{"id":102240,"date":"2018-06-25T10:25:27","date_gmt":"2018-06-25T14:25:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=102240"},"modified":"2018-06-26T10:25:58","modified_gmt":"2018-06-26T14:25:58","slug":"rodo-w-kosciele-czy-dane-beda-lepiej-chronione","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=102240","title":{"rendered":"RODO w Ko\u015bciele. Czy dane b\u0119d\u0105 lepiej chronione?"},"content":{"rendered":"

Od 25 maja o nasze dane du\u017co bardziej musi troszczy\u0107 si\u0119 nie tylko biznes czy administracja pa\u0144stwowa, ale tak\u017ce przetwarzaj\u0105cy dane ponad 33 mln os\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Jak RODO wp\u0142ynie na ochron\u0119 danych wiernych? Czy osoby, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y z Ko\u015bcio\u0142a, b\u0119d\u0105 mog\u0142y skorzysta\u0107 z prawa do bycia zapomnianym? Wychodz\u0105c naprzeciw Waszemu zainteresowaniu, staramy si\u0119 odpowiedzie\u0107 na najwa\u017cniejsze pytania.<\/strong><\/p>\r\n

Jednym z cel\u00f3w unijnej reformy ochrony prywatno\u015bci by\u0142o zapewnienie ka\u017cdemu i ka\u017cdej z nas silnej i skutecznej ochrony, niezale\u017cnie od tego, kto i w jakim celu przetwarza nasze dane. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, kt\u00f3ry – wed\u0142ug informacji przekazanych G\u0142\u00f3wnemu Urz\u0119dowi Statystycznemu<\/a> – przetwarza dane ponad 33 mln Polek i Polak\u00f3w. Ma\u0142o kt\u00f3ra instytucja w Polsce przetwarza dane na tak du\u017c\u0105 skal\u0119. Dla por\u00f3wnania: liczba u\u017cytkownik\u00f3w Facebooka w Polsce jest ponad dwa razy mniejsza i wynosi 16 mln. Zbiorom zgromadzonym przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce dor\u00f3wnywa\u0107 wielko\u015bci\u0105 zapewne tylko baza numer\u00f3w PESEL. Przetwarzane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 dane maj\u0105 w dodatku charakter wra\u017cliwy (za takie uznamy informacj\u0119 o wyznaniu). Co na to RODO?<\/p>\r\n

Mi\u0119dzy autonomi\u0105 Ko\u015bcio\u0142a a autonomi\u0105 jednostki<\/h4>\r\n

Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki wyznaniowe maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnego uregulowania zasad reguluj\u0105cych ochron\u0119 danych osobowych<\/strong>. Jest to jednak dopuszczalne tylko wtedy, gdy w momencie wej\u015bcia RODO w \u017cycie – czyli 24 maja 2016 r. (powszechnie znana data 25 maja 2018 r. wyznacza jedynie pocz\u0105tek pe\u0142nego stosowania rozporz\u0105dzenia) – funkcjonowa\u0142y w ich ramach szczeg\u00f3\u0142owe zasady ochrony danych<\/strong>. Dodatkowym warunkiem skorzystania z tej opcji jest dostosowanie do RODO zasad dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cych w danym ko\u015bciele<\/strong>. To jeden z nielicznych wyj\u0105tk\u00f3w od zasady bezpo\u015bredniego stosowania RODO do wszystkich podmiot\u00f3w przetwarzaj\u0105cych nasze dane.<\/p>\r\n

\r\n

Ko\u015bcio\u0142y, kt\u00f3re do tej pory stosowa\u0142y szczeg\u00f3\u0142owe zasady przetwarzania danych osobowych, musz\u0105 dostosowa\u0107 je do RODO.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Je\u015bli powy\u017csze warunki s\u0105 spe\u0142nione, ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce powo\u0142a\u0107 w\u0142asny organ, kt\u00f3ry b\u0119dzie w niezale\u017cny spos\u00f3b nadzorowa\u0142 przetwarzanie danych wiernych. W przypadku gdy ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zdecyduje si\u0119 na utworzenie w\u0142asnego organu, na stra\u017cy ochrony danych wiernych stanie organ pa\u0144stwowy (w Polsce – Prezes Urz\u0119du Ochrony Danych Osobowych).<\/p>\r\n

