{"id":103480,"date":"2018-08-22T15:52:53","date_gmt":"2018-08-22T19:52:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=103480"},"modified":"2018-08-22T15:52:53","modified_gmt":"2018-08-22T19:52:53","slug":"zamiast-panstw-narodowych-rozbite-republikanskie-spoleczenstwa-nowa-teoria-fukuyamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=103480","title":{"rendered":"Zamiast pa\u0144stw narodowych, rozbite republika\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwa. Nowa teoria Fukuyamy"},"content":{"rendered":"

W obszernym eseju opublikowanym na \u0142amach \u201eForeign Affairs\u201d, Francis Fukuyama – filozof, politolog i ekonomista – kt\u00f3ry niegdy\u015b og\u0142osi\u0142 koniec historii wskutek globalizacji, tym razem wyst\u0119puje przeciwko polityce to\u017csamo\u015bci narodowej. Postuluje sformu\u0142owanie ujednoliconych system\u00f3w \u201ewarto\u015bci obywatelskich\u201d, \u201erepublika\u0144skich,\u201d kt\u00f3re b\u0119d\u0105 integrowa\u0107 rozbite spo\u0142ecze\u0144stwa wielu pa\u0144stw.  <\/strong><\/p>\r\n

Fukuyama wskazuje, \u017ce pocz\u0105wszy od kilku dekad, \u015bwiatowa polityka zacz\u0119\u0142a do\u015bwiadcza\u0107 dramatycznej transformacji. Od wczesnych lat 70. do pierwszej dekady tego stulecia liczba system\u00f3w demokratycznych wzros\u0142a z oko\u0142o 35 do ponad 110. W tym samym okresie \u015bwiatowa produkcja d\u00f3br i us\u0142ug wzros\u0142a czterokrotnie, a rozw\u00f3j ekonomiczny rozszerzy\u0142 si\u0119 praktycznie na ca\u0142y \u015bwiat. Odsetek os\u00f3b \u017cyj\u0105cych w skrajnym ub\u00f3stwie gwa\u0142townie spad\u0142 z 42 procent \u015bwiatowej populacji w 1993 r. do 18 procent w 2008 r.<\/p>\r\n

Jednak nie wszyscy skorzystali na tych zmianach. Powsta\u0142y ogromne nowe klasy \u015brednie w Chinach i Indiach. Produkcja stopniowo przenios\u0142a si\u0119 ze Stan\u00f3w Zjednoczonych i Europy do Azji Wschodniej i innych region\u00f3w o niskich kosztach pracy.<\/p>\r\n

Post\u0119p i globalizacja, kt\u00f3re przynios\u0142y korzy\u015bci przede wszystkim ludziom bogatym i dobrze wykszta\u0142conym, ostatecznie spowolni\u0142y ruch w kierunku coraz \u201ebardziej otwartego i liberalnego porz\u0105dku \u015bwiatowego, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 s\u0142abn\u0105\u0107.\u201d<\/p>\r\n

Kryzys finansowy i kryzys strefy euro, a tak\u017ce polityka stworzona przez elity spowodowa\u0142y ogromne recesje, wysokie bezrobocie i spadaj\u0105ce dochody milion\u00f3w pracownik\u00f3w. Poniewa\u017c za\u015b Stany Zjednoczone i UE by\u0142y wiod\u0105cymi przyk\u0142adami liberalnej demokracji, kryzysy te zaszkodzi\u0142y reputacji tego systemu jako ca\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Fukuyama podkre\u015bla, \u017ce w rezultacie w ostatnich latach \u201esystem demokratyczny praktycznie jest w odwrocie we wszystkich regionach \u015bwiata.\u201d Zyska\u0142y na znaczeniu autorytarnie zarz\u0105dzane kraje, takie jak  Chiny czy Rosja.<\/p>\r\n

