{"id":102315,"date":"2018-06-25T13:09:16","date_gmt":"2018-06-25T17:09:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=102315"},"modified":"2018-06-26T10:35:40","modified_gmt":"2018-06-26T14:35:40","slug":"niedokonczone-msze-wolynskie-zapomniana-karta-historii-ukrainskiego-ludobojstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=102315","title":{"rendered":"Niedoko\u0144czone Msze wo\u0142y\u0144skie. Zapomniana karta historii ukrai\u0144skiego ludob\u00f3jstwa"},"content":{"rendered":"

Dla Polaka wychowanego w kr\u0119gu cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze by\u0142 schronieniem. 11 lipca 1943 r. – w tak zwan\u0105 \u201ekrwaw\u0105 niedziel\u0119\u201d zosta\u0142o nam to odebrane w bestialski spos\u00f3b. Krew pola\u0142a si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach, a przerwane Msze nie zosta\u0142y doko\u0144czone do dzisiaj. Nie ma pojednania bez poznania prawdy – takie przes\u0142anie przynie\u015bli ze sob\u0105 uczestnicy konferencji \u201eNiedoko\u0144czone Msze wo\u0142y\u0144skie\u201d, zorganizowanej w Pa\u0144stwowej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie.<\/strong><\/p>\r\n

\r\n

\"Niedoko\u0144czone<\/p>\r\n

Ruiny ko\u015bcio\u0142a w Kisielinie, gdzie dosz\u0142o do jednej ze zbrodni 11 lipca 1943. By Promek (wlasne zdjecie) [Public domain], via Wikimedia Commons<\/p>\r\n

– Pytanie zasadnicze: czy za to Z\u0142o odpowiedzialny by\u0142 tylko diabe\u0142, czy mo\u017ce cz\u0142owiek kt\u00f3ry podda\u0142 si\u0119 woli diab\u0142a? <\/em>–  pyta\u0142 ks. prof. dr hab. Franciszek Longchamps de Berier i nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to co dzia\u0142o si\u0119 na Wo\u0142yniu, by\u0142o wcieleniem osobowego z\u0142a. Zdaniem duchownego, cz\u0142owiek mo\u017ce pope\u0142nia\u0107 z\u0142o z ch\u0119ci czynienia dobra, lub z\u0142em si\u0119 zach\u0142ysn\u0105\u0107 i pope\u0142nia\u0107 je z czystej przyjemno\u015bci, tak jak podczas rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Jednocze\u015bnie zaznaczy\u0142, \u017ce \u201enie wystarczy pami\u0119ta\u0107, potrzeba przebaczenia i postawy mi\u0142osierdzia\u201d. R\u00f3wnie\u017c dla kat\u00f3w.<\/p>\r\n

Prof. dr hab. J\u00f3zef Marecki z kolei wskaza\u0142, \u017ce informacje o pomordowanych w wo\u0142y\u0144skiej rzezi ksi\u0119\u017cach zacz\u0119\u0142y sp\u0142ywa\u0107 stosunkowo szybko. – Ju\u017c podczas II Wojny \u015awiatowej zacz\u0119to przekazywa\u0107 dane do instytucji ko\u015bcielnych, kto, sk\u0105d i w jaki spos\u00f3b zgin\u0105\u0142. Czasem nawet ju\u017c w kilka godzin po \u015bmierci. Po 1945 roku przygotowywano materia\u0142 w kuriach, jacy bracia, ksi\u0119\u017ca, czy osoby zakonne zgin\u0119\u0142y – na podstawie tych informacji powsta\u0142y wybitne dzie\u0142a: \u201eMartyrologium polskiego Duchowie\u0144stwa\u201d, \u201eDroga krzy\u017cowa Archidiecezji Lwowskiej w latach II wojny \u015bwiatowej 1939-1945\u201d i wiele innych<\/em> – powiedzia\u0142.<\/p>\r\n

Na Wo\u0142yniu mieszka\u0142o opr\u00f3cz katolik\u00f3w wielu innych chrze\u015bcijan. Byli w\u015br\u00f3d nich zar\u00f3wno grekokatolicy, ormianie, luteranie, kalwini czy prawos\u0142awni. W nacjonalistycznej ideologii chodzi\u0142o o zniszczenie pami\u0119ci o cz\u0142owieku, dlatego mordowano nawet osoby przekazuj\u0105ce dane do kurii. Jak zaznaczy\u0142 Marecki, istniej\u0105 problemy z klasyfikacj\u0105 ofiar, gdy\u017c duchowni byli ofiarami zar\u00f3wno bezpo\u015brednich atak\u00f3w nacjonalist\u00f3w, jak i tracili \u017cycie na skutek bardzo cz\u0119stych donos\u00f3w do okupanta autorstwa ludno\u015bci ukrai\u0144skiej (powszechne by\u0142y oskar\u017cenia o np. ukrywanie \u017byd\u00f3w czy przechowywanie partyzant\u00f3w). \u0141\u0105cznie zamordowano ponad 200 katolickich ksi\u0119\u017cy, oraz tych spo\u015br\u00f3d prawos\u0142awnych i grekokatolik\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom.<\/p>\r\n

