{"id":101448,"date":"2018-05-03T16:08:09","date_gmt":"2018-05-03T20:08:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=101448"},"modified":"2018-05-03T16:08:09","modified_gmt":"2018-05-03T20:08:09","slug":"konstytucja-3-maja-czy-to-wylacznie-owoc-oswiecenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=101448","title":{"rendered":"Konstytucja 3 maja \u2013 czy to wy\u0142\u0105cznie owoc \u201eo\u015bwiecenia”?"},"content":{"rendered":"

Ustawa zasadnicza proklamowana 3 maja 1791 roku to temat dla katolickiego konserwatysty co najmniej ambiwalentny. Po pierwsze, Konstytucja forsowana by\u0142a przez luminarzy bezbo\u017cnego o\u015bwiecenia oraz mason\u00f3w. W tym te\u017c kierunku prowadzi\u0142a Rzeczpospolit\u0105 – na dodatek, z pogwa\u0142ceniem jej wszelkich zasad politycznych. Po drugie, bezpo\u015brednim politycznym skutkiem tego aktu by\u0142a trudna lub wr\u0119cz niemo\u017cliwa do wygrania wojna, po kt\u00f3rej nast\u0105pi\u0142 upadek pa\u0144stwa. Tym bardziej Konstytucja budzi nasz op\u00f3r, im usilniej jest bezkrytycznie chwalona. Wi\u0119c co tu chwali\u0107 – i po co?<\/strong><\/p>\r\n

\"Konstytucja<\/p>\r\n

wikipedia.org<\/p>\r\n

Co dobrego w Konstytucji mason\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Zacznijmy od podstaw: majowa Konstytucja mia\u0142a z za\u0142o\u017cenia przeprowadzi\u0107 Rzeczpospolit\u0105 drog\u0105 zmian – pomi\u0119dzy dawnym ustrojem a projektem o\u015bwieceniowym. W tym sensie mo\u017ce by\u0107 dzi\u015b postrzegana jako zal\u0105\u017cek g\u0142\u0119bokiego z\u0142a. Ale przecie\u017c nawet tego celu nie osi\u0105gn\u0119\u0142a, bowiem zosta\u0142a ustanowiona w najgorszym mo\u017cliwym momencie, gdy niemal\u017ce pewne by\u0142o, i\u017c Rosja zainterweniuje zanim Rzeczpospolita zd\u0105\u017cy si\u0119 przygotowa\u0107. By\u0142o to dzia\u0142anie desperackie, prawie zupe\u0142nie pozbawione szans na sukces.<\/p>\r\n

Mamy wi\u0119c Konstytucj\u0119, kt\u00f3ra z jednej strony, mia\u0142a pogr\u0105\u017cy\u0107 Polsk\u0119 w antykatolickim nurcie o\u015bwieceniowych idei, a z drugiej doprowadzi\u0142a do upadku pa\u0144stwa. By\u0107 mo\u017ce pozostawi\u0142a te\u017c wra\u017cenie, i\u017c w\u0142a\u015bnie liberty\u0144skie i maso\u0144skie si\u0142y rodem z Francji to jedyny sojusznik Polski. Z kolei si\u0142y konserwatywne wewn\u0105trz os\u0142abionego kraju, uto\u017csamiane ze zdradzieck\u0105 konfederacj\u0105 z Targowicy, znalaz\u0142y si\u0119 pod wzgl\u0119dem \u00f3wczesnego public relations<\/em> na d\u0142ugi czas w defensywie. W\u0142a\u015bciwie na prawie ca\u0142y czas rozbior\u00f3w, ruch narodowowyzwole\u0144czy zosta\u0142 zdominowany przez \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d, bezustannie urabiaj\u0105cych polskie dusze. Za to wszystko w jaki\u015b spos\u00f3b odpowiada tworzona przez masoneri\u0119 Konstytucja wraz z burz\u0105, kt\u00f3r\u0105 wywo\u0142a\u0142a.<\/p>\r\n

Most ku chlubnej tradycji?<\/strong><\/p>\r\n

Bardzo \u0142atwo wskazywa\u0107, co z\u0142ego spowodowa\u0142a. Niestety, w konsekwencji zapominamy o pewnych innych oczywisto\u015bciach, kt\u00f3re powinny dzi\u015b – w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w – budzi\u0107 \u017cyczliwe zainteresowanie owym dokumentem.<\/p>\r\n

