{"id":104567,"date":"2018-09-25T12:18:59","date_gmt":"2018-09-25T16:18:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=104567"},"modified":"2018-09-25T12:19:37","modified_gmt":"2018-09-25T16:19:37","slug":"odbudowa-zamku-w-grodnie-rekonstrukcja-czy-tworcza-swoboda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=104567","title":{"rendered":"Odbudowa zamku w Grodnie. Rekonstrukcja czy tw\u00f3rcza swoboda?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Niezale\u017cni historycy alarmuj\u0105, \u017ce prowadzona obecnie przez bia\u0142oruskich wykonawc\u00f3w&nbsp; odbudowa kr\u00f3lewskiego zamku w Grodnie (zwanego starym zamkiem), niezwykle wa\u017cnej budowali w dziejach I Rzeczypospolitej, nie jest rekonstrukcj\u0105, ale tworzeniem zupe\u0142nie nowego obiektu architektonicznego. <\/strong><\/p>\r\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.pch24.pl\/images\/min_mid_big\/big\/63051.jpg?r=1537891676\" alt=\"Odbudowa zamku w Grodnie. Rekonstrukcja czy tw\u00f3rcza swoboda?\" width=\"600\" height=\"345\"><\/p>\r\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Stary i nowy zamek w Grodnie.<br>\r\nAlex Zelenko [GFDL (http:\/\/www.gnu.org\/copyleft\/fdl.html) or CC BY-SA 4.0 (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0)], via Wikimedia Commons<\/em><\/p>\r\n<p>&#8211; <em>Projekt, kt\u00f3ry zosta\u0142 zatwierdzony i jest realizowany, jest pe\u0142en sprzeczno\u015bci, w niekt\u00f3rych aspektach przeczy dokumentom historycznym i badaniom archeologicznym. <\/em><em>Autentyczno\u015b\u0107 historycznego obiektu jest niszczona<\/em> &#8211; m\u00f3wi Jan Supron, niezale\u017cny historyk mieszkaj\u0105cy w Grodnie. Prawdziwo\u015b\u0107 jego s\u0142\u00f3w zdaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 prowadzone w\u0142a\u015bnie prace budowlane, polegaj\u0105ce na wznoszeniu \u015bcian zamku z nowej, zwyk\u0142ej ceg\u0142y. \u015acianami tymi zakrywa si\u0119 zabytkowe mury, kt\u00f3rych nikt ju\u017c nie zobaczy.<\/p>\r\n<p>Projekt odbudowy grodzie\u0144skiego starego zamku wykona\u0142 bia\u0142oruski architekt Wiktor Boczkow. Twierdzi on, \u017ce jego realizacja pozwoli na odtworzenie renesansowego wygl\u0105du grodzie\u0144skiego zamku z czas\u00f3w jego najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci, jak\u0105 posiada\u0142 on w drugiej po\u0142owie XVI wieku. To co dzieje si\u0119 jednak na placu budowy zupe\u0142nie nie potwierdza tych dobrych ch\u0119ci. Zamek wznosz\u0105 dwie bia\u0142oruskie firmy budowlane Grodnopromstroj oraz Grodnozhystroj. S\u0105 to firmy budowlane, kt\u00f3re nie maj\u0105 do\u015bwiadczenia w prowadzeniu prac rekonstrukcyjnych obiekt\u00f3w historycznych. \u201eLepi\u0105\u201d wi\u0119c ceg\u0142y, jakby budowali zwyk\u0142y blok mieszkalny.<\/p>\r\n<p>Powa\u017cne zastrze\u017cenia budzi te\u017c budowa wznoszona obok zamku, od strony rzeki Niemen &#8211; ca\u0142kiem nowego obiektu w formie kamienicy. Tymczasem \u017cadne dokumenty historyczne o nim nie m\u00f3wi\u0105. Obiekt ten jest po prostu wymys\u0142em fantazji budowniczych. Tak\u017ce kopu\u0142a, kt\u00f3ra ma wie\u0144czy\u0107 jedn\u0105 z odbudowanych wie\u017c jest nowo\u015bci\u0105. Posiada ona kszta\u0142t przypominaj\u0105cy bizantyjskie kopu\u0142y cerkwi, kt\u00f3rych stary zamek nigdy nie posiada\u0142.&nbsp; Zapewne tych b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce wzniesiony przez bia\u0142oruskich decydent\u00f3w zamek niewiele b\u0119dzie mia\u0142 wsp\u00f3lnego z historyczn\u0105 budowl\u0105, mo\u017cna by unikn\u0105\u0107, gdyby odbudow\u0119 prowadzono w porozumieniu ze stron\u0105 polsk\u0105. \u0179adnych jednak konsultacji z polskimi specjalistami nie by\u0142o i nie ma. A to boli, gdy\u017c stary zamek w Grodnie to nie tylko wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 Bia\u0142orusi, ale i wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 historii Rzeczypospolitej.