{"id":102772,"date":"2018-07-16T10:04:15","date_gmt":"2018-07-16T14:04:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=102772"},"modified":"2018-07-16T10:04:15","modified_gmt":"2018-07-16T14:04:15","slug":"nie-skreslajmy-ukraincow-rozmowa-z-prof-andrzejem-nowakiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=102772","title":{"rendered":"Nie skre\u015blajmy Ukrai\u0144c\u00f3w – rozmowa z prof. Andrzejem Nowakiem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie wci\u0105\u017c za ma\u0142o wie o tej zbrodni – zbrodni ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu wyeliminowanie narodowo\u015bci polskiej z du\u017cego obszaru jej zamieszkiwania. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 powoli dojrzewa\u2026<\/em><\/strong>
\r\nO zbrodni wo\u0142y\u0144skiej i pami\u0119ci o niej m\u00f3wi prof. Andrzej Nowak, historyk z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jacek Dziedzina: Pa\u0144stwo polskie nie ma problemu z prawd\u0105 i pami\u0119ci\u0105 o Katyniu, ma za to problem z prawd\u0105 i pami\u0119ci\u0105 o Wo\u0142yniu. Dlaczego?<\/strong><\/p>\r\n

Prof. Andrzej Nowak:<\/strong>Po pierwsze, spo\u0142ecze\u0144stwo polskie wci\u0105\u017c za ma\u0142o wie o tej zbrodni – zbrodni ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu wyeliminowanie narodowo\u015bci polskiej z du\u017cego obszaru jej zamieszkiwania. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 powoli dojrzewa, cho\u0107 oczywi\u015bcie tzw. \u015brodowiska kresowe, zwi\u0105zane z pami\u0119ci\u0105 rodzinn\u0105 ofiar, na pewno mog\u0105 by\u0107 zniecierpliwione zbyt wolnym tempem naprawy tej pami\u0119ci.<\/p>\r\n

Maj\u0105 pretensje do polskich w\u0142adz, \u017ce w\u0142a\u015bnie przez zbyt wielk\u0105 pow\u015bci\u0105g-\u201d\u00a8liwo\u015b\u0107 w nazywaniu tej zbrodni po imieniu hamuj\u0105 \u00f3w proces.<\/strong><\/p>\r\n

Rozumiem b\u00f3l tych \u015brodowisk i to, \u017ce rodziny ofiar chcia\u0142yby szybciej, skuteczniej zaakcentowa\u0107 pami\u0119\u0107 o pomordowanych bliskich na szczeblu pa\u0144stwowym. Dramat tej niecierpliwo\u015bci wynika z tego, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 25 lat wytworzy\u0142a si\u0119 strasznie niedobra konkurencja mi\u0119dzy \u201epami\u0119ci\u0105 Wo\u0142ynia\u201d a \u201epami\u0119ci\u0105 Katynia\u201d. \u201ePami\u0119\u0107 Wo\u0142ynia\u201d ma pretensj\u0119 do pa\u0144stwa polskiego, \u017ce \u201epami\u0119\u0107 Katynia\u201d zosta\u0142a ju\u017c usatysfakcjonowana posuni\u0119ciami w\u0142adz, a \u201epami\u0119\u0107 Wo\u0142ynia\u201d jest ci\u0105gle zaniedbywana. W takiej sytuacji przypominam o tych, o kt\u00f3rych nikt si\u0119 nie upomina. Ofiarami du\u017co wi\u0119kszej zbrodni pod wzgl\u0119dem liczby ofiar byli przecie\u017c Polacy w ZSRR, wymordowani w ramach ludob\u00f3jczej akcji, zatwierdzonej przez politbiuro KC WKP(b) w sierpniu 1937 roku. To jest minimum 150 tys., maksimum 250 tys. zamordowanych. Zgin\u0105\u0142 co drugi doros\u0142y Polak w ZSRR – tylko za to, \u017ce by\u0142 Polakiem. O nich nikt si\u0119 nie upomina, bo nie ma ju\u017c ich rodzin, zosta\u0142y wywiezione do Kazachstanu i tam albo umar\u0142y, albo zosta\u0142y ca\u0142kowicie zapomniane przez pa\u0144stwo polskie. Dlatego osobi\u015bcie anga\u017cuj\u0119 si\u0119 w walk\u0119 o upami\u0119tnienie 11 sierpnia 1937 roku jako daty najwi\u0119kszej zbrodni, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a ludno\u015b\u0107 Kres\u00f3w i pozostaje najbardziej zapomnian\u0105, tak\u017ce przez pa\u0144stwo polskie.<\/p>\r\n

