{"id":102930,"date":"2018-07-25T14:17:07","date_gmt":"2018-07-25T18:17:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=102930"},"modified":"2018-12-18T20:08:54","modified_gmt":"2018-12-19T01:08:54","slug":"kardynal-sarah-i-pojednanie-liturgiczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=102930","title":{"rendered":"Kardyna\u0142 Sarah i \u201epojednanie liturgiczne”"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cszy artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany w drukowanym wydaniu \u201eCatholic Family News\u201d we wrze\u015bniu 2017 r. Pojawi\u0142 si\u0119 na stronie internetowej z okazji 11. rocznicy og\u0142oszenia przez Benedykta XVI motu proprio Summorum Pontificum<\/i>, dotycz\u0105cego tradycyjnej Mszy \u015bw. (redakcja CFN).<\/strong><\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Kard. Robert Sarah, prefekt Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w<\/em><\/p>\r\n

W<\/strong> Roku Pa\u0144skim 2017 przypadaj\u0105 okr\u0105g\u0142e rocznice kilku wydarze\u0144 historycznych, m.in. rewolucji protestanckiej (500 lat), powstania masonerii (300 lat), objawie\u0144 Matki Bo\u017cej w Fatimie (100 lat) oraz rewolucji bolszewickiej w Rosji (100 lat). Przypada w nim r\u00f3wnie\u017c 10. rocznica og\u0142oszenia przez Benedykta XVI s\u0142ynnego motu proprio Summorum Pontificum<\/i>, dokumentu potwierdzaj\u0105cego oficjalnie to, co tradycyjni katolicy zawsze utrzymywali, czyli 1\u00b0 \u017ce tradycyjna Msza \u201enigdy nie zosta\u0142a zniesiona\u201d (art. 1) oraz 2\u00ba \u017ce dla jej odprawiania \u201eksi\u0105dz katolicki obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego, diecezjalny czy zakonny [\u2026] nie potrzebuje \u017cadnej zgody Stolicy \u015awi\u0119tej ani ordynariusza\u201d. To prze\u0142omowe wyja\u015bnienie z pewno\u015bci\u0105 przejdzie do historii jako jeden z najdonio\u015blejszych akt\u00f3w pontyfikatu Benedykta XVI, cho\u0107 bowiem dokument ten nie jest (jak zaraz zobaczymy) pozbawiony wad, niemniej przyczyni\u0142 si\u0119 do upowszechnienia tradycyjnej liturgii w stopniu wi\u0119kszym ni\u017c jakakolwiek inna inicjatywa papieska od czasu narzucenia novus ordo Missa<\/i>.<\/p>\r\n

Obecnie jednak, w 10 lat po og\u0142oszeniu tego dokumentu, z zaniepokojeniem odnotowujemy akcentowanie niekt\u00f3rych z jego najbardziej kontrowersyjnych element\u00f3w przez pochodz\u0105cego z Gwinei prefekta Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w, Jego Ekscelencj\u0119 kard. Roberta Saraha. W wyg\u0142oszonych niedawno wyk\u0142adach oraz w trakcie udzielanych wywiad\u00f3w kard. Sarah, znany ze swego zdeklarowanego poparcia dla sprawowania liturgii mszalnej ad orientem<\/i>, zaatakowa\u0142 tych wszystkich, kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 tradycyjn\u0105 Msz\u0119 do kwestionowania (lub – co gorsza – odrzucania<\/i>) II Soboru Watyka\u0144skiego. Wezwa\u0142 do po\u0142o\u017cenia kresu \u201ewojnie liturgicznej\u201d poprzez stworzenie obrz\u0105dku okre\u015blanego przez niego mianem \u201ewsp\u00f3lnego zreformowanego rytu\u201d – innymi s\u0142owy po\u0142\u0105czenia novus ordo<\/i> z Msz\u0105 wszech czas\u00f3w.<\/p>\r\n

Celem niniejszego artyku\u0142u jest przeanalizowanie znajduj\u0105cych si\u0119 w Summorum Pontificum<\/i> oraz w zwi\u0105zanym z jego og\u0142oszeniem li\u015bcie Benedykta XVI do biskup\u00f3w ziaren k\u0105kolu, jak r\u00f3wnie\u017c potencjalnych szk\u00f3d, jakie te chwasty mog\u0142yby wyrz\u0105dzi\u0107.<\/p>\r\n

K\u0105kol w Summorum Pontificum<\/i> i li\u015bcie do biskup\u00f3w<\/h4>\r\n

Niezale\u017cnie od wszystkich pozytywnych zmian, jakie poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105 og\u0142oszenie tego dokumentu, nie wolno nam zamyka\u0107 oczy na pewne fundamentalne wady motu proprio<\/i> Benedykta XVI O pos\u0142ugiwaniu si\u0119 liturgi\u0105 rzymsk\u0105 sprzed reformy roku 1970<\/i>. By\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszy problem stanowi wprowadzona przez papie\u017ca fa\u0142szywa dychotomia \u201eforma zwyczajna\u201d (novus ordo<\/i>) versus<\/i> \u201eforma nadzwyczajna\u201d (tradycyjna Msza \u015bw.). Rozr\u00f3\u017cnienie to, sugeruj\u0105ce \u017ce obie \u201eformy\u201d s\u0105 r\u00f3wne pod wzgl\u0119dem godno\u015bci, stanowi\u0142o dla Benedykta punkt wyj\u015bcia do twierdzenia, \u017ce \u201ete dwa wyrazy zasady modlitwy (lex orandi<\/i>) Ko\u015bcio\u0142a nie mog\u0105 w \u017caden spos\u00f3b prowadzi\u0107 do podzia\u0142u w zasadach wiary (lex credendi<\/i>). S\u0105 to bowiem dwie formy tego samego rytu rzymskiego\u201d. Z wielu r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w twierdzenie to jest po prostu nieprawdziwe – tak pod wzgl\u0119dem historycznym<\/i>, jak i teologicznym<\/i>.<\/p>\r\n