&nbsp;&nbsp;<\/p>\r\n<p>Aby to dobrze zrozumie\u0107, nale\u017cy si\u0119gn\u0105\u0107 daleko wstecz. Pierwszy zamek w Grodnie powsta\u0142 na pocz\u0105tku XV wieku. Na wysokim brzegu pi\u0119knej rzeki Niemen wzni\u00f3s\u0142 go ksi\u0105\u017c\u0119 Witold. By\u0142 to murowany gotycki zamek z pi\u0119cioma basztami, otoczony pot\u0119\u017cnym murem, grubym na 3 metry. Nawet Krzy\u017cacy nigdy nie zdo\u0142ali go zdoby\u0107. Jeszcze w pierwszej po\u0142owie XV wieku powi\u0119kszono twierdz\u0119, buduj\u0105c na s\u0105siednim wzg\u00f3rzu zamek dolny. Ten nowy obiekt wkr\u00f3tce sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105, za\u015b stary zamek pe\u0142ni\u0142 w\u00f3wczas obronn\u0105 funkcj\u0119 warowni. W dolnym zamku rezydowa\u0142 i zmar\u0142 w roku 1492 kr\u00f3l Kazimierz Jagiello\u0144czyk.&nbsp; Nieco wcze\u015bniej, bo w roku 1483, na zamku odda\u0142 ducha Bogu jego syn &#8211; kr\u00f3lewicz Kazimierz, w 1521 roku og\u0142oszony \u015bwi\u0119tym Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n<p>Zamek w Grodnie czas swojej \u015bwietno\u015bci mia\u0142 podczas panowania w Rzeczypospolitej kr\u00f3la Stefana Batorego. Kiedy monarcha ten prowadzi\u0142 wojn\u0119 z Rosj\u0105 w latach 1577 &#8211; 1582, zamek g\u00f3rny i dolny w Grodnie przebudowa\u0142 na swoj\u0105 centraln\u0105 rezydencj\u0119. Obiekt zyska\u0142 w\u00f3wczas nowe, pi\u0119kne, renesansowe oblicze za spraw\u0105 doskona\u0142ego w\u0142oskiego architekta Scoto z Parmy. Zamek w Grodnie sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadkiem \u015bmierci kr\u00f3la Stefana Batorego, kt\u00f3ry zmar\u0142 w jego murach, w roku 1586. Niestety kolejni w\u0142adcy Rzeczypospolitej nie dbali o grodzie\u0144skie zamczysko jak ich poprzednicy. Na domiar tego zamek w roku 1659 mocno zdewastowa\u0142y moskiewskie wojska.<\/p>\r\n<p>Na nowo doceniono walory grodzie\u0144skiego zamku w roku 1673, kiedy to pos\u0142owie postanowili, \u017ce co trzecie obrady zwyk\u0142e Sejmu Rzeczypospolitej odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 w\u0142a\u015bnie tam. Zamek odremontowano w latach 1673 &#8211; 78 pod nadzorem starosty grodzie\u0144skiego Krzysztofa Zygmunta Paca. Przy tym dobudowano, od strony rzeki Niemen, specjalny obiekt, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142a si\u0119 Izba Pos\u0142\u00f3w i Izba Senator\u00f3w. Niestety kolejne lata nie by\u0142y dla zamku przychylne. W du\u017cym stopniu zniszcza\u0142 on w czasie wojen. Kr\u00f3l August III Sas uzna\u0142, \u017ce nie warto go remontowa\u0107 i na s\u0105siednim wzg\u00f3rzu, w miejscu dolnego zamku, w latach 1737 &#8211; 42 wzni\u00f3s\u0142 okaza\u0142y pa\u0142ac, kt\u00f3ry pi\u0119knie odnowiony stoi do dzi\u015b. Mieszka\u0144cy Grodna nazywaj\u0105 go \u201enowym zamkiem\u201d. Natomiast stary zamek na decyzj\u0119 o odbudowie musia\u0142 czeka\u0107 a\u017c do roku 1993. Faktyczne prace budowlane ruszy\u0142y jednak dopiero w roku 2018. Dobrze, \u017ce tak si\u0119 sta\u0142o, bo by\u0142 w fatalnym stanie, szkoda tylko, i\u017c historyczny obiekt nie b\u0119dzie mia\u0142 historycznego wygl\u0105du.<\/p>\r\n<p><strong><em>Adam Bia\u0142ous<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niezale\u017cni historycy alarmuj\u0105, \u017ce prowadzona obecnie przez bia\u0142oruskich wykonawc\u00f3w&nbsp; odbudowa kr\u00f3lewskiego zamku w Grodnie (zwanego starym zamkiem), niezwykle wa\u017cnej budowali w dziejach I Rzeczypospolitej, nie jest rekonstrukcj\u0105, ale tworzeniem zupe\u0142nie nowego obiektu architektonicznego. Stary i nowy zamek w Grodnie. Alex Zelenko [GFDL (http:\/\/www.gnu.org\/copyleft\/fdl.html) or CC BY-SA 4.0 (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0)], via Wikimedia Commons &#8211; Projekt, kt\u00f3ry zosta\u0142 [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[168,188],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104567"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104567"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104567\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}