Rodziny wo\u0142y\u0144skie maj\u0105 jednak pretensje, \u017ce akurat pami\u0119\u0107 o Wo\u0142yniu zosta\u0142a po\u0142o\u017cona na o\u0142tarzu i tak niezbyt owocnych relacji z Ukrain\u0105.
\r\n<\/strong>
\r\nPolitycy bior\u0105 tu pod uwag\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 za tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa. W tej perspektywie, kt\u00f3r\u0105 kiedy\u015b nakre\u015bli\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Jerzy Czartoryski, za nim J\u00f3zef Pi\u0142sudski, a w ko\u0144cu Jerzy Giedroyc – a wi\u0119c umocnienia znaczenia Polski w Europie Wschodniej opartego na wsp\u00f3\u0142pracy Warszawy z Kijowem, przeciwko pr\u00f3bom reimperializacji tej przestrzeni przez Moskw\u0119. Na pewno ta polityczna intencja jest kluczowa w hamowaniu takich inicjatyw jak eksponowanie ukrai\u0144skich zbrodni ludob\u00f3jstwa. Tutaj maj\u0105 moraln\u0105 racj\u0119 reprezentanci pami\u0119ci wo\u0142y\u0144skiej, kt\u00f3rzy wo\u0142aj\u0105, \u017ce nie wolno sk\u0142ada\u0107 na o\u0142tarzu polityki pami\u0119ci ofiar. To jest s\u0142aby punkt polityki pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\r\n

To te\u017c troch\u0119 \u015blepa uliczka, bo mamy do czynienia z partnerem, kt\u00f3ry nadaje ulicom imi\u0119 zbrodniarza, Stepana Bandery. Trudno by\u0142oby nam rozmawia\u0107 z Niemcami, gdyby tam nazywano ulice imieniem Hitlera.<\/strong><\/p>\r\n

Widz\u0119 w tym pewn\u0105 fataln\u0105 pokus\u0119. Podam przyk\u0142ad. Jeszcze przed 1989 rokiem nie by\u0142o dobrego czasu dla pami\u0119ci o Katyniu. M\u00f3wiono: nie mo\u017cemy dra\u017cni\u0107 ZSRR, pot\u0119\u017cnego s\u0105siada. Pami\u0119tam taki wstrz\u0105saj\u0105cy dla mnie w swoim moralnym nihilizmie tekst prof. Marcina Kr\u00f3la z po\u0142owy lat 80. zawarty w tomie \u201ePodr\u00f3\u017c romantyczna\u201d. Zawiera\u0142 tez\u0119, i\u017c szczytem g\u0142upoty jest upominanie si\u0119 o prawd\u0119 o Katyniu. Bo przecie\u017c nigdy s\u0142abszy nie zmusi silniejszego, \u017ceby ten zmieni\u0142 swoje zdanie o historii. Potem nast\u0105pi\u0142o cz\u0119\u015bciowe ujawnienie prawdy o Katyniu dlatego w\u0142a\u015bnie, \u017ce kto\u015b si\u0119 upar\u0142, \u017ceby o niej m\u00f3wi\u0107. I naszym zadaniem wobec Rosji by\u0142o powtarzanie im, \u017ce dop\u00f3ki nie zmierz\u0105 si\u0119 ze swoj\u0105 histori\u0105, nie nazw\u0105 zbrodni po imieniu, nie stan\u0105 si\u0119 w pe\u0142ni wolni i b\u0119d\u0105 dla nas niebezpieczni.<\/p>\r\n

To dlaczego Ukrai\u0144com nie stawiamy takich samych wymaga\u0144? Oni te\u017c s\u0105 przekonani, \u017ce Bandera to bohater.<\/strong><\/p>\r\n

Powinni\u015bmy dok\u0142adnie tak samo Ukrai\u0144com przypomina\u0107: Bandera by\u0142 ludob\u00f3jc\u0105, nie mo\u017ce by\u0107 waszym bohaterem, cho\u0107by\u015bcie nie wiadomo jak przekr\u0119cali pami\u0119\u0107 o nim, \u017ce by\u0142 liderem wspania\u0142ego ruchu narodowowyzwole\u0144czego, nawet je\u015bli jego wsp\u00f3\u0142pracownicy zgin\u0119li w walce przeciwko sowieckiemu imperium. Ale je\u015bli wcze\u015bniej brali udzia\u0142 w ludob\u00f3jstwie Polak\u00f3w, to dop\u00f3ki nie uznacie tej prawdy, \u017ce byli ludob\u00f3jcami, nie b\u0119dziecie wolnymi lud\u017ami i nie b\u0119dziecie dla nas bezpiecznymi s\u0105siadami. Jak my przestaniemy o tym m\u00f3wi\u0107, \u0142atwiej im b\u0119dzie zak\u0142ama\u0107 prawd\u0119.<\/p>\r\n

