{"id":102299,"date":"2018-06-23T11:11:18","date_gmt":"2018-06-23T15:11:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=102299"},"modified":"2018-06-23T11:11:18","modified_gmt":"2018-06-23T15:11:18","slug":"kolaboranci-zydowska-lustracja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=102299","title":{"rendered":"Kolaboranci. „\u017bydowska lustracja”"},"content":{"rendered":"

W 2010 roku Wydawnictwo Literackie Krak\u00f3w opublikowa\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119 Agaty Tuszy\u0144skiej pod tytu\u0142em: \u201e Oskar\u017cona Wiera Gran\u201d. <\/strong>Autorka odnalaz\u0142a dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni\u0105 Wier\u0119 Gran w brudnym, zagraconym, pe\u0142nym starych papierzysk mieszkanku przy rue Chardon Lagache w Pary\u017cu.<\/p>\r\n

Historia Wiery Gran jest na poz\u00f3r bardzo prosta. Pi\u0119kna piosenkarka \u017cydowskiego pochodzenia, gwiazda przedwojennego lokalu Paradiso po wojnie zosta\u0142a oskar\u017cona o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z gestapo lecz z braku dowod\u00f3w uniewinniono j\u0105. Pi\u0119tno kolaboracji zrujnowa\u0142o jednak jej \u017cycie i sprowadzi\u0142oje do beznadziejnej, trwaj\u0105cej przesz\u0142o p\u00f3l wieku walki o udowodnienie w\u0142asnej niewinno\u015bci. Faktem jest, \u017ce przez p\u00f3\u0142tora roku Wiera koncertowa\u0142a w kawiarni na Lesznie a jej akompaniatorem by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Szpilman. W\u0142a\u015bnie dla Wiery Gran Szpilman napisa\u0142 znany szlagier \u201eJej pierwszy bal\u201d.Faktem jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Wiera Gran popisywa\u0142a si\u0119 na scenie podczas gdy na ulicach umiera\u0142y z g\u0142odu \u017cydowskie dzieci.<\/p>\r\n

Po wojnie Szpilman i Wiera oskar\u017cali si\u0119 nawzajem o kolaboracj\u0119. Gran twierdzi\u0142a, \u017ce widzia\u0142a Szpilmana w czapce \u017cydowskiego policjanta bij\u0105cegoswoich ziomk\u00f3w \u201e delikatnymi r\u0119kami pianisty\u201d. Szpilmanowi jej oskar\u017cenie w komunistycznej Polsce jako\u015b nie zaszkodzi\u0142o i to on w\u0142a\u015bnie odm\u00f3wi\u0142 zatrudnienia Gran w Polskim Radiu ze wzgl\u0119du na plotki na temat jej kolaboracji. Gw\u00f3\u017ad\u017a do trumny Wiery Gran wbi\u0142 Pola\u0144ski wycinaj\u0105c jej posta\u0107 z historii Szpilmana opisanej w s\u0142ynnym filmie \u201ePianista\u201d. <\/strong><\/p>\r\n

Ta symboliczna wr\u0119cz anihilacja jest przypiecz\u0119towaniem wyroku wydanego na ni\u0105 przez \u015brodowisko.Znana taktyka \u201e unicestwianie przez przemilczanie\u201d zosta\u0142a wybi\u00f3rczo zastosowana wy\u0142\u0105cznie wobec Gran. Tymczasem najpowa\u017cniejszym jej przewinieniem by\u0142 wyst\u0119p dla znienawidzonych w getcie funkcjonariuszy \u017cydowskiej policji przy kt\u00f3rym najprawdopodobniej akompaniowa\u0142 jej Szpilman. Nigdy na nikogo nie donios\u0142a, ani nie znaleziono \u015blad\u00f3w rzekomego wyroku wydanego na ni\u0105 przez podziemie.<\/p>\r\n

