{"id":104260,"date":"2018-11-14T09:25:19","date_gmt":"2018-11-14T14:25:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=104260"},"modified":"2018-11-14T10:11:43","modified_gmt":"2018-11-14T15:11:43","slug":"kobieta-w-talmudzie-ks-prof-j-b-pranajtis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=104260","title":{"rendered":"Kobieta w Talmudzie – Ks. Prof. J. B. Pranajtis<\/em>"},"content":{"rendered":"

Aktualizacja: 2018-09-14 12:25 pm<\/small><\/p>\r\n

Ze study\u00f3w nad Talmudem.<\/h4>\r\n

(U\u0142amek z wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci.)<\/h4>\r\n

Kobieta w Talmudzie.<\/em><\/h4>\r\n

…O stworzeniu kobiety rabini niejednakowo nauczaj\u0105[1]. Jedni dowodz\u0105, \u017ce P. B\u00f3g pierwszego cz\u0142owieka stworzy\u0142 z dwiema twarzami: jedn\u0105 z przodu, drug\u0105 ze strony odwrotnej. P\u00f3\u017aniej rozerzn\u0105\u0142 go na dwie po\u0142owy i z jednej z nich stworzy\u0142 Ew\u0119. Drudzy za\u015b nauczaj\u0105, tak jak w Pi\u015bmie \u015bw., \u017ce Ewa stworzon\u0105 zosta\u0142a z \u017cebra Adamowego, przywodz\u0105c zarazem przyczyn\u0119, dla czego mianowicie z \u017cebra j\u0105 stworzy\u0142 P. B\u00f3g, nie za\u015b z innej cz\u0119\u015bci cia\u0142a.<\/p>\r\n

\u00abRozmy\u015bla\u0142 P. B\u00f3g, powiada R. Lewi, sk\u0105d stworzy\u0107 niewiast\u0119. Nie stworz\u0119 jej, m\u00f3wi\u0142 sam do siebie, z g\u0142owy, aby nie by\u0142a wynios\u0142\u0105; ani z oczu, aby wsz\u0119dzie nie zagl\u0105da\u0142a; ani z uszu, aby wszystkiemu si\u0119 nie przys\u0142uchiwa\u0142a; ani z ust, aby nie by\u0142a gadatliw\u0105; ani z serca, aby nie by\u0142a zazdro\u015bn\u0105; ani z r\u0119ki, aby nie by\u0142a z\u0142odziejk\u0105; ani z nogi, aby nie w\u0142\u00f3czy\u0142a si\u0119 wsz\u0119dzie; – ale stworz\u0119 j\u0105 z miejsca najbardziej skrytego u cz\u0142owieka, kt\u00f3re wtedy bywa przykryte, kiedy cz\u0142owiek ca\u0142y jest obna\u017cony. Dlatego te\u017c przy stworzeniu ka\u017cdego cz\u0142onka niewiasty powtarza\u0142 P. B\u00f3g: \u00abB\u0105d\u017a skromn\u0105, niewiasto; b\u0105d\u017a skromn\u0105, niewiasto\u00bb.<\/p>\r\n

Wedle innych, Ewa bynajmniej nie by\u0142a pierwsz\u0105 niewiast\u0105. Ju\u017c przed ni\u0105 stworzon\u0105 by\u0142a inna, jak to wyra\u017anie wida\u0107 z Pisma \u015bw.: naprz\u00f3d bowiem powiedziano jest: \u00abM\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119 stworzy\u0142 je\u00bb (Genez. I, 27); a p\u00f3\u017aniej dopiero (Gen. III, 21), m\u00f3wi si\u0119 o stworzeniu Ewy.<\/p>\r\n