\u201eNiekt\u00f3re kraje, kt\u00f3re wydawa\u0142y si\u0119 sukcesem liberalnych demokracji w latach 90 XX w. – w tym W\u0119gry, Polska, Tajlandia i Turcja – cofn\u0119\u0142y si\u0119 w kierunku autorytaryzmu. Arabskie rewolucje w latach 2010-11 zniszczy\u0142y dyktatury na ca\u0142ym Bliskim Wschodzie, ale niewiele da\u0142y pod wzgl\u0119dem demokratyzacji: w \u015blad za nimi re\u017cimy despotyczne utrzyma\u0142y w\u0142adz\u0119, a wojny domowe wstrz\u0105sn\u0119\u0142y Irakiem, Libi\u0105, Syri\u0105 i Jemenem. Bardziej zaskakuj\u0105cym, a mo\u017ce nawet bardziej znacz\u0105cym by\u0142 sukces populistycznego nacjonalizmu w wyborach przeprowadzonych w 2016 roku przez dwie najbardziej trwa\u0142e liberalne demokracje: Zjednoczone Kr\u00f3lestwo Wielkiej Brytanii, gdzie wyborcy zdecydowali si\u0119 opu\u015bci\u0107 UE, oraz Stany Zjednoczone, w kt\u00f3rych Donald Trump zdoby\u0142 szokuj\u0105ce zwyci\u0119stwo w wy\u015bcigu o fotel prezydencki\u201d – czytamy.<\/p>\r\n

Polityka to\u017csamo\u015bci<\/strong><\/p>\r\n

Fukuyama stawia tez\u0119, \u017ce wszystkie te wydarzenia odnosz\u0105 si\u0119 w pewien spos\u00f3b do ekonomicznych i technologicznych zmian globalizacji, ale s\u0105 te\u017c zakorzenione w innym zjawisku, to jest w powstaniu \u201epolityki to\u017csamo\u015bci.\u201d<\/p>\r\n

O ile w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci polityka dwudziestowieczna by\u0142a definiowana przez kwestie gospodarcze, o tyle dzisiejsza polityka jest definiowana mniej przez problemy ekonomiczne lub ideologiczne ni\u017c przez kwestie to\u017csamo\u015bci — pisze.<\/p>\r\n

Obecnie w wielu krajach demokratycznych lewica mniej koncentruje si\u0119 na tworzeniu szerokiej r\u00f3wno\u015bci ekonomicznej, a bardziej na promowaniu interes\u00f3w wielu zmarginalizowanych grup, takich jak mniejszo\u015bci etniczne, imigranci i uchod\u017acy, kobiety i osoby LGBT. Tymczasem prawica na nowo zdefiniowa\u0142a swoj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 misj\u0119 jako patriotyczn\u0105 ochron\u0119 tradycyjnej to\u017csamo\u015bci narodowej, kt\u00f3ra cz\u0119sto jest wyra\u017anie powi\u0105zana z ras\u0105, pochodzeniem etnicznym lub religi\u0105.<\/p>\r\n

\u201ePolityka to\u017csamo\u015bci sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 koncepcj\u0105, kt\u00f3ra wyja\u015bnia wiele z tego, co dzieje si\u0119 w sprawach globalnych\u201d – czytamy.<\/p>\r\n

Ta zmiana – jego zdaniem – obala d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, si\u0119gaj\u0105c\u0105 przynajmniej do Karola Marksa je\u015bli chodzi o postrzeganie walki politycznej maj\u0105cej by\u0107 z za\u0142o\u017cenia odzwierciedleniem konflikt\u00f3w gospodarczych.<\/p>\r\n

Teraz ludzie s\u0105 motywowani przez inne rzeczy. Na ca\u0142ym \u015bwiecie przyw\u00f3dcy polityczni zmobilizowali swoich zwolennik\u00f3w wok\u00f3\u0142 idei, \u017ce ich \u201egodno\u015b\u0107\u201d zosta\u0142a naruszona i musi zosta\u0107 przywr\u00f3cona.<\/p>\r\n

Raz po raz, r\u00f3\u017cne mniejszo\u015bci zacz\u0119\u0142y wierzy\u0107, \u017ce ich to\u017csamo\u015b\u0107 – narodowa, religijna, etniczna, seksualna, p\u0142ciowa lub inna – nie jest odpowiednio uznawana. Ta tak zwana \u201epolityka to\u017csamo\u015bci\u201d nie jest ju\u017c drobnym zjawiskiem, rozgrywaj\u0105cym si\u0119 jedynie w obr\u0119bie kampus\u00f3w czy mass medi\u00f3w.<\/p>\r\n

\u201eGlobalizacja przynios\u0142a szybkie zmiany gospodarcze i spo\u0142eczne oraz sprawi\u0142a, \u017ce \u201d\u2039\u201d\u2039spo\u0142ecze\u0144stwa te sta\u0142y si\u0119 znacznie bardziej zr\u00f3\u017cnicowane, co stworzy\u0142o zapotrzebowanie na uznanie ze strony grup, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y niewidoczne dla g\u0142\u00f3wnego nurtu spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d – czytamy.<\/p>\r\n

