{"id":10416,"date":"2009-06-16T21:31:38","date_gmt":"2009-06-17T02:31:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=10416"},"modified":"2009-06-16T21:40:30","modified_gmt":"2009-06-17T02:40:30","slug":"po-ktorej-stronie-barykady-%e2%80%93-recenzja-z-filmu-%e2%80%9egeneral-nil%e2%80%9d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=10416","title":{"rendered":"Po kt\u00f3rej stronie barykady? \u2013 recenzja z filmu \u201eGenera\u0142 Nil”"},"content":{"rendered":"

Wr\u00f3ci\u0142em z drugiego obejrzenia filmu Ryszarda Bugajskiego \u201eGenera\u0142 Nil\u201d. To wa\u017cny film. Nie dlatego, \u017ce bezb\u0142\u0119dny. Takim jest w swej cz\u0119\u015bci martyrologicznej a wi\u0119c od drugiego aresztowania genera\u0142a. Poza scen\u0105 ostatniego widzenia z rodzin\u0105, kt\u00f3ra ca\u0142kowicie rozmija si\u0119 z prawd\u0105, a kt\u00f3ra by\u0142a o wiele bardziej dramatyczna. Rozmija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z polskim etosem narodowym. Ale do tej sceny jeszcze wr\u00f3c\u0119.<\/p>\r\n\r\n

\"\"Pisz\u0119 o tym filmie z prawdziwej, wewn\u0119trznej potrzeby. Czarna legenda o mojej osobie, wytworzona m\u00f3wi\u0105c w skr\u00f3cie, przez opini\u0119 michnikoidaln\u0105, doktrynalnie korowsk\u0105, opowiada o moim ataku na kolaudacji na s\u0142awetny film Bugajskiego \u201ePrzes\u0142uchanie\u201d. Opinia ta nie bierze w og\u00f3le pod uwag\u0119, \u017ce na kolaudacji mo\u017cna i ma si\u0119 obowi\u0105zek wypowiada\u0107 wg w\u0142asnego sumienia, autentycznych pogl\u0105d\u00f3w i w\u0142asnego gustu.<\/p>\r\n\r\n

Kr\u00f3tko o \u201ePrzes\u0142uchaniu\u201d<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ludzie wychowani w stalinowskim s\u0142u\u017calstwie \u0142atwo przypisuj\u0105 w\u0142asne cechy swoim przeciwnikom. A mnie si\u0119 \u201ePrzes\u0142uchanie\u201d naprawd\u0119 nie podoba\u0142o i nie podoba. I nie dlatego, i\u017c chcia\u0142em uderzy\u0107 w \u201eodwa\u017cny\u201d film o UB, ale dlatego, \u017ce poza scenami tortur, kt\u00f3rych ukazanie nie by\u0142o ju\u017c tak\u0105 w tym czasie odwag\u0105, tylko dlatego, \u017ce poza kokieteri\u0105 widowni, uprawian\u0105 za pomoc\u0105 obrazu tortur, by\u0142 to film z gruntu fa\u0142szywy. W dodatku, na t\u0119 kolaudacj\u0119 Bugajski przyszed\u0142 ze swym g\u0142\u00f3wnym konsultantem, prof. Mari\u0105 Turlejsk\u0105, stalinowsk\u0105 fa\u0142szerk\u0105 historii Polski!<\/p>\r\n\r\n

