{"id":100552,"date":"2018-03-20T10:33:12","date_gmt":"2018-03-20T14:33:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=100552"},"modified":"2018-03-20T10:33:12","modified_gmt":"2018-03-20T14:33:12","slug":"polsko-zydowska-asymetria-w-marcu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=100552","title":{"rendered":"Polsko-\u017cydowska asymetria w marcu"},"content":{"rendered":"

Obserwacja rzeczywisto\u015bci w marcu 2018 roku w Polsce przez pryzmat teatru mo\u017ce by\u0107 bardzo pouczaj\u0105ca. Szczeg\u00f3lnie, gdy u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce dzie\u0142 teatralnych zrealizowanych dot\u0105d na scenach teatr\u00f3w publicznych i odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do historii polskich \u017byd\u00f3w, w tym holocaustu, jest bardzo du\u017co, a jednocze\u015bnie na tych\u017ce publicznych scenach nie powsta\u0142 dot\u0105d\u2026 ani jeden spektakl teatralny opowiadaj\u0105cy o fundamentalnym znaczeniu dla Polski los\u00f3w pokolenia \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych.   <\/strong><\/p>\r\n

Teatr w Polsce w rocznic\u0119 tzw. wypadk\u00f3w marcowych 1968 roku<\/strong><\/em><\/p>\r\n

W\u015br\u00f3d wielu wydarze\u0144 kulturalnych, dotycz\u0105cych 50. rocznicy wydarze\u0144 z marca 1968 r., takich jak konferencje naukowe, spotkania autorskie, panele dziennikarskie, koncerty, wystawy i prezentacje film\u00f3w, jest i ogromna aktywno\u015b\u0107 teatralna, szczeg\u00f3lnie w Warszawie.<\/p>\r\n

Obchody 50. rocznicy Marca \u201968 rozpocz\u0119\u0142a 7 marca w Teatrze Powszechnym premiera spektaklu Micha\u0142a Zadary \u201eSprawiedliwo\u015b\u0107\u201d<\/em>. Dzie\u0142o zrealizowane \u201epod okiem prawnik\u00f3w i historyk\u00f3w\u201d, poszukuje odpowiedzialno\u015bci karnej lub cywilnej winnych emigracji os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego.<\/p>\r\n

Na warszawskim Dworcu Gda\u0144skim 8 marca pokazano spektakl plenerowy Spakowani, czyli skr\u00f3cona historia o tym, kto czego nie zabra\u0142 <\/em>wed\u0142ug scenariusza i w re\u017cyserii Agaty Dudy-Gracz. By\u0142o to wydarzenie zorganizowane przez Teatr \u017bydowski i fundacj\u0119 Shalom.<\/p>\r\n

9 marca Teatr Polonia wystawi\u0142 now\u0105 premier\u0119 – monodram Krystyny Jandy pt. Zapiski z wygnania<\/em>. Spektakl powsta\u0142 na podstawie wspomnieniowej ksi\u0105\u017cki Sabiny Baral, a re\u017cyserowa\u0142a go Magda Umer. Tak ksi\u0105\u017cka, jak i przedstawienie pokazuj\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 jako czas antysemickiej nagonki, nie wahaj\u0105c si\u0119 por\u00f3wnywa\u0107 wydarze\u0144 1968 roku do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Nie bez powodu fragmenty spektaklu s\u0105 w tle \u201eubogacone\u201d obrazami z Marszu Niepodleg\u0142o\u015bci. Przedstawienie zrealizowano we wsp\u00f3\u0142pracy z Teatrem \u017bydowskim w Warszawie.<\/p>\r\n

W tym\u017ce Teatrze \u017bydowskim im. Estery Rachel i Idy Kami\u0144skich, w kooperacji z Teatrem Polskim im. Arnolda Szyfmana, 10 marca mia\u0142 miejsce pierwszy pokaz spektaklu Kilka obcych s\u0142\u00f3w po polsku <\/strong><\/em>w re\u017cyserii Anny Smolar<\/strong> i na podstawie tekstu Micha\u0142a Buszewicza. Spektakl jest <\/strong>inspirowany wywiadami przeprowadzonymi w Izraelu, USA i w Europie z dzie\u0107mi marcowych emigrant\u00f3w, kt\u00f3rym jest tak\u017ce re\u017cyserka.<\/p>\r\n