Te \u017c\u0105dania doprowadzi\u0142y do \u201d\u2039\u201d\u2039reakcji innych grup. \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwa demokratyczne\u201d dziel\u0105 si\u0119 na segmenty oparte na coraz w\u0119\u017cszych \u201eto\u017csamo\u015bciach,\u201d zagra\u017caj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci debaty i zbiorowego dzia\u0142ania spo\u0142ecze\u0144stwa jako ca\u0142o\u015bci. Jest to droga, kt\u00f3ra prowadzi tylko do upadku pa\u0144stw.<\/p>\r\n

Politolog uwa\u017ca, \u017ce dop\u00f3ki takie liberalne demokracje nie powr\u00f3c\u0105 do bardziej uniwersalnego rozumienia ludzkiej godno\u015bci, \u015bwiat nara\u017cony b\u0119dzie na ci\u0105g\u0142e konflikty.<\/p>\r\n

Po zmianach jakie zasz\u0142y w XX wieku wraz z upowszechnianiem walki o r\u00f3wno\u015b\u0107, dyskryminacja wci\u0105\u017c istnieje przeciwko wielu r\u00f3\u017cnym grupom.<\/p>\r\n

Zmiana strategii partii lewicowych w kierunku polityki \u201epoprawno\u015bci politycznej\u201d i zaostrzenie walki kulturowej<\/strong><\/p>\r\n

W erze globalizacji wi\u0119kszo\u015b\u0107 partii lewicowych zmieni\u0142a swoj\u0105 strategi\u0119, skupiaj\u0105c si\u0119 na coraz mniejszych grupach, kt\u00f3re zosta\u0142y zmarginalizowane w specyficzny i unikalny spos\u00f3b, promuj\u0105c polityk\u0119 poprawno\u015bci politycznej, zamiast stara\u0107 si\u0119 poprawi\u0107 warunki ekonomiczne jednostek.<\/p>\r\n

To przyczyni\u0142o si\u0119 do zaostrzenia walki kulturowej z radykalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 \u201eprawic\u0105.\u201d<\/p>\r\n

Obecna \u201epolityka to\u017csamo\u015bci\u201d – pisze Fukuyama – ma na celu zmian\u0119 kultury i zachowania w spos\u00f3b, kt\u00f3ry przyniesie rzeczywiste korzy\u015bci materialne wielu osobom.\u201d Fukuyama uwa\u017ca, \u017ce \u201epolityka to\u017csamo\u015bci\u201d nie jest z\u0142a, poniewa\u017c wymusza zmian\u0119 w zachowaniu (np. akcja \u201e#MeeToo\u201d zmieni\u0142a relacje damsko-m\u0119skie w miejscu pracy).<\/p>\r\n

Jednak zbyt du\u017ce skoncentrowanie na niej, odwr\u00f3ci\u0142o uwag\u0119 od problemu narastaj\u0105cych nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczno-ekonomicznych w najbardziej liberalnych demokracjach. \u201ePolityka to\u017csamo\u015bci\u201d prowadzona przez lewic\u0119 – wed\u0142ug Fukuyamy – stanowi zagro\u017cenie dla wolno\u015bci s\u0142owa i racjonalnego dyskursu potrzebnego do utrzymania demokracji. Liberalne demokracje s\u0105 zobowi\u0105zane do ochrony prawa do m\u00f3wienia praktycznie wszystkiego na rynku idei, szczeg\u00f3lnie w sferze politycznej. \u201eSkupianie si\u0119 na prze\u017cywanych do\u015bwiadczeniach przez grupy to\u017csamo\u015bciowe nadaje priorytet emocjonalnemu \u015bwiatu wewn\u0119trznej ja\u017ani nad racjonalnym badaniem problem\u00f3w w \u015bwiecie zewn\u0119trznym i przywilejami\u201d – wskazuje politolog. Dodaje on, \u017ce polityka ta doprowadzi\u0142a do absurdalnych sytuacji negowanie rozs\u0105dnych przemy\u015ble\u0144 i dyskredytowania innych.<\/p>\r\n