Pierwsz\u0105 ow\u0105 niewiast\u0105 mia\u0142a by\u0107 Lilith, stworzona, tak jak i Adam, z ziemi. Z tego powodu, jak powiadaj\u0105, powsta\u0142a sprzeczka mi\u0119dzy nimi. Rozpocz\u0119\u0142a Lilith. \u00abJa nie chc\u0119 by\u0107 tobie podleg\u0142\u0105\u00bb, rzek\u0142a do Adama, dopominaj\u0105cego si\u0119 o swe prawa. \u00abAni ja nie b\u0119d\u0119 pod tob\u0105, odrzek\u0142 Adam, lecz nad tob\u0105: nad tob\u0105 b\u0119d\u0119 panowa\u0142, ty powinna\u015b by\u0107 podleg\u0142\u0105\u00bb. Na to Lilith: \u00abOboje\u015bmy r\u00f3wni, oboje\u015bmy z ziemi stworzeni\u00bb.<\/p>\r\n

Gdy takie sprzeczki powtarza\u0142y si\u0119 ci\u0105gle, Lilith, nie przwiduj\u0105c nic dobrego ze wsp\u00f3lnego po\u017cycia z Adamem, wym\u00f3wi\u0142a Najwy\u017csze Imi\u0119 Bo\u017ce IHVH (kt\u00f3rego \u017cydzi nie wymawiaj\u0105) i unios\u0142a si\u0119 w powietrze.<\/p>\r\n

\u00abPanie wszechrzeczy, rzek\u0142 osierocony Adam, \u017cona, kt\u00f3r\u0105\u015b mi da\u0142, uciek\u0142a odemnie\u00bb.<\/p>\r\n

Wtedy P. B\u00f3g pos\u0142a\u0142 w pogo\u0144 za Lilith trzech anio\u0142\u00f3w: Senoi, Sansenoi i Samangeloph, m\u00f3wi\u0107 do nich: \u00abje\u017celi zgodzi si\u0119 powr\u00f3ci\u0107, dobrze; je\u017celi za\u015b nie, to za kar\u0119 codziennie po 100 z jej dzieci umiera\u0107 b\u0119dzie\u00bb.<\/p>\r\n

Dop\u0119dzili j\u0105 nad morzem Czerwonem, nad tem samem miejscem, gdzie p\u00f3\u017aniej utopieni zostali Egipcyanie. Wielce ono by\u0142o wzburzone wtenczas. Kiedy jednak objawili Lilicie wol\u0119 Bo\u017c\u0105, wr\u0119cz odpowiedzia\u0142a, \u017ce g\u0142osu Bo\u017cego nie us\u0142ucha, ani do m\u0119\u017ca nie wr\u00f3ci. \u00abJe\u017celi z nami nie wr\u00f3cisz, zagrozili anio\u0142owie, to my ciebie w morzu utopimy\u00bb. Zl\u0119k\u0142a si\u0119 Lilith i zacz\u0119\u0142a b\u0142aga\u0107, aby j\u0105 pu\u015bcili na wolno\u015b\u0107. \u00abja na to stworzona jestem, t\u0142\u00f3maczy\u0142a, abym zabija\u0142a nowonarodzone dzieci: p\u0142ci m\u0119skiej w ci\u0105gu pierwszych dni 8, \u017ce\u0144skiej za\u015b – w ci\u0105gu dni 20\u00bb. Nie zwa\u017caj\u0105c jednak na to, anio\u0142owie gwa\u0142tem j\u0105 porwali i wr\u00f3cili Adamowi. Ta za\u015b w gniewie zaprzysi\u0119g\u0142a zemst\u0119 niemowl\u0119tom.<\/p>\r\n

Z tego powodu i dot\u0105d \u017cydzi zawieszaj\u0105 na szyi swych dzieci kawa\u0142ki pergaminu z wypisanymi imionami trzech powy\u017cej wymienionych anio\u0142\u00f3w, w celu uchronienia ich od z\u0142ej Lilith. St\u0105d te\u017c i w pokoju po\u0142o\u017cnicy wypisuj\u0105 na \u015bcianach i drzwiach s\u0142owa hebrajskie: adam chawah chutz lilith<\/em>, t.j.: Adam, Ewa, precz Lilith.<\/p>\r\n

Lilith, oddzielona od Adama, sta\u0142a si\u0119 rodzicielk\u0105 dyab\u0142\u00f3w. Rabini dowodz\u0105, \u017ce ona dot\u0105d sieje niezgody i wa\u015bnie nawet w niebie, obwinia ludzi z wielkim wrzaskiem i t. p. Przestaje ona ci\u0105gle w towarzystwie 480 duch\u00f3w przekl\u0119tych i krzyczy nieustannie.<\/p>\r\n

