{"id":100469,"date":"2018-03-17T10:48:25","date_gmt":"2018-03-17T14:48:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=100469"},"modified":"2018-03-17T10:48:46","modified_gmt":"2018-03-17T14:48:46","slug":"biskup-pawel-maria-hnilica-przeciwnik-watykanskiej-polityki-wschodniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=100469","title":{"rendered":"Biskup Pawe\u0142 Maria Hnilica, przeciwnik watyka\u0144skiej polityki wschodniej &#8211; <em>Roberto de Mattei<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Polityczna wsp\u00f3\u0142praca papie\u017ca Franciszka z komunistycznymi Chinami znajduje bezpo\u015bredni precedens w strategii wschodniej Jana XXIII i Paw\u0142a VI. W przesz\u0142o\u015bci, podobnie jak i dzisiaj, Ostpolitik mia\u0142a swych, zas\u0142uguj\u0105cych na pami\u0119\u0107 przeciwnik\u00f3w. Jednym z nich by\u0142 s\u0142owacki biskup Pawe\u0142 Hnilica (1926-2006). Chcia\u0142bym przypomnie\u0107 jego posta\u0107, opieraj\u0105c si\u0119 na osobistych wspomnieniach oraz na szczeg\u00f3\u0142owym studium po\u015bwi\u0119conym tej postaci. Czekaj\u0105ca na nieodleg\u0142\u0105 w czasie publikacj\u0119 praca wysz\u0142a spod pi\u00f3ra profesor Emilii Hrabovec, kt\u00f3rej chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 za udost\u0119pnienie r\u0119kopisu.<\/strong><\/p>\r\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.pch24.pl\/images\/min_mid_big\/big\/58972.jpg?r=1521295703\" alt=\"Biskup Pawe\u0142 Maria Hnilica, przeciwnik watyka\u0144skiej polityki wschodniej\" width=\"600\" height=\"345\"><\/p>\r\n<p>W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, kiedy watyka\u0144ska dyplomacja zaczyna\u0142a wprowadza\u0107 w \u017cycie Ostpolitik, w Czechos\u0142owacji &#8211; podobnie jak dzisiaj w Chinach &#8211; istnia\u0142y dwa ko\u015bcio\u0142y. Jednym z nich by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201epatriotyczny\u201d, reprezentowany przez ksi\u0119\u017cy podporz\u0105dkowanych w\u0142adzy re\u017cimu komunistycznego, drugim za\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201epodziemny\u201d, wierny Rzymowi i jego Magisterium. Pawe\u0142 Hnilica, pochodz\u0105cy z Unatin niedaleko Bratys\u0142awy, po wst\u0105pieniu do zakonu jezuit\u00f3w zosta\u0142 potajemnie wy\u015bwi\u0119cony na ksi\u0119dza (1950), a potem biskupa (1951) przez Roberta Pobo\u017cnego (1890-1972), biskupa Ro\u017cniawy. Dzi\u0119ki temu sam m\u00f3g\u0142 wy\u015bwi\u0119ci\u0107 27-letniego Jana Chryzostoma&nbsp;Koreca (1924-2015), biskupa (i przysz\u0142ego kardyna\u0142a), kt\u00f3ry po dziewi\u0119ciu latach potajemnej pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej zosta\u0142 aresztowany oraz skazany na dwana\u015bcie lat wi\u0119zienia.