Tworz\u0105c takie rozwi\u0105zanie, unijni decydenci chcieli pogodzi\u0107 z jednej strony poszanowanie dla istniej\u0105cej w wielu pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich (w tym w Polsce) autonomii pa\u0144stwa i ko\u015bcio\u0142\u00f3w, a z drugiej – silne gwarancje dla praw jednostek, niezale\u017cnie od tego, kto wykorzystuje ich dane. S\u0142owem: nowe przepisy maj\u0105 na celu zlikwidowa\u0107 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy standardem przetwarzania danych w firmach i instytucjach publicznych oraz w ko\u015bcio\u0142ach. To dlatego nawet ko\u015bcio\u0142y, kt\u00f3re przed RODO stosowa\u0142y w\u0142asne, szczeg\u00f3\u0142owe przepisy o ochronie danych, musz\u0105 zapewni\u0107 ich zgodno\u015b\u0107 z unijnym rozporz\u0105dzeniem<\/strong>. A jak to wygl\u0105da w Polsce?<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie uniknie RODO<\/h4>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 o swoich przygotowaniach do RODO informowa\u0142 ju\u017c na kilka miesi\u0119cy przed rozpocz\u0119ciem stosowania rozporz\u0105dzenia. Przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a konsekwentnie twierdzili, \u017ce skorzystaj\u0105 z art. 91 RODO, czyli po prostu dostosuj\u0105 do nowych przepis\u00f3w dotychczas obowi\u0105zuj\u0105ce wewn\u0119trzne zasady przetwarzania danych. Tak\u0105 funkcj\u0119 ma pe\u0142ni\u0107 przyj\u0119ty w marcu Dekret og\u00f3lny w sprawie ochrony os\u00f3b fizycznych w zwi\u0105zku z przetwarzaniem danych osobowych w Ko\u015bciele katolickim<\/a>. Nad przestrzeganiem przepis\u00f3w czuwa Ko\u015bcielny Inspektor Ochrony Danych<\/a>.<\/p>\r\n

\r\n

Przyj\u0119ty przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki dekret dotycz\u0105cy ochrony danych – je\u015bli sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego stosowania nie zostanie zakwestionowana – musi uwzgl\u0119dnia\u0107 standardy wynikaj\u0105ce z RODO.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Inaczej na spraw\u0119 patrzy \u015bwiecki organ ochrony danych. Jego zdaniem<\/a> regulacji funkcjonuj\u0105cych dotychczas w Ko\u015bciele nie spos\u00f3b uzna\u0107 za wystarczaj\u0105co szczeg\u00f3\u0142owe, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 skorzysta\u0107 z wy\u0142\u0105czenia. Do tej pory wytyczne w sprawie ochrony danych wiernych zawiera\u0142a instrukcja opracowana przez GIODO w 2009 r. wsp\u00f3lnie z Sekretariatem Konferencji Episkopatu Polski<\/a>, jednak zdaniem Inspektora ten dokument ma wy\u0142\u0105cznie charakter informacyjny i edukacyjny. GIODO twierdzi\u0142, \u017ce r\u00f3wnie\u017c obowi\u0105zuj\u0105cy od 2016 r. Dekret w sprawie wyst\u0105pie\u0144 z Ko\u015bcio\u0142a i instrukcja z 1947 r. o prowadzeniu ksi\u0105g parafialnych oraz ksi\u0119gi stanu dusz s\u0105 niewystarczaj\u0105co szczeg\u00f3\u0142owe, \u017ceby pozwoli\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi dalej stosowa\u0107 w\u0142asne zasady, nawet po ich dostosowaniu do RODO.<\/p>\r\n