Jeszcze o dw\u00f3ch rodzicielkach szatan\u00f3w wspomina talmud, z kt\u00f3rych jedna wychodzi nocami z czwartku na pi\u0105tek i z soboty na niedziel\u0119 z 180000 czart\u00f3w wielce szkodliwych; druga za\u015b ta\u0144czy bezustannie, a za ni\u0105 si\u0119 ci\u0105ga nieodst\u0119pnie 479 z\u0142ych duch\u00f3w.<\/p>\r\n

Ewa tak\u017ce nie przynios\u0142a po\u017c\u0105danego szcz\u0119\u015bcia Adamowi; ona mu by\u0142a \u017ar\u00f3d\u0142em nawet daleko wi\u0119kszych nieszcz\u0119\u015b\u0107. Naprz\u00f3d zjawi\u0142a si\u0119 ona na \u015bwiecie w towarzystwie szatana. Rabini nauczaj\u0105, \u017ce dop\u00f3ki nie by\u0142o kobiety, dop\u00f3ty nie by\u0142o na \u015bwiecie i dyab\u0142a. Niezbity tego dow\u00f3d kabali\u015bci znajduj\u0105 w Pi\u015bmie \u015bw. w ksi\u0119dze Rodzaju III, 21, gdzie Moj\u017cesz, m\u00f3wi\u0105c o stworzeniu niewiasty, po raz pierwszy u\u017cy\u0142 litery sin<\/em> (w s\u0142owie basar<\/em>), przez kt\u00f3r\u0105 pisze si\u0119 Satan<\/em>. Z szatanem potem wda\u0142a si\u0119 w rozmow\u0119, i… koniec wiadomy. Widz\u0105c si\u0119 oszukan\u0105 przez w\u0119\u017ca, chcia\u0142a mie\u0107 koniecznie za towarzysza w nieszcz\u0119\u015bciu i m\u0119\u017ca. \u00abWzi\u0119\u0142a, tedy, z drzewa i da\u0142a Adamowi\u00bb. Ale jak da\u0142a? Ga\u0142\u0119zi\u0105 oderwan\u0105 z drzewa da\u0142a<\/em>, t. j. bij\u0105c zmusi\u0142a go do zjedzenia owocu! \u00abMajjn Wwajb hot mir gegeben fun den Ho\u0142c, – ob\u0142a\u015bnia komentarz do Genez. III, 12 – Zi\u2019 hot mi\u2019kh e\u2019rszt gesz\u0142ogen mit den Ho\u0142c, wwajjl \u2018ikh nit hob gww\u00f6lt essen, biz \u2018ikh hob gemuzt fo\u0142gen, un hob gegessen\u00bb.<\/p>\r\n

Nietylko Adamowi, lecz i wszystkim zwierz\u0119tom, wedle nauki rabin\u00f3w, da\u0142a Ewa z owocu zakazanego. Jeden tylko m\u0105dry ptak si\u0119 znalaz\u0142, Feniks, kt\u00f3ry nie skosztowa\u0142 z tego owocu i dla tego on nigdy nie umiera.<\/p>\r\n

Tak\u0105 wi\u0119c pomoc\u0105 okaza\u0142a si\u0119 pierwsza kobieta pierwszemu cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry jej z takiem upragnieniem wygl\u0105da\u0142. Sam nawet P. B\u00f3g w p\u00f3\u017aniejszym czasie po\u017ca\u0142owa\u0142, \u017ce stworzy\u0142 niewiast\u0119. \u00abNie stworzy\u0142em jej, tak mia\u0142 si\u0119 uskar\u017ca\u0107, z g\u0142owy, a jednak jest wynios\u0142\u0105: \u00abchodz\u0105 wyci\u0105gn\u0105wszy szyje\u00bb (Iz. III, 16); nie z oczu, a jednak \u00abpomrugaj\u0105c oczyma chodz\u0105\u00bb (tam\u017ce); nie z uszu, a jednak \u00abSara s\u0142ucha\u0142a za drzwiami namiotu swego\u00bb (Gen. III, 10); nie z serca, a jednak \u00abRachel zajrza\u0142a siostrze swojej\u00bb (Gen. XXX, 1); nie z r\u0119ki, a jednak \u00abRachel ukrad\u0142a ba\u0142wany ojca swego\u00bb (Gen. XXXI, 19); nie z nogi, a jednak \u00abwysz\u0142a Dina\u00bb (Gen. XXXIV, 1); nie z ust, a jednak \u00abm\u00f3wi\u0142a Marya\u00bb (Num. XII.1).<\/p>\r\n