\u201eForma nadzwyczajna\u201d – czyli tradycyjne ordo Missa<\/i> – rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b organiczny z tego, co ustanowi\u0142 sam Zbawiciel, co praktykowali aposto\u0142owie i co ich nast\u0119pcy (ojcowie Ko\u015bcio\u0142a pierwszych wiek\u00f3w) skrupulatnie zachowywali. Oczywi\u015bcie z biegiem czasu stopniowo<\/i> r\u00f3\u017cne modlitwy i obrz\u0119dy by\u0142y dodawane, usuwane lub modyfikowane, zawsze jednak z wielk\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o zachowanie istoty rytu jako ca\u0142o\u015bci. Trzeba te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce w pewnym momencie (stosunkowo wcze\u015bnie w skali ca\u0142ej historii Ko\u015bcio\u0142a) wprowadzanie jakichkolwiek powa\u017cniejszych zmian usta\u0142o zupe\u0142nie. Ks. Adrian Fortescue (1874-1923) pisa\u0142 o tym w swym uczonym dziele na temat historii liturgii The Mass: A Study of the Roman Liturgy<\/i> (opublikowanym po raz pierwszy w 1912 r.):<\/p>\r\n

\r\n

Panowanie Grzegorza Wielkiego (590-604) oznacza epok\u0119 w dziejach liturgicznych mszy. Pozostawi\u0142 liturgi\u0119 rzymsk\u0105 co do istoty w tym w\u0142a\u015bnie stanie, w jakim j\u0105 jeszcze dzisiaj posiadamy. [\u2026] Ponadto istnieje dawna sta\u0142a tradycja, \u017ce \u015bw. Grzegorz jako ostatni zajmowa\u0142 si\u0119 liturgiczn\u0105 form\u0105 istotnej cz\u0119\u015bci mszalnej, mianowicie kanonu. [\u2026] Mniej wi\u0119cej od czas\u00f3w \u015bw. Grzegorza posiadamy tekst Mszy; uk\u0142ad jej i porz\u0105dek modlitw tradycj\u0105 s\u0105 u\u015bwi\u0119cone; nikt nie powa\u017cy\u0142 si\u0119 tej tradycji naruszy\u0107, wyj\u0105wszy drobniejsze szczeg\u00f3\u0142y1<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Sytuacje, w kt\u00f3rych w liturgii mszalnej pojawia\u0142y si\u0119 gwa\u0142townie – niczym truj\u0105ce chwasty – radykalne zmiany, by\u0142y nieodmiennie rezultatami schizmy lub herezji. By\u0142o tak np. w czasie rewolucji protestanckiej:<\/p>\r\n

\r\n

Reformatorzy protestanccy t\u0119pili dawn\u0105 liturgi\u0119 jakoby ogniem i mieczem. W niej bowiem wyra\u017ca\u0142y si\u0119 prawdy owe (rzeczywista obecno\u015b\u0107 Zbawiciela w chwale, ofiara eucharystyczna itd.), kt\u00f3re odrzucali. St\u0105d zast\u0105pili j\u0105 nowym nabo\u017ce\u0144stwem komunii, kt\u00f3re uwydatnia\u0142o nowe zasady; liturgia ta wszak\u017ce naturalnie zerwa\u0142a zupe\u0142nie z wszelkim historycznym rozwojem rytua\u0142u.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

W reakcji na te ataki Sob\u00f3r Trydencki<\/p>\r\n

\r\n

pragn\u0105\u0142, aby msza rzymska wsz\u0119dzie odprawia\u0142a si\u0119 w jednolity spos\u00f3b. \u015aredniowieczne zwyczaje miejscowe2<\/a><\/sup> dosy\u0107 by\u0142y ju\u017c d\u0142ugo istnia\u0142y; rozkwitn\u0105\u0107 by\u0142y zdo\u0142a\u0142y i nawet bardzo wybuja\u0142y, a ich rozmaito\u015b\u0107 powodowa\u0142a zamieszania. By\u0142oby lepiej zdaniem soboru dla katolik\u00f3w rzymskich powr\u00f3ci\u0107 do dawniejszej i wi\u0119cej prostej formy rytu rzymskiego. Na XVIII sesji (16 lutego 1562) sob\u00f3r wyznaczy\u0142 komisj\u0119 do zbadania msza\u0142u: mia\u0142a go poprawi\u0107 i przywr\u00f3ci\u0107 do dawniejszej formy. [\u2026] Spe\u0142nili swoje zadanie bardzo dobrze. Nie mieli uk\u0142ada\u0107 nowego msza\u0142u, jeno istniej\u0105cy przywr\u00f3ci\u0107 do dawniejszego kszta\u0142tu \u201estosownie do zwyczaju i rytu \u015bwi\u0119tych Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a\u201d; a w tym celu mieli czerpa\u0107 z najlepszych r\u0119kopis\u00f3w i innych dokument\u00f3w3<\/a><\/sup>4<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Tak wi\u0119c msza\u0142 rzymski opracowany przez komisj\u0119 liturgiczn\u0105 Soboru Trydenckiego i promulgowany przez \u015bw. Piusa V w 1570 r. stanowi owoc prawdziwej reformy liturgicznej, tj. odnowy i kodyfikacji staro\u017cytnej liturgii rzymskiej. To jej w\u0142a\u015bnie zawdzi\u0119czmy organiczn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i klarowno\u015b\u0107 teologiczn\u0105 \u201eformy nadzwyczajnej\u201d.<\/p>\r\n