Oparcie si\u0119 na \u201epolityce to\u017csamo\u015bci\u201d to tak\u017ce z\u0142a strategia polityczna. \u201eObecna dysfunkcja i rozpad systemu politycznego w USA s\u0105 zwi\u0105zane z ekstremaln\u0105 i wci\u0105\u017c narastaj\u0105c\u0105 polaryzacj\u0105, kt\u00f3ra sprawi\u0142a, \u017ce \u201d\u2039\u201d\u2039rutynowe zarz\u0105dzanie sprawuje si\u0119 w spos\u00f3b brutalny\u201d – pisze filozof.<\/p>\r\n

Przypomina on za innymi politologami (Mannem i Ornsteinem), \u017ce Partia Republika\u0144ska przesun\u0119\u0142a si\u0119 znacznie szybciej w kierunku skrajnie prawicowego skrzyd\u0142a ni\u017c Partia Demokratyczna ruszy\u0142a w przeciwnym kierunku. \u201eJednak oba ugrupowania odesz\u0142y od centrum. Dzia\u0142acze lewicowi skupieni na kwestiach to\u017csamo\u015bci rzadko reprezentuj\u0105 elektorat jako ca\u0142o\u015b\u0107; w rzeczy samej, ich obawy cz\u0119sto zra\u017caj\u0105 g\u0142\u00f3wnych wyborc\u00f3w. Ale chyba najgorsz\u0105 rzecz\u0105 w polityce to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ra obecnie jest praktykowana przez lewic\u0119, jest to, \u017ce pobudzi\u0142a ona wzrost polityki to\u017csamo\u015bci po prawej stronie.<\/p>\r\n

Wynika to w du\u017cej cz\u0119\u015bci z lewicowej zgody na poprawno\u015b\u0107 polityczn\u0105, normy spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra zabrania ludziom publicznego wyra\u017cania swoich przekona\u0144 i opinii bez obawy o moralne pot\u0119pienie. Ka\u017cde spo\u0142ecze\u0144stwo ma pewne pogl\u0105dy, kt\u00f3re s\u0105 sprzeczne z podstawowymi ideami legitymizacji i dlatego s\u0105 niedost\u0119pne w publicznym dyskursie. Ale nieustanne odkrywanie nowych to\u017csamo\u015bci i zmieniaj\u0105cych si\u0119 podstaw dla akceptowalnej mowy jest trudne do na\u015bladowania.<\/p>\r\n

W spo\u0142ecze\u0144stwie bardzo nastawionym na ochron\u0119 godno\u015bci r\u00f3\u017cnych grup pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe linie graniczne, a wcze\u015bniej akceptowane sposoby m\u00f3wienia lub wyra\u017cania siebie staj\u0105 si\u0119 obra\u017aliwe. Dzisiaj, na przyk\u0142ad, samo u\u017cycie s\u0142\u00f3w \u201eon\u201d lub \u201eona\u201d w niekt\u00f3rych kontekstach mo\u017ce by\u0107 interpretowane jako oznaka niewra\u017cliwo\u015bci na osoby \u201einterseksualne\u201d lub \u201etransp\u0142ciowe\u201d. Ale takie wypowiedzi nie zagra\u017caj\u0105 fundamentalnym zasadom demokracji; Przeciwnie, podwa\u017caj\u0105 one godno\u015b\u0107 danej grupy i oznaczaj\u0105 brak \u015bwiadomo\u015bci lub sympatii dla walk tej grupy.<\/p>\r\n

W rzeczywisto\u015bci tylko stosunkowo niewielka liczba pisarzy, artyst\u00f3w, student\u00f3w i intelektualist\u00f3w po lewej stronie opowiada si\u0119 za najbardziej ekstremalnymi formami poprawno\u015bci politycznej. Jednak te przypadki s\u0105 odbierane przez konserwatywne media, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 je, by atakowa\u0107 lewic\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107. To mo\u017ce wyja\u015bnia\u0107 jeden z niezwyk\u0142ych aspekt\u00f3w wybor\u00f3w prezydenckich w USA w 2016 r.\u201d – pisze Fukuyama.<\/p>\r\n

Wyja\u015bnia on, \u017ce  \u201ew epoce ukszta\u0142towanej przez polityczn\u0105 poprawno\u015b\u0107, Trump reprezentuje rodzaj autentyczno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wielu Amerykan\u00f3w podziwia: mo\u017ce by\u0107 z\u0142o\u015bliwy, bigoteryjny i bezprecedensowy, ale przynajmniej m\u00f3wi, co my\u015bli.\u201d<\/p>\r\n