Majowa konstytucja mia\u0142a prowadzi\u0107 Polsk\u0119 do \u201edemokratycznej\u201d republiki w stylu francuskim. Jednak przecie\u017c dzisiaj w\u0142a\u015bnie mamy takie pa\u0144stwo. \u0179yjemy jak gdyby po drugiej stronie lustra i patrz\u0105c na \u00f3w dokument, mo\u017cemy dostrzec nie tylko pocz\u0105tek rewolucji, ale r\u00f3wnie\u017c most prowadz\u0105cy w drug\u0105 stron\u0119 – do dawnych, lepszych wzorc\u00f3w. Czy\u017c nie warto, na przyk\u0142ad, g\u0142osi\u0107 wszem i wobec owe wspania\u0142e invocatio Dei,<\/em> kt\u00f3rym rozpoczyna si\u0119 Konstytucja, i o kt\u00f3rym dzi\u015b skwapliwie milcz\u0105 wielbi\u0105cy \u00f3w dokument post\u0119powcy? \u201eW imi\u0119 Boga, w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej jedynego\u2026\u201d –  by\u0107 mo\u017ce te s\u0142owa, pisane prawdopodobnie przez mason\u00f3w i niedowiark\u00f3w, nie by\u0142y szczere, nie wysz\u0142y z ich w\u0142asnych serc, lecz wzi\u0119\u0142y si\u0119 z wyrachowania. Jednak\u017ce niew\u0105tpliwie wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d g\u0142osuj\u0105cych za przyj\u0119ciem dokumentu, absolutnie prawowiernie uwa\u017ca\u0142a, i\u017c ustanawia nowy porz\u0105dek, gdzie nadal, jak zawsze, jedynym realnym Suwerenem jest B\u00f3g. Sam dokument te przekonania zreszt\u0105 konkretyzowa\u0142, twardo ustalaj\u0105c wiar\u0119 katolick\u0105 z jej wszystkimi prawami jako panuj\u0105c\u0105, uprzywilejowan\u0105 w Rzeczypospolitej. Jak\u017ce warto o tym przypomina\u0107 dzi\u015b! Jak\u017ce warto w dyskusjach nad jakimikolwiek zmianami ustrojowymi przypomina\u0107, i\u017c tylko tak godzi si\u0119 aby nar\u00f3d ustanawia\u0142 swoje w\u0142asne prawa: w imi\u0119 Boga, w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej Jedynego!<\/p>\r\n

Wolno\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107\u2026 po katolicku<\/strong><\/p>\r\n

Innym aspektem, na kt\u00f3ry dzi\u015b winni\u015bmy patrze\u0107 inaczej, jest rewolucyjno\u015b\u0107 samego dokumentu. Niew\u0105tpliwie w porz\u0105dku ustrojowym Rzeczypospolitej zachodzi\u0142y zmiany. Jednak uwa\u017cna lektura ustawy pokazuje nam, i\u017c sprowadza\u0142y si\u0119 one do delikatnych ci\u0119\u0107 chirurga, w por\u00f3wnaniu z tym co dzisiaj jest w pa\u0144stwie codzienno\u015bci\u0105. Konstytucja, cho\u0107 forsowana przez \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d, cho\u0107 niew\u0105tpliwie mia\u0142a by\u0107 wst\u0119pem do znacznie g\u0142\u0119bszych reform, sama w sobie by\u0142a aktem na tyle tradycyjnym, i\u017c nawet w\u00f3wczas podpisywa\u0142o si\u0119 pod ni\u0105 wielu konserwatyst\u00f3w. Nie obala\u0142a, lecz utrzymywa\u0142a w mocy wszelkie nadane wcze\u015bniej obywatelom-szlachcie przywileje. Nawet za\u015b tam, gdzie nios\u0142a nasiona rewolucji, jako \u017ce zasiane na katolickim gruncie, mog\u0142y by\u0142y wyda\u0107 zupe\u0142nie inny owoc.<\/p>\r\n

Oto bowiem Konstytucja i powi\u0105zane z ni\u0105 dokumenty otwiera\u0142y drog\u0119 do podniesienia pozycji mieszczan i ch\u0142op\u00f3w. Wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, braterstwo? Czy wdra\u017cano w ten spos\u00f3b obmierz\u0142e has\u0142a jakobin\u00f3w? Niew\u0105tpliwie tak, ale – paradoksalnie – po katolicku i po polsku! R\u00f3wno\u015b\u0107, nie przez degradacj\u0119 szlachty, ale przez stopniowe podnoszenie w g\u00f3r\u0119 pozosta\u0142ych stan\u00f3w. Zamiast spo\u0142ecze\u0144stwa bez herb\u00f3w, wsp\u00f3lnot\u0119, w kt\u00f3rej potencjalnie niemal ka\u017cdy m\u00f3g\u0142by zyska\u0107 herb. W dzisiejszej dobie \u201er\u00f3wno\u015bci w uni\u017ceniu\u201d warto uroni\u0107 par\u0119 \u0142ez nad ow\u0105 niedosz\u0142\u0105 \u201erewolucj\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Wiele zmian wprowadzanych przez Konstytucj\u0119 mo\u017cna postrzega\u0107 dzi\u015b pozytywnie. Wiemy, \u017ce sprowadzi\u0142a ona interwencj\u0119 Rosji – ale to nie znaczy, \u017ce zapisane w niej \u017c\u0105danie, aby Rzeczpospolita zawsze mia\u0142a siln\u0105 armi\u0119, by\u0142o z\u0142e. Wiemy, \u017ce ustanowienie jej doprowadzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c do wojny domowej, \u017ce przeciwnicy Konstytucji nie byli bynajmniej wszyscy agentami rosyjskimi, ale wieloma spo\u015br\u00f3d nich kierowa\u0142o szczere poczucie oburzenia nad bezprawiem, do jakiego si\u0119 posuni\u0119to, aby Konstytucj\u0119 przeforsowa\u0107. Nie znaczy to jednak, \u017ce zapisane w niej reformy pa\u0144stwa, kompetencji rz\u0105du i sejmu, nale\u017cy pot\u0119pi\u0107. Wi\u0119cej: mo\u017cna z absolutn\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, i\u017c Rzeczpospolita znalaz\u0142a si\u0119 w takim klinczu ustrojowym, \u017ce istnia\u0142y ju\u017c tylko dwa sposoby wprowadzania zmian: albo pod go\u0142\u0105 gro\u017ab\u0105 moskiewskich karabin\u00f3w, albo stosuj\u0105c kruczki prawne plus bardziej subteln\u0105, ale mimo wszystko gro\u017ab\u0119 szlacheckich szabel.<\/p>\r\n