Niepisany kodeks okupacyjny pozwala\u0142 artystom podawa\u0107 ciastka i napoje w kawiarni w\u0142\u0105czaj\u0105c obs\u0142ugiwanie w tych kawiarniach niemieckich oficer\u00f3w zabrania\u0142 natomiast grania w niemieckich filmach i w teatrach pod niemieckim zarz\u0105dem nawet polskich sztuk. Zabrania\u0142 r\u00f3wnie\u017c chodzenia do kina. Pami\u0119tamy akcje ma\u0142ego sabota\u017cu maj\u0105ce za zadanie obrzydzenie warszawiakom kina- rozpylanie w salach kinowych cuchn\u0105cych substancji oraz umieszczanie na \u015bcianach kin hase\u0142 \u201e tylko \u015bwinie siedz\u0105 w kinie\u201d. Stefan Jaracz twierdzi\u0142, \u017ce nie by\u0142ow tym \u017cadnej logiki, tak jednak zadecydowa\u0142o \u015brodowisko.Celem ma\u0142egosabota\u017cu by\u0142o chronienie spo\u0142ecze\u0144stwa przed niemieck\u0105 propagand\u0105 i budowanie jego morale.<\/p>\r\n

Wiera Gran by\u0142a tylko artystk\u0105 i chcia\u0142a tylko \u015bpiewa\u0107. Tak jak nasi socrealistyczni pisarze, kt\u00f3rzy chcieli tylko pisa\u0107. Nomo\u017ce nie tylko pisa\u0107 – chcieli r\u00f3wnie\u017c dostawa\u0107 mieszkania z puli Cyrankiewicza, mie\u0107 wysokie nak\u0142ady ksi\u0105\u017cek, otrzymywa\u0107 leninowskie nagrody i korzysta\u0107 z dom\u00f3w pracy tw\u00f3rczej w zrabowanych przez komunist\u00f3w pa\u0142acach gdzie bawili si\u0119 w arystokracj\u0119.Wyczerpali wi\u0119c wszelkie znamiona kolaboracji z sowieckim okupantem, a jednak nie tylko nie dotkn\u0119\u0142a ich \u017cadna forma lustracji, lecz potrafi\u0105 nawet teraz w kolejnym pokoleniu szczyci\u0107 si\u0119 t\u0105 kolaboracj\u0105 i czerpanymi z niej korzy\u015bciami.<\/p>\r\n

Wiera Gran zosta\u0142a jednak nieodwo\u0142alnie skazana na zapomnienie przez \u201e\u017cydowsk\u0105 lustracj\u0119\u201d. \u017bydowsk\u0105 -to znaczy rozliczaj\u0105c\u0105 przede wszystkim inne nacje leczr\u00f3wnie\u017c i\u017byd\u00f3w za przewinienia pope\u0142nione wy\u0142\u0105cznie wobec \u017byd\u00f3w. Wypominanie przewinie\u0144 wobec Polak\u00f3w pope\u0142nionychprzez \u017byd\u00f3w zatrudnionych w aparacie komunistycznego bezpiecze\u0144stwa, a nawet przypominanie \u017cydowskiej kolaboracji z hitlerowcami jest kwalifikowane jako antysemityzm.<\/strong><\/p>\r\n

\u017bydowska lustracja jest w oczywisty spos\u00f3b wybi\u00f3rcza. na przyk\u0142ad kr\u00f3l \u0142\u00f3dzkiego getta Chaim Runkowski jest traktowany raczej jako bohater ni\u017c zdrajca. Jeszcze bardziej dwuznaczn\u0105 postaci\u0105 jest Tewje Bielski gloryfikowany w filmie \u201eOp\u00f3r\u201d Edwarda Zwicka.<\/p>\r\n

Tewje Bielski to pospolity bandyta, kt\u00f3ry nie tylko rabowa\u0142 dwory polskie i ludno\u015b\u0107 bia\u0142orusk\u0105, nie tylko gwa\u0142ci\u0142 polskie i bia\u0142oruskie kobiety lecz trzyma\u0142 w utworzonej przez siebie osadzie \u017cydowskiej zwanej <\/strong>Jerozolim\u0105<\/strong><\/em> ca\u0142y harem na\u0142o\u017cnic,<\/strong> obdarowywanych rabowan\u0105 bi\u017cuteri\u0105, zdzieranymi z kobiet ubraniami i bielizn\u0105. Warunkiem wst\u0119pu do Jerozolimy by\u0142o dla kobiety rozebranie si\u0119 do naga. Bielski nie tylko \u017car\u0142 pi\u0142 i u\u017cywa\u0142 lecz mordowa\u0142 wed\u0142ug swojego widzi mi si\u0119 \u017cydowskich pobratymc\u00f3w, kt\u00f3rzy o\u015bmielili mu si\u0119w czymkolwiek przeciwstawi\u0107.<\/p>\r\n