Aktywno\u015b\u0107 Teatru \u017bydowskiego jest oczywista, a wiec nie zdziwi nas kolejna produkcja tej sceny. 15 marca widzowie po raz pierwszy mogli zobaczy\u0107 monodram Joanny Szczepkowskiej pt. Ida Kami\u0144ska, <\/em>wed\u0142ug scenariusza i w re\u017cyserii Go\u0142dy Tencer. Kami\u0144ska by\u0142a wieloletnim dyrektorem artystycznym Teatru \u017bydowskiego, a w 1968 r. wyemigrowa\u0142a do USA. Wed\u0142ug Tencer, Ida Kami\u0144ska \u201estworzy\u0142a podwaliny pod ca\u0142\u0105 kultur\u0119 powojenn\u0105 \u017byd\u00f3w w Polsce\u201d.<\/p>\r\n

W dzia\u0142ania realizowane w stolicy w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 te\u017c Teatr Rozmaito\u015bci, kt\u00f3ry we wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum Polin i Fundacj\u0105 Shalom przygotowa\u0142 projekt Obcy w domu. Wok\u00f3\u0142 marca \u201868.<\/em> Przygotowano trzy spektakle-instalacje teatralne m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w: Second-hand <\/em>Patrycji Kowa\u0144skiej – o znalezionej po latach drewnianej wielkiej skrzyni, do kt\u00f3rej emigruj\u0105cy z Polski \u017bydzi pakowali sw\u00f3j dobytek. Dla tw\u00f3rc\u00f3w umieszczone w skrzyni przedmioty\/rekwizyty sta\u0142y si\u0119 pretekstem do analizy zjawiska emigracji – tej sprzed 50 lat i obecnego kryzysu uchod\u017aczego; 4 tygodnie <\/em>Aleksandry Jakubczak i Krzysztofa Szekalskiego – o wsp\u00f3\u0142czesnej dziewczynie, kt\u00f3ra wyobra\u017ca sobie, \u017ce jest m\u0142od\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105 wyp\u0119dzon\u0105 z w\u0142asnego kraju. Sednem tego dzia\u0142ania teatralnego by\u0142o pokazanie m\u0142odych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy nie maj\u0105c \u201e\u017cadnych udokumentowanych korzeni \u017cydowskich\u201d pr\u00f3buj\u0105 \u201ezado\u015b\u0107uczyni\u0107 cierpieniu, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 udzia\u0142em polskich \u017byd\u00f3w\u201d; Juden (R)aus Arras <\/em>J\u0119drzeja Piaskowskiego i Huberta Sulim – o niepe\u0142nosprawnym intelektualnie ch\u0142opcu, kt\u00f3ry musi zmierzy\u0107 si\u0119 ze swoim \u017cydowskim pochodzeniem. Jak czytamy na stronie Muzeum Polin, \u201eg\u0142\u00f3wnym tematem projektu jest figura \u017byda, obecna w polskiej pami\u0119ci zbiorowej\u201d. A dalej jeste\u015bmy poinformowani, \u017ce \u201etw\u00f3rcy chc\u0105 zada\u0107 pytanie o natur\u0119 i mechanizmy pogromu, a tak\u017ce o granice poprawno\u015bci wobec temat\u00f3w \u017cydowskich, obowi\u0105zuj\u0105ce w dzisiejszej debacie publicznej\u201d.<\/p>\r\n

\u0141\u00f3d\u017a tak\u017ce zorganizowa\u0142a swoje obchody rocznicy Marca\u00b468, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce m.in. w Teatrze Nowym im. Kazimierza Dejmka. Natomiast wydarzenie stricte teatralne przygotowa\u0142 tamtejszy Teatr Powszechny, gdzie 16 marca pokazano prapremier\u0119 spektaklu Hannah Arendt: Ucieczka <\/em>w re\u017cyserii Grzegorza Laszuka. Przedstawienie powsta\u0142o na bazie tekstu Paw\u0142a Mo\u015bcickiego i we wsp\u00f3\u0142pracy z teatrem Komuna Warszawa.<\/p>\r\n

I jeszcze Krak\u00f3w, miejsce najwi\u0119kszego na \u015bwiecie dorocznego festiwalu kultury \u017cydowskiej. Tutaj tamten Marzec postanowiono opowiedzie\u0107 przy pomocy ta\u0144ca. W dzielnicy Kazimierz, w Teatrze Nowym Proxima, 8 marca pokazano widowisko Getto krakowskie <\/em>Agnieszki Jachym, w kt\u00f3rym wyst\u0105pili tancerze z 8 kraj\u00f3w. Spektakl opowiada o \u017cyciu mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej i po 1 wrze\u015bnia 1939 r., a wszystko jest widziane oczami dziecka.<\/p>\r\n