Konstytucj\u0119 wprowadzano stosuj\u0105c coraz to kolejne sztuczki, ale trzeba przyzna\u0107, \u017ce takie wybiegi mie\u015bci\u0142y si\u0119 w dosy\u0107 szerokich ramach ustroju Rzeczypospolitej. Co wi\u0119cej, sejmiki kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w kraju niemal rok po 3 maja 1791, i kt\u00f3re na sw\u00f3j spos\u00f3b sta\u0142y si\u0119 symbolicznym referendum nowej ustawy, pokaza\u0142y, \u017ce pomimo rozmaitych zastrze\u017ce\u0144, szlachta uzna\u0142a Konstytucj\u0119 za godn\u0105 kontynuowania pr\u00f3b\u0119 reformy pa\u0144stwa. Nie spos\u00f3b wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o tym dokumencie wy\u0142\u0105cznie jako o maso\u0144skim podrzutku, nieakceptowanym przez katolicki nar\u00f3d polski: podrzutkiem by\u0142, i od mason\u00f3w pochodzi\u0142, ale reformy, kt\u00f3re wprowadza\u0142, by\u0142y na tyle zbie\u017cne z tradycj\u0105, i na tyle warto\u015bciowe, i\u017c katolicki nar\u00f3d polski go przyj\u0105\u0142 jako sw\u00f3j.<\/p>\r\n

Kolejna w\u0105tpliwo\u015b\u0107: czy godzi si\u0119 fetowa\u0107 dokument, kt\u00f3ry tak ch\u0119tnie chwal\u0105 wszelkiej ma\u015bci post\u0119powcy, od libera\u0142\u00f3w po najzagorzalszych komunist\u00f3w? Czy nie stajemy si\u0119 w ten spos\u00f3b \u201eu\u017cytecznymi idiotami\u201d, promuj\u0105cymi rzekomy post\u0119p? Bynajmniej!<\/p>\r\n

Komu dzi\u015b s\u0142u\u017cy Konstytucja majowa?<\/strong><\/p>\r\n

Bo w\u0142a\u015bnie: komu dzi\u015b mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 tamta Konstytucja? Dlaczego tak zachwalaj\u0105 j\u0105 \u201epost\u0119powi\u201d wrogowie polskich tradycji? Robi\u0105 tak niew\u0105tpliwie dlatego, i\u017c widz\u0105 w tym dokumencie swoiste \u017ar\u00f3d\u0142o w\u0142asnego nurtu ideologicznego. Ale nie tylko: innym powodem jest ch\u0119\u0107 utwierdzania innych w przekonaniu, \u017ce to oni reprezentuj\u0105 spu\u015bcizn\u0119 I Rzeczypospolitej. Tak jak przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 XIX w., tak dzisiaj, nawet ci, kt\u00f3rzy najbardziej nienawidz\u0105 polskich tradycji i chcieliby wydziedziczy\u0107 nas z polsko\u015bci i katolicyzmu, musz\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b legitymowa\u0107 si\u0119 jako prawdziwie polski nurt z g\u0142\u0119bokimi korzeniami.<\/p>\r\n

Ten sam dokument, do kt\u00f3rego oni si\u0119 odnosz\u0105, wskazuje jednak co\u015b zgo\u0142a odmiennego. Polsk\u0105 drog\u0105 do reform pa\u0144stwa nie by\u0142a rewolucja; nie by\u0142o ni\u0105 obalenie hierarchicznego ustroju monarchii katolickiej. Owszem, rewolucje p\u00f3\u017aniej nast\u0105pi\u0142y i dzisiejsza Polska jest pod wzgl\u0119dem ustroju pop\u0142uczyn\u0105 rewolucji, niemaj\u0105ca nic wsp\u00f3lnego z nasz\u0105 w\u0142asn\u0105, dawn\u0105 Rzecz\u0105pospolit\u0105. I nigdzie ten fakt nie staje si\u0119 bardziej dobitnie widoczny ni\u017c w\u0142a\u015bnie w zwierciadle Konstytucji majowej, kt\u00f3ra reformowa\u0142a pa\u0144stwo w zgodzie z polsk\u0105 tradycj\u0105 i z szacunkiem dla wiary katolickiej. Dzi\u015b \u00f3w dokument nie jest ju\u017c wzorcem dla \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d, lecz raczej przypomnieniem tego, co katolicka Polska utraci\u0142a.<\/p>\r\n