Czy nie jest tak, \u017ce stali\u015bmy si\u0119 zak\u0142adnikami sytuacji geopolitycznej, w kt\u00f3rej szukamy sojuszu z Ukrai\u0144cami przeciwko Rosji i w imi\u0119 tego spychamy pami\u0119\u0107 o Wo\u0142yniu?<\/strong><\/p>\r\n

Ja bym to odwr\u00f3ci\u0142: jest niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce staniemy si\u0119 wi\u0119\u017aniami pu\u0142apki ludob\u00f3jstwa ukrai\u0144skiego. W jakim sensie? W takim, \u017ce musimy wystrzega\u0107 si\u0119 nie tylko pokusy przemilczenia prawdy o Banderze i zbrodni OUN-UPA, ale musimy te\u017c odrzuci\u0107 pokus\u0119 m\u00f3wienia, \u017ce wszyscy Ukrai\u0144cy reprezentuj\u0105 tradycje banderowskie, \u017ce kolejne pokolenia Ukrai\u0144c\u00f3w to ludob\u00f3jcy i nast\u0119pcy Bandery. To r\u00f3wnie niesprawiedliwe, jak gdyby kto\u015b na podstawie Jedwabnego – przy ca\u0142ej \u015bwiadomo\u015bci r\u00f3\u017cnicy w skali zbrodni – m\u00f3wi\u0142, \u017ce wszyscy Polacy s\u0105 antysemitami i wszyscy chc\u0105 mordowa\u0107 \u017byd\u00f3w. To jest nieprawda. A w przypadku Ukrai\u0144c\u00f3w ta nieprawda ma tak\u017ce wymiar geograficzny: bo to zachodnia Ukraina kultywuje Bander\u0119. I przecie\u017c – nie wszyscy jej mieszka\u0144cy\u2026<\/p>\r\n

Obserwujemy rozszerzanie si\u0119 tego kultu na centrum kraju\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Tak, to jest problem. Na przyk\u0142ad ukrai\u0144ski IPN jest rzeczywi\u015bcie w r\u0119kach skrajnych si\u0142, kt\u00f3re \u015bwiadomie kultywuj\u0105 pami\u0119\u0107 ludob\u00f3jc\u00f3w z OUN-UPA. Ale nawet w takiej sytuacji, kt\u00f3r\u0105 powinni\u015bmy wskazywa\u0107 w rozmowach z Kijowem, nie upowa\u017cnia nas to do stwierdzenia, \u017ce wszyscy Ukrai\u0144cy s\u0105 banderowcami, \u017ce nie ma nadziei na porozumienie polsko-ukrai\u0144skie. Jest nadzieja, bo bardzo du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk ukrai\u0144skich nie podziela pami\u0119ci banderowskiej. Wielu Ukrai\u0144c\u00f3w rozumie, \u017ce dla ich kraju g\u0142\u00f3wnym zagro\u017ceniem jest imperialna Rosja, i s\u0105 gotowi z entuzjazmem podj\u0105\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Polsk\u0105. Nie mo\u017cemy ich przekre\u015bli\u0107. Mamy prawo upomina\u0107 si\u0119 o prawd\u0119, ale w imi\u0119 prawdy musimy pami\u0119ta\u0107: Ukraina jest du\u017co wi\u0119ksza od Bandery.<\/p>\r\n

za: https:\/\/www.gosc.pl\/doc\/3302596.Nie-skreslajmy-Ukraincow<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie wci\u0105\u017c za ma\u0142o wie o tej zbrodni – zbrodni ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu wyeliminowanie narodowo\u015bci polskiej z du\u017cego obszaru jej zamieszkiwania. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 powoli dojrzewa\u2026 O zbrodni wo\u0142y\u0144skiej i pami\u0119ci o niej m\u00f3wi prof. Andrzej Nowak, historyk z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Jacek Dziedzina: Pa\u0144stwo polskie nie ma problemu z prawd\u0105 i pami\u0119ci\u0105 o Katyniu, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,98,141,167,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102772"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102772\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}