Je\u017celi tak\u0105 jest kobieta w ustach samego Boga, to nic dziwnego, \u017ce i epitety, jakich u\u017cywaj\u0105, m\u00f3wi\u0105c o niej, rabini, nie s\u0105 pochlebne. Wedle ich nauki kobiety na og\u00f3\u0142 s\u0105 to istoty ciekawe, leniwe, zazdro\u015bne, niewdzi\u0119czne jak ziemia i dusza, niezdolne go chowania sekretu jak dzieci i waryaci; pijaczki, swarliwe, plotkarki, dziewi\u0119\u0107 razy gadatliwsze od m\u0119\u017cczyzn, daleko bardziej zawzi\u0119te i uparte. \u00abDlaczego \u0142atwiej mo\u017cna przekona\u0107 i przeb\u0142aga\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0119 ni\u017c niewiast\u0119\u00bb, pyta Talmud i tu\u017c odpowiada: \u00abdlatego, \u017ce m\u0119\u017cczyzna (Adam) stworzony jest z ziemi, kt\u00f3ra mi\u0119knie cho\u0107by od jednej kropli wody; Ewa za\u015b stworzona z ko\u015bci, kt\u00f3ra cz\u0119sto i d\u0142ugo trzymana w wodzie, nie mi\u0119knie\u00bb.<\/p>\r\n

Dalej uwa\u017caj\u0105 p\u0142e\u0107 pi\u0119kn\u0105 za niezdoln\u0105 \u015bwiadczy\u0107 w s\u0105dzie, a to dlatego, \u017ce \u00abSara sk\u0142ama\u0142a\u00bb (Gen. XVIII, 15). Sara bowiem mia\u0142a by\u0107 tak pi\u0119kn\u0105, jakiej \u015bwiat nigdy nie widzia\u0142 i nie ujrzy.<\/p>\r\n

I o m\u0105dro\u015bci kobiet rabinie nie zbyt wielkiego s\u0105 wyobra\u017cenia. Talmud kr\u00f3tko powiada, \u017ce \u00abrozum u kobiet niewielki\u00bb.<\/p>\r\n

By\u0142y jednak w Izraelu i rozumne niewiasty. O takiej np. Berurii nawet Talmud zamilcze\u0107 nie m\u00f3g\u0142, aby jej imienia nie przekaza\u0107 potomno\u015bci. Ale bo te\u017c i umia\u0142a ona odcina\u0107 si\u0119 zagabuj\u0105cym j\u0105 w kwestyach uczonych. Pyta j\u0105 raz jaki\u015b niedowiarek, co mog\u0105 znaczy\u0107 s\u0142owa Izajasza LIV, 1: \u00ab\u015bpiewaj chwa\u0142\u0119 niep\u0142odna, kt\u00f3ra\u015b nie rodzi\u0142a\u00bb. Czy dlatego, \u017ce niep\u0142odn\u0105 jest, ma \u015bpiewa\u0107? Na co ona: \u00abG\u0142upcze, patrz, co w tym samym wierszu napisano: \u00abbo wi\u0119cej syn\u00f3w opuszczonej, ni\u017ali tej, kt\u00f3ra ma m\u0119\u017ca, powiada Pan\u00bb. Lecz je\u017celi chcesz napewno wiedzie\u0107, co znacz\u0105 s\u0142owa \u00ab\u015bpiewaj niep\u0142odna, kt\u00f3ra\u015b nie rodzi\u0142a\u00bb, to wiedz, \u017ce Synagoga, kt\u00f3ra tu przyr\u00f3wnana jest do niewiasty niep\u0142odnej, chwali Boga, \u017ce nie zrodzi\u0142a piek\u0142u syn\u00f3w, podobnych tobie\u00bb.<\/p>\r\n