Dlatego, w kolejn\u0105 rocznic\u0119 3 maja, owszem, przypominajmy o marno\u015bciach kr\u00f3la Stasia, o maso\u0144skich powi\u0105zaniach jego w\u0142asnych i innych autor\u00f3w Konstytucji z Hugonem Ko\u0142\u0142\u0105tajem na czele. Nie godzi si\u0119 sk\u0142ada\u0107 kwiat\u00f3w pod ich pomnikami, bo nie zas\u0142u\u017cyli ani na kwiaty, ani na pomniki. Ale na ten dokument, kt\u00f3ry stworzyli, warto dzi\u015b spojrze\u0107 przychylniej. Co bowiem z tego, \u017ce oni chcieli rewolucji? Co z tego, \u017ce ich nieudolno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a do upadku pa\u0144stwa? To dawno min\u0119\u0142o. Dzi\u015b, cho\u0107 zakrawa to na ironi\u0119, tamten akt jawi si\u0119 jako pi\u0119kna karta historii, gdy nasz nar\u00f3d nie wstydzi\u0142 si\u0119 stanowi\u0107 praw w imi\u0119 Boga, w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej Jedynego, i w zgodzie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Czy\u017c nie w tym kierunku winni\u015bmy zmierza\u0107?<\/p>\r\n

Jakub Majewski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Niniejszy artyku\u0142 reprezentuje pogl\u0105d jego Autora. Publikuj\u0105c go, zach\u0119camy Pa\u0144stwa do zabrania g\u0142osu na temat Konstytucji, kt\u00f3rej rocznic\u0119 og\u0142oszenia obchodzimy w Polsce tak hucznie. Tym bardziej warto podj\u0105\u0107 dyskusj\u0119 w kontek\u015bcie stulecia naszej niepodleg\u0142o\u015bci oraz jak\u017ce aktualnej debaty na temat nowej ustawy zasadniczej.<\/em><\/p>\r\n

Za: PoloniaChristiana – pch24.pl (2018-05-03)<\/a><\/p>\r\n

\r\n

[Wybrane wypowiedzi internaut\u00f3w pod w\/w tekstem na stronie \u017ar\u00f3d\u0142owej:<\/strong>]<\/p>\r\n

„Co dobrego w Konstytucji mason\u00f3w?” Powiem ordynarnie ale jasno, czy micha \u0142ajna z \u0142y\u017ck\u0105 marcepanu jako\u015b zasadniczo zmieni smak „potrawy”?
\r\n agricola<\/em>
\r\n
\r\n Je\u015bli cz\u0142owiek stanowi prawa w imieniu Boga to sam uwa\u017ca si\u0119 za boga. Ta konstytucja mia\u0142a by\u0107 gwo\u017cdziem do trumny Rzeczypospolitej.
\r\n piotr<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Konstytucja 3 Maja: mi\u0119dzy racj\u0105 stanu a racj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a<\/h2>\r\n

– Pierwszy rozbi\u00f3r Polski, stanowi\u0105cy szok nie tylko dla Polski, ale i dla innych s\u0142abszych pa\u0144stw, zw\u0142aszcza w Rzeszy Niemieckiej (zdano sobie spraw\u0119, \u017ce skoro o losach Polski zdecydowa\u0142y mocarstwa, nikt nie mo\u017ce by\u0107 pewnym swego bytu), oznacza\u0142 gro\u017ane memento. Biskupi, cz\u0119sto maj\u0105cy za sob\u0105 zagraniczne studia i znaj\u0105cy Europ\u0119, dobrze to rozumieli. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 episkopatu podziela\u0142a wi\u0119c wyniesion\u0105 z rozbioru nauczk\u0119 Stanis\u0142awa Augusta, \u017ce nie wolno ju\u017c wi\u0119cej narazi\u0107 pa\u0144stwa Rosji, bo mo\u017ce si\u0119 to sko\u0144czy\u0107 tragedi\u0105<\/em> – m\u00f3wi w rozmowie z portalem PCh24.pl prof. Zofia Zieli\u0144ska.<\/strong><\/p>\r\n