W przeciwie\u0144stwie do tego \u201eforma zwyczajna\u201d – wprowadzona 400 lat p\u00f3\u017aniej<\/i> przez Paw\u0142a VI w 1970 r. – jest, jak przyznawa\u0142 to sam kard. Ratzinger – \u201ebanalnym produktem stworzonym dla potrzeb chwili\u201d5<\/a><\/sup>. Zasta\u0142a ona u\u0142o\u017cona przez komisj\u0119 posoborow\u0105, tzw. Consilium<\/i>, ustanowion\u0105 przez Paw\u0142a VI w 1964 r., kierowan\u0105 przez msgr Hannibala Bugniniego6<\/a><\/sup>).] i przy wsp\u00f3\u0142udziale sze\u015bciu pastor\u00f3w protestanckich7<\/a><\/sup>. Cho\u0107 zachowuje ona wiele element\u00f3w tradycyjnego ordo missa<\/i> (cz\u0119sto w postaci okrojonej), zgodnie ze s\u0142owami kard. kard. Ottavianiego i Bacciego \u201eNovus ordo Missa<\/i> – bior\u0105c pod uwag\u0119 elementy nowe i podatne na rozmaite interpretacje, ukryte lub zawarte w spos\u00f3b domy\u015blny – tak w ca\u0142o\u015bci, jak w szczeg\u00f3\u0142ach, wyra\u017anie oddala si\u0119 od katolickiej teologii Mszy \u015bw., sformu\u0142owanej na XXII sesji Soboru Trydenckiego\u201d8<\/a><\/sup>. Taki w\u0142a\u015bnie os\u0105d sformu\u0142owali w s\u0142ynnej Kr\u00f3tkiej analizie krytycznej novus ordo Missa<\/i>, drobiazgowej analizie przygotowanej przez grup\u0119 rzymskich teolog\u00f3w wkr\u00f3tce po og\u0142oszeniu przez Paw\u0142a VI zapowiadaj\u0105cej wprowadzenie nowej liturgii Mszy konstytucji apostolskiej Missale Romanum<\/i> (3 kwietnia 1969).<\/p>\r\n

Dziwaczne wi\u0119c jest okre\u015blanie tego \u201ebanalnego produktu, stworzonego dla potrzeb chwili\u201d mianem \u201eformy zwyczajnej\u201d, przy r\u00f3wnoczesnym nazywaniu Mszy wszech czas\u00f3w \u201eform\u0105 nadzwyczajn\u0105\u201d (tj. czym\u015b niezwyk\u0142ym, nietypowym). Niekt\u00f3rzy ludzie wysuwali hipotez\u0119, \u017ce Benedykt u\u017cy\u0142 w odniesieniu do tradycyjnego rytu sformu\u0142owania \u201enadzwyczajny\u201d w sensie \u201elepszy\u201d czy te\u017c \u201ewyj\u0105tkowy\u201d, jednak tre\u015b\u0107 jego listu do biskup\u00f3w w oczywisty spos\u00f3b dowodzi czego\u015b przeciwnego. Pragn\u0105\u0107 rozwia\u0107 obawy hierarch\u00f3w wrogich tradycyjnej Mszy ze wzgl\u0119du na przywi\u0105zanie do nauczania II Soboru Watyka\u0144skiego, papie\u017c pisa\u0142:<\/p>\r\n

\r\n

Po pierwsze, l\u0119kano si\u0119, \u017ce dokument ten godzi w autorytet II Soboru Watyka\u0144skiego, kt\u00f3rego jakoby jedna z wa\u017cniejszych decyzji, \u00abreforma liturgiczna\u00bb, zosta\u0142aby poddana w w\u0105tpliwo\u015b\u0107. L\u0119k ten jest ca\u0142kowicie nieuzasadniony. Powinno by\u0107 w zwi\u0105zku z tym wyra\u017anie powiedziane, \u017ce msza\u0142 opublikowany przez Paw\u0142a VI, a ponowiony w dw\u00f3ch wydaniach przez Jana Paw\u0142a II w najoczywistszy spos\u00f3b jest zwyczajn\u0105 form\u0105 (forma ordinaria<\/i>) liturgii eucharystycznej i nim pozostanie. Ostatnia wersja Missale Romanum<\/i> wydana przed soborem autorytetem papie\u017ca Jana XXIII w 1962 roku, u\u017cywana zreszt\u0105 w trakcie trwania soboru, b\u0119dzie teraz mo\u017cliwa do celebracji jako forma extraordinaria<\/i> liturgii. Nie jest czym\u015b w\u0142a\u015bciwym odnoszenie si\u0119 do tych dw\u00f3ch wersji msza\u0142u rzymskiego jako do \u201edw\u00f3ch ryt\u00f3w\u201d. To raczej podw\u00f3jne u\u017cycie jednego i tego samego rytu.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Napotykamy tu po raz kolejny twierdzenie \u017ce \u201edwie formy\u201d \u201etego samego rytu\u201d s\u0105 r\u00f3wne pod wzgl\u0119dem godno\u015bci i prawowito\u015bci. Papie\u017c powtarza t\u0119 tez\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dalszej cz\u0119\u015bci swego motu proprio<\/i>, stwierdzaj\u0105c: \u201eW tej materii obie formy rytu rzymskiego mog\u0105 si\u0119 przecie\u017c wzajemnie ubogaca\u0107: nowi \u015bwi\u0119ci i niekt\u00f3re z nowych prefacji powinny zosta\u0107 uwzgl\u0119dnione w starym mszale\u201d, a tak\u017ce:<\/p>\r\n