Posiadam jej list do ministra kultury protestuj\u0105cy przeciw powstaniu \u201eHubala\u201d \u201eA po co nam ta apoteoza dwork\u00f3w, plebanii, wojskowego drylu, kultu przedwojennego munduru\u201d\u2026 I ona swym \u201eautorytetem\u201d za\u015bwiadcza\u0142a na kolaudacji prawdziwo\u015b\u0107 filmu \u201ePrzes\u0142uchanie\u201d. Potem jeszcze dowiedzia\u0142em si\u0119 z radia, i\u017c prototypem bohaterki filmu, granej \u00a0przez Krystyn\u0119 Jand\u0119, by\u0142a \u017cyj\u0105ca jeszcze wtedy \u017cydowska komunistka. A wi\u0119c taki by\u0142 prototyp akowskiej bohaterki filmu! Kiedy wi\u0119c zaatakowa\u0142em ten film, i\u017c wypacza on obraz pokolenia dziewcz\u0105t akowskich, ukazuj\u0105c \u0142\u0105czniczk\u0119 AK jako pijaczk\u0119 i zdemoralizowan\u0105, bardzo \u0142atwo oddaj\u0105c\u0105 si\u0119 wszystkim napotkanym m\u0119\u017cczyznom, a wi\u0119c \u0142ami\u0105c\u0105 akowsko-harcerski rodow\u00f3d \u00a0postaw akowskiego pokolenia, pani Turlejska powo\u0142a\u0142a si\u0119 na swoj\u0105 znajom\u0105, jako na dow\u00f3d, i\u017c obraz tej postaci w filmie jest prawdziwy. Nie wspominam o nonsensie romansu wi\u0119\u017aniarki z oficerem \u015bledczym spe\u0142nionym na terenie aresztu. Czy\u017cby pani Turlejska ostatnio wskazana przez IPN jako TW, nic nie wiedzia\u0142a o departamencie ds. \u015bledzenia w\u0142asnych kadr w ministerstwie UB?<\/p>\r\n\r\n

Czu\u0142em w tym filmie niemal ka\u017cdym kadrem, i\u017c jest to film rozmijaj\u0105cy si\u0119 ze zrozumieniem narodowego etosu, prawd\u0105 charakter\u00f3w, ukszta\u0142towanych przedwojennym wychowaniem a raczej powsta\u0142 pod patronatem ich by\u0142ych prze\u015bladowc\u00f3w, dla \u00a0dalszego zohydzenia Polski narodowo katolickiej, kt\u00f3rej tak bardzo obawiaj\u0105 si\u0119 do dzisiaj elementy mi\u0119dzynarodowe. W moim przekonaniu z czasu kolaudacji utwierdzi\u0142a mnie niedawna emisja \u201ePrzes\u0142uchania\u201d w TV, kt\u00f3ra jeszcze bardziej utwierdzi\u0142a mnie w os\u0105dzie \u00a0o fa\u0142szywo\u015bci tego filmu, oraz opinia Pani Marii Fieldorf-Czarskiej, c\u00f3rki genera\u0142a \u201eNila\u201d, kt\u00f3rej odbi\u00f3r ca\u0142kowicie pokrywa si\u0119 z moim.<\/p>\r\n\r\n

Nie widzia\u0142em teatru Bugajskiego o rotmistrzu Pileckim. Ale sam fakt podj\u0119cia tego tematu \u015bwiadczy, \u017ce re\u017cyser przechodzi na drug\u0105 stron\u0119. Film \u201egenera\u0142 Nil\u201d jest jego nast\u0119pnym krokiem po stronie ofiar a nie kat\u00f3w stalinizmu. Dlatego zacz\u0105\u0142em od konstatacji, i\u017c jest filmem wa\u017cnym. Nie tylko dla nas odbiorc\u00f3w, ale i samego re\u017cysera. Jego dalszej drogi tw\u00f3rczej. A nigdy nie odmawia\u0142em mu re\u017cyserskiej sprawno\u015bci. M\u00f3j sp\u00f3r z jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 by\u0142 sporem ideowym.<\/p>\r\n\r\n

