{"id":104277,"date":"2018-09-14T21:06:09","date_gmt":"2018-09-15T01:06:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=104277"},"modified":"2018-09-14T21:06:09","modified_gmt":"2018-09-15T01:06:09","slug":"odyseusze-tradycji-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=104277","title":{"rendered":"Odyseusze Tradycji – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Je\u017celi do Itaki wybierasz si\u0119 w podr\u00f3\u017c,
\r\nniech b\u0119dzie to podr\u00f3\u017c d\u0142uga,
\r\npe\u0142na przyg\u00f3d i nauk.
\r\n(Konstandinos Kawafis, Itaka<\/em>, prze\u0142. Antoni Libera)<\/p>\r\n

H<\/strong>istoria wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego monarchizmu i integralnego (tradycjonalistycznego) konserwatyzmu, kt\u00f3rej trzecia dekada dobiega w\u0142a\u015bnie ko\u0144ca, sk\u0142ania raczej do melancholii, ale jest pouczaj\u0105ca. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 pod sztandarem \u201ePro Fide Rege et Lege\u201d (z kt\u00f3rego wyr\u00f3s\u0142 znamienity periodyk), ze sporym impetem i entuzjazmem, naturalnym zreszt\u0105 u ludzi bardzo (w\u00f3wczas) m\u0142odych, cz\u0119sto jeszcze licealist\u00f3w. Rozmach dzia\u0142alno\u015bci w tamtym okresie, jak r\u00f3wnie\u017c ch\u0142onno\u015b\u0107 intelektualna w czerpaniu ze skarbnicy konserwatywno-monarchistycznej filozofii politycznej, mog\u0142y budzi\u0107 szacunek i nawet podziw. Zapewne niejednemu dzi\u015b ju\u017c \u201eweteranowi\u201d \u0142za w oku si\u0119 kr\u0119ci na wspomnienie Europejskiego Kongresu Monarchistycznego, zorganizowanego w 1990 roku w Warszawie przez Klub Zachowawczo-Monarchistyczny. A przecie\u017c, co niezwykle istotne, ruch ten nie ogranicza\u0142 si\u0119 do stolicy, gdzie m\u00f3g\u0142by gin\u0105\u0107 w kakofonii \u201egor\u0105czki czasu przemian\u201d (jak to okre\u015blili historycy), lecz by\u0142 m\u0105drze zdecentralizowany. Konserwatywne i konserwatywno-monarchistyczne kluby oraz organizacje powstawa\u0142y w wielu miastach (m.in. Wroc\u0142awiu, \u0141odzi, Katowicach), wydawa\u0142y interesuj\u0105ce periodyki, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych bez w\u0105tpienia najtrwalszy dorobek mia\u0142 wroc\u0142awski \u201eSta\u0144czyk\u201d. Jako\u015b\u0107 tych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 skutecznie przyt\u0142umia\u0142a te\u017c inicjatywy niepowa\u017cne, a nawet groteskowe i szkodliwe, jak pewnego \u201eksi\u0119cia-regenta\u201d rodem z PZPR, kt\u00f3re monarchistyczny sztandar upar\u0142y si\u0119 (mo\u017ce na zam\u00f3wienie?) unurza\u0107 w partyjnym b\u0142ocie.<\/p>\r\n

Potem entuzjazm zacz\u0105\u0142 wygasa\u0107, sztandar p\u0142owie\u0107, zapewne po cz\u0119\u015bci tak\u017ce z nazbyt rozbudzonych nadziei na rych\u0142e ziszczenie zasadniczego celu. Niema\u0142o dzia\u0142aczy da\u0142o si\u0119 wessa\u0107 w struktury niby to \u201esojuszniczych\u201d, ale przecie\u017c maj\u0105cych na oku inne cele, stronnictw politycznych, dzia\u0142aj\u0105cych na gruncie \u201ekonstytucyjnych reali\u00f3w\u201d, albo obiecuj\u0105cych wprawdzie co\u015b w rodzaju kontrrewolucji, lecz w innym duchu, bo ultraliberalnej utopii. Wst\u0119puj\u0105cy do partii republika\u0144skiej prawicy i centroprawicy monarchi\u015bci rych\u0142o przekonywali si\u0119, \u017ce aby osi\u0105gn\u0105\u0107 jak\u0105\u015b w niej pozycj\u0119, musz\u0105 porzuci\u0107 mrzonki o ich \u201emonarchizacji\u201d, tote\u017c sami krok po kroku zacz\u0119li si\u0119 \u201erepublikanizowa\u0107\u201d, a niekt\u00f3rzy nawet demokratyzowa\u0107. Nieco p\u00f3\u017aniej, wraz z technologicznym prze\u0142omem (pojawieniem si\u0119 i upowszechnieniem Internetu), nadziej\u0119 na rewitalizacj\u0119 zacz\u0119to pok\u0142ada\u0107 w @-konserwatyzmie, daj\u0105cym wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c tradycyjne, papierowe \u015brodki przekazu szans\u0119 docierania do szerszych kr\u0119g\u00f3w odbiorc\u00f3w i formowania z nich adept\u00f3w. Nie by\u0142o to prze\u015bwiadczenie niem\u0105dre, bo opiera\u0142o si\u0119 na s\u0142usznej intuicji. Tak post\u0119powali r\u00f3wnie\u017c nasi ideowi kompatrioci i wystarczy pobuszowa\u0107 w sieci, aby zobaczy\u0107, jak obficie wykorzystali t\u0119 szans\u0119 na przyk\u0142ad hiszpa\u0144scy karli\u015bci czy francuscy legitymi\u015bci oraz rojali\u015bci narodowi. I u nas wprawdzie zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 jak grzyby po deszczu portale tego rodzaju, c\u00f3\u017c z tego jednak, kiedy niekt\u00f3re z nich zacz\u0119\u0142y uprawia\u0107 dziwn\u0105 polityk\u0119 (tak\u017ce \u201ehistoryczn\u0105\u201d, bo gloryfikowania PRL i jego \u201eprawicowych\u201d kolaborant\u00f3w) hojnego udost\u0119pniania strony osobnikom i organizacjom osobliwej proweniencji i mniema\u0144.<\/p>\r\n