<\/p>\r\n<p>W grudniu 1951 roku, kiedy biskup Hnilica zosta\u0142 zmuszony by ucieka\u0107 z kraju i wyjecha\u0107 do Rzymu, Pius XII w pe\u0142ni aprobowa\u0142 spos\u00f3b dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a w Czechos\u0142owacji, potwierdzaj\u0105c wa\u017cno\u015b\u0107 potajemnych \u015bwi\u0119ce\u0144 i odrzucaj\u0105c wszelkie porozumienie z komunistycznym re\u017cimem. W or\u0119dziu radiowym z 23 grudnia 1956 roku papie\u017c stwierdzi\u0142: \u201eZreszt\u0105 po co z sob\u0105 rozmawia\u0107, skoro nie ma si\u0119 wsp\u00f3lnego j\u0119zyka, i jak\u017ce by\u0142oby mo\u017cliwe spotyka\u0107 si\u0119 na rozbie\u017cnych drogach, tzn. gdy jedna ze stron uporczywie odrzuca warto\u015bci absolutne i zaprzecza im, tak i\u017c wszelka <em>koegzystencja<\/em> w istocie jest niemo\u017cliwa?\u201d.<\/p>\r\n<p>Po \u015bmierci Piusa XII w pa\u017adzierniku 1958 roku zmieni\u0142 si\u0119 klimat i Agostino Casaroli zosta\u0142 g\u0142\u00f3wnym protagonist\u0105 polityki wschodniej Stolicy Apostolskiej, propagowanej przez Jana XXIII, ale wprowadzonej w \u017cycie przez Paw\u0142a VI. W owym czasie biskup Hnilica mia\u0142 okazj\u0119 spotyka\u0107 si\u0119 cz\u0119sto z papie\u017cem Montinim i przedstawia\u0142 mu r\u00f3\u017cne memoranda, w kt\u00f3rych przestrzega\u0142 go przed z\u0142udzeniami, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce re\u017cimy komunistyczne nie zrezygnowa\u0142y ze swojego planu likwidacji Ko\u015bcio\u0142a, a dialog ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 akceptuj\u0105 tylko po to, aby uzyska\u0107 jednostronne korzy\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rym odzyskaj\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 wewn\u0105trz i na zewn\u0105trz swoich kraj\u00f3w, nie zaprzestaj\u0105c przy tym swojej antyreligijnej polityki.&nbsp;\u201eHnilica &#8211; pisze Emilia Hrabovec &#8211; radzi\u0142, by nie godzi\u0107 si\u0119 na kosmetyczne ust\u0119pstwa, domaga\u0107 si\u0119 uwolnienia i rehabilitacji wszystkich biskup\u00f3w, os\u00f3b zakonnych i wiernych \u015bwieckich pozostaj\u0105cych nadal w wi\u0119zieniu oraz skutecznego uznawania wolno\u015bci do wyznawania wiary, oraz by nigdy nie zgadza\u0107 si\u0119 na usuwanie represjonowanych biskup\u00f3w, co by\u0142oby <em>najgorszym upokorzeniem dla nich osobi\u015bcie i dla ca\u0142ego m\u0119cze\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a w obliczu zdrajc\u00f3w, wrog\u00f3w i opinii publicznej<\/em>. Wygnany biskup obawia\u0142 si\u0119, \u017ce negocjacje toczone bez udzia\u0142u najbardziej heroicznej cz\u0119\u015bci episkopatu [i prowadz\u0105ce] do zawarcia porozumienia bez \u017cadnych istotnych ust\u0119pstw wywo\u0142aj\u0105 w katolikach &#8211; zw\u0142aszcza najlepszych, kt\u00f3rzy m\u0119\u017cnie i wiernie opieraj\u0105 si\u0119 uciskowi &#8211; dezorientacj\u0119 i poczucie opuszczenia nawet przez w\u0142adze ko\u015bcielne\u201d.<\/p>\r\n<p>13 maja 1964 roku, w czasie Soboru Watyka\u0144skiego II, Pawe\u0142 VI ujawni\u0142 publicznie, \u017ce Hnilica jest biskupem &#8211; co do tamtej pory utrzymywano w tajemnicy. Ten nowy status pozwoli\u0142 s\u0142owackiemu biskupowi wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w ostatniej sesji soboru, na kt\u00f3rej przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do Ojc\u00f3w Soboru, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 pot\u0119pienia komunizmu.