Losu tego nie unikn\u0119li nawet jego krewni jak mieszkaj\u0105ca obecnie w Nowym Jorku Leslie Bell, kt\u00f3ra opisa\u0142a w \u201eJewish Press\u201d okoliczno\u015bci, w jakich jej rodzice trafili do nalibockiej Jerozolimy. \u201eWszelkie pr\u00f3by sprzeciwu wobec w\u0142adzy Bielskich ko\u0144czy\u0142y si\u0119 pistoletow\u0105 kul\u0105 (…) u\u017cywali wulgarnego j\u0119zyka, mieli zami\u0142owanie do w\u00f3dki\u201d – pisa\u0142a Bell. Lola kilka razy by\u0142a \u015bwiadkiem zab\u00f3jstwa. Jak wiemy<\/strong><\/em>otriad<\/strong><\/em> Bielskich bra\u0142 udzia\u0142 w masakrze we wsi Naliboki w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 128 niewinnych cywil\u00f3w. Ipomy\u015ble\u0107, \u017ce pomimo wszystko kto\u015b o\u015bmieli\u0142 si\u0119 o tym bandycie robi\u0107 hagiograficzny film, a ostracyzm dotkn\u0105\u0142 Wier\u0119 Gran, kt\u00f3ra chcia\u0142a tylko \u015bpiewa\u0107.<\/p>\r\n

C\u00f3\u017c jest zatem istot\u0105 kolaboracji, czy kolaborowa\u0142 z sowieckim okupantem zwyk\u0142y robotnik, nauczyciel czy lekarz pe\u0142ni\u0105cy swe codzienne obowi\u0105zki pomimo utraty suwerenno\u015bci pa\u0144stwowej? Stanowisko Michnika twierdz\u0105cego, \u017ce \u201e wszyscy byli umoczeni\u201d w kolaboracj\u0119 z komunistycznym systemem ma dok\u0142adnie tyle samo sensu co zarzucanie kolaboracji wi\u0119\u017aniom niemieckiego obozu zag\u0142ady tylko dlatego, \u017ce codziennie spo\u017cywali swoj\u0105 wasserzupk\u0119 serwowan\u0105 im \u0142askawie przez niemieckiego oprawc\u0119.A jednak kolaboracj\u0119 artyst\u00f3w mamy prawo traktowa\u0107 inaczej. Przede wszystkim uzurpuj\u0105c sobie rol\u0119 elity legitymizowali zbrodniczy sowiecki system, chwalili go w swoich utworach, a nawet czynnie, jak w sprawie Biskupa Kaczmarka, opowiadali si\u0119 po stronie zbrodni.<\/p>\r\n

Arty\u015bci powinni bardzo uwa\u017ca\u0107, \u017ceby opowiada\u0107 si\u0119 po dobrej stronie. Takie jest przes\u0142anie Wiery Gran.<\/p>\r\n

Izabela Brodacka<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tekst drukowany w Warszawskiej Ga<\/em>zecie<\/p>\r\n

Za: Strona prof. Miros\u0142awa Dakowskiego (23.06.2018)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W 2010 roku Wydawnictwo Literackie Krak\u00f3w opublikowa\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119 Agaty Tuszy\u0144skiej pod tytu\u0142em: \u201e Oskar\u017cona Wiera Gran\u201d. Autorka odnalaz\u0142a dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni\u0105 Wier\u0119 Gran w brudnym, zagraconym, pe\u0142nym starych papierzysk mieszkanku przy rue Chardon Lagache w Pary\u017cu. Historia Wiery Gran jest na poz\u00f3r bardzo prosta. Pi\u0119kna piosenkarka \u017cydowskiego pochodzenia, gwiazda przedwojennego lokalu Paradiso po wojnie zosta\u0142a oskar\u017cona o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[18,50,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102299"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102299"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102299\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}