Koniec ko\u0144c\u00f3w, u progu 30-lecia tego ruchu nie pozosta\u0142o z niego wiele. Trwa plac\u00f3wka Organizacji Monarchist\u00f3w Polskich z Portalem Legitymistycznym, acz uprawia ona splendid isolation <\/em>nawet wobec potencjalnych, szczerych koalicjant\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 klub\u00f3w przesta\u0142a istnie\u0107, albo formalnie si\u0119 rozwi\u0105zuj\u0105c, albo po prostu popadaj\u0105c w \u201eu\u015bpienie\u201d, jak ongi\u015b najwi\u0119kszy z nich, czyli KZM, kt\u00f3rego organ prasowy rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 wprawdzie, ale do rozmiar\u00f3w opas\u0142ego periodyku naukowego, daj\u0105cego szans\u0119 na zdobycie punkt\u00f3w parametryzacyjnych m\u0142odym naukowcom, ale zupe\u0142nie niepe\u0142ni\u0105cego ju\u017c funkcji ideowo-formacyjnej. I trudno, \u017ceby by\u0142o inaczej, skoro sam szef i organizacji, i czasopisma (posiadaj\u0105cy bez w\u0105tpienia ogromny dorobek naukowy, przede wszystkim w zakresie historii my\u015bli konserwatywnej), przyzna\u0142 si\u0119 publicznie do utraty fides<\/em> monarchicznej, a p\u00f3\u017aniej i konserwatywnej w integralnym sensie. Co gorsza, z jak\u0105\u015b niepoj\u0119t\u0105 wprost zaciek\u0142o\u015bci\u0105 j\u0105\u0142 ostatnimi czasy zwalcza\u0107 i o\u015bmiesza\u0107 wszystkie fundamenty tradycjonalistycznego konserwatyzmu, z duchowymi (sakralnego wymiaru w\u0142adzy) na czele, tak\u017ce wszystkie tradycje z \u201enarodowego ko\u015bcio\u0142a pami\u0105tek\u201d, przy okazji karykaturuj\u0105c ich rzeczywisty sens i nierzadko \u201edemaskuj\u0105c\u201d ich uwarunkowania pod\u0142ug i\u015bcie marksistowskiej \u201estrategii podejrze\u0144\u201d, w zamian za to proponuj\u0105c konserwatystom jaki\u015b cudaczny zlepek liberalnych praw podmiotowych i \u201enacjokratyzmu\u201d. W pewnym sensie historia si\u0119 powtarza, bo przecie\u017c w 1926 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142aczy \u00f3wczesnego Stronnictwa Zachowawczego te\u017c dopad\u0142a przypad\u0142o\u015b\u0107 \u201erealnego my\u015blenia\u201d (ulubiona wym\u00f3wka i zakl\u0119cie wszystkich uciekinier\u00f3w z okop\u00f3w Tradycji) i przesadnego nabo\u017ce\u0144stwa do empirii<\/em>, i dali si\u0119 omami\u0107 \u201efuzji\u201d ze Stronnictwem Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowym, b\u0119d\u0105cym zwyk\u0142\u0105 \u201eendeck\u0105 jaczejk\u0105\u201d w ruchu konserwatywnym. Nic dziwnego, \u017ce w tej sytuacji pustk\u0119 wype\u0142niaj\u0105 inicjatywy poronione z innego powodu, czyli organizacje g\u0142osz\u0105ce (i nawet \u201ekonfederuj\u0105ce si\u0119\u201d w tym zamiarze) szybk\u0105 \u201erestauracj\u0119\u201d, wszystko jedno jak i z byle kim, nawet przez na\u0142o\u017cenie korony demokracji.<\/p>\r\n