&nbsp;Hnilica o\u015bwiadczy\u0142 w auli, \u017ce schemat <em>Gaudium et Spes<\/em> m\u00f3wi tak ma\u0142o o ateizmie, \u017ce to w\u0142a\u015bciwie \u201etak samo, jak nic nie powiedzie\u0107\u201d. Doda\u0142, i\u017c wielka cz\u0119\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a cierpi \u201epod uciskiem wojuj\u0105cego ateizmu, ale nie wida\u0107 tego w schemacie, kt\u00f3ry ma przecie\u017c dotyczy\u0107 dzisiejszego Ko\u015bcio\u0142a\u201d. \u201eHistoria s\u0142usznie zarzuci nam tch\u00f3rzostwo i \u015blepot\u0119 za to milczenie &#8211; ci\u0105gn\u0105\u0142 m\u00f3wca, przypominaj\u0105c, \u017ce nie m\u00f3wi abstrakcyjnie, by\u0142 bowiem w obozie pracy z 700 ksi\u0119\u017cmi i osobami zakonnymi. &#8211; M\u00f3wi\u0119 z bezpo\u015bredniego do\u015bwiadczenia i w imieniu tych ksi\u0119\u017cy i zakonnik\u00f3w, kt\u00f3rych pozna\u0142em w wi\u0119zieniu i z kt\u00f3rymi wzi\u0119li\u015bmy na siebie ci\u0119\u017car i niebezpiecze\u0144stwo dla Ko\u015bcio\u0142a\u201d (AS, IV\/2, ss. 629-631).<\/p>\r\n<p>W owym czasie biskup Hnilica cz\u0119sto spotyka\u0142 si\u0119 z Paw\u0142em VI, na pr\u00f3\u017cno staraj\u0105c si\u0119 odwie\u015b\u0107 go od Ostpolitik. W lutym 1965 roku arcybiskup Pragi Josef Beran (1888-1969) zosta\u0142 uwolniony i przyjecha\u0142 do Rzymu, gdzie odebra\u0142 od Paw\u0142a VI nominacj\u0119 kardynalsk\u0105. Biskup Hnilica ostrzega\u0142 papie\u017ca, \u017ce domniemany sukces dyplomacji watyka\u0144skiej by\u0142 w istocie osi\u0105gni\u0119ciem re\u017cimu komunistycznego, kt\u00f3ry wraz z emigracj\u0105 arcybiskupa pozby\u0142 si\u0119 coraz bardziej nieprzyjemnego problemu mi\u0119dzynarodowego, nie obawiaj\u0105c si\u0119 przy tym niczego ze strony nowego zarz\u0105dcy Pragi, uchodz\u0105cego za boja\u017aliwego cz\u0142onka Ruchu Katolickiego Duchowie\u0144stwa <em>Pacem in terris<\/em>.<\/p>\r\n<p>Uwolniony z okow\u00f3w komunizmu kardyna\u0142 Korec wspomina: \u201eNadziej\u0119 pok\u0142adali\u015bmy w Ko\u015bciele podziemnym, kt\u00f3ry po cichu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z ksi\u0119\u017cmi w parafiach i kszta\u0142towa\u0142 m\u0142odych gotowych do po\u015bwi\u0119cenia si\u0119: profesor\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w, lekarzy, m\u0119\u017cczyzn sk\u0142onnych zosta\u0107 ksi\u0119\u017cmi. Ci ludzie pracowali po cichu z m\u0142odzie\u017c\u0105 i rodzinami; potajemnie wydawali czasopisma i ksi\u0105\u017cki. W rzeczywisto\u015bci Ostpolitik sprzeda\u0142a nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w zamian za niejasne obietnice i komunistyczne niepewno\u015bci. Ko\u015bci\u00f3\u0142 podziemny by\u0142 nasz\u0105 wielk\u0105 nadziej\u0105. A oni podci\u0119li jego \u017cy\u0142y, zniech\u0119cili tysi\u0105ce ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t, matek i ojc\u00f3w i wielu ukrytych ksi\u0119\u017cy gotowych do po\u015bwi\u0119cenia si\u0119. [\u2026] To by\u0142a dla nas katastrofa, niemal jakby nas porzucono, zmieciono. Okaza\u0142em pos\u0142usze\u0144stwo. By\u0142 to jednak najbardziej bolesny okres mojego \u017cycia.