\u0141aci\u0144skich duchownych mordowano dlatego, \u017ce byli Polakami (a dla nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich to najwi\u0119ksza wina<\/em>) – to by\u0142 k\u0105kol kt\u00f3ry trzeba by\u0142o wyci\u0105\u0107 – cytowa\u0142 podr\u0119cznik nacjonalist\u00f3w ks. prof. Marecki. Bycie Polakiem oznacza\u0142o dla Ukrai\u0144ca grzech pierworodny<\/em>. Wraz z zabijaniem duchowie\u0144stwa burzono cmentarze, ko\u015bcio\u0142y, a czasem nawet wycinano drzewa z terenu parafii.<\/p>\r\n

Dzisiaj, je\u017celi zapyta\u0107 lokalnego duchownego ukrai\u0144skiego, to wcze\u015bniej na tych terenach przed Ukrai\u0144cami \u201enic nie by\u0142o\u201d, a \u015blad o Polakach jest wymazywany nawet w seminariach duchownych. Neounit\u00f3w – wiernych Ko\u015bcio\u0142a katolickiego obrz\u0105dku bizantyjsko-s\u0142owia\u0144skiego – uwa\u017cano za zdrajc\u00f3w. Ka\u017cdy, kto odchodzi\u0142 z Ko\u015bcio\u0142a grekokatolickiego lub prawos\u0142awnej Cerkwi, uwa\u017cany by\u0142 za poprze\u0142niaj\u0105cego grzech przeciwko narodowi. Prawos\u0142awnych mordowano, gdy wobec braku katolickich ksi\u0119\u017cy odprawiali dla katolik\u00f3w nabo\u017ce\u0144stwa. Byli na celowniku nacjonalist\u00f3w gdy\u017c bardzo zdecydowanie sprzeciwiali si\u0119 UPA i OUN oraz dlatego, \u017ce niekt\u00f3rzy mieli \u017cony Polki. Za odprawienie pogrzebu Polaka tak\u017ce grozi\u0142a kara \u015bmierci. Straci\u0107 \u017cycie mo\u017cna by\u0142o te\u017c za nawo\u0142ywanie do zaprzestania przemocy i opami\u0119tania.<\/p>\r\n

– Nie chcemy pope\u0142ni\u0107 grzechu zapomnienia, grzechu zaniedbania – dlatego zajmujemy si\u0119 tym naukowo. Kiedy nie m\u00f3wimy o nich, mordujemy ich po raz drugi<\/em> – wskaza\u0142 prof. Marecki oraz zacytowa\u0142 powiedzenie oddaj\u0105ce dramat tamtych czas\u00f3w: \u201em\u00f3wi\u0105 \u017ce kap\u0142an jest z ludu, pochodzi z ludu. A my na Wo\u0142yniu m\u00f3wimy, \u017ce kap\u0142an umiera z ludem\u201d.<\/p>\r\n

Dr Leon Popek, zaznaczy\u0142, \u017ce \u017cadna inna diecezja, jak diecezja \u0142ucka oraz wo\u0142y\u0144ska, nie ponios\u0142a takich strat liczebnych. W 1939 r na Wo\u0142yniu by\u0142o 166 parafii z oko\u0142o 350 tys. wiernymi. W 1945 roku – pozosta\u0142a tylko jedna, a 70 proc. parafii dos\u0142ownie zr\u00f3wnano z ziemi\u0105.<\/p>\r\n

Tragedia wo\u0142y\u0144skiego duchowie\u0144stwa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c 1 wrze\u015bnia 1939 roku. Nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy dokonywali licznych napad\u00f3w na przedstawicieli administracji (urz\u0119dnik\u00f3w, policjant\u00f3w, \u017co\u0142nierzy, le\u015bniczych, czy pracownik\u00f3w stra\u017cy granicznej).<\/p>\r\n

Wobec wprowadzania komunistycznej indoktrynacji, ksi\u0119\u017ca nie zaprzestali pos\u0142ugi duszpasterskiej i byli na cenzurowanym, a nast\u0119pnie trafiali w szpony NKWD. Z 260 ksi\u0119\u017cy tylko 2 nie by\u0142o represjonowanych. \u0141ucki ordynariusz bp Adolf Szel\u0105\u017cek jako jedyny na tych terenach zorganizowa\u0142 tzw. parafialne komitety pomocy, dla rodzin tych, kt\u00f3rzy zostali wywiezieni na Syberi\u0119. \u0179eby podtrzyma\u0107 na duchu tych ludzi, ca\u0142y czas sprawowali pos\u0142ug\u0119 np. udzielaj\u0105c absolucji og\u00f3lnej na wypadek \u015bmierci na peronach sk\u0105d wywo\u017cono Polak\u00f3w na Sybir.<\/p>\r\n