\r\n

Nie ma \u017cadnej sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy tymi dwoma wydaniami rytu rzymskiego. W historii liturgii jest wzrost i post\u0119p, nie ma za to \u017cadnych zerwa\u0144. [\u2026] Zb\u0119dnym jest dodawa\u0107, \u017ce by do\u015bwiadczy\u0107 pe\u0142nej jedno\u015bci, kap\u0142ani wsp\u00f3lnot przywi\u0105zanych do starszej formy nie mog\u0105 z zasady wyklucza\u0107 odprawiania liturgii zgodnie z nowymi ksi\u0119gami. Ca\u0142kowite wykluczenie nowego rytu nie by\u0142oby zgodne z rozpoznaniem jego jako cennego i \u015bwi\u0119tego.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Rodzi to jednak pewne pytanie. Dlaczego ktokolwiek, czy to duchowny, czy \u015bwiecki, mia\u0142by domaga\u0107 si\u0119 prawa do uczestnictwa w tradycyjnej Mszy lub te\u017c jej sprawowania, gdyby nie dostrzega\u0142 niczego z\u0142ego w novus ordo<\/i>? Sam Benedykt XVI bez w\u0105tpienia nie wierzy\u0142, by ludzie byli przywi\u0105zani do tradycyjnej liturgii jedynie ze wzgl\u0119d\u00f3w sentymentalnych. Je\u015bli ktokolwiek, to z pewno\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bnie on zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce od samego pocz\u0105tku istnienia ruchu \u201etradycjonalistycznego\u201d przyczyny opierania si\u0119 posoborowym zmianom mia\u0142y pod\u0142o\u017ce doktrynalne. I jest tak po dzi\u015b dzie\u0144 w przypadku ludzi, kt\u00f3rzy dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej odkrywaj\u0105 Tradycj\u0119 i staraj\u0105 si\u0119 pozosta\u0107 jej wierni. Msza \u015bw. zawsze zajmowa\u0142a – i b\u0119dzie zajmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w przysz\u0142o\u015bci – centralne miejsce w walce o przywr\u00f3cenie Tradycji nale\u017cnego jej miejsca.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu kard. Sarah m\u00f3wi\u0142 ostatnio tak otwarcie o potrzebie \u201epojednania liturgicznego\u201d, tj. wypracowania kompromisu pomi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy trzymaj\u0105 si\u0119 Tradycji (por. 2 Tes 2, 14) a tymi, kt\u00f3rzy albo wol\u0105 form\u0119 now\u0105 (por. 1 Tym 6, 20-21), albo te\u017c nigdy nie poznali niczego innego poza ni\u0105. Rzeczywisty problem, jak za chwil\u0119 zobaczymy, polega na tym, i\u017c kard. Sarah (podobnie jak Benedykt XVI) nie chce przyzna\u0107, \u017ce istniej\u0105 powa\u017cne problemy z samymi dokumentami soborowymi, w tym r\u00f3wnie\u017c z konstytucj\u0105 Sacrosanctum concilium<\/i>.<\/p>\r\n

Wyst\u0105pienie kard. Saraha<\/h4>\r\n

6 czerwca 2017 roku kard. Sarah wyg\u0142osi\u0142 przemow\u0119 do uczestnik\u00f3w mi\u0119dzynarodowej konferencji liturgicznej Sacra Liturgia Milan 2017<\/i>. Jego wyst\u0105pienie by\u0142o zatytu\u0142owane \u015awi\u0119ta liturgia – spotkanie z wszechmocnym Bogiem: perspektywa chrystologiczna i eklezjologiczna<\/i>. Trzeba w tym miejscu odda\u0107 kardyna\u0142owi sprawiedliwo\u015b\u0107 – w trakcie swojego wyst\u0105pienia rzeczywi\u015bcie powiedzia\u0142 wiele rzeczy zas\u0142uguj\u0105cych na najwy\u017csze uznanie. Podkre\u015bli\u0142 konieczno\u015b\u0107 przynale\u017cno\u015bci do \u201ejedynego prawdziwego Ko\u015bcio\u0142a katolickiego za\u0142o\u017conego przez Chrystusa\u201d, m\u00f3wi\u0142 o znaczeniu celebracji ad orientem<\/i>, o grzechu, jakim jest opuszczanie Mszy w niedziele oraz \u015bwi\u0119ta, o potrzebie okazywania nale\u017cnej czci Chrystusowi jako naszemu Panu oraz Bogu, jak r\u00f3wnie\u017c o stosowno\u015bci przyjmowania Komunii \u015bw. do ust w postawie kl\u0119cz\u0105cej w \u015bwietle stulecia objawie\u0144 fatimskich. Powi\u0105za\u0142 nawet sw\u00f3j apel o przyjmowanie Komunii \u015bw. w spos\u00f3b tradycyjny z objawieniami Anio\u0142a Pokoju:<\/p>\r\n

\r\n

R\u00f3wnie\u017c objawienia fatimskie mo\u017cemy postrzega\u0107 jako kierowane do nas przez Boga wyra\u017ane wezwanie do przyjmowania Komunii \u015bw. do ust w postawie kl\u0119cz\u0105cej. W tym roku obchodzimy stulecie objawie\u0144 Matki Bo\u017cej w Fatimie. Przed objawieniem Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, wiosn\u0105 1916 r., \u0141ucji, Hiacyncie i Franciszkowi objawi\u0142 si\u0119 Anio\u0142 Pokoju, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 do nich: \u201eNie b\u00f3jcie si\u0119, jestem Anio\u0142em Pokoju. M\u00f3dlcie si\u0119 ze mn\u0105\u2026\u201d<\/p>\r\n