Czy mog\u0142aby Pani scharakteryzowa\u0107 stosunki na linii w\u0142adza-Ko\u015bci\u00f3\u0142 oraz Ko\u015bci\u00f3\u0142 – spo\u0142ecze\u0144stwo po pierwszym rozbiorze Polski i w trakcie obrad Sejmu Wielkiego? Czyja, m\u00f3wi\u0105c og\u00f3lnie, wizja polityczna, kulturalna czy te\u017c \u201eto\u017csamo\u015bciowa\u201d w\u00f3wczas dominowa\u0142a: sarmackiej szlachty, magnaterii, czy mo\u017ce duchownych?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Gdy m\u00f3wimy o Ko\u015bciele katolickim w I Rzeczypospolitej, warto zacz\u0105\u0107 od przypomnienia dwu spraw. Po pierwsze, hierarchia tego Ko\u015bcio\u0142a wchodzi\u0142a w sk\u0142ad Senatu, a wi\u0119c tej cz\u0119\u015bci Sejmu, kt\u00f3ra gromadzi\u0142a elit\u0119 spo\u0142eczn\u0105, na og\u00f3\u0142 wykszta\u0142con\u0105 i rozumiej\u0105ca potrzeby pa\u0144stwa lepiej od przeci\u0119tnego szlachcica. Po drugie – Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cy\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie, pe\u0142ni\u0105c w nim, pr\u00f3cz przekazu Ewangelii, kilka innych zasadniczych zada\u0144. W r\u0119kach Ko\u015bcio\u0142a pozostawa\u0142o przede wszystkim szkolnictwo, i to tak\u017ce po 1773 r., tj. po powstaniu Komisji Edukacji Narodowej i kasacie Towarzystwa Jezusowego. Trzon nauczycieli Komisji stanowili bowiem ex-jezuici, dawniej ucz\u0105cy w zakonnych kolegiach, a potem w szko\u0142ach Komisji. Istnia\u0142y nadal szko\u0142y prowadzone przez zakony, np. pijar\u00f3w. Za\u015b prezesami Komisji Edukacji Narodowej pozostawali najpierw biskup wile\u0144ski Ignacy Massalski, po nim za\u015b biskup p\u0142ocki, od 1784 r. prymas, Micha\u0142 Poniatowski, brat kr\u00f3la. Ko\u015bci\u00f3\u0142 obejmowa\u0142 nadto opiek\u0105 chorych (szpitale), inwalid\u00f3w i wymagaj\u0105cych opieki (np. sieroty, dla kt\u00f3rych tworzono ochronki).<\/p>\r\n

Nie mo\u017cna zatem przeciwstawia\u0107 pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa Ko\u015bcio\u0142owi, istnia\u0142 bowiem znaczny i wa\u017cny obszar ich wsp\u00f3\u0142\u017cycia. By\u0142y natomiast na tym wsp\u00f3\u0142\u017cyciu rysy i dotyczy\u0142y przede wszystkim pieni\u0119dzy: to spory zw\u0142aszcza o wielko\u015b\u0107 i spos\u00f3b uiszczania dziesi\u0119cin oraz o udzia\u0142 duchowie\u0144stwa w pokrywaniu potrzeb finansowych pa\u0144stwa. Wszystko to pozostawa\u0142o aktualne tak\u017ce w czasie Sejmu Wielkiego (1788-1792).<\/p>\r\n

Zasadnicza walka w okresie po I rozbiorze i w ci\u0105gu dwu pierwszych lat Sejmu Wielkiego toczy\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy Stanis\u0142awem Augustem i jego regalistycznym stronnictwem a opozycj\u0105 magnack\u0105; przewodzili jej magnaci, ale zrzesza\u0142a te\u017c szlacht\u0119. I by\u0142a to zar\u00f3wno walka o w\u0142adz\u0119, jak – zw\u0142aszcza tu\u017c przed Sejmem Wielkim i w czasie jego obrad – o orientacj\u0119: czy Polska powinna, za czym optowa\u0142 kr\u00f3l, pozosta\u0107 przy orientacji rosyjskiej i reformowa\u0107 si\u0119 tylko w takim zakresie, w jakim zgodzi si\u0119 na to Petersburg, nie ryzykuj\u0105c nara\u017cenia si\u0119 mu, czy – za czym na Sejmie Wielkim opowiedzieli si\u0119 przyw\u00f3dcy opozycji z Ignacym Potockim na czele – zwi\u0105za\u0107 si\u0119 przeciw Rosji z Prusami.<\/p>\r\n

Potocki, \u017conaty z wnuczk\u0105 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy \u201eFamilii\u201d, Augusta Czartoryskiego i faktyczny szef kolejnej generacji tego stronnictwa (formalnie przyw\u00f3dc\u0105 \u201eFamilii\u201d by\u0142 ma\u0142o politycznie aktywny ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Kazimierz Czartoryski, syn Augusta), r\u00f3wnie jak Stanis\u0142aw August marzy\u0142 o odrodzeniu Rzeczypospolitej przez reformy. R\u00f3\u017cnili si\u0119 wyborem dr\u00f3g, jakie mia\u0142y do tego doprowadzi\u0107. Rozczarowany do Rosji, Potocki dojrza\u0142 szans\u0119 w zbli\u017ceniu Rzeczypospolitej do Prus, gdy w 1788 r. rozesz\u0142y si\u0119 one z imperium Katarzyny II.<\/p>\r\n

Ju\u017c pocz\u0105tek Sejmu Czteroletniego pokaza\u0142, \u017ce szans\u0105 tej opcji by\u0142a nagromadzona w spo\u0142eczno\u015bci szlacheckiej wielka niech\u0119\u0107 do Rosji; wywo\u0142ywa\u0142y j\u0105 brutalne naciski polityczne ambasadora Ottona Stackelberga (zachowywa\u0142 si\u0119 jak rzymski \u201eprokonsul\u201d w podbitych prowincjach), spektakularne upokarzanie przeze\u0144 kr\u00f3la, a przez to i ca\u0142ego narodu, stale buszuj\u0105ce w Rzeczypospolitej rosyjskie wojska dopuszczaj\u0105ce si\u0119 niezliczonych nadu\u017cy\u0107.<\/p>\r\n