Gdzie widz\u0119 p\u0119kniecie filmu \u201eGenera\u0142 \u201eNil\u201d? <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Najpierw w ca\u0142kowicie nie umotywowanym szatkowaniu czasu na pocz\u0105tku filmu. Autorzy scenariusza zdecydowali si\u0119 na rozpocz\u0119cie filmu o generale Fieldorfie od powrotu z wyw\u00f3zki, na kt\u00f3r\u0105 trafi\u0142 przypadkowo i przebywa\u0142 na niej nierozpoznany. A wi\u0119c wraca cywil, nie bohater podziemia. Moim zdaniem, bardziej umotywowany i pog\u0142\u0119biaj\u0105cy posta\u0107 bohatera by\u0142by jego powr\u00f3t z Londynu, do kt\u00f3rego polityki genera\u0142 Fieldorf wr\u00f3ci\u0142 rozczarowany. To motywowa\u0142o by jego pr\u00f3b\u0119 znalezienia miejsca w tu\u017c powojennej rzeczywisto\u015bci, co poci\u0105gn\u0119\u0142oby za sob\u0105 g\u0142\u00f3wny dramat tej postaci. Sceny powrotu z zes\u0142ania oraz dalsze, powrotu do domu, rodziny i normalno\u015bci, \u00a0z 1947 roku, s\u0105 kilkakrotnie przebijane dowodzonym przez \u201eNila\u201d zamachem na kata Gestapo, Kutscher\u0119, z 1944 roku.<\/p>\r\n\r\n

Te przej\u015bcia w czasie nie s\u0105 ani akcyjnie, ani introspekcyjnie podbudowane. Jedyne, usprawiedliwione miejsce na zamach na Kutscher\u0119, widzia\u0142bym w s\u0105dzie, gdzie zapada wyrok z oskar\u017cenia o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Gestapo. Mieszanie czas\u00f3w wprowadza chaos w odbiorze. Moim zdaniem ciekawe by\u0142oby pozostanie w czasie rzeczywistym i prowadzenie \u201eNila\u201d jako postaci nios\u0105cej d\u0142ugo tajemnic\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z powrotem i jego misj\u0105. Rozumiem scenarzyst\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli do filmu o martyrologii i \u015bmierci bohatera doda\u0107 jak najwi\u0119cej informacji. Maj\u0105 odwag\u0119 u\u017cywania wszystkich autentycznych nazwisk.<\/p>\r\n\r\n

Zar\u00f3wno po stronie ofiar, jak i stalinowskich kat\u00f3w. Film jest utrzymany w stylistyce dokumentalnej. Jest dobrze grany. Najbardziej mi utkwi\u0142y w pami\u0119ci role Stefana Szmidta jako genera\u0142a Bora Komorowskiego, Macieja Koz\u0142owskiego jako z\u0142amanego po wyrywaniu paznokci Tadeusza Grzmielewskiego, i Doroty Landowskiej jako prokurator Pauliny Kern.<\/p>\r\n\r\n

P\u0119kni\u0119cie widz\u0119 w postaci bohatera. Je\u015bli mam by\u0107 szczery, ja go w filmie nie rozumiem. Nie rozumiem motywacji jego wybor\u00f3w. I nie jest to wina aktora. Olgierd \u0141ukaszewicz pi\u0119knie gra posta\u0107 bohatera bez cech bohaterskich. Jest wyciszony, bardzo zwyczajny, ludzki i troch\u0119 bez ikry. K\u0142\u00f3ci to si\u0119 z jego charakterystyk\u0105 podan\u0105 we wspomnieniach \u017cony, Janiny, kt\u00f3ra m\u00f3wi o niespo\u017cytej energii genera\u0142a. Ma w tym \u015bciszeniu bardzo pi\u0119kne momenty. Jak np. gdy ukazuje kawa\u0142ek dawnego urwisa, w reakcji na zasalutowanie przez konspiratora-riksiarza, kt\u00f3re mo\u017ce ich zdemaskowa\u0107. Jak w scenie z intelektualist\u0105-oprawc\u0105 J\u00f3zefem R\u00f3\u017ca\u0144skim Goldbergiem, \u015bwietnie granym przez Jacka Rozenka, kiedy odpala mu na propozycj\u0119 zmiany wyroku \u015bmierci przez bezpiek\u0119, pod warunkiem zgody na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ironicznym: \u201eCiekawe, mo\u017cecie zmieni\u0107 wyrok niezawis\u0142ego s\u0105du?\u201d. Jest wtedy bardzo przekonywuj\u0105cy Z czego wynika jego dramat? Uwik\u0142ano go w antysowieck\u0105 organizacj\u0119 \u201eNie\u201d-\u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d stworzon\u0105 do walki z komunistycznym re\u017cimem, kt\u00f3r\u0105 on traktuje jako niepotrzebny rozlew krwi.<\/p>\r\n\r\n