Taka jest jednak tajemnica dziej\u00f3w, \u017ce B\u00f3g nigdy nie zostawia w desperacji swoich wiernych, lecz zsy\u0142a im pomoc, aby mogli przetrwa\u0107 gorycz osamotnienia (\u201eW byciu reakcjonist\u0105 najtrudniej zaakceptowa\u0107 osamotnienie\u201d). Szeregi obro\u0144c\u00f3w Tradycji raz wzrastaj\u0105, raz rzedn\u0105, jedni przychodz\u0105, inni odchodz\u0105, szukaj\u0105c \u0142atwiejszych rozwi\u0105za\u0144 i p\u00f3l samorealizacji. Nikomu nie \u017cyczymy \u017ale, niech eskapi\u015bci uprawiaj\u0105 jak najlepiej swoje nowe poletka, my jednak radujemy si\u0119 zawsze, ilekro\u0107 pojawiaj\u0105 si\u0119 nowi, niezra\u017ceni pora\u017ckami starszych, gotowi i\u015b\u0107 po ciernistej drodze i walczy\u0107, zapa\u015bnicy. Nieraz odsiecz nadchodzi z nieoczekiwanej strony. Tak\u0105 niespodziank\u0105 by\u0142o pojawienie si\u0119 kilka lat temu portalu Konserwatywna Emigracja, kt\u00f3ry nast\u0119pnie przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w portal My\u015bl Konserwatywna. \u015aledzi\u0142em z zainteresowaniem ich pierwsze, a p\u00f3\u017aniej coraz dojrzalsze kroki, bywa\u0142o, \u017ce \u201epo ojcowsku\u201d krytykowa\u0142em (co chyba wysz\u0142o na dobre), nawi\u0105za\u0142em z nimi sam wsp\u00f3\u0142prac\u0119 publicystyczn\u0105. Od pocz\u0105tku wida\u0107 by\u0142o wyra\u017anie, \u017ce wybijaj\u0105cymi si\u0119 (cho\u0107 nie jedynymi) autorami portalu byli pp. Mariusz Matuszewski i Arkadiusz Jakubczyk (pierwszego z nich pozna\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej jako publicyst\u0119 pism krajowych, a potem jako autora monografii o Konstantym hr. Broel-Platerze). Dzi\u015b obaj ci autorzy zdecydowali si\u0119 opublikowa\u0107 wyb\u00f3r swoich tekst\u00f3w z My\u015bli Konserwatywnej w zwartym druku, zatytu\u0142owanym znacz\u0105co Dziedziniec Tradycji<\/em>.<\/p>\r\n