Czy polski episkopat reagowa\u0142 na zagro\u017cenie, jakie przez lata wisia\u0142o nad Rzecz\u0105pospolit\u0105 ze strony Prus, Austrii i Rosji?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Pierwszy rozbi\u00f3r, stanowi\u0105cy szok nie tylko dla Polski, ale i dla innych s\u0142abszych pa\u0144stw, zw\u0142aszcza w Rzeszy Niemieckiej (zdano sobie spraw\u0119, \u017ce skoro o losach Polski zdecydowa\u0142y mocarstwa, nikt nie mo\u017ce by\u0107 pewnym swego bytu), oznacza\u0142 gro\u017ane memento. Biskupi, cz\u0119sto maj\u0105cy za sob\u0105 zagraniczne studia i znaj\u0105cy Europ\u0119, dobrze to rozumieli. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 episkopatu podziela\u0142a wi\u0119c wyniesion\u0105 z rozbioru nauczk\u0119 Stanis\u0142awa Augusta, \u017ce nie wolno ju\u017c wi\u0119cej narazi\u0107 pa\u0144stwa Rosji, bo mo\u017ce si\u0119 to sko\u0144czy\u0107 tragedi\u0105.<\/p>\r\n

Najbardziej konsekwentnym rzecznikiem orientacji rosyjskiej by\u0142 prymas Micha\u0142 Poniatowski, przyw\u00f3dca stronnictwa regalistycznego w Koronie i najbli\u017cszy wsp\u00f3\u0142pracownik kr\u00f3la. Ten punkt widzenia podziela\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 episkopatu, \u015bwiadoma tego, i\u017c Rzeczpospolita nie mia\u0142a politycznej alternatywy: Prusy d\u0105\u017cy\u0142y do dalszego rozbioru, po\u017c\u0105daj\u0105c przyrostu terytorium kosztem Polski i niszcz\u0105c dzi\u0119ki posiadaniu uj\u015bcia Wis\u0142y polski handel, Austria okaza\u0142a si\u0119 w 1772 r. r\u00f3wnie chciwa, jak Prusy, zagarniaj\u0105c znacznie wi\u0119kszy teren, ni\u017c uzgodniono w Petersburgu w traktatach podzia\u0142owych z 5 sierpnia 1772 r. Jedynie Rosja Katarzyny II, decyduj\u0105ca o losach Rzeczypospolitej, optowa\u0142a za dalszym istnieniem Polski, oczywi\u015bcie \u015bci\u015ble od Petersburga zale\u017cnej, jak to mia\u0142o miejsce niemal od pocz\u0105tku XVIII w.<\/p>\r\n

W\u015br\u00f3d episkopatu byli jednak nie tylko rzecznicy rosyjskiej orientacji, ale tak\u017ce rosyjscy agenci. Symbolizowa\u0142 t\u0119 postaw\u0119 biskup inflancki J\u00f3zef Kossakowski, p\u0142atny jurgieltnik Petersburga; pokr\u0119tne kontakty \u0142\u0105czy\u0142y z Rosj\u0105 tak\u017ce biskupa Massalskiego. I wreszcie opcja pruska: tu\u017c przed Sejmem Wielkim i w czasie jego trwania cz\u0119\u015b\u0107 episkopatu na czele z biskupem kujawskim J\u00f3zefem Rybi\u0144skim i biskupem kamienieckim Adamem Krasi\u0144skim (w przesz\u0142o\u015bci jednym z przyw\u00f3dc\u00f3w konfederacji barskiej) opowiedzia\u0142a si\u0119 za orientacj\u0105 na Berlin.<\/p>\r\n

Rosja w 1788 r. nie odnowi\u0142a przymierza z Prusami, b\u0119d\u0105c zwi\u0105zana z ich wrogiem – Austri\u0105, zgodzi\u0142a si\u0119 natomiast w wyniku zabieg\u00f3w Stanis\u0142awa Augusta na sojusz z Rzecz\u0105pospolit\u0105. Alians taki zagradza\u0142aby Prusom drog\u0119 do dalszego rozbioru, zg\u0142osi\u0142y wi\u0119c wobec niego gwa\u0142towne veto w Petersburgu, a w Warszawie postanowi\u0142y utr\u0105ci\u0107 niezawarte jeszcze przymierze na rozpoczynaj\u0105cym si\u0119 6 pa\u017adziernika 1788 r. sejmie. Udaj\u0105c przyja\u017a\u0144 dla Polski i z tej niby racji odradzaj\u0105c jej alians z Rosj\u0105, Fryderyk Wilhelm II niezobowi\u0105zuj\u0105co zaoferowa\u0142 Rzeczypospolitej sojusz z Prusami. Wywo\u0142a\u0142o to entuzjazm sejmuj\u0105cych, kt\u00f3rzy – wskutek d\u0142ugotrwa\u0142ej izolacji Polski niezorientowani w sytuacji mi\u0119dzynarodowej – natychmiast uznali w Berlinie sprzymierze\u0144ca przeciw Rosji. Zaowocowa\u0142o to z jednej strony wiar\u0105 w wyj\u0105tkow\u0105 szans\u0119  i wynik\u0142ym z niej reformatorskim impetem sejmu, z drugiej – coraz ostrzejszymi atakami na Rosj\u0119, kt\u00f3rej ambasador odmawia\u0142 Polakom prawa do zmian ustroju, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na gwarancj\u0119 swej w\u0142adczyni.<\/p>\r\n