Unicestwiony dramat<\/strong><\/p>\r\n\r\n

I paradoksalnie, przynale\u017cno\u015b\u0107 do tej organizacji, staje si\u0119 przyczyn\u0105 jego \u015bmierci. Tylko \u017ce ten dramat, godny antycznej tragedii, zosta\u0142 unicestwiony przez ukazanie przez autor\u00f3w czasu pierwszych lat powojennych, podobnie jak u Wajdy w jego filmie katy\u0144skim, zgodnie \u00a0z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 poprawno\u015bci\u0105 polityczn\u0105, jednoznacznie jako czasu sowieckiej okupacji i martyrologii narodu. A przecie\u017c to straszne uproszczenie. By\u0142 to czas zar\u00f3wno tragedii \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d, mamionych z Londynu rych\u0142ym wybuchem III wojny \u015bwiatowej, \u00a0jak i odbudowy kraju z ruin, zasiedlania Ziem Odzyskanych i budowania na nich diecezji, masowego p\u0119du m\u0142odzie\u017cy ch\u0142opskiej na studia, zadziwiaj\u0105cej \u015bwiat \u00a0decyzji pozostawienia nieistniej\u0105cej Warszawy stolic\u0105 Polski, powrotu wielu dow\u00f3dc\u00f3w i \u017co\u0142nierzy z formacji walcz\u0105cych na Zachodzie, jak pokazuj\u0105 kroniki filmowe, witanych z pe\u0142n\u0105 wojskow\u0105 parad\u0105, budowy Trasy W-Z i \u00a0Nowej Huty, likwidacji dwumilionowego analfabetyzmu, masowego wydawania klasyki polskiej i obcej, kiedy ksi\u0105\u017cka w Polsce by\u0142a najta\u0144sza w Europie a chyba i \u015bwiecie.<\/p>\r\n\r\n

Niejeden powracaj\u0105cy do kraju bohater z zachodu znajdowa\u0142 miejsce w wojsku polskim, jak Stanis\u0142aw Skalski, pu\u0142kownik Franciszek Skibi\u0144ski, szef sztabu genera\u0142a Maczka, \u00a0p\u0142k Stanis\u0142aw Mossor, gen. Jerzy \u00a0Kirchmayer, gen. Stanis\u0142aw Tatar. I wielu innych. Odradza\u0142o si\u0119 harcerstwo w duchu przedwojennym i Szarych Szereg\u00f3w. Po prostu kraj po gehennie niemieckiej okupacji wraca\u0142 do \u017cycia. Tak\u017ce spontanicznie przedwojennego. Najlepiej to wyrazi\u0142 profesor Jan Zachwatowicz w wywiadzie danym z \u0142opat\u0105 w r\u0119ku, na gruzowisku Warszawskiego Uniwersytetu: \u201eBez wzgl\u0119du na to, kto i jak d\u0142ugo b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0142 krajem, b\u0119dzie to zawsze m\u00f3j kraj!\u201d<\/p>\r\n\r\n

I my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142a to w\u00f3wczas do\u015b\u0107 powszechna postawa w spo\u0142ecze\u0144stwie. Organizacje m\u0142odzie\u017cowe, takie jak ZMP i S\u0142u\u017cba Polsce jeszcze zajmowa\u0142y si\u0119 bardziej budow\u0105 i odbudow\u0105 ni\u017c ideologi\u0105. Ich pie\u015bni nie indoktrynowa\u0142y ideologicznie, uczy\u0142y m\u0142odzie\u017c mi\u0142o\u015bci do kraju i s\u0142u\u017cby ojczy\u017anie. To wszystko oczywi\u015bcie zmieni\u0142o si\u0119 w 1948 roku. Wraz ze s\u0142ynnym sierpniowo-wrze\u015bniowym plenum KC og\u0142aszaj\u0105cym \u201eodchylenie prawicowo nacjonalistyczne\u201d, pot\u0119piaj\u0105cym Gomu\u0142k\u0119, uwie\u0144czone aresztowaniem go i aresztowaniem kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego. Przygotowywano wielki proces, na wz\u00f3r Slanskyego czy Rajka.<\/p>\r\n\r\n