Jesieni\u0105 1916 r., podczas trzeciego objawienia, dzieci ujrza\u0142y, \u017ce Anio\u0142, ten sam co uprzednio, trzyma\u0142 w lewej r\u0119ce kielich, nad kt\u00f3rym unosi\u0142a si\u0119 Hostia. Wyp\u0142ywaj\u0105ce z niej krople Krwi skapywa\u0142y do kielicha. Pozostawiaj\u0105c kielich oraz Hosti\u0119 zawieszone w powietrzu, Anio\u0142 zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do dzieci i pok\u0142oni\u0142 si\u0119 a\u017c do ziemi, powtarzaj\u0105c trzykrotnie s\u0142owa modlitwy: \u201eTr\u00f3jco Przenaj\u015bwi\u0119tsza, Ojcze, Synu, Duchu \u015awi\u0119ty, uwielbiam Ci\u0119 ze czci\u0105 najg\u0142\u0119bsz\u0105. Ofiaruj\u0119 Ci przenajdro\u017csze Cia\u0142o, Krew, Dusz\u0119 i B\u00f3stwo Pana naszego Jezusa Chrystusa, obecnego we wszystkich tabernakulach \u015bwiata, na przeb\u0142aganie za zniewagi, \u015bwi\u0119tokradztwa i zaniedbania, kt\u00f3re Go obra\u017caj\u0105. Przez niezmierzone zas\u0142ugi Jego Naj\u015bwi\u0119tszego Serca i Niepokalanego Serca Maryi prosz\u0119 Ci\u0119 o nawr\u00f3cenie biednych grzesznik\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Doceniaj\u0105c wszystkie te godne pochwa\u0142y apele kard. Saraha, nie mo\u017cemy zgodzi\u0107 si\u0119 z jego ocen\u0105 II Soboru Watyka\u0144skiego w og\u00f3lno\u015bci, a konstytucji Sacrosanctum concilium<\/i> w szczeg\u00f3lno\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c z wysuwan\u0105 przeze\u0144 tez\u0105 o \u201ewzajemnym ubogaceniu\u201d, o kt\u00f3rym wspomnia\u0142 po raz pierwszy Benedykt XVI. W tych kwestiach kard. Sarah stwierdzi\u0142:<\/p>\r\n

\r\n

Chcia\u0142bym jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce ta konstytucja [Sacrosanctum concilium<\/i>], podobnie jak wszystkie reformy soborowe, nie stoi w sprzeczno\u015bci z tym, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 celebrowa\u0142 przed soborem. W\u0142a\u015bnie z tego powodu przy wielu okazjach wyja\u015bnia\u0142em, co powinni\u015bmy rozumie\u0107 przez poj\u0119cie \u201ereforma reformy\u201d. Sformu\u0142owanie to oznacza, \u017ce zwyczajna i nadzwyczajna forma tego samego rytu rzymskiego mog\u0105 si\u0119 wzajemnie ubogaca\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce by\u0142oby wskazane rozpocz\u0105\u0107 bezzw\u0142ocznie powa\u017cne badania nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wzajemnego ubogacania si\u0119 obu form.<\/p>\r\n

W pewnych kr\u0119gach przyj\u0119\u0142o si\u0119 niestety m\u00f3wienie o \u201eliturgii soborowej\u201d jako o czym\u015b stanowi\u0105cym wyraz nowej eklezjologii, b\u0119d\u0105cej rzekomo w spos\u00f3b zamierzony r\u00f3\u017cn\u0105 od \u201estarej\u201d eklezjologii i \u017cycia liturgicznego Ko\u015bcio\u0142a sprzed II Soboru Watyka\u0144skiego. Nie mo\u017cemy pozwoli\u0107 na to dalsze przeciwstawianie sobie \u201estarego\u201d i \u201enowego\u201d! [\u2026] Liturgia nie jest tworzona na nowo za ka\u017cdym razem, kiedy w eklezjologii nast\u0119puje post\u0119p. Ko\u015bci\u00f3\u0142 sprzed soboru i Ko\u015bci\u00f3\u0142 po soborze nie s\u0105 dwoma odr\u0119bnymi i r\u00f3\u017cnymi rzeczywisto\u015bciami. Sob\u00f3r nie stara\u0142 si\u0119 zerwa\u0107 z przesz\u0142o\u015bci\u0105, ale d\u0105\u017cy\u0142 do rozwoju i ubogacenia, co staje si\u0119 oczywiste, gdy czytamy spokojnie i bez emocji histori\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Widzimy w\u00f3wczas, \u017ce wyznaje on i celebruje swoj\u0105 wiar\u0119 zawsze w ci\u0105g\u0142o\u015bci z przesz\u0142o\u015bci\u0105, nigdy z przesz\u0142o\u015bci\u0105 t\u0105 nie zrywaj\u0105c.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

J\u0119zyk ten bardzo przypomina \u201ehermeneutyk\u0119 reformy w ci\u0105g\u0142o\u015bci\u201d Benedykta XVI (przemowa do Kurii Rzymskiej na Bo\u017ce Narodzenie 2005 r.), jednak\u017ce ani Benedykt, ani kard. Sarah nie wykazali jak dot\u0105d rzekomej ci\u0105g\u0142o\u015bci dokument\u00f3w soborowych oraz p\u00f3\u017aniejszych reform z Tradycj\u0105. Dlaczego? Z tego prostego powodu, \u017ce sob\u00f3r oraz jego reformy nie s\u0105 kontynuacj\u0105 Tradycji – przynajmniej nie w kwestiach kluczowych – i \u017cadne wyja\u015bnienia nie s\u0105 w stanie zmieni\u0107 tego faktu. W\u0142a\u015bnie dlatego zwracaj\u0105cy si\u0119 w 2011 r. do Benedykta XVI z pro\u015bb\u0105 o dog\u0142\u0119bne przeanalizowanie nauczania soboru w \u015bwietle Tradycji teologowie pisali:<\/p>\r\n