Decyzj\u0119 t\u0119 nale\u017cy uzna\u0107 za s\u0142uszn\u0105 i rad jestem, \u017ce mog\u0119 napisa\u0107 poni\u017csz\u0105 przedmow\u0119 do tego tomu. Panowie Jakubczyk i Matuszewski reprezentuj\u0105 \u201epolsko-rzymski\u201d konserwatyzm niez\u0142omny o marmurowej krystaliczno\u015bci, niek\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 okoliczno\u015bciom, nieid\u0105cy na \u017cadne kompromisy z Weltgeistem<\/em>. Dumnie przyjmuj\u0105 szlachetne i nienawistne \u015bwiatu miano reakcjonist\u00f3w. Penetruj\u0105 i udatnie popularyzuj\u0105 osi\u0105gni\u0119cia my\u015bli konserwatywnej w r\u00f3\u017cnych narodowych tradycjach, od \u015bwiata anglosaskiego po roma\u0144ski. R\u00f3wnocze\u015bnie potrafi\u0105 dokona\u0107 sprawiedliwego i wywa\u017conego os\u0105du tych polskich tradycji, kt\u00f3re – jak ob\u00f3z narodowy czy pi\u0142sudczykowsko-pa\u0144stwowy – per se<\/em> konserwatywne nie by\u0142y, ale odegra\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w XX-wiecznej polskiej historii, a konserwatyzm z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w musia\u0142 wchodzi\u0107 z nimi w koincydencje. Rozumiej\u0105, \u017ce monarchizm bez zakotwiczenia w Tradycji katolickiej i we wzorze \u0142adu, kt\u00f3ry odkry\u0142a filozofia polityczna, a w transcendencj\u0119 rzutowa\u0142a polityczna teologia, monarchizm bez legitymizmu – acz w naszej obecnej sytuacji mo\u017ce to by\u0107 na razie jedynie legitymizm celu <\/em>– musi zdegenerowa\u0107 si\u0119 w pust\u0105 form\u0119 bez duchowej tre\u015bci albo w symulakr, czyli symbol bez pierwowzoru (\u201eWsp\u00f3\u0142czesny monarchizm albo przyjmuje chrzest legitymizmu, albo staje si\u0119 jarmarczn\u0105 atrakcj\u0105, kt\u00f3rej nikt nie bierze powa\u017cnie\u201d). Rozpoznaj\u0105 wszystkie autentyczne warto\u015bci rodzimej, sarmackiej tradycji (\u201eSarmatyzm by\u0142 synonimem duszy polsko-rzymskiej\u201d; \u201eDw\u00f3r szlachecki i wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a to synteza polskiego etosu\u201d), ale te\u017c nie wahaj\u0105 si\u0119 wskaza\u0107 i napi\u0119tnowa\u0107 zgubnych jej wynaturze\u0144, a\u017c po nieszcz\u0119sne i nieroztropne liberum conspiro<\/em> postszlacheckich rewolucjonist\u00f3w XIX i XX wieku. Przede wszystkim jednak znamionuje ich ta cnota, o kt\u00f3r\u0105 tak trudno nawet konserwatystom, chocia\u017c zdawa\u0142oby si\u0119, \u017ce predestynuj\u0105 ich do tego sama metoda i styl konserwatywnego my\u015blenia, to znaczy patientia<\/em>, cnota cierpliwo\u015bci. Wiedz\u0105 i dowodz\u0105 tego po wielokro\u0107, \u017ce integralny konserwatysta nie mo\u017ce \u0142udzi\u0107 ani innych, ani siebie, \u0142atwym i szybkim zwyci\u0119stwem (\u201eJednym z g\u0142\u00f3wnych grzech\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego konserwatyzmu jest to, \u017ce nie potrafi czeka\u0107\u201d); \u017ce droga do urzeczywistnienia wzorca monarchii tradycyjnej b\u0119dzie bardzo d\u0142uga, trudna i wyboista, a z pewno\u015bci\u0105 przekraczaj\u0105ca horyzont pokole\u0144 \u017cyj\u0105cych obecnie (\u201eTragizm reakcyjnej odysei zawiera si\u0119 w tym, \u017ce do Itaki dotr\u0105 dopiero przysz\u0142e pokolenia\u201d); \u017ce nie ob\u0119dzie si\u0119 bez jakiej\u015b autentycznej Wielkiej Przemiany serc i umys\u0142\u00f3w. Dlatego ca\u0142kiem s\u0142usznie rol\u0119 i podobnie my\u015bl\u0105cych widz\u0105 jako podtrzymanie, przechowanie i przekazanie nast\u0119pnym pokoleniom \u017cagwi idei konserwatywnej i monarchistyczno-legitymistycznej (\u201eNasze zadanie to przekaza\u0107 sztafet\u0119. Reszt\u0119 zostawmy Bogu\u201d). S\u0105 \u015bwiadomymi katolikami, post\u0119puj\u0105 wi\u0119c zgodnie z nakazem, kt\u00f3ry da\u0142 nam Pan, aby nosi\u0107 \u201ew glinianych naczyniach\u201d (2 Kor 4,7) czcigodny i \u015bwi\u0119ty depozyt, ufaj\u0105c, \u017ce \u201etrzcina zgnieciona nie z\u0142amie si\u0119, a knot tl\u0105cy si\u0119 nie doga\u015bnie\u201d (Mt 12, 20).<\/p>\r\n

Zach\u0119cam Pa\u0144stwa z ca\u0142ym przekonaniem do si\u0119gni\u0119cia po ten metapolityczny itinerariusz konserwatyst\u00f3w bez trwogi.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

Przedmowa do: Arkadiusz Jakubczyk, Mariusz Matuszewski, Dziedziniec Tradycji. Publicystyka monarchistyczna z lat 2010 – 2017<\/em>, Wydawnictwo 3DOM, Cz\u0119stochowa 2018, ss. 5-9.<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Je\u017celi do Itaki wybierasz si\u0119 w podr\u00f3\u017c, niech b\u0119dzie to podr\u00f3\u017c d\u0142uga, pe\u0142na przyg\u00f3d i nauk. (Konstandinos Kawafis, Itaka, prze\u0142. Antoni Libera) Historia wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego monarchizmu i integralnego (tradycjonalistycznego) konserwatyzmu, kt\u00f3rej trzecia dekada dobiega w\u0142a\u015bnie ko\u0144ca, sk\u0142ania raczej do melancholii, ale jest pouczaj\u0105ca. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 pod sztandarem \u201ePro Fide Rege et Lege\u201d (z kt\u00f3rego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104277"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104277"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104277\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}