W filmie jest brak nawet echa tych wydarze\u0144, kt\u00f3rymi przecie\u017c \u017cy\u0142o \u00f3wczesne spo\u0142ecze\u0144stwo. Ono tylko zgodnie z poprawno\u015bci\u0105 polityczn\u0105 jest bierne, dogorywa. Aresztowano i torturowano nie dawnych funkcyjnych w wojsku polskim: \u00a0Stanis\u0142awa Skalskiego, genera\u0142a Tatara, pu\u0142kownik\u00f3w Utnika i Nowickiego, czy Waltera Janke, (tu dzi\u0119kuj\u0119 re\u017cyserowi Bugajskiemu za ukazanie tej pi\u0119knej postaci by\u0142ego Komendanta Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego AK, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela wraz ze mn\u0105 Zjednoczenia Patriotycznego \u201eGrunwald\u201d). Wspania\u0142a jest scena, gdy pu\u0142kownik dyplomowany Walter Janke jako funkcyjny w celi \u015bmierci, podrywa skaza\u0144c\u00f3w na \u201ebaczno\u015b\u0107\u201d dla oddania honor\u00f3w dla id\u0105cego na egzekucj\u0119 genera\u0142a Fieldorfa.<\/p>\r\n\r\n

Dlaczego dzisiaj nie wspomina si\u0119 o \u201eodchyleniu prawicowo-nacjonalistycznym\u201d? A przecie\u017c zosta\u0142o ono og\u0142oszone po to, by zd\u0142awi\u0107 polityk\u0119 przyci\u0105gania spo\u0142ecze\u0144stwa do eksperymentu, nie kopiuj\u0105cego dok\u0142adnie Zwi\u0105zku Sowieckiego, do czego d\u0105\u017cyli Berman, Bierut, Minc, Zambrowski i inni p\u00f3\u017aniejsi \u201ePu\u0142awianie\u201d. Na tym tle scena u sowieckiego pu\u0142kownika Dawidowa te\u017c mia\u0142aby g\u0142\u0119bsze uzasadnienie, gdyby mia\u0142a miejsce po og\u0142oszeniu tej oficjalnej walki wydanej pr\u00f3bom polonizowania kraju.<\/p>\r\n\r\n

I Genera\u0142 \u201eNil\u201d sta\u0142 si\u0119, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich patriot\u00f3w, ofiar\u0105 tej stalinowskiej ofensywy internacjonalizmu. Ot\u00f3\u017c \u017ceby zrozumie\u0107 jego postaw\u0119 powstrzymywania rozlewu krwi, kt\u00f3ry przecie\u017c by\u0142 wymierzony nie tylko w now\u0105 okupacj\u0119, ale i decyzje Churchilla i Roosevelta, a wi\u0119c w powojennej sytuacji \u015bwiatowej, by\u0142 beznadziejny. I genera\u0142 \u201eNil\u201d nie by\u0142 osamotniony w swej ocenie. W tym samym kierunku zmierza\u0142 bohater Powstania Warszawskiego, zast\u0119pca i nast\u0119pca genera\u0142a Fieldorfa w Kedywie, pu\u0142kownik Jan Mazurkiewicz \u201eRados\u0142aw\u201d, a tak\u017ce Boles\u0142aw Piasecki.<\/p>\r\n\r\n

