{"id":101931,"date":"2018-06-02T09:29:19","date_gmt":"2018-06-02T13:29:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=101931"},"modified":"2018-06-03T22:40:39","modified_gmt":"2018-06-04T02:40:39","slug":"czy-cud-nie-moze-byc-polityczny-prof-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=101931","title":{"rendered":"Czy cud nie mo\u017ce by\u0107 polityczny? – prof. Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Trzeba \u201echwyci\u0107 byka za rogi\u201d i zmierzy\u0107 si\u0119 bez strachu z pytaniem, kt\u00f3re coraz powszechniej wprawia w zak\u0142opotanie katolik\u00f3w, zw\u0142aszcza je\u017celi czuj\u0105 si\u0119 zobowi\u0105zani do metodologicznego przynajmniej agnostycyzmu ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 pozycj\u0119 naukow\u0105.<\/strong><\/p>\r\n

Jak wiadomo, XIX-wieczna historiografia pozytywistyczna bardzo skutecznie narzuci\u0142a (co wzmocni\u0142 jeszcze wp\u0142yw marksizmu w XX wieku) podej\u015bcie, kt\u00f3re a priori <\/em>wyklucza powa\u017cne potraktowanie jakiegokolwiek przekazanego przez tradycj\u0119 \u015bwiadectwa o cudzie wi\u0105\u017c\u0105cym si\u0119 z wydarzeniami historycznymi. \u201ePowa\u017cny\u201d historyk uwa\u017ca przeto za swoj\u0105 powinno\u015b\u0107 wyra\u017anie zaznaczy\u0107, \u017ce wszystko to s\u0105 ba\u015bnie, legendy, zmy\u015blenia, prokurowane oczywi\u015bcie na u\u017cytek w\u0142adc\u00f3w (albo\/i Ko\u015bcio\u0142a). Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce pozytywistyczni historycy niema\u0142o energii w\u0142o\u017cyli w obalanie konkretnych poda\u0144 o takich nadprzyrodzonych ingerencjach Opatrzno\u015bci w histori\u0119. Nietrudno dostrzec w tym zbie\u017cno\u015b\u0107 – czasow\u0105 i intencjonaln\u0105 – z nurtem tzw. demitologizacji Ewangelii w liberalno-protestanckiej oraz modernistycznej biblistyce i teologii.<\/p>\r\n

Czy takie podej\u015bcie jest uzasadnione – wy\u0142\u0105czywszy w\u0142a\u015bnie jedynie \u00f3w \u015bci\u015ble rozumiany \u201eagnostycyzm\u201d metodologiczny, wynikaj\u0105cy z faktu, i\u017c reprezentant nauki empirycznej, jak\u0105 jest historia, nie posiada w swoim warsztacie badawczym narz\u0119dzi pozwalaj\u0105cych ustali\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 lub nieprawdziwo\u015b\u0107 tego, co ponadempiryczne? Tu jednak chodzi o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c \u201eagnostycyzm\u201d metodologiczny, jak r\u00f3wnie\u017c o niemo\u017cno\u015b\u0107 przeprowadzenia materialno-historycznego dowodu, \u017ce to oto konkretne zdarzenie albo w og\u00f3le nie zaistnia\u0142o, albo mia\u0142o zupe\u0142nie naturalny charakter, lecz o agnostycyzm teoretyczny, kt\u00f3ry (mimo braku wspomnianych narz\u0119dzi) orzeka kategorycznie, \u017ce w historii (politycznej) \u201ecud\u00f3w nie ma\u201d i by\u0107 nie mo\u017ce. A jest to przecie\u017c co najmniej przekroczenie rygor\u00f3w w\u0142asnej dyscypliny naukowej oraz wyci\u0105ganie nieuprawnionych konkluzji z ustale\u0144 co do poszczeg\u00f3lnych fakt\u00f3w. Je\u015bli na przyk\u0142ad wiemy, \u017ce narracja o \u015awi\u0119tej Ampu\u0142ce, kt\u00f3r\u0105 go\u0142\u0119bica mia\u0142a przynie\u015b\u0107 z nieba, aby \u015bw. Remigiusz m\u00f3g\u0142 nama\u015bci\u0107 \u015bwie\u017co ochrzczonego Chlodwiga, pojawia si\u0119 w spos\u00f3b udokumentowany dopiero w VIII czy IX wieku, to wcale nie wynika z tego koniecznie, i\u017cby by\u0142a ona zmy\u015bleniem abpa Reims Hinckmara czy kogokolwiek innego. Opowie\u015b\u0107 o go\u0142\u0119bicy przynosz\u0105cej \u00f3w cudowny olej mog\u0142a by\u0107 dot\u0105d przekazywana w tradycji ustnej, a to czy \u00f3w cud si\u0119 zdarzy\u0142, czy nie, pozostaje, wobec braku innych \u017ar\u00f3de\u0142, poza mo\u017cliwo\u015bci\u0105 rozstrzygni\u0119cia przez historyka.<\/p>\r\n