Czy by\u0142o wi\u0119cej takich Berurii, Talmud o tem milczy. Mo\u017ceby niejedna taka m\u0105dra niewiasta powsta\u0142a w Izraelu, gdyby wszyscy ojcowie i m\u0119\u017cowie tego narodu byli podobnymi do ojca Berurii R. Chananiasza i m\u0119\u017ca jej R. Meira, kt\u00f3rzy nic nie mieli przeciwko temu, \u017ce si\u0119 uczy\u0142a. Talmud powiada, \u017ce nawet w niepogodny dzie\u0144 przychodzi\u0142o do niej 300 nauczycieli, z kt\u00f3rych ka\u017cdy tylko po jednej sentencyi powinien by\u0142 powiedzie\u0107. Musia\u0142o by\u0107 bardzo gwarno w domu takiej c\u00f3rki, p\u00f3\u017aniej takiej \u017cony. Musia\u0142o te\u017c to nie wszystkim si\u0119 podoba\u0107, skoro nawet wnie\u015bli do prawa, \u017ce nauka dla kobiet jest wcale niepotrzebn\u0105. \u00abDo\u015b\u0107 kobiecie umie\u0107, jak szyj\u0119 ozdabia\u0107\u00bb, powiada R. Eliezer.<\/p>\r\n

Nawet modlitwy kobiet uwa\u017cane s\u0105 za nic warte. \u00abKobiety modl\u0105ce sie \u015bwiat pustosz\u0105\u00bb, powiada Talmud. Mo\u017ce ich milion si\u0119 zebra\u0107 na modlitw\u0119, mniej b\u0119d\u0105 znaczy\u0142y od jednego trzynastoletniego ch\u0142opca. Niemasz nawet miejsca dla nich Synagodze, jeno w galeryach bocznych.<\/p>\r\n

W ko\u0144cu Talmud uwa\u017ca kobiet\u0119 za… trudno nawet wypowiedzie\u0107, za zgnilizn\u0119, kt\u00f3r\u0105 ci\u0105gle trzeba skrapia\u0107 pachnid\u0142ami. \u00abDlaczego, odpowiadaj\u0105, \u017ce m\u0119\u017cczyzna stworzony jest z ziemi, kt\u00f3ra nie gnije, a niewiasta z ko\u015bci, kt\u00f3ra gnije…\u00bb.<\/p>\r\n

Skoro wedle nauki rabin\u00f3w kobieta jest tak\u0105 lichot\u0105, nikt si\u0119 dziwi\u0107 nie b\u0119dzie, \u017ce ci nakazuj\u0105 synom Izraela trzyma\u0107 si\u0119 od p\u0142ci pi\u0119knej jak najdalej. Towarzystwo kobiet nigdy nie mo\u017ce wyj\u015b\u0107 cz\u0142owiekowi na po\u017cytek. \u00abKobieta jak palma i pies, nie mo\u017ce si\u0119 znajdowa\u0107 w po\u015brodku dw\u00f3ch innych przedmiot\u00f3w (m\u0119\u017cczyzn), ani w po\u015brodku dw\u00f3ch kobiet – kto\u015b trzeci\u00bb bezkarnie. \u00abMi\u0119dzy dwiema niewiastami dyabe\u0142 zawsze si\u0119 znajdzie\u00bb.<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c niewolno patrze\u0107 na kobiet\u0119, bo z tego nic dobrego wyj\u015b\u0107 nie mo\u017ce. \u00abKto wlepia wzrok w niewiast\u0119, powiada Talmud, wko\u0144cu wpada w grzech. Kto si\u0119 przygl\u0105da pi\u0119tom niewiasty, b\u0119dzie mia\u0142 dzieci wyrodne\u00bb.<\/p>\r\n