Lekarstwem na polaryzacj\u0119 nowy katalog warto\u015bci republika\u0144skich i wolontariat obywateli<\/strong><\/p>\r\n

Politolog wskazuje, \u017ce w obecnej sytuacji niezwyk\u0142ej polaryzacji, paradoksalnego pog\u0142\u0119biania si\u0119 nier\u00f3wno\u015bci – mimo ci\u0105g\u0142ej walki z nimi – i rozpadania si\u0119 pa\u0144stw, spo\u0142eczno\u015bci musz\u0105 chroni\u0107 grupy marginalizowane i wykluczone, ale musz\u0105 tak\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 wsp\u00f3lne cele poprzez \u201edyskusj\u0119 i konsensus.\u201d<\/p>\r\n

\u201ePrzesuni\u0119cie agendy zar\u00f3wno lewej, jak i prawej strony w kierunku ochrony w\u0105skich grup to\u017csamo\u015bci – czytamy – ostatecznie zagra\u017ca temu procesowi. Lekarstwem nie jest porzucenie idei to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ra jest kluczowa dla sposobu, w jaki wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie my\u015bl\u0105 o sobie i otaczaj\u0105cych ich spo\u0142ecze\u0144stwach; polega na zdefiniowaniu wi\u0119kszej i bardziej integruj\u0105cej to\u017csamo\u015bci narodowej, uwzgl\u0119dniaj\u0105cej de facto r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 liberalnych spo\u0142ecze\u0144stw demokratycznych.\u201d<\/p>\r\n

Co ma na my\u015bli \u015bwiatowej s\u0142awy uczony? Fukuyama opowiada si\u0119 za wyra\u017anym sformu\u0142owaniem przez poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa katalogu warto\u015bci \u201erepublika\u0144skich\u201d, \u201eobywatelskich\u201d – a nie religijnych, etnicznych czy historycznych – wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych b\u0119d\u0105 si\u0119 jednoczy\u0107 obywatele, w tym liczni imigranci. <\/p>\r\n

I chocia\u017c spo\u0142ecze\u0144stwa ludzkie nie mog\u0105 uciec od polityki to\u017csamo\u015bci, to jednak w celu zachowania \u201edemokracji liberalnej,\u201d trzeba ludzi integrowa\u0107 (wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenia buduj\u0105ce wi\u0119\u017a) poprzez np. przywr\u00f3cenie obowi\u0105zku s\u0142u\u017cby wojskowej albo obowi\u0105zku s\u0142u\u017cby cywilnej\u2026<\/p>\r\n

Fukuyama deklaruje, \u017ce walka z polityk\u0105 to\u017csamo\u015bci narodowej w Europie musi si\u0119 zacz\u0105\u0107 od zmian w prawach obywatelskich i sama UE nie potrafi tego osi\u0105gn\u0105\u0107. To musi zosta\u0107 zrobione na szczeblu globalnym.<\/p>\r\n

Ale pa\u0144stwa europejskie powinny r\u00f3wnie\u017c narzuca\u0107 surowe wymagania dotycz\u0105ce naturalizacji nowych obywateli, co robi\u0105 Stany Zjednoczone od wielu lat.<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz zmiany wymog\u00f3w formalnych dotycz\u0105cych obywatelstwa (zamiast \u201eprawa krwi,\u201d \u201eprawo ziemi\u201d), kraje europejskie musz\u0105 odej\u015b\u0107 od koncepcji to\u017csamo\u015bci narodowej w oparciu o pochodzenie etniczne – przekonuje Fukuyama.<\/p>\r\n

Proponuje on za Bassamem Tibi, niemieckim akademikiem pochodzenia syryjskiego, kt\u00f3ry 20 lat temu zaproponowa\u0142, aby \u201eleitkultur\u201d (wiod\u0105ca kultura) sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 nowej niemieckiej to\u017csamo\u015bci.  <\/p>\r\n

Zdefiniowa\u0142 \u201eleitkultur\u201d jako wiar\u0119 w r\u00f3wno\u015b\u0107 i warto\u015bci demokratyczne mocno ugruntowane w liberalnych idea\u0142ach o\u015bwiecenia, za co zosta\u0142 ostro skrytykowany przez \u201elewic\u0119\u201d, sugeruj\u0105c, \u017ce \u201d\u2039s\u0105 one lepsze od innych warto\u015bci kulturowych.<\/p>\r\n