\r\n

Je\u015bli okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce naukowo ci\u0105g\u0142o\u015bci tej nie da si\u0119 wykaza\u0107 ani w ca\u0142o\u015bci, ani cz\u0119\u015bciowo, w\u00f3wczas wobec trwaj\u0105cego ju\u017c niemal od p\u00f3\u0142 wieku wyczekiwania na tego rodzaju wyja\u015bnienie nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107 to spokojnie i otwarcie.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Tym wszystkim, kt\u00f3rzy podwa\u017caj\u0105 zasadno\u015b\u0107 \u201ehermeneutyki ci\u0105g\u0142o\u015bci\u201d papie\u017ca Benedykta, kard. Sarah odpowiada: \u201eTwierdzenie czego\u015b przeciwnego i zmienianie doktryny, czy te\u017c tworzenie innej liturgii, oznacza\u0142oby zdrad\u0119 II Soboru Watyka\u0144skiego i od\u0142\u0105czanie wiernych od Chrystusa, niewzruszonej Ska\u0142y i \u0179r\u00f3d\u0142a wody \u017cywej\u201d. Czy zgodnie z t\u0105 logik\u0105 nie nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 Paw\u0142a VI, msgr. Bugniniego oraz reszty Concilium<\/i> za winnych zdrady soboru (nie wspominaj\u0105c ju\u017c o wiernych), bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce faktycznie<\/i> stworzyli oni \u201einn\u0105 liturgi\u0119\u201d?<\/p>\r\n

Z drugiej strony tre\u015b\u0107 konstytucji Sacrosanctum concilium<\/i> wydaje si\u0119 sprzeczna z twierdzeniem kard. Saraha, \u017ce sob\u00f3r nie wzywa\u0142 do wprowadzania innowacji w sferze liturgii. Dokument ten stwierdza m.in.:<\/p>\r\n

\r\n

Obrz\u0119dy Mszy \u015bwi\u0119tej nale\u017cy tak opracowa\u0107, aby wyra\u017aniej uwidoczni\u0107 w\u0142a\u015bciwe znaczenie i wzajemny zwi\u0105zek poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci, aby \u0142atwiejszy sta\u0142 si\u0119 pobo\u017cny i czynny udzia\u0142 wiernych.<\/p>\r\n

W tym celu, zachowuj\u0105c wiernie istot\u0119 obrz\u0119d\u00f3w, nale\u017cy je upro\u015bci\u0107 i opu\u015bci\u0107 to, co z biegiem czasu dodano jako powt\u00f3rzenie lub co sta\u0142o si\u0119 zb\u0119dnym dodatkiem. Natomiast pewne elementy nies\u0142usznie zatracone w ci\u0105gu wiek\u00f3w nale\u017cy przywr\u00f3ci\u0107, stosownie do pierwotnej tradycji Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, o ile oka\u017ce si\u0119 to po\u017cyteczne lub konieczne (par. 50).<\/p>\r\n

Nale\u017cy u\u0142o\u017cy\u0107 nowy obrz\u0119d koncelebrowania i umie\u015bci\u0107 go w Pontyfikale oraz w Mszale Rzymskim (par. 58).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Czy wdra\u017canie tych w oczywisty spos\u00f3b zalecanych zmian stanowi zdrad\u0119 wobec soboru? Nie, jedyn\u0105 zdrad\u0105, jaka si\u0119 wydarzy\u0142a, by\u0142a zdrada Tradycji (oraz wiernych, kt\u00f3rzy maj\u0105 do niej prawo) przez sam sob\u00f3r<\/i>.<\/p>\r\n

\u201ePojednanie liturgiczne\u201d poprzez Msz\u0119 hybrydow\u0105<\/h4>\r\n

Mniej wi\u0119cej miesi\u0105c po swym wyst\u0105pieniu na konferencji Sacra Liturgia<\/i> w Mediolanie kard. Sarah udzieli\u0142 francuskiemu magazynowi \u201eLa Nef\u201d (lipiec-sierpie\u0144 2017) wywiadu, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 pod tytu\u0142em Pour une r\u00c3\u00a9conciliation liturgique<\/i> (O pojednanie liturgiczne). Wywiad ten, podobnie jak wspomniane wy\u017cej wyst\u0105pienie podczas konferencji zorganizowanej w Mediolanie, stanowi zbi\u00f3r mniej lub bardziej s\u0142usznych ocen i analiz. Zacznijmy od element\u00f3w pozytywnych. Wypowiadaj\u0105c si\u0119 na temat novus ordo<\/i>, kardyna\u0142 powiedzia\u0142:<\/p>\r\n

\r\n

Niech mi b\u0119dzie wolno pokornie wyrazi\u0107 obaw\u0119, \u017ce liturgia w formie zwyczajnej – ze wzgl\u0119du na centraln\u0105 i narzucaj\u0105c\u0105 si\u0119 obecno\u015b\u0107 ksi\u0119dza – mog\u0142aby prowadzi\u0107 do odwr\u00f3cenia naszej uwagi od Boga. [W trakcie jej] kap\u0142an stoi nieustannie przed swym mikrofonem i stale kieruje spojrzenie oraz uwag\u0119 na zgromadzonych. [W ten spos\u00f3b] pomi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem jest wznoszone co\u015b na kszta\u0142t nieprzezroczystej przes\u0142ony. Odprawiaj\u0105c Msz\u0119 pami\u0119tajmy zawsze o umieszczeniu na o\u0142tarzu du\u017cego i dobrze widocznego krucyfiksu jako punktu odniesienia dla wszystkich – tak kap\u0142ana, jak i wiernych. W ten spos\u00f3b b\u0119dziemy mieli nasz wsch\u00f3d, poniewa\u017c – jak m\u00f3wi Benedykt XVI – ostatecznie to Ukrzy\u017cowany jest chrze\u015bcija\u0144skim wschodem.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Z ca\u0142ym nale\u017cnym szacunkiem, ale to, o czym kardyna\u0142 m\u00f3wi jedynie jako o swej obawie, by\u0142o rzeczywisto\u015bci\u0105 od co najmniej czterech dekad! Od czasu narzucenia wiernym novus ordo<\/i> uczestnictwo we Mszy oraz wiara w rzeczywist\u0105 obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Eucharystii w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w spad\u0142a do tak katastrofalnego poziomu, \u017ce Jan Pawe\u0142 II okre\u015bli\u0142 ten stan mianem \u201emilcz\u0105cej apostazji\u201d9<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Cho\u0107 kard. Sarah rzeczywi\u015bcie apeluje o to, aby \u201eforma zwyczajna\u201d zosta\u0142a \u201eubogacona\u201d przez \u201egesty i postawy liturgiczne, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 form\u0119 nadzwyczajn\u0105\u201d (np. aby po konsekracji kap\u0142an zachowywa\u0142 z\u0142\u0105czone kciuki i palce wskazuj\u0105ce, o przyjmowanie Komunii \u015bw. do ust w postawie kl\u0119cz\u0105cej, o wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 przykl\u0119kni\u0119\u0107), wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich wysi\u0142k\u00f3w skupia na obronie soboru, potwierdzaniu prawomocno\u015bci novus ordo<\/i> (opieraj\u0105c si\u0119 przy tym na rzekomo \u201erozstrzygaj\u0105cym\u201d nauczaniu Summorum Pontificum<\/i>) oraz wzywaniu do zaprowadzenia \u201epokoju liturgicznego\u201d poprzez kompromis. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w:<\/p>\r\n