Polski teatr w czas marcowego Narodowego Dnia Pami\u0119ci o \u0179o\u0142nierzach Wykl\u0119tych<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Znam tylko tylko jedn\u0105 jednoznacznie spektaklow\u0105 propozycj\u0119 teatraln\u0105 dedykowan\u0105 \u0179o\u0142nierzom Wykl\u0119tym w marcu 2018 r., ale jest to spektakl powsta\u0142y poza jak\u0105kolwiek scen\u0105 publiczn\u0105, a wi\u0119c oczywi\u015bcie nie repertuarowy.<\/p>\r\n

9 marca w warszawskim Centrum Edukacyjnym IPN Przystanek Historia pokazano monodram Mateusza Nowaka \u0179ertwa<\/em> oparty na wspomnieniach Piotra Wo\u017aniaka Zapluty karze\u0142 reakcji<\/em> i wykorzystuj\u0105cy teksty Adama Mickiewicza i Aleksandra Wata. Przedstawienie przywo\u0142uje czas stalinowskich wi\u0119zie\u0144 w Polsce. Spektakl powsta\u0142 dzi\u0119ki Stypendium Prezydenta Miasta Lublin, a wykonawca jest kierownikiem w Dzielnicowym Domu Kultury W\u0119glin w tym mie\u015bcie.<\/p>\r\n

W Gda\u0144sku odby\u0142a si\u0119 impreza teatralna, ale zwi\u0105zana r\u00f3wnie\u017c z teatralnym ruchem amatorskim. Ot\u00f3\u017c w ramach wydarze\u0144 upami\u0119tniaj\u0105cych \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych, takich jak IV Krajowa Defilada Pami\u0119ci \u0179o\u0142nierzy Niez\u0142omnych oraz adekwatna plenerowa Droga Krzy\u017cowa, 10 marca w gda\u0144skim Teatrze Wybrze\u017ce zorganizowano I Pomorski Przegl\u0105d Teatralny \u201eHistorie Bohater\u00f3w Niez\u0142omnych”. W programie festiwalu znalaz\u0142o si\u0119 dziewi\u0119\u0107 spektakli przygotowanych przez uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 z Gda\u0144ska, Wejherowa, Bytowa, Przodkowa, Pog\u00f3dek, Pruszcza Gda\u0144skiego i Sobowidza.<\/p>\r\n

Jedynym teatrem publicznym w Polsce, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 w marcu firmowa\u0107 swym dzia\u0142aniem pami\u0119\u0107 \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych by\u0142 Teatr Dramatyczny im. Aleksandra W\u0119gierki w Bia\u0142ymstoku, gdzie 1 marca mia\u0142o miejsce tzw. performatywne czytanie dramatu pt. Ob\u0142awa.<\/em> Dramat powsta\u0142 w oparciu o tekst nieopublikowanej ksi\u0105\u017cki Adama Bia\u0142ousa pt. \u015amier\u0107 przysz\u0142a w lipcu<\/em>. Bia\u0142ous wsp\u00f3lnie z kierownikiem literackim bia\u0142ostockiej sceny, Konradem Szczebiotem, s\u0105 wsp\u00f3\u0142autorami tej sztuki, a czytanie re\u017cyserowa\u0142 Rafa\u0142 Matusz. Rzecz dotyczy tzw. ob\u0142awy augustowskiej z lipca 1945 r., najwi\u0119kszej i niewyja\u015bnionej wci\u0105\u017c zbrodni pope\u0142nionej na Polakach po II wojnie \u015bwiatowej przez komunist\u00f3w. Czytanie, wedle organizator\u00f3w, ma by\u0107 zacz\u0105tkiem pracy nad spektaklem.  <\/p>\r\n