Niewolno przys\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 jej g\u0142osowi, bo jest nieprzyjemny, \u00abskrzecz\u0105cy\u00bb. St\u0105d te\u017c naturalnym porz\u0105dkiem wynika, \u017ce rabinie nie s\u0105 wielbicielami i \u015bpiewu kobiecego. \u00abR. J\u00f3zef mniema, \u017ce nieprzystojn\u0105 jest rzecz\u0105, aby niewiasty podchwytywa\u0142y \u015bpiew, rozpocz\u0119ty przez m\u0119\u017cczyzn. Je\u017celi za\u015b niewiasty rozpoczynaj\u0105 \u015bpiew, a m\u0119\u017cczy\u017ani podchwytuj\u0105, to jakby\u015b ogie\u0144 pod\u0142o\u017cy\u0142 pod suchy pa\u017adzior\u00bb.<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Wreszcie niewolno wdawa\u0107 si\u0119 w d\u0142ugie gaw\u0119dy z niewiast\u0105. \u00abKiedy m\u0119\u017cczyzna rozmawia z kobiet\u0105, sam krzywd\u0119 ponosi: albowiem najprz\u00f3d zaniedbuje Tor\u0119, a p\u00f3\u017aniej idzie do piek\u0142a\u00bb. Na ulicy nawet z w\u0142asn\u0105 \u017con\u0105 rozmawia\u0107 uwa\u017ca si\u0119 za rzecz niew\u0142a\u015bciw\u0105. R. Samuel dowodzi,\u017ce z kobiet\u0105 nawet wita\u0107 si\u0119 nie wypada.<\/p>\r\n

Ktoby jednak s\u0105dzi\u0142, \u017ce kobieta tylko z ujemnej strony jest przedstawion\u0105 w Talmudzie, \u017ce nic dodatniego tam o niej si\u0119 nie powiada, myli\u0142by si\u0119 bardzo. Talmud niekiedy i pochwa\u0142 nie \u017ca\u0142uje dla kobiet. Powiada nawet, \u017ce \u00abp\u00f3ki nie by\u0142o kobiety na ziemi, dop\u00f3ty nie by\u0142o i dobra\u00bb. Najwyra\u017aniej o tem m\u00f3wi si\u0119 w Genez. rozdz. I, gdzie przedtem, nim stworzona by\u0142a niewiasta napisano: \u00abNie dobrze by\u0107 cz\u0142owiekowi samemu\u00bb; po jej za\u015b stworzeniu powiedziano: \u00abI widzia\u0142 B\u00f3g wszystkie rzeczy, \u017ce by\u0142y bardzo dobre\u00bb. Czasami ona tam nazywa si\u0119 \u00abos\u0142od\u0105 \u017cycia\u00bb, \u00abpociech\u0105 \u017cycia\u00bb, \u00abjedynem szcz\u0119\u015bciem na ziemi\u00bb. Sam nawet m\u0119\u017cczyzna bez kobiety, to jakby nie cz\u0142owiek, albowiem w Pi\u015bmie \u015bw. powiedziano: \u00abM\u0119\u017cczyzn\u0119 i bia\u0142og\u0142ow\u0119 stworzy\u0142 je\u00bb.<\/p>\r\n

\u00abPi\u0119ciu rzeczy brak cz\u0142owiekowi, niemaj\u0105cemu \u017cony: 1) Brak b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa wedle tego, co napisano: \u00abI b\u0142ogos\u0142awi\u0142 im B\u00f3g\u00bb (Gen. I, 22). Nie m\u00f3wi Pismo jemu<\/em>, lecz im<\/em> (pob\u0142ogos\u0142awi\u0142). 2) Brak \u017cycia (jakby zupe\u0142nie nie jej \u017cy\u0142) wedle tego, co powiedziano jest: \u00abWesel si\u0119 z \u017con\u0105 m\u0142odo\u015bci twojej\u00bb (Prov. V. 18). 4) Brak pomocy: \u00abUczy\u0144my mu pomoc\u00bb (Gen. II, 18). 5) Brak dobra: \u00abKto znalaz\u0142 \u017con\u0119 dobr\u0105, znalaz\u0142 rzecz dobr\u0105\u00bb (Prov. XVIII, 22).<\/p>\r\n