Szel\u0105\u017cek wysy\u0142a\u0142 tak\u017ce misjonarzy w konspiracji id\u0105cych za wojskiem niemieckim do m.in. diecezji \u017cytomierskiej i innych.<\/p>\r\n

Za czas\u00f3w okupacji niemieckiej zosta\u0142o zamordowanych ponad 240 tys. \u017byd\u00f3w W\u015br\u00f3d oprawc\u00f3w by\u0142a policja ukrai\u0144ska. Po powt\u00f3rnym wkroczeniu sowiet\u00f3w, policjanci wst\u0105pili w szeregi UPA i wykorzystali zdobyte do\u015bwiadczenie w rzezi wo\u0142y\u0144skiej. To g\u0142\u00f3wnie oni dowodzili morderstwami.<\/p>\r\n

Sk\u0105d taka skala zbrodni?<\/p>\r\n

– Macie by\u0107 straszni, aby 10 pokolenie ba\u0142o si\u0119 patrze\u0107 w t\u0105 stron\u0119!<\/em> – g\u0142osi\u0142o jedno z nacjonalistycznych wytycznych. Istotnie, do dzisiaj niekt\u00f3rzy potomkowie boj\u0105 si\u0119 jecha\u0107 na groby rodzic\u00f3w.<\/p>\r\n

Wo\u0142y\u0144scy ksi\u0119\u017ca zostali po cz\u0119\u015bci zapomnieni tak\u017ce przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. W przypadku tylko jednego z ponad 200 zamordowanych prowadzony jest proces beatyfikacyjny.<\/p>\r\n

Ksi\u0119\u017ca gin\u0119li w spos\u00f3b okrutny. Podczas tzw. \u201ekrwawej niedzieli\u201d zabijano ich tak\u017ce podczas Mszy. Wszyscy mieli szans\u0119 ucieczki, dociera\u0142y do nich informacje o zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 morderczych sotniach. Oni jednak zostali i wytrwale prowadzili prac\u0119 duszpastersk\u0105 w parafiach.<\/p>\r\n

– Jakim by\u0142bym ksi\u0119dzem, gdybym w momencie pr\u00f3by zostawi\u0142 swoje owce na po\u017carcie wilkom<\/em> – mia\u0142 powiedzie\u0107 jeden z ksi\u0119\u017cy \u017co\u0142nierzom AK, kt\u00f3rzy chcieli, by ucieka\u0142 z nimi.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug dr hab. Andrzej A. Zi\u0119by, nacjonali\u015bci naciskali na prawos\u0142awnych sprzyjaj\u0105cych Polakom i staraj\u0105cych si\u0119 powstrzyma\u0107 masowe mordy.<\/p>\r\n

S\u0142ynne powiedzenie, \u017ce \u201epopi \u015bwi\u0119cili kosy rezun\u00f3w\u201d – nie jest do ko\u0144ca prawd\u0105. Jednak faktem jest, \u017ce wobec mordowania \u017byd\u00f3w Cerkiew prawos\u0142awna siedzia\u0142a cicho<\/em>. Wobec zag\u0142ady Polak\u00f3w zachowano si\u0119 nieco inaczej. Biskupi autokefaliczni w pe\u0142ni poparli UPA, jednak nie zrobili tego oficjalnie (ze wzgl\u0119du na sprawuj\u0105cych swoj\u0105 administracj\u0119 Niemc\u00f3w). Prawdziwym jest stwierdzenie, \u017ce Cerkiew prawos\u0142awna – z nielicznymi wyj\u0105tkami – pozosta\u0142a zupe\u0142nie oboj\u0119tna wobec mordowania Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Piotr Relich<\/strong><\/em><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dla Polaka wychowanego w kr\u0119gu cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze by\u0142 schronieniem. 11 lipca 1943 r. – w tak zwan\u0105 \u201ekrwaw\u0105 niedziel\u0119\u201d zosta\u0142o nam to odebrane w bestialski spos\u00f3b. Krew pola\u0142a si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach, a przerwane Msze nie zosta\u0142y doko\u0144czone do dzisiaj. Nie ma pojednania bez poznania prawdy – takie przes\u0142anie przynie\u015bli ze sob\u0105 uczestnicy konferencji […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,188,50,24,167,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102315"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102315\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}