Fukuyama uwa\u017ca, \u017ce tak Niemcy, jak i inne du\u017ce europejskie kraje desperacko potrzebuj\u0105 czego\u015b takiego jak \u201eleitkultur\u201d Tibi\u2019ego: normatywnej zmiany, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby imigrantom uto\u017csamia\u0107 si\u0119 z danym pa\u0144stwem.<\/p>\r\n

Uczony podaje, \u017ce np. \u201eamerykanizm stanowi zbi\u00f3r wierze\u0144 i stylu \u017cycia, a nie etniczno\u015bci.\u201d Jego zdaniem, dzisiaj ameryka\u0144ska to\u017csamo\u015b\u0107, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 po wojnie domowej, musi zosta\u0107 odrodzona i obroniona przed atakami z obu stron, tak \u201eprawicy\u201d, jak i \u201elewicy.\u201d I \u201echocia\u017c Stany Zjednoczone skorzysta\u0142y z r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, nie mog\u0105 budowa\u0107 swojej to\u017csamo\u015bci narodowej na r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u201d – przekonuje.<\/p>\r\n

\u201eFunkcjonalna to\u017csamo\u015b\u0107 pa\u0144stwowa musi oferowa\u0107 konkretne idee, takie jak konstytucjonalizm, rz\u0105dy prawa i r\u00f3wno\u015b\u0107 ludzi. Amerykanie szanuj\u0105 te idee\u201d – dodaje.<\/p>\r\n

Gdy jaki\u015b kraj zdefiniuje \u201ew\u0142a\u015bciw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107,\u201d kt\u00f3ra jest otwarta na de facto r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw, charakter spor\u00f3w o imigracj\u0119 zmieni si\u0119 nieuchronnie – wskazuje analityk, kt\u00f3ry opowiada si\u0119 za kolejnymi reformami szkolnictwa i aktywnym anga\u017cowaniem obywateli w \u017cycie publiczne oraz wolontariatem (np. ucz\u0105c w szko\u0142ach publicznych, s\u0142u\u017c\u0105c w administracji rz\u0105dowej czy realizuj\u0105c projekty ekologiczne. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, o tym powszechnym wolontariacie spo\u0142ecznym, m\u00f3wi\u0105 piewcy \u201ezr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>\r\n

\u201eS\u0142u\u017cba krajowa by\u0142aby wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 form\u0105 klasycznego republikanizmu, form\u0105 demokracji, kt\u00f3ra pobudza cnot\u0119 i ducha publicznego, a nie tylko pozostawia obywateli w spokoju\u201d – czytamy w eseju Fukuyamy.<\/p>\r\n

\u201eLudzie nigdy nie przestan\u0105 my\u015ble\u0107 o sobie i swoich spo\u0142ecze\u0144stwach w kategoriach to\u017csamo\u015bci. Jednak to\u017csamo\u015bci ludzi nie s\u0105 ani ustalone, ani koniecznie dane skutek narodzin. To\u017csamo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 u\u017cywana do dzielenia, ale mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykorzystana do ujednolicenia. W ko\u0144cu b\u0119dzie lekarstwem na populistyczn\u0105 polityk\u0119 tera\u017aniejszo\u015bci\u201d – konkluduje autor na forum foreignaffairs.com.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: foreignaffairs.com.<\/p>\r\n

AS<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W obszernym eseju opublikowanym na \u0142amach \u201eForeign Affairs\u201d, Francis Fukuyama – filozof, politolog i ekonomista – kt\u00f3ry niegdy\u015b og\u0142osi\u0142 koniec historii wskutek globalizacji, tym razem wyst\u0119puje przeciwko polityce to\u017csamo\u015bci narodowej. Postuluje sformu\u0142owanie ujednoliconych system\u00f3w \u201ewarto\u015bci obywatelskich\u201d, \u201erepublika\u0144skich,\u201d kt\u00f3re b\u0119d\u0105 integrowa\u0107 rozbite spo\u0142ecze\u0144stwa wielu pa\u0144stw.   Fukuyama wskazuje, \u017ce pocz\u0105wszy od kilku dekad, \u015bwiatowa polityka zacz\u0119\u0142a […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[106,351],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103480"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103480"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103480\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}