Rozstrzygni\u0119cie, kto ma racj\u0119, jest trudne i nale\u017cy do s\u0105du, a nie do skromnego zespo\u0142u Panoptykonu. Ferowanie wyrok\u00f3w w tym artykule mija si\u0119 poza tym z celem – przyj\u0119ty w marcu dekret og\u00f3lny obowi\u0105zuje ju\u017c niemal od miesi\u0105ca i nie wiemy nic o tym, \u017ceby zosta\u0142 zakwestionowany. Dlatego wa\u017cniejsza jest tak naprawd\u0119 odpowied\u017a na pytanie, czy przyj\u0119te przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 przepisy s\u0105 zgodne z RODO.<\/p>\r\n

Dekret (bardzo) og\u00f3lny<\/h4>\r\n

Przygotowany przez Konferencj\u0119 Episkopatu Polski dekret liczy 16 stron. Dla por\u00f3wnania: RODO to 88 stron ma\u0142ego druku. Si\u0142\u0105 rzeczy dekret jest bardzo uproszczon\u0105 wersj\u0105 unijnego rozporz\u0105dzenia. W wielu miejscach ko\u015bcielny dokument wprost cytuje przepisy RODO (np. tam, gdzie m\u00f3wi o podstawowych zasadach przetwarzania danych czy o dopuszczalnych podstawach prawnych).<\/p>\r\n

\r\n

Ko\u015bcielny dekret nie odbiega zasadniczo od gwarancji przewidywanych przez RODO, ale niekt\u00f3re kwestie pomija milczeniem.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Niekt\u00f3re kwestie dekret pomija jednak milczeniem. Nie znajdziemy w nim \u017cadnych przepis\u00f3w o profilowaniu czy automatycznym podejmowaniu decyzji. Czy to oznacza, \u017ce \u017cadne ko\u015bcielne instytucje (np. charytatywne lub cho\u0107by te prowadz\u0105ce strony internetowe) nie wykorzystuj\u0105 i nie b\u0119d\u0105 wykorzystywa\u0142y w przysz\u0142o\u015bci automatycznych narz\u0119dzi do analizy i oceny danych osobowych, np. w stosunku do os\u00f3b, kt\u00f3re ubiegaj\u0105 si\u0119 o wsparcie lub korzystaj\u0105 ze strony internetowej? Dekret nie wspomina r\u00f3wnie\u017c, czy i w jakich sytuacjach konieczne b\u0119dzie dokonanie oceny skutk\u00f3w dla ochrony danych i konsultacja w tej sprawie z KIOD – tymczasem zgodnie z RODO tak\u0105 formaln\u0105 ocen\u0119 administrator musi przeprowadzi\u0107, je\u015bli przetwarzanie danych mo\u017ce powodowa\u0107 wysokie ryzyko naruszenia praw lub wolno\u015bci os\u00f3b.<\/p>\r\n

Jakie uprawnienia przys\u0142uguj\u0105 wiernym? Ko\u015bcielny dokument – z wyj\u0105tkiem prawa do przenoszenia danych i prawa do bycia zapomnianym, o kt\u00f3rym piszemy dalej – nie odbiega co do zasady od gwarancji przewidywanych przez RODO<\/strong>. Ka\u017cda zainteresowana osoba ma prawo dost\u0119pu do swoich danych i otrzymania informacji m.in. o celach ich przetwarzania, odbiorcach czy okresach przechowywania. Parafie i inne ko\u015bcielne jednostki musz\u0105 te\u017c udost\u0119pni\u0107 zainteresowanym kopi\u0119 danych – pierwsza kopia jest bezp\u0142atna, ale za kolejne administrator mo\u017ce pobra\u0107 rozs\u0105dn\u0105 op\u0142at\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z kosztami administracyjnymi (tak samo jest to uregulowane na gruncie RODO). Ka\u017cdemu przys\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c prawo do \u017c\u0105dania sprostowania danych, jednak sprostowanie danych dotycz\u0105cych stanu kanonicznego osoby (np. informacji o otrzymanych sakramentach) wymaga zgody duchownego wy\u017cszego rang\u0105. Wierni mog\u0105 te\u017c \u017c\u0105da\u0107 dokonania adnotacji i uzupe\u0142nienia danych oraz ograniczenia ich przetwarzania.<\/p>\r\n

