u017ce oni sami oddaj\u0105 najwy\u017csz\u0105 cze\u015b\u0107 Bogu, jak i przez ich \u017cyczliwe, opieku\u0144cze odniesienie do ludzi. To, co Sob\u00f3r Trydencki m\u00f3wi o wzywaniu i czci \u015bwi\u0119tych (D 984 i n.), mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce zastosowane do anio\u0142\u00f3w. Natomiast krytyka, jakiej podda\u0142 kult anio\u0142\u00f3w \u015bw. Pawe\u0142 (Kol 2, 18), odnosi si\u0119 do niezdrowej, przesadzonej czci, z jak\u0105 odnosili si\u0119 do anio\u0142\u00f3w fa\u0142szywi nauczyciele reprezentuj\u0105cy gnostycyzm.<\/p>\r\n

6. Moc z\u0142ych anio\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

TEZA: Z powodu grzechu pope\u0142nionego przez Adama diabe\u0142 posiada pewn\u0105 w\u0142adz\u0119 nad rodzajem ludzkim.<\/strong><\/p>\r\n

KWALIFIKACJA TEOLOGICZNA: de fide<\/em><\/p>\r\n

Sob\u00f3r Trydencki okre\u015bla nast\u0119pstwo grzechu Adama jako podda\u0144stwo cz\u0142owieka mocy diab\u0142a: Dekret o grzechu pierworodnym (1546) rozdz. I, 1: \u201eJe\u017celi kto\u015b nie wyznaje, \u017ce pierwszy cz\u0142owiek Adam, przekroczywszy w raju Bo\u017ce polecenie, utraci\u0142 tym samym \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej zosta\u0142 ustanowiony, i przez to przeniewierstwo \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie i nie\u0142ask\u0119 Boga oraz \u015bmier\u0107, kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g zagrozi\u0142 mu wcze\u015bniej, a wraz ze \u015bmierci\u0105 popad\u0142 w niewol\u0119 pod panowanie tego, kt\u00f3ry odt\u0105d \u00abmia\u0142 w\u0142adz\u0119 nad \u015bmierci\u0105, to jest diab\u0142a\u00bb, i \u017ce ca\u0142y Adam przez to przeniewierstwo, zar\u00f3wno w ciele, jak i w duszy zmieni\u0142 si\u0119 na gorsze – niech b\u0119dzie wykl\u0119ty\u201d (D 788).<\/p>\r\n

Dekret o usprawiedliwieniu (1547) rozdz. I: \u201eNajpierw \u015bwi\u0119ty sob\u00f3r wyja\u015bnia, \u017ce dla rzetelnego i w\u0142a\u015bciwego zrozumienia nauki o usprawiedliwieniu konieczne jest, aby ka\u017cdy uzna\u0142 i wyznawa\u0142, \u017ce skoro w przeniewierstwie Adama wszyscy ludzie utracili niewinno\u015b\u0107, stali si\u0119 nieczy\u015bci, (m\u00f3wi\u0105c s\u0142owami Aposto\u0142a) \u00abz natury synami gniewu\u00bb, jak wyja\u015bni\u0142 dekret o grzechu pierworodnym, to tak dalece byli niewolnikami grzechu i pod w\u0142adz\u0105 diab\u0142a i \u015bmierci, \u017ce nie tylko poganie si\u0142ami natury, ale nawet \u017bydzi liter\u0105 prawa Moj\u017cesza nie mogli by\u0107 uwolnieni ani si\u0119 pod\u017awign\u0105\u0107, cho\u0107 ich wolna wola by\u0142a prawie niezniszczona, a jedynie os\u0142abiona i umniejszona\u201d (D 793). Wyra\u017cone powy\u017cej przekonanie Ko\u015bcio\u0142a znajduje sw\u00f3j liturgiczny wyraz w obrz\u0119dach chrztu \u015bwi\u0119tego.<\/p>\r\n