Skrzywiony obraz<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Obraz Polski roku 1947 jest w filmie jednoznacznie czarny. Powr\u00f3t zes\u0142a\u0144c\u00f3w z ZSRR, ukazany pi\u0119knie, z ca\u0142owaniem za\u015bnie\u017conej ziemi na peronie jest zak\u0142\u00f3cony wymuszeniem grania przez witaj\u0105c\u0105 orkiestr\u0119 \u00a0\u201emi\u0119dzynarod\u00f3wki\u201d, na brutalny rozkaz oficera-dziewczyny w randze porucznika. To od razu sugeruje, i\u017c wojsko by\u0142o zbolszewizowane. A przecie\u017c by\u0142o ono w wi\u0119kszo\u015bci z\u0142o\u017cone z by\u0142ych \u0142agiernik\u00f3w. A oficerowie polityczni raczej rekrutowali si\u0119 ze \u015brodowiska \u00a0R\u00f3\u017ca\u0144skich. \u0141\u00f3d\u017a, do kt\u00f3rej przyje\u017cd\u017ca Fieldorf jest ukazana jako \u00a0prowincjonalne, ponure miasteczko. A przecie\u017c t\u0119tni\u0142a nie tylko uruchamianym przemys\u0142em, ale wobec podnoszenia Warszawy z ruin, pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 kulturalnej stolicy Polski. Rozczarowany do emigracji londy\u0144skiej genera\u0142 musia\u0142 dostrzec szans\u0119 polonizacji poja\u0142ta\u0144skiej Polski. Inaczej nie jest zrozumia\u0142a jego decyzja ujawnienia si\u0119 i rejestracji w RKU. By\u0142a ryzykiem, ale nie by\u0142a naiwno\u015bci\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Prze\u017cy\u0142em podobn\u0105 sytuacj\u0119, kiedy po wej\u015bciu do Wilna bolszewik\u00f3w w 1944 roku, ukrywaj\u0105cy si\u0119 u nas wielki intelektualista Wiktor Gryglewski nie pos\u0142ucha\u0142 mojego ojca i poszed\u0142 si\u0119 zarejestrowa\u0107 jako oficer rezerwy i zagin\u0105\u0142 na nieludzkiej ziemi. A m\u00f3j ojciec nie zg\u0142osi\u0142 si\u0119 i prze\u017cy\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Patrz\u0105c z punktu widzenia budowy dramatu, tym mocniejszym uderzeniem dla bohatera by\u0142oby zepchni\u0119cie kraju na jego oczach w kierunku \u201eodchylenia prawicowo-nacjonalistycznego\u201d, \u00a0kt\u00f3re przecie\u017c by\u0142o uderzeniem \u017cydokomuny na rozkaz Stalina w pr\u00f3by polonizowania Polski i poszerzenia jej autonomii.<\/p>\r\n\r\n

B\u0142\u0119dem w stosunku do scenariusza by\u0142o wyrzucenie sceny wizyty \u201eNila\u201d u genera\u0142a Gustawa Paszkiewicza, przedwojennego dow\u00f3dcy bohatera, a zast\u0105pienie jej spotkaniem z genera\u0142em Tatarem, kt\u00f3ry jest ukazany w filmie jako oportunista. Wyrzucono te\u017c nies\u0142usznie komunikat o aresztowaniu i przygotowywanym procesie genera\u0142a Tatara. A to wa\u017cny sygna\u0142 zmiany ideowo-politycznej pod dyktando Stalina.<\/p>\r\n\r\n

I wreszcie scena wizyty matki z c\u00f3rkami w wi\u0119zieniu. Po pierwsze: nie by\u0142o wizyt zbiorowych. By\u0142a scena widzenia tylko z \u017con\u0105. Przed \u015bmierci\u0105 genera\u0142 zabroni\u0142 \u017conie pro\u015bby o prawo \u0142aski. Mimo to rodzina, w ukryciu przed nim, wyst\u0105pi\u0142a do Rady Pa\u0144stwa. \u015awietna jest scena z Bierutem na propagandowym spotkaniu z dzie\u0107mi, zako\u0144czona odmow\u0105 prawa \u0142aski. Fa\u0142szywa jest natomiast scena widzenia z rodzinnym, uczuciowym szanta\u017cem wobec zakazu genera\u0142a. \u0141amie ona etos, kt\u00f3ry kaza\u0142 wysy\u0142a\u0107 i b\u0142ogos\u0142awi\u0107 przez matki, \u017cony i siostry swych najbli\u017cszych wyruszaj\u0105cych w b\u00f3j o Polsk\u0119. I dzisiejsza, walcz\u0105ca postawa jego c\u00f3rki Marii \u015bwiadczy, i\u017c ten etos pozosta\u0142 w rodzinie genera\u0142a w stanie nienaruszonym.<\/p>\r\n\r\n