Ka\u017cdy, kto uzna, \u017ce jego lub jej prawa zosta\u0142y naruszone, mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 skarg\u0119 do Ko\u015bcielnego Inspektora Ochrony Danych. Ko\u015bcielny Inspektor nie dysponuje jednak – w przeciwie\u0144stwie do \u015bwieckiego organu – uprawnieniem do nak\u0142adania kar finansowych na administrator\u00f3w naruszaj\u0105cych prawo<\/strong>. Brak finansowych konsekwencji dla administrator\u00f3w mo\u017ce znacznie os\u0142abi\u0107 wykonywanie decyzji KIOD, a tym samym – ochron\u0119 praw wiernych.<\/p>\r\n

Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 zapomni o apostatach?<\/h4>\r\n

Najwi\u0119cej kontrowersji budzi ko\u015bcielna regulacja prawa do bycia zapomnianym<\/a>. Zawarte w RODO przepisy dotycz\u0105ce tego uprawnienia stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z doktryn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Ta przewiduje, \u017ce semel catholicus, semper catholicus, czyli: \u201ekto zosta\u0142 katolikiem, pozostaje nim na zawsze\u201d. To dlatego dekret og\u00f3lny przewiduje, \u017ce \u017c\u0105danie usuni\u0119cia danych nie zostanie uwzgl\u0119dnione w przypadku, gdy dane \u201edotycz\u0105 udzielonych sakrament\u00f3w b\u0105d\u017a w inny spos\u00f3b odnosz\u0105 si\u0119 do kanonicznego statusu osoby\u201d<\/strong>. Adnotacja o takim \u017c\u0105daniu powinna jednak znale\u017a\u0107 si\u0119 w aktach danej osoby i od tego momentu parafia nie mo\u017ce ju\u017c wykorzystywa\u0107 danych bez zgody biskupa lub wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych.<\/p>\r\n

\r\n

Nie do pogodzenia z RODO by\u0142aby sytuacja, w kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 wykorzystywa\u0142by dane apostat\u00f3w w innych celach ni\u017c archiwalne lub zwi\u0105zane z ustaleniem kanonicznego statusu danej osoby.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

O usuni\u0119cie wszelkich danych z ko\u015bcielnych akt wielokrotnie zabiega\u0142y na drodze s\u0105dowej osoby, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 wyst\u0105pi\u0107 z Ko\u015bcio\u0142a. W wyroku z 2016 r. Naczelny S\u0105d Administracyjny stwierdzi\u0142 jednak, \u017ce \u201eskutki wyst\u0105pienia z Ko\u015bcio\u0142a, jak i apostazji, wskazuj\u0105, \u017ce dane osobowe zebrane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w okresie przynale\u017cno\u015bci zainteresowanego do Ko\u015bcio\u0142a, nie stan\u0105 si\u0119 zb\u0119dne do realizacji celu, dla kt\u00f3rego zosta\u0142y zebrane\u201d. Zaledwie 5 dni przed rozpocz\u0119ciem stosowania RODO NSA potwierdzi\u0142, \u017ce \u201ekwestia przynale\u017cno\u015bci do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i wyst\u0105pienia z niego jest wewn\u0119trzn\u0105 spraw\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i podlega regulacji prawa ko\u015bcielnego\u201d. Wygl\u0105da wi\u0119c na to, \u017ce dop\u00f3ki Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zmieni swojej doktryny, dop\u00f3ty ca\u0142kowite \u201ewymazanie si\u0119\u201d z niego b\u0119dzie niemo\u017cliwe.<\/p>\r\n