Chrystus okre\u015bla diab\u0142a mianem \u201eksi\u0119cia tego \u015bwiata\u201d (J 12, 31; 14, 30), a \u015bw. Pawe\u0142 nazywa go wr\u0119cz \u201ebogiem tego \u015bwiata\u201d (2 Kor 4, 4). Dzi\u0119ki odkupie\u0144czemu aktowi Jezusa diabe\u0142 zasadniczo utraci\u0142 w\u0142adz\u0119 nad rodzajem ludzkim (J 12, 31; Hbr 2, 14; por. Kol 1, 13; 2, 15; 1 J 3, 8). W spos\u00f3b ca\u0142kowity i ostateczny jednak w\u0142adza diab\u0142a zostanie z\u0142amana dopiero na S\u0105dzie Ostatecznym (por. 2 P 2, 4 i Jud 6).<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b \u017ali anio\u0142owie mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na ludzi? G\u0142\u00f3wnie staraj\u0105 si\u0119 oni wyrz\u0105dza\u0107 nam moraln\u0105 szkod\u0119 poprzez kuszenie do grzechu (tentatio seductionis). 1 P 5, 8: \u201eTrze\u017awi b\u0105d\u017acie i czuwajcie, bo przeciwnik wasz diabe\u0142 jak lew rycz\u0105cy kr\u0105\u017cy, szukaj\u0105c, kogo by po\u017car\u0142\u201d. Por. Mt 13, 24. 39 (k\u0105kol w pszenicy); Ef 6, 12. Warto w tym kontek\u015bcie przeanalizowa\u0107 szereg przyk\u0142ad\u00f3w biblijnych przedstawiaj\u0105cych zwi\u0105zek grzechu z wp\u0142ywem diab\u0142a: upadek pierwszych rodzic\u00f3w spowodowany grzechem (Rdz 6, 12 i n.; Mdr 2, 24; J 8, 44), bratob\u00f3jstwo pope\u0142nione przez Kaina (Rdz 4, 1 i n..; J 3, 12), zdrad\u0119 Judasza (J, 13, 2. 27), zaparcie si\u0119 Piotra (\u0141k 22, 31), k\u0142amstwo Ananiasza (Dz 5, 3). B\u00f3g dopuszcza zatem, aby wola ludzka podlega\u0142a kuszeniu ze strony z\u0142ego ducha. Nie nale\u017cy jednak zapomina\u0107 o tym, \u017ce w sytuacjach takich nasza wola nie jest ca\u0142kowicie zniewolona ani przymuszona do grzechu, lecz zachowuje sw\u0105 naturaln\u0105 wolno\u015b\u0107 (por. 1 Kor 10, 13).<\/p>\r\n

Z\u0142e duchy staraj\u0105 si\u0119 szkodzi\u0107 ludziom r\u00f3wnie\u017c w spos\u00f3b fizyczny (infestatio) (por. Tb 3, 8; Hi 1, 12; 2, 6; 1 Kor 5, 5).<\/p>\r\n

Szczeg\u00f3lnym przypadkiem demonicznego ataku jest op\u0119tanie (possessio). Polega ono na tym, \u017ce z\u0142y duch w gwa\u0142towny spos\u00f3b bierze w posiadanie ludzkie cia\u0142o, tak \u017ce narz\u0105dy cia\u0142a i ni\u017csze w\u0142adze duszy s\u0105 przez niego opanowane. Nie dotyczy to jednak wy\u017cszych w\u0142adz duszy. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 i rzeczywisto\u015b\u0107 op\u0119tania nie podlegaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, opieraj\u0105 si\u0119 bowiem na bezpo\u015brednim \u015bwiadectwie Chrystusa, kt\u00f3ry nie tylko sam wyp\u0119dza\u0142 z\u0142e duchy (por. Mk 1, 23 i n.; Mt 8 16; 8, 28 i n.; 9, 32; 12, 22; 17, 18), lecz tak\u017ce udziela\u0142 w\u0142adzy nad z\u0142ymi duchami swoim uczniom (Mt 10, 1. 8; \u0141k 10, 17 i n.). O realno\u015bci op\u0119tania \u015bwiadczy tak\u017ce fakt, i\u017c od samego pocz\u0105tku w Ko\u015bciele praktykowane by\u0142y egzorcyzmy. Pogl\u0105d wyra\u017cany przez racjonalist\u00f3w, \u017ce op\u0119tani, o kt\u00f3rych jest mowa w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym, byli w rzeczywisto\u015bci osobami chorymi na ciele i umy\u015ble, a Jezus dostosowywa\u0142 si\u0119 jedynie do powszechnej w kr\u0119gach \u017cydowskich wiary w demony, jest nie do pogodzenia z godno\u015bci\u0105 S\u0142owa Bo\u017cego, jak r\u00f3wnie\u017c z prawdom\u00f3wno\u015bci\u0105 i \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 Syna Bo\u017cego.<\/p>\r\n