Skutkiem by\u0142o obalenie przez sejm narzuconych przez Rosj\u0119 instytucji (Rady Nieustaj\u0105cej) i otwarta wrogo\u015b\u0107 wobec Imperium. Stanis\u0142aw August, broni\u0105cy orientacji rosyjskiej, szybko straci\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107, bo wielu regalist\u00f3w, licz\u0105c na mo\u017cliwo\u015bci odrodzenia Polski dzi\u0119ki os\u0142onie Prus, przesz\u0142o do obozu Ignacego Potockiego – przyw\u00f3dcy orientacji pruskiej. Naiwn\u0105 wiar\u0119 w dobre intencje Berlina dla Polski wykazali zar\u00f3wno politycy \u015bwieccy, jak ci cz\u0142onkowie episkopatu, kt\u00f3rzy od dawna zwi\u0105zani byli z opozycj\u0105. W parlamencie zdominowanym przez orientacj\u0119 prusk\u0105, bp Krasi\u0144ski zosta\u0142 szefem Deputacji Konstytucyjnej, kt\u00f3ra mia\u0142a wypracowa\u0107 zasady nowego ustroju, bp Rybi\u0144ski nale\u017ca\u0142 do \u015bcis\u0142ego grona przyw\u00f3dc\u00f3w decyduj\u0105cych o losach sejmu.<\/p>\r\n

Trzeba jednak stwierdzi\u0107, \u017ce mimo naiwno\u015bci w rachubach na Berlin kierowali si\u0119 oni nadziej\u0105 na odrodzenie pa\u0144stwa, kt\u00f3re gdyby pozosta\u0142o pos\u0142uszne Rosji, tkwi\u0142oby w politycznym marazmie i bezruchu. Antyrosyjski zwrot sejmu i reformy u\u0142atwi\u0142 fakt, \u017ce Katarzyna II, prowadz\u0105c wojn\u0119 z Turcj\u0105, zdecydowa\u0142a si\u0119 udawa\u0107, i\u017c los zbuntowanej przeciw rosyjskiej hegemonii Rzeczypospolitej jej nie obchodzi – postanowi\u0142a rozprawi\u0107 si\u0119 z ni\u0105 po zako\u0144czeniu konfliktu wschodniego. Da\u0142o to sejmowi cztery lata wzgl\u0119dnie swobodnej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\r\n

Postawom biskup\u00f3w-senator\u00f3w sprzyja\u0142a spora cz\u0119\u015b\u0107 aktywnych duchownych ni\u017cszego szczebla (zar\u00f3wno regalist\u00f3w, jak rzecznik\u00f3w opozycji), b\u0119d\u0105cych autorami wielu dzie\u0142, jakie z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na intensywn\u0105 publicystyczn\u0105 kampani\u0119 towarzysz\u0105c\u0105 obradom parlamentu. Nie kto inny, jak ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Staszic rozpocz\u0105\u0142 ow\u0105 dyskusj\u0119 ju\u017c w pocz\u0105tkach 1787 r., na p\u00f3\u0142tora roku przed sejmem. Na d\u0142ugo przed rozpocz\u0119ciem parlament ten budzi\u0142 bowiem wielkie nadzieje.<\/p>\r\n

Gdy po dwu latach sejmowania, u schy\u0142ku 1790 r. dosz\u0142o do \u015bcis\u0142ego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania obozu Ignacego Potockiego ze stronnictwem regalistycznym i Stanis\u0142aw August (kt\u00f3ry po drugich wyborach w listopadzie 1790 r. odzyska\u0142 w sejmie wi\u0119kszo\u015b\u0107) przyst\u0105pi\u0142 na pro\u015bb\u0119 Potockiego do uk\u0142adania nowej konstytucji, w najtajniejszych dyskusjach nad jej ostatecznym kszta\u0142tem uczestniczy\u0142 ksi\u0105dz Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj oraz ksi\u0105dz Scipione Piattoli, sekretarz monarchy. Oni te\u017c (z najmniejszym udzia\u0142em Piattolego) zaliczaj\u0105 si\u0119, obok Stanis\u0142awa Augusta oraz Ignacego Potockiego, do wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w Ustawy Rz\u0105dowej 3 Maja. Zw\u0142aszcza losy ksi\u0119dza Hugona Ko\u0142\u0142\u0105taja pokazuj\u0105 (podobnie jak historia zmar\u0142ego w 1773 r. ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Konarskiego), jak wiele m\u00f3g\u0142 w kraju zdzia\u0142a\u0107 wybitny duchowny. Ko\u0142\u0142\u0105taj, znany i ceniony wcze\u015bniej odnowiciel Akademii Krakowskiej (1777-1786), jako sekretarz marsza\u0142ka sejmu Stanis\u0142awa Ma\u0142achowskiego od pocz\u0105tku obrad by\u0142 nies\u0142ychanie czynny zar\u00f3wno jako publicysta, jak autor dziesi\u0105tk\u00f3w projekt\u00f3w ustaw. Doceniaj\u0105c jego wiedz\u0119, talent i energi\u0119, Stanis\u0142aw August mianowa\u0142 go w maju 1791 r. podkanclerzym koronnym.<\/p>\r\n