Przy odpowiedzi na pytanie, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce w takiej sytuacji wy\u0142\u0105czy\u0107 prawo do bycia do zapomnianym, trzeba – naszym zdaniem – wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 cel regulacji, o kt\u00f3rym piszemy wy\u017cej – jest nim zapewnienie mo\u017cliwie jak najpe\u0142niejszej ochrony danych jednostek, ale z poszanowaniem zasad wiary danego ko\u015bcio\u0142a lub zwi\u0105zku wyznaniowego oraz ich autonomii wzgl\u0119dem pa\u0144stwa. Problematyczna w tym kontek\u015bcie by\u0142aby zdecydowanie sytuacja, w kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 wykorzystywa\u0142by dane apostat\u00f3w w innym celu ni\u017c cele archiwalne lub na potrzeby ustalenia kanonicznego statusu danej osoby<\/strong>. Obecnie dekret przewiduje, \u017ce dane apostat\u00f3w mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane tylko za zgod\u0105 biskupa lub wy\u017cszego prze\u0142o\u017conego, ale nie wspomina o tym, w jakich sytuacjach taka zgoda mo\u017ce by\u0107 wydana.<\/p>\r\n

Czas poka\u017ce?<\/h4>\r\n

Nawet je\u015bli dekret nie zostanie zakwestionowany, to jego wydanie nie oznacza ko\u0144ca reformy ochrony danych osobowych w Ko\u015bciele. Za tymi formalno\u015bciami musz\u0105 i\u015b\u0107 realne dzia\u0142ania poszczeg\u00f3lnych parafii i diecezji, kt\u00f3re uporz\u0105dkuj\u0105 przetwarzane dane i wprowadz\u0105 odpowiednie procedury i instrukcje<\/strong>, a tym samym na dobre wyeliminuj\u0105 w\u0105tpliwe z punktu widzenia ochrony prywatno\u015bci praktyki, np. odczytywanie listy ofiarodawc\u00f3w podczas mszy czy te\u017c – o czym informowa\u0142a Helsi\u0144ska Fundacja Praw Cz\u0142owieka<\/a> – udost\u0119pnianie krewnym biologicznym adoptowanego dziecka informacji o dziecku i o rodzinie adopcyjnej bez zgody rodzic\u00f3w adopcyjnych. Wa\u017cny udzia\u0142 w zwi\u0119kszaniu \u015bwiadomo\u015bci o ochronie danych, edukowaniu i wyznaczaniu dobrych praktyk powinien mie\u0107 Ko\u015bcielny Inspektor Ochrony Danych. Na ostateczn\u0105 odpowied\u017a na pytanie o to, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce stosowa\u0107 w\u0142asne przepisy, a je\u015bli tak – to czy wydany dekret w pe\u0142ni uwzgl\u0119dnia standardy wynikaj\u0105ce z RODO, musimy jednak zapewne poczeka\u0107 do pierwszego wyroku s\u0105du.<\/p>\r\n

Karolina Iwa\u0144ska, Wojciech Klicki<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Fundacja Panoptykon (20.06.2018)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od 25 maja o nasze dane du\u017co bardziej musi troszczy\u0107 si\u0119 nie tylko biznes czy administracja pa\u0144stwowa, ale tak\u017ce przetwarzaj\u0105cy dane ponad 33 mln os\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Jak RODO wp\u0142ynie na ochron\u0119 danych wiernych? Czy osoby, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y z Ko\u015bcio\u0142a, b\u0119d\u0105 mog\u0142y skorzysta\u0107 z prawa do bycia zapomnianym? Wychodz\u0105c naprzeciw Waszemu zainteresowaniu, staramy si\u0119 odpowiedzie\u0107 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[5],"tags":[23,98,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102240"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102240\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}