Sceny godne uwagi<\/strong><\/p>\r\n\r\n

I s\u0105 w tym filmie dwie sceny, kt\u00f3re s\u0105 aktem odwagi autorskiej. To sceny ukazuj\u0105ce rodow\u00f3d kat\u00f3w i oprawc\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z \u017cydokomuny. To scena fizycznego i s\u0142ownego ataku na siedz\u0105cego w celi \u015bmierci rabina, na kt\u00f3rego rzuca si\u0119 w szoku storturowany wi\u0119zie\u0144 z okrzykiem: \u201e\u017bydzi morduj\u0105 polskich patriot\u00f3w\u201d! Ten rabin, Lichtsztajn, po 1956 roku zjawi\u0142 si\u0119 w rodzinie genera\u0142a i da\u0142 wa\u017cne \u015bwiadectwo o jego postawie w wi\u0119zieniu.<\/p>\r\n\r\n

Drug\u0105 tak\u0105 scen\u0105 jest zatwierdzanie przez S\u0105d Najwy\u017cszy, wyroku \u015bmierci na generale Fieldorfie. Tam morderczyni s\u0105dowa prokurator Paulina Kern wypowiada zdanie: \u201ewszyscy tu jeste\u015bmy Polakami, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas jest pochodzenia \u017cydowskiego\u201d\u2026 Daleko posun\u0105\u0142 si\u0119 scenariusz i re\u017cyser w zdemaskowaniu nienawi\u015bci do polsko\u015bci, jak\u0105 kierowali si\u0119 mordercy s\u0105dowi i oprawcy epoki stalinowskiej, ci\u0105gle obecni cia\u0142em lub duchem w dzisiejszym \u017cyciu spo\u0142ecznym kraju.<\/p>\r\n\r\n

Tote\u017c nie dziwi milczenie wok\u00f3\u0142 filmu prasy, nie licz\u0105c katolicko – narodowej. Za takie diagnozy p\u0142aci si\u0119 wielk\u0105 cen\u0119. I teraz ciekawe: czy re\u017cyser Ryszard Bugajski pozostanie po stronie ofiar i zostanie prawdziwym narodowym artyst\u0105, czy da si\u0119 z\u0142ama\u0107 i powr\u00f3ci na szlaki z produkcji \u201ePrzes\u0142uchania\u201d. \u0179ycz\u0119 mu z ca\u0142ego serca, by dalej oddawa\u0142 sw\u00f3j talent Polsce i jej fascynuj\u0105cej historii, id\u0105c drog\u0105, na kt\u00f3r\u0105 wst\u0105pi\u0142 ostatnio.<\/p>\r\n\r\n

Bohdan Por\u0119ba <\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

Fot. film web.pl
\r\n Nr 25-26 (21-28.06.2009)","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wr\u00f3ci\u0142em z drugiego obejrzenia filmu Ryszarda Bugajskiego \u201eGenera\u0142 Nil\u201d. To wa\u017cny film. Nie dlatego, \u017ce bezb\u0142\u0119dny. Takim jest w swej cz\u0119\u015bci martyrologicznej a wi\u0119c od drugiego aresztowania genera\u0142a. Poza scen\u0105 ostatniego widzenia z rodzin\u0105, kt\u00f3ra ca\u0142kowicie rozmija si\u0119 z prawd\u0105, a kt\u00f3ra by\u0142a o wiele bardziej dramatyczna. Rozmija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z polskim etosem narodowym. Ale […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[59],"class_list":["post-10416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-ww2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10416"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10416\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}