Lecz chodzi te\u017c o co\u015b wi\u0119cej. Sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaistnienia cudu nie zale\u017cy przecie\u017c od warsztatowego czy nawet teoretycznego wydoskonalenia jakiejkolwiek dyscypliny wiedzy naukowej, ale od akceptacji – b\u0105d\u017a nie – fundamentalnych twierdze\u0144 metafizycznych i teologicznych, czyli: (a) istnienia Boga, (b) Jego transcendencji, (c) dualizmu Stw\u00f3rca – stworzenie, (d) wszechmocy Boga, a wi\u0119c tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci zawieszania przez Niego tych praw fizykalnych, kt\u00f3re dla \u015bwiata ustali\u0142. Albo te twierdzenia akceptujemy i wtedy jeste\u015bmy teistami, dla kt\u00f3rych nadnaturalny cud jest zupe\u0142nie \u201enaturalny\u201d (w znaczeniu: nieproblematyczny); albo ich nie akceptujemy, wi\u0119c ani jeden cud, \u017caden, nie tylko w historii politycznej, nie jest mo\u017cliwy; atoli w\u00f3wczas jeste\u015bmy si\u0142\u0105 rzeczy co najmniej agnostykami w sensie pe\u0142nym i \u015bcis\u0142ym, agnostykami religijnymi i materialistami historycznymi. I \u017ca\u0142osne w\u00f3wczas s\u0105 wykr\u0119ty \u201emetodologiczne\u201d, \u017ce do agnostycyzmu zobowi\u0105zuje nas nauka historyczna, a \u201eosobi\u015bcie\u201d to jeste\u015bmy katolikami wierz\u0105cymi w to, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142. To rozdwojenie mo\u017ce jedynie przybra\u0107 albo posta\u0107 \u201enie\u015bmia\u0142\u0105\u201d (je\u015bli nie po prostu tch\u00f3rzliw\u0105), jak u protestant\u00f3w angielskich od XVI wieku, g\u0142osz\u0105cych, \u017ce \u201eepoka cud\u00f3w si\u0119 sko\u0144czy\u0142a\u201d, albo radykaln\u0105 i otwarcie neguj\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 cudu w og\u00f3le i kiedykolwiek.<\/p>\r\n

Lecz r\u00f3wnie niem\u0105dre i nielogiczne jest i takie podej\u015bcie, kt\u00f3re dopuszczaj\u0105c zaistnienie cudu w innych – by tak rzec – departamentach \u015bwiata, czyni negatywny wyj\u0105tek w\u0142a\u015bnie dla \u201edepartamentu\u201d historyczno-politycznego. Na jakiej podstawie mo\u017cemy twierdzi\u0107, \u017ce Bogu, owszem, \u201ewolno\u201d dokonywa\u0107 cud\u00f3w eucharystycznych, ale wst\u0119p do ingerowania w zdarzenia maj\u0105ce konsekwencje polityczne jest Mu wzbroniony? Czy\u017cby B\u00f3g zawar\u0142 z nami jaki\u015b contrat social<\/em>, w kt\u00f3rym por\u0119czy\u0142, \u017ce b\u0119dzie dla nas w naszym \u017cyciu wsp\u00f3lnotowym, w civitas<\/em>, zawsze i wy\u0142\u0105cznie \u201emonarch\u0105 konstytucyjnym i parlamentarnym\u201d, samoograniczaj\u0105cym si\u0119 fizyczn\u0105 konstytucj\u0105 \u015bwiata, nigdy za\u015b \u201edecyzjonistycznym dyktatorem\u201d, zawieszaj\u0105cym t\u0119 konstytucj\u0119 w \u201estanie wyj\u0105tkowym\u201d? Nie tylko teologia, ale r\u00f3wnie\u017c historia wcale tego nie potwierdza.<\/p>\r\n

Prof. Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

za: legitymizm.org<\/p>\r\n

Pierwodruk: \u201eAspekt Polski\u201d nr 243, s. 6<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Trzeba \u201echwyci\u0107 byka za rogi\u201d i zmierzy\u0107 si\u0119 bez strachu z pytaniem, kt\u00f3re coraz powszechniej wprawia w zak\u0142opotanie katolik\u00f3w, zw\u0142aszcza je\u017celi czuj\u0105 si\u0119 zobowi\u0105zani do metodologicznego przynajmniej agnostycyzmu ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 pozycj\u0119 naukow\u0105. Jak wiadomo, XIX-wieczna historiografia pozytywistyczna bardzo skutecznie narzuci\u0142a (co wzmocni\u0142 jeszcze wp\u0142yw marksizmu w XX wieku) podej\u015bcie, kt\u00f3re a priori wyklucza powa\u017cne potraktowanie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101931"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101931\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}