Takie pochwa\u0142y daje Talmud kobiecie, o ile jest potrzebn\u0105 m\u0119\u017cowi \u017con\u0105. Dla niej za\u015b samej nie znajduje nic pocieszaj\u0105cego. Cel jedyny istnienia na \u015bwiecie – przypodoba\u0107 si\u0119 m\u0119\u017cowi. Tylko o to usilnie staraj\u0105c si\u0119, mo\u017ce by\u0107 pobo\u017cn\u0105 i cnotliw\u0105 niewiast\u0105, za co P. B\u00f3g wynagradza j\u0105, obdarzaj\u0105c dobremi i pobo\u017cnemi dzie\u0107mi, – nic wi\u0119cej. Wychodz\u0105c za m\u0105\u017c, kobieta, wedle Talmudu, ca\u0142kiem zaprzedaje si\u0119 w niewol\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 zno\u015bniejsz\u0105 jedynie dzi\u0119ki zno\u015bniejszemu charakterowi ma\u0142\u017conka. Nieszcz\u0119\u015bliwa ta kobieta, kt\u00f3rej m\u0105\u017c jest z\u0142y cz\u0142owiek! Prawo talmudyczne nie ujmuje si\u0119 za ni\u0105. \u00abC\u00f3rko moja, rzek\u0142 pewien rabin \u017conie, skar\u017c\u0105cej si\u0119 na m\u0119\u017ca, \u017ce z ni\u0105 si\u0119 obchodzi nienaturalnie, – ja w tem nic nie mog\u0119 poradzi\u0107; prawo was zaprzeda\u0142o\u00bb. A to prawo tak g\u0142osi: \u00abM\u0119\u017cczyzna mo\u017ce czyni\u0107 ze swoj\u0105 \u017con\u0105, jak z mi\u0119sem pochodz\u0105cem z rze\u017ani, kt\u00f3re mo\u017ce je\u015b\u0107 albo solone, albo pieczone, albo parzone, albo w wodzie gotowane; lub jak z ryb\u0105 pojman\u0105\u00bb.<\/p>\r\n

Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 przyjemno\u015bci po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego w parze \u017cydowskiej, gdzie ma\u0142\u017conek jest wiernym zachowawc\u0105 wszystkich przepis\u00f3w talmudycznych. A nie brak ich i wzgl\u0119dem ma\u0142\u017conek.<\/p>\r\n

Zabrania si\u0119 \u017conie wdawa\u0107 si\u0119 z w rozmow\u0119 z pierwszym lepszym m\u0119\u017cczyzn\u0105, \u017cartowa\u0107 z cudzym m\u0119\u017cem, u\u017cywa\u0107 sposobu m\u00f3wienia m\u0119\u017cczyzn i wog\u00f3le czyni\u0107 cokolwiek takiego, coby mog\u0142o j\u0105 w z\u0142ym \u015bwietle wystawi\u0107 przed m\u0119\u017cem.<\/p>\r\n

M\u0119\u017com za\u015b radzi si\u0119 dobrze czuwa\u0107 na swojemi po\u0142owicami: nie pozwala\u0107 im pr\u00f3\u017cnowa\u0107, bo pr\u00f3\u017cnowanie  doprowadza do waryacyi; i w niczem nie dawa\u0107 im woli. Cho\u0107by \u017cona zechcia\u0142a takiej bagatelki, jak sprzeda\u0107 sw\u0105 w\u0142asn\u0105 c\u00f3rk\u0119, nie mo\u017ce; to jest przywilej wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cowski. Przede wszystkkiem Talmud nie ka\u017ce wierzy\u0107 w jej uczciwo\u015b\u0107. \u00abM\u0119\u017cczyzna niech zawsze czujny b\u0119dzie na ob\u0142ud\u0119 \u017cony swojej; kiedy bowiem leje \u0142zy, najbli\u017csz\u0105 jest zdrady\u00bb. A niech jeszcze padnie podejrzenie mniej wi\u0119cej uzasadnione, zn\u0119caniu si\u0119 ko\u0144ca nie b\u0119dzie. Ca\u0142y traktat \u00abSota\u00bb rozprawia o tem, jak do\u015bwiadcza\u0107 \u017con\u0119, podejrzan\u0105 o cudzo\u0142\u00f3stwo<\/p>\r\n