\r\n

Liturgia sta\u0142a si\u0119 polem bitwy, miejscem starcia pomi\u0119dzy zwolennikami msza\u0142u przedsoborowego oraz msza\u0142u b\u0119d\u0105cego owocem reformy z 1969 r. Sakrament mi\u0142o\u015bci i jedno\u015bci, sakrament, kt\u00f3ry pozwala Bogu sta\u0107 si\u0119 naszym pokarmem i naszym \u017cyciem, przeb\u00f3stwi\u0107 nas pozostaj\u0105c w nas i [umo\u017cliwiaj\u0105c] nam [trwanie] w Nim, sta\u0142 si\u0119 okazj\u0105 do [okazywania] nienawi\u015bci i pogardy. Motu proprio<\/i> definitywnie k\u0142adzie kres tej sytuacji. Benedykt XVI stwierdza w nim na mocy swego urz\u0119du nauczycielskiego: \u201eNie jest czym\u015b w\u0142a\u015bciwym odnoszenie si\u0119 do tych dw\u00f3ch wersji Msza\u0142u Rzymskiego jako do \u00abdw\u00f3ch ryt\u00f3w\u00bb. To raczej podw\u00f3jne u\u017cycie jednego i tego samego rytu\u201d. W ten spos\u00f3b daje odpowied\u017a wszystkim zaanga\u017cowanym w wojn\u0119 liturgiczn\u0105. [\u2026]<\/p>\r\n

Wszelka reforma w Ko\u015bciele jest powrotem do korzeni, nigdy za\u015b zwyci\u0119stwem jednego klanu nad drugim. Podobnie ci, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce pos\u0142ugiwanie si\u0119 nadzwyczajn\u0105 form\u0105 rytu rzymskiego mog\u0142oby podwa\u017ca\u0107 autorytet II Soboru Watyka\u0144skiego, s\u0105 w powa\u017cnym b\u0142\u0119dzie. Jak stwierdza autorytatywnie Benedykt XVI, \u201el\u0119k ten jest ca\u0142kowicie nieuzasadniony\u201d. Jak mo\u017cemy przypuszcza\u0107, \u017ceby sob\u00f3r chcia\u0142 wyprze\u0107 si\u0119 tego, co by\u0142o czynione wcze\u015bniej? Taka hermeneutyka zerwania jest sprzeczna z duchem katolickim. Sob\u00f3r nie pragn\u0105\u0142 zerwa\u0107 z formami liturgicznymi odziedziczonymi od Tradycji, ale raczej je pog\u0142\u0119bi\u0107. Konstytucja Sacrosanctum concilium<\/i> stwierdza: \u201enowe formy b\u0119d\u0105 niejako organicznie wyrasta\u0107 z form ju\u017c istniej\u0105cych\u201d (par. 23). By\u0142oby wi\u0119c b\u0142\u0119dem uwa\u017ca\u0107, \u017ce dwie formy liturgiczne s\u0105 wyrazem dw\u00f3ch sprzecznych teologii. [\u2026]<\/p>\r\n

Poniewa\u017c pomi\u0119dzy dwiema formami rytu rzymskiego istnieje pe\u0142na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 oraz jedno\u015b\u0107, te dwie formy musz\u0105 w konieczno\u015bci wzajemnie si\u0119 o\u015bwieca\u0107 i ubogaca\u0107. [\u2026] Najwa\u017cniejsze jest to, aby\u015bmy z pomoc\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego rozwa\u017cali na modlitwie oraz badali, w jaki spos\u00f3b powr\u00f3ci\u0107 do powszechnego zreformowanego rytu, maj\u0105c zawsze przed oczyma cel, jakim jest pojednanie w Ko\u015bciele, wci\u0105\u017c bowiem mamy do czynienia z zawzi\u0119to\u015bci\u0105, pogard\u0105 oraz rani\u0105cym Ko\u015bci\u00f3\u0142 bolesnym podzia\u0142em, oddalaj\u0105cymi nas od jedno\u015bci, o kt\u00f3r\u0105 Jezus si\u0119 modli\u0142 i dla kt\u00f3rej umar\u0142 na krzy\u017cu.<\/p>\r\n

10 lat po tym donios\u0142ym akcie [og\u0142oszeniu Summorum Pontificum<\/i>] naszym zadaniem jest doprowadzenie do tego wzajemnego ubogacenia, kt\u00f3re papie\u017c Benedykt nazywa\u0142 \u201ewewn\u0119trznym pojednaniem Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Duszpasterska odwaga papie\u017ca Franciszka stanowi dla nas zach\u0119t\u0119 do nadania temu bardzo konkretnych kszta\u0142t\u00f3w. Uczy\u0144my to wi\u0119c! [\u2026]<\/p>\r\n