&nbsp;W ten spos\u00f3b komuni\u015bci trzymali w gar\u015bci publiczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a\u201d. (Wywiad dla \u201eIl Giornale\u201d z 28 lipca 2000 r.).<\/p>\r\n<p>W mi\u0119dzyczasie Stolica Apostolska pod siln\u0105 presj\u0105 ze strony rz\u0105du w Pradze zacz\u0119\u0142a ogranicza\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0142owackiego biskupa, a w 1971 roku poprosi\u0142a go nawet, aby wyjecha\u0142 z Rzymu i zamieszka\u0142 za granic\u0105. Jak pisze Hrabovec, biskupa dotkn\u0119\u0142o oskar\u017cenie, \u017ce stanowi przeszkod\u0119 w negocjacjach, domnieman\u0105 przyczyn\u0119 ci\u0105g\u0142ego prze\u015bladowania Ko\u015bcio\u0142a, a poza tym dzia\u0142a wbrew woli papie\u017ca. Hnilica powiedzia\u0142, \u017ce jest got\u00f3w opu\u015bci\u0107 Rzym, ale tylko na wyra\u017ane polecenie papie\u017ca lub prze\u0142o\u017conego generalnego.&nbsp;\u0179adna jednak ze stron nie wyda\u0142a mu takiego nakazu, wi\u0119c Hnilica pozosta\u0142 w Wiecznym Mie\u015bcie i kontynuowa\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, cho\u0107 sko\u0144czy\u0142y si\u0119 jego kontakty ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105.<\/p>\r\n<p>Lata Ostpolitik by\u0142y zarazem czasem historycznego kompromisu. Kiedy wielu my\u015bla\u0142o, \u017ce opresyjny system komunistyczny jest zamkni\u0119tym rozdzia\u0142em, a W\u0142oska Partia Komunistyczna \u015bwi\u0119towa\u0142a nieznane wcze\u015bniej zwyci\u0119stwa wyborcze, \u201eniestrudzony biskup pr\u00f3bowa\u0142 przekona\u0107 swoich s\u0142uchaczy, \u017ce re\u017cimy komunistyczne jedynie zmieni\u0142y taktyk\u0119, si\u0119gaj\u0105c po bardziej wyrafinowane metody, ale nie ust\u0105pi\u0142y ani na milimetr od swojego antyreligijnego i antyhumanistycznego programu, a tak\u017ce i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 zobowi\u0105zany jest w sumieniu nie przystawa\u0107 na system komunistyczny i jego legalno\u015b\u0107, lecz dalej ujawnia\u0107 jego zbrodnie i stwarzane przez niego zagro\u017cenia\u201d.<\/p>\r\n<p>Jak ponownie przypomina Hrabovec, \u201ez ewangelicznym radykalizmem g\u0142\u0119boko religijnej osoby Hnilica by\u0142 przekonany, \u017ce w dobie <em>ostatecznego opowiedzenia si\u0119 za Prawd\u0105 lub przeciw Prawdzie, za Bogiem lub przeciw Bogu<\/em>, neutralno\u015b\u0107 jest niemo\u017cliwa i ci, kt\u00f3rzy nie staj\u0105 po stronie Prawdy, staj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3lnikami K\u0142amstwa, a tym samym s\u0105 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialni za szerzenie Z\u0142a.