Nawet kiedy owdowieje \u017cyd\u00f3wka, nie jest woln\u0105, i nie mo\u017ce, za kogo chce, wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, je\u017celi nie zosta\u0142o dzieci, i je\u017celi jest nie\u017conaty brat m\u0119\u017ca (Ibbum<\/em>), dop\u00f3ki ten si\u0119 nie zgodzi na to (gdy\u017c on ma prawo i obowi\u0105zek po\u015blubi\u0107 bezdzietn\u0105 bratow\u0105), i nie zostanie dope\u0142niony obrz\u0105dek zwany \u00abchalic\u0105<\/em>\u00bb (zdj\u0119cie trzewika).<\/p>\r\n

O nader przykrych i upokarzaj\u0105cych oczyszczeniach rytualnych, jak i wog\u00f3le o wielu rzeczach, tycz\u0105cych si\u0119 kobiety talmudycznej, wola\u0142em przemilcze\u0107.<\/p>\r\n

Wobec tego wszystkiego \u0142atwo zrozumie ka\u017cdy nieopisan\u0105 rado\u015b\u0107 \u017cyd\u00f3w, kiedy si\u0119 im syn urodzi, i znowu wielkie zmartwienie przy narodzeniu c\u00f3rki. \u00abB\u0142ogos\u0142awiony ten, kt\u00f3rego dzieci s\u0105 synowie, biada temu, kt\u00f3rego dzieci s\u0105 c\u00f3rki\u00bb.<\/p>\r\n

\u017byd-talmudysta powinien dzi\u0119kowa\u0107 Bogu nieustannie za to wielkie dobrodziejstwo, \u017ce jest m\u0119\u017cczyzn\u0105.<\/p>\r\n

\u00abB\u0142ogos\u0142awiony\u015b Ty Bo\u017ce, Kr\u00f3lu Wszech\u015bwiata, \u017ce\u015b mi\u0119 nie stworzy\u0142 ani kamieniem, ani ro\u015blin\u0105, ani zwierz\u0119ciem, ani niewiast\u0105\u00bb.<\/p>\r\n

X.  J. B. Pranajtis<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Profesor Akademii Duchownej<\/p>\r\n

Petersburg [1894]<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

[Przypisy:]<\/strong><\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Ze wzgl\u0119du na charakter wydawnictwa niniejszego, nie przywodz\u0119 ani cytat, ani tekst\u00f3w oryginalnych.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

     <\/p>\r\n

    Wy\u017cej przedstawione stanowi rozdzia\u0142 p. t. \u00abZe study\u00f3w nad Talmudem (U\u0142amek z wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci.) Kobieta w Talmudzie\u00bb z Ksi\u0119gi Zbiorowej wydanej na rzecz R.-K. Towarzystwa Dobroczynno\u015bci \u201eCharitas\u201d przy Ko\u015bciele \u015aw. Katarzyny w Petersburgu.<\/p>\r\n

    Petersburg. Drukarnia S. Kornatowskiego. Ma\u0142a Morska 9. 1894<\/p>\r\n

     <\/p>\r\n

    Opracowanie cyfrowe: BIBU\u0141A-pismo niezale\u017cne <\/em>– www.bibula.com<\/strong><\/p>\r\n

     <\/h4>\r\n
    \r\n

     <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Aktualizacja: 2018-09-14 12:25 pm Ze study\u00f3w nad Talmudem. (U\u0142amek z wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci.) Kobieta w Talmudzie. …O stworzeniu kobiety rabini niejednakowo nauczaj\u0105[1]. Jedni dowodz\u0105, \u017ce P. B\u00f3g pierwszego cz\u0142owieka stworzy\u0142 z dwiema twarzami: jedn\u0105 z przodu, drug\u0105 ze strony odwrotnej. P\u00f3\u017aniej rozerzn\u0105\u0142 go na dwie po\u0142owy i z jednej z nich stworzy\u0142 Ew\u0119. Drudzy za\u015b nauczaj\u0105, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,123],"tags":[18,85],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104260"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104260\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}