Teatralna puenta w marcu<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Ka\u017cdego Polaka gorycz ogarnia, gdy zestawi ze sob\u0105 te dwa kulturalne marcowe wydarzenia. Jak to jest, \u017ce w niepodleg\u0142ej Rzeczypospolitej polska racja stanu jest tak w\u0105t\u0142a w artystycznej i kulturotw\u00f3rczej narracji. Jak to jest, \u017ce polscy patrioci, kt\u00f3rzy oddali zdrowie i \u017cycie za Ojczyzn\u0119 w latach 1944 – 1963, wci\u0105\u017c nie maj\u0105 prawa g\u0142osu; dok\u0142adnie tak, jak chcieli eliminuj\u0105cy i morduj\u0105cy ich komunistyczni dygnitarze i ubecy. A z drugiej strony, jak\u017ce bogato i profesjonalnie wygl\u0105da artystyczny przekaz dotycz\u0105cy marca 1968 roku. A przecie\u017c ten czas, jak pisa\u0142 w swej ksi\u0105\u017cce Cywilizacja komunizmu<\/em> Leopold Tyrmand, charakteryzuje si\u0119 przede wszystkim tym, \u017ce: \u201eByli dygnitarze komunistyczni uciekaj\u0105cy z Polski, przeklinaj\u0105 polsko-komunistyczny antysemityzm nieszczerze. Skar\u017c\u0105 si\u0119 na\u0144, wyklinaj\u0105 go w imi\u0119 fundamentalizmu i traconych posad, wznosz\u0105 ob\u0142udne oczy ku niebu i wzywaj\u0105 sfrustrowane duchy \u017cydowskich kreator\u00f3w zakonu na \u015bwiadk\u00f3w. W zasadzie jednak antysemityzm jest im zbawiennym wyzwoleniem w obliczu porachunk\u00f3w z samym sob\u0105\u201d. <\/p>\r\n

Obchody 50. rocznicy Marca \u201968 nie zauwa\u017caj\u0105, a je\u017celi to marginalnie, \u017ce obok rozgrywek frakcyjnych wewn\u0105trz partii komunistycznej, gdzie \u201eantysemityzmu\u201d u\u017cyto cynicznie i dora\u017anie, by\u0142 prawdziwy wolno\u015bciowy bunt m\u0142odych Polak\u00f3w. Nie ma te\u017c w oficjalnym przekazie tak potrzebnej nam wiedzy o spektaklu Dziad\u00f3w<\/em> Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry to dramat obroni\u0142 si\u0119 przed zaplanowan\u0105 przez Kazimierza Dejmka materialistyczn\u0105 dekonstrukcj\u0105 i sta\u0142 si\u0119 zaczynem patriotycznych protest\u00f3w. Tego w tych marcowych teatraliach nie odnajdziemy.<\/p>\r\n

Odnajdziemy za to nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 list\u0119 organizator\u00f3w, mecenas\u00f3w i wspieraj\u0105cych, tak\u017ce medialnie. Przywo\u0142ajmy niekt\u00f3rych z nich, bo warto (w porz\u0105dku alfabetycznym): Festiwal Kultury \u017bydowskiej; Fundacja Shalom; Instytut Teatralny; Jewrnalism Fundation; Le Mus\u00c3\u00a9e de l’Histoire des Juifs de Pologne POLIN; Miasto Sto\u0142eczne Warszawa; Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego; Muzeum Polin; Narodowe Centrum Audiowizualne; Neubauer Family Fundation; Poczta Polska; Prezydent Miasta Krakowa; Prezydent Miasta \u0141odzi; Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; Sills Family Fundation; Taube Fhilanthropes for Jewish Life and Culture; Theaterhaus Berlin Mitte; Unia Polskich Teatr\u00f3w; Wiliam K. Bowes Jr. Fundation; \u017bydowski Instytut Historyczny. <\/strong>A po stronie patron\u00f3w medialnych: Co Jest Grane 24; Gazeta Wyborcza; Newsweek; Radio \u0141\u00f3d\u017a; Radio TOK FM; RDC Polskie Radio; Tygodnik Powszechny; Tygodnik Przegl\u0105d; TVP 3; TVP Kultura.            <\/p>\r\n

Natomiast Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci o \u0179o\u0142nierzach Wykl\u0119tych w swych zaprezentowanych powy\u017cej ods\u0142onach teatralnych zechcieli wesprze\u0107: Instytut Pami\u0119ci Narodowej i Prezydent Miasta Lublin. Po stronie patron\u00f3w medialnych mamy tutaj: <\/em>Radio Plus i TVP 3. I czy to naprawd\u0119 teraz \u201ejest Polska w\u0142a\u015bnie\u201d?     <\/p>\r\n

Tomasz A. \u0179ak<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obserwacja rzeczywisto\u015bci w marcu 2018 roku w Polsce przez pryzmat teatru mo\u017ce by\u0107 bardzo pouczaj\u0105ca. Szczeg\u00f3lnie, gdy u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce dzie\u0142 teatralnych zrealizowanych dot\u0105d na scenach teatr\u00f3w publicznych i odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do historii polskich \u017byd\u00f3w, w tym holocaustu, jest bardzo du\u017co, a jednocze\u015bnie na tych\u017ce publicznych scenach nie powsta\u0142 dot\u0105d\u2026 ani jeden spektakl teatralny opowiadaj\u0105cy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[48,22,98,53,159],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100552"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100552"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100552\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}