W czasie obrad Sejmu Wielkiego przeprowadzono liczne reformy w polskim ko\u015bciele, kt\u00f3re zdaniem prof. Butterwicka, autora wybitnej pracy \u201ePolska rewolucja a Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki 1788-1792\u201d omal nie doprowadzi\u0142y do schizmy. Na czym polega\u0142y te reformy i czy faktycznie Polsce pod koniec XVIII wieku grozi\u0142a schizma?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Uchwalone przez Sejm Czteroletni reformy, zw\u0142aszcza aukcja wojska do 100 tysi\u0119cy, wymaga\u0142y kolosalnych nak\u0142ad\u00f3w. Wiosn\u0105 1789 r. spo\u0142ecze\u0144stwo szlacheckie samo na siebie na\u0142o\u017cy\u0142o w zwi\u0105zku z tym podatek 10 proc. od dochodu, ale na duchowie\u0144stwo – 20 proc. Przewiduj\u0105c tak\u0105 d\u0105\u017cno\u015b\u0107, Micha\u0142 Poniatowski wcze\u015bnie przygotowa\u0142 argumentacj\u0119 broni\u0105c\u0105 duchownych – powa\u017cnie obci\u0105\u017conych kosztami reprezentacji senatorskiej oraz opieki spo\u0142ecznej i szkolnictwa – przed powa\u017cniejszym ni\u017c szlachta finansowym udzia\u0142em w kosztach reform. Sejmuj\u0105cy nie chcieli jednak tego s\u0142ucha\u0107.<\/p>\r\n

Drugi cios w pozycj\u0119 maj\u0105tkow\u0105 duchowie\u0144stwa mia\u0142 miejsce w lipcu 1789 r., gdy sejm uchwali\u0142 przej\u0119cie na skarb d\u00f3br najbogatszego w kraju biskupstwa krakowskiego; jego piastunom miano odt\u0105d wyp\u0142aca\u0107 pensj\u0119 (100 tys. z\u0142p. rocznie), a podobny los czeka\u0142 innych hierarch\u00f3w. Zamierzano przy tym uchwali\u0107 nowy podzia\u0142 diecezji, wyr\u00f3wnuj\u0105c ich zasoby materialne. Zdecydowany protest papie\u017ca Piusa VI, nuncjusza Ferdinanda Saluzzo oraz polskiego episkopatu doprowadzi\u0142 do kompromisu: zamiast pensji, uchwalono pozostawienie biskupom d\u00f3br ziemskich daj\u0105cych ok. 100 tys. rocznego dochodu. Uratowa\u0142o to Rzeczpospolit\u0105 przed ekskomunik\u0105 i schizm\u0105 i umo\u017cliwi\u0142o aprobat\u0119 przez Rzym \u201epolskiej rewolucji\u201d z Konstytucj\u0105 3 Maja w\u0142\u0105cznie.<\/p>\r\n

Mimo trwania w kampanii publicystycznej nurtu antyko\u015bcielnego (w duchu j\u00f3zefinizmu i o\u015bwieceniowego antyklerykalizmu), postuluj\u0105cego kasat\u0119 zakon\u00f3w i przej\u0119cie przez pa\u0144stwo d\u00f3br klasztornych, zniesienie wszelkich op\u0142at na Ko\u015bci\u00f3\u0142 oraz ingerencji Rzymu w s\u0105downictwo polskiego Ko\u015bcio\u0142a, do dalszych zmian nie dosz\u0142o. Zaryzykowa\u0142abym twierdzenie, \u017ce wynika\u0142o to z zasadniczej roli Ko\u015bcio\u0142a w pa\u0144stwie i przekonania szlachty, \u017ce zar\u00f3wno ni\u017csze duchowie\u0144stwo, jak hierarchia katolicka stanowi\u0142y integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, a polska racja stanu i racja Ko\u015bcio\u0142a pozostawa\u0142y w ogromnym stopniu to\u017csame.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tomasz D. Kolanek<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: PoloniaChristiana – pch24.pl (2018-05-03)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ustawa zasadnicza proklamowana 3 maja 1791 roku to temat dla katolickiego konserwatysty co najmniej ambiwalentny. Po pierwsze, Konstytucja forsowana by\u0142a przez luminarzy bezbo\u017cnego o\u015bwiecenia oraz mason\u00f3w. W tym te\u017c kierunku prowadzi\u0142a Rzeczpospolit\u0105 – na dodatek, z pogwa\u0142ceniem jej wszelkich zasad politycznych. Po drugie, bezpo\u015brednim politycznym skutkiem tego aktu by\u0142a trudna lub wr\u0119cz niemo\u017cliwa do wygrania […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[147,131,195,411],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101448"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101448\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}