&nbsp;W tym duchu Hnilica gorzko krytykowa\u0142 prowadzon\u0105 przez Zach\u00f3d polityk\u0119 dostosowania i ust\u0119pstw w negocjacjach z re\u017cimami komunistycznymi, s\u0142abo\u015b\u0107 i oboj\u0119tno\u015b\u0107 zachodnich chrze\u015bcijan, za bardzo skupionych na sobie samych, na utrzymywaniu w\u0142asnego dobrobytu materialnego, a za ma\u0142o ch\u0119tnych do zainteresowania si\u0119 i zaanga\u017cowania na rzecz swoich braci i si\u00f3str za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105 i obrony swoich w\u0142asnych warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich. Przywo\u0142uj\u0105c znane s\u0142owa Piusa XI z lat trzydziestych XX wieku, Hnilica nazwa\u0142 milczenie polityki, medi\u00f3w i opinii publicznej &#8211; nawet katolickiej &#8211; na temat re\u017cimu komunistycznego i prze\u015bladowania chrze\u015bcijan w bloku wschodnim <em>zmow\u0105 milczenia<\/em>, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce podczas gdy kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o <em>Ko\u015bciele milczenia<\/em> za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105, teraz trafniej by\u0142oby u\u017cywa\u0107 tej nazwy na okre\u015blenie Ko\u015bcio\u0142a (Ko\u015bcio\u0142\u00f3w) Zachodu\u201d.<\/p>\r\n<p>Biskup Pawe\u0142 Hnilica by\u0142 g\u0142\u0119boko dobrym, cho\u0107 czasem naiwnym cz\u0142owiekiem. Kiedy pozna\u0142em go w 1976 roku, zawsze towarzyszy\u0142 mu sekretarz Witold Laskowski, polski hrabia, poliglota o nienagannych manierach, kt\u00f3ry z twarzy i pot\u0119\u017cnej sylwetki bardzo przypomina\u0142 Winstona Churchilla. Laskowski wyemigrowa\u0142 do W\u0142och w latach dwudziestych, s\u0142u\u017cy\u0142 w armii genera\u0142a Andersa i po\u015bwi\u0119ci\u0142 \u017cycie walce z komunizmem. By\u0142 on kim\u015b w rodzaju \u201eanio\u0142a str\u00f3\u017ca\u201d dla biskupa Hnilicy, pomaga\u0142 mu radzi\u0107 sobie z manewrami komunistycznych tajnych s\u0142u\u017cb, kt\u00f3re infiltrowa\u0142y jego otoczenie, korzystaj\u0105c nie tylko z us\u0142ug licznych agent\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c z pomocy W\u0142oskiej Partii Komunistycznej. Gdyby Laskowski \u017cy\u0142, Hnilica nie da\u0142by si\u0119 w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wpl\u0105ta\u0107 pod wp\u0142ywem intryg masona Flavia Carboniego w afer\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z wykupem dokument\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y dowie\u015b\u0107 niewinno\u015bci Watykanu w sprawie bankructwa Banco Ambrosiano.<\/p>\r\n<p>Biskup Hnilica by\u0142 gor\u0105cym czcicielem Matki Bo\u017cej Fatimskiej, przekonanym, \u017ce Jej objawienie by\u0142o jedn\u0105 z najwi\u0119kszych interwencji Boga w historii ludzko\u015bci od czas\u00f3w apostolskich. We wszystkich kontaktach z papie\u017cami powtarza\u0142 zawsze, \u017ce nale\u017cy dokona\u0107 po\u015bwi\u0119cenia Rosji Niepokalanemu Sercu Maryi zgodnie z pro\u015bb\u0105 Matki Bo\u017cej z 13 lipca 1917 roku. Jan Pawe\u0142 II po dramatycznym zamachu 13 maja 1981 roku swoje cudowne ocalenie przypisa\u0142 Matce Bo\u017cej i postanowi\u0142 g\u0142\u0119biej przestudiowa\u0107 Jej przes\u0142anie. Podczas rekonwalescencji w Poliklinice Gemelli poprosi\u0142 Hnilic\u0119 o dostarczenie kompletnej dokumentacji na temat Fatimy. 