Z ca\u0142ego serca apeluj\u0119 o urzeczywistnienie pojednania liturgicznego, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142 papie\u017c Benedykt, w duchu duszpasterskim papie\u017ca Franciszka! Liturgia nigdy nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 sztandarem jednej frakcji. Dla niekt\u00f3rych sformu\u0142owanie \u201ereforma reformy\u201d sta\u0142o si\u0119 r\u00f3wnoznaczne ze \u201ezwyci\u0119stwem jednego klanu nad drugim\u201d. Tak wi\u0119c istnieje ryzyko, i\u017c b\u0119dzie ono interpretowane w spos\u00f3b niew\u0142a\u015bciwy. [Ja sam] wol\u0119 m\u00f3wi\u0107 o pojednaniu liturgicznym. W Ko\u015bciele chrze\u015bcijanin nie ma przeciwnika! [\u2026]<\/p>\r\n

Bardziej ni\u017c \u201ereforma reformy\u201d jest to reforma serc! Jest to pojednanie pomi\u0119dzy dwiema formami tego samego rytu, wzajemne ubogacenie. Liturgia musi by\u0107 zawsze pojednana z sob\u0105 sam\u0105, ze sw\u0105 najg\u0142\u0119bsz\u0105 istot\u0105!<\/p>\r\n

O\u015bwieceni przez nauczanie motu proprio<\/i> Benedykta XVI, wzmocnieni przez odwag\u0119 papie\u017ca Franciszka, powinni\u015bmy doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca ten proces pojednania liturgii z ni\u0105 sam\u0105.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Jak mia\u0142aby wygl\u0105da\u0107 \u201eMsza hybrydowa\u201d?<\/h4>\r\n

A jaki ma by\u0107 \u201ekoniec\u201d czy te\u017c ostateczny cel \u201etego procesu pojednania\u201d? Najwyra\u017aniej jest nim \u201ewsp\u00f3lny ryt zreformowany\u201d, czyli jaka\u015b forma po\u0142\u0105czenia novus ordo<\/i> z tradycyjnym rytem rzymskim. Kard. Sarah apeluje o syntez\u0119 \u201edw\u00f3ch form jednego rytu rzymskiego\u201d zgodnie z g\u0142oszon\u0105 przez Benedykta ide\u0105 \u201ewzajemnego ubogacania\u201d. Wed\u0142ug kardyna\u0142a \u201ezasadniczych wytycznych\u201d dostarcza nam konstytucja Sacrosanctum concilium<\/i> – postuluj\u0105ca m.in. czynne uczestnictwo wiernych (30), czytania w j\u0119zykach narodowych (36), odpowiadanie og\u00f3\u0142u wiernych na wezwania kap\u0142ana (48), dzi\u0119ki czemu nie byliby ju\u017c \u201emilcz\u0105cymi widzami\u201d, a tak\u017ce uproszczenia obrz\u0119d\u00f3w, aby unikn\u0105\u0107 \u201epowt\u00f3rze\u0144 i zb\u0119dnych dodatk\u00f3w\u201d (50). Powtarza r\u00f3wnie\u017c wezwanie Benedykta o stworzenie wsp\u00f3lnego kalendarza liturgicznego i \u201eujednolicenie lekcjonarzy\u201d – jako koniecznych element\u00f3w \u201ewsp\u00f3lnego rytu zreformowanego\u201d.<\/p>\r\n

Czyni\u0105c uk\u0142on w kierunku kompetentnego urz\u0119du Kurii Rzymskiej, kard. Sarah powiedzia\u0142: \u201eZadanie to le\u017cy w kompetencji Papieskiej Komisji Ecclesia Dei<\/i>, kt\u00f3ra powinna post\u0119powa\u0107 w spos\u00f3b ostro\u017cny i organiczny\u201d. Niezale\u017cnie jednak od tego, co Komisja ta mia\u0142aby postanowi\u0107,<\/p>\r\n

\r\n

nadzwyczajna forma rytu rzymskiego nie mo\u017ce by\u0107 ju\u017c d\u0142u\u017cej nazywana \u201erytem przedsoborowym\u201d. Jest to obecnie forma liturgii rzymskiej, kt\u00f3ra musi by\u0107 o\u015bwiecana, o\u017cywiana i inspirowana przez nauczanie II Soboru Watyka\u0144skiego. Mo\u017cna by \u017cartobliwie powiedzie\u0107, \u017ce Benedykt XVI stworzy\u0142 nadzwyczajn\u0105 form\u0119 liturgii posoborowej!<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Prosz\u0119 mi wybaczy\u0107, nie widz\u0119 jednak niczego zabawnego w niszczeniu tradycyjnego rytu Mszy. I nie \u0142ud\u017amy si\u0119, synteza starego oraz nowego rytu oznacza\u0142aby zniszczenie tradycyjnego msza\u0142u rzymskiego skodyfikowanego i og\u0142oszonego przez \u015bw. Piusa V, kt\u00f3ry do\u0142\u0105czy\u0142 do swej bulli Quo primum<\/i> uroczyste ostrze\u017cenie:<\/p>\r\n

\r\n

Nikomu nie wolno naruszy\u0107 lub nierozwa\u017cnie zmieni\u0107 tego tekstu Naszego zezwolenia, ustanowienia, nakazania, polecenia, skierowania, przyznania, indultu, deklaracji, woli, dekretu i zakazu. Ktokolwiek by o\u015bmieli\u0142 si\u0119 tak uczyni\u0107, niech wie, i\u017c nara\u017ca si\u0119 na gniew Boga Wszechmog\u0105cego oraz b\u0142ogos\u0142awionych Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

[Louis Tofari]<\/em><\/strong><\/p>\r\n

T\u0142umaczy\u0142 Tomasz Maszczyk.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/strong><\/p>\r\n