Identyfikuj\u0105c wp\u0142ywy demoniczne nale\u017cy unika\u0107 dwu skrajno\u015bci: z jednej strony – racjonalistycznej niewiary, z drugiej – swoistej demonomanii i \u0142atwowierno\u015bci. Poniewa\u017c powodowanie fizycznego z\u0142a stanowi nadzwyczajn\u0105 form\u0119 oddzia\u0142ywania diabolicznego, najpierw zawsze nale\u017cy si\u0119 upewni\u0107, czy to z\u0142o w konkretnym przypadku da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 za pomoc\u0105 przyczyn czysto naturalnych. Trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce w schy\u0142kowym okresie \u015bredniowiecza istnia\u0142a silna tendencja, aby przypisywa\u0107 ka\u017cdy rodzaj niezwyk\u0142ych zjawisk dzia\u0142aniu diab\u0142a. W skrajnych przypadkach prowadzi\u0142o do godnych po\u017ca\u0142owania nadu\u017cy\u0107 zwi\u0105zanych z tzw. polowaniem na czarownice.<\/p>\r\n

Na koniec nale\u017cy doda\u0107, i\u017c opinia podzielana przez wielu wczesnych autor\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich (Pasterz Hermasa, Orygenes, \u015bw. Grzegorz z Nyssy, \u015bw. Jan Kasjan), przez niekt\u00f3rych scholastyk\u00f3w (Piotr Lombard) i pewnych teolog\u00f3w w czasach nowo\u017cytnych (Franciszek Suarez, Mateusz J\u00f3zef Scheeben), \u017ce od momentu narodzin ka\u017cdej osobie zosta\u0142 przydzielony r\u00f3wnie\u017c z\u0142y anio\u0142 po to, aby nieustannie pobudza\u0107 j\u0105 do z\u0142a (w odr\u00f3\u017cnieniu od jej Anio\u0142a Str\u00f3\u017ca) nie ma odpowiednich podstaw w \u017ar\u00f3d\u0142ach wiary. Co wi\u0119cej, jest ona bardzo trudna do pogodzenia z dobroci\u0105 i mi\u0142osierdziem Boga. Fragmenty Pisma \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3re przytaczaj\u0105 zwolennicy powy\u017cszego pogl\u0105du (J 13, 2; Ps 108, 6; Za 3, 1; Hi 1, 2; 2 Kor 12, 7), nie posiadaj\u0105 odpowiedniej mocy dowodowej.\u00ce\u00a9<\/span><\/strong><\/p>\r\n

Pawe\u0142 Bany<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niniejszy tekst zawiera szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie nauki o anio\u0142ach przedstawionej w klasycznym podr\u0119czniku dogmatyki zatytu\u0142owanym Podstawy dogmatyki katolickiej, kt\u00f3rego autorem jest ks. Ludwig Ott. Istotn\u0105 zalet\u0105 tej ksi\u0105\u017cki jest okre\u015blenie kwalifikacji teologicznej, czyli teologicznego stopnia pewno\u015bci prezentowanych w nim tez. Innymi s\u0142owy, chodzi o ustalenie, czy i w jakim stopniu dana prawda teologiczna jest zawarta w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105016"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105016"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105016\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}