13 maja 1982 roku papie\u017c uda\u0142 si\u0119 na pielgrzymk\u0119 do Fatimy, gdzie zawierzy\u0142 i po\u015bwi\u0119ci\u0142 Matce Bo\u017cej \u201etych ludzi i te narody, kt\u00f3re tego zawierzenia i po\u015bwi\u0119cenia szczeg\u00f3lnie potrzebuj\u0105\u201d. Nast\u0119pnego dnia siostra \u0141ucja spotka\u0142a si\u0119 z biskupem Hnilic\u0105 w towarzystwie Luigiego Bianchi i Wandy P\u00f3\u0142tawskiej.&nbsp;Kiedy go\u015bcie zapytali j\u0105, czy po\u015bwi\u0119cenie dokonane przez Ojca \u015awi\u0119tego jest wa\u017cne, widz\u0105ca wykona\u0142a przecz\u0105cy gest palcem, wyja\u015bniaj\u0105c, \u017ce zabrak\u0142o wyra\u017anej wzmianki o po\u015bwi\u0119ceniu Rosji.<br>\r\n <br>\r\n Drugie po\u015bwi\u0119cenie zosta\u0142o dokonane przez Jana Paw\u0142a II 25 marca 1984 roku na placu \u015bw. Piotra przed figur\u0105 Maryi Panny, sprowadzon\u0105 specjalnie z Portugalii. Nawet tym razem nie pad\u0142a jednak wyra\u017ana wzmianka o Rosji, a jedynie odniesienie do \u201elud\u00f3w, kt\u00f3rych ofiarowania i zawierzenia przez nas oczekujesz\u201d. Papie\u017c napisa\u0142 do wszystkich biskup\u00f3w \u015bwiata, prosz\u0105c ich o przy\u0142\u0105czenie si\u0119. W\u015br\u00f3d nielicznych, kt\u00f3rzy si\u0119 zgodzili, by\u0142 Pawe\u0142 Hnilica, kt\u00f3ry &#8211; przebywaj\u0105c w\u00f3wczas w Indiach &#8211; zdo\u0142a\u0142 uzyska\u0107 wiz\u0119 turystyczn\u0105 do Rosji i w tym samym dniu, 25 marca, na Kremlu, ukryty za wielk\u0105 p\u0142acht\u0105 \u201ePrawdy\u201d, wym\u00f3wi\u0142 s\u0142owa po\u015bwi\u0119cenia Niepokalanemu Sercu Maryi.<br>\r\n <br>\r\n 12 i 13 maja 2000 roku by\u0142em z biskupem Hnilic\u0105 w Fatimie przy okazji wizyty Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 dokona\u0107 beatyfikacji ma\u0142ych pastuszk\u00f3w, Hiacynty i Franciszka.&nbsp;Nie podziela\u0142em jego nadmiernego optymizmu wobec pontyfikatu Jana Paw\u0142a II, ale po dwudziestu pi\u0119ciu latach znajomo\u015bci zapami\u0119ta\u0142em go jako cz\u0142owieka wielkiej wiary, kt\u00f3ry dzisiaj sta\u0142by u boku walcz\u0105cych przeciwko temu, co kardyna\u0142 Zen nazywa \u201esprzedawaniem Ko\u015bcio\u0142a\u201d.<\/p>\r\n<p><strong><em>Roberto de Mattei<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>Corrispondenza Romana, 21 lutego 2018 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polityczna wsp\u00f3\u0142praca papie\u017ca Franciszka z komunistycznymi Chinami znajduje bezpo\u015bredni precedens w strategii wschodniej Jana XXIII i Paw\u0142a VI. W przesz\u0142o\u015bci, podobnie jak i dzisiaj, Ostpolitik mia\u0142a swych, zas\u0142uguj\u0105cych na pami\u0119\u0107 przeciwnik\u00f3w. Jednym z nich by\u0142 s\u0142owacki biskup Pawe\u0142 Hnilica (1926-2006). Chcia\u0142bym przypomnie\u0107 jego posta\u0107, opieraj\u0105c si\u0119 na osobistych wspomnieniach oraz na szczeg\u00f3\u0142owym studium po\u015bwi\u0119conym tej [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[62,66,82,51,268,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100469"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100469\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}