Nasza analiza<\/a> wykaza\u0142a, \u017ce zar\u00f3wno prawnie, jak i technicznie takie dzia\u0142ania s\u0105 mo\u017cliwe. Podj\u0119li\u015bmy pr\u00f3b\u0119 weryfikacji, czy rzeczywi\u015bcie tak by\u0142o – teraz sprawa trafi\u0142a do s\u0105du. Jak do tego dosz\u0142o?<\/p>\r\n31 sierpnia 2017 r. spytali\u015bmy Ministerstwo Cyfryzacji, kt\u00f3re prowadzi centraln\u0105 ewidencj\u0119 dokument\u00f3w paszportowych, o to, ile razy w latach 2016-2017 system teleinformatyczny, w kt\u00f3rym prowadzona jest centralna ewidencja, zarejestrowa\u0142 zapytania o dane skierowane przez Agencj\u0119 Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego. W odpowiedzi dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce zapytania kierowane przez ABW do ewidencji s\u0105 przechowywane w logach systemu, a informacje z log\u00f3w nie s\u0105 informacj\u0105 publiczn\u0105. Zanim jednak o tym, co z tym zrobili\u015bmy – krok wstecz.<\/p>\r\n
Kontrolowanie kontroluj\u0105cych<\/h3>\r\n
Po co Panoptykonowi informacje o tym, jak cz\u0119sto ABW i inne s\u0142u\u017cby si\u0119gaj\u0105 po rozmaite dane o obywatelach? Uwa\u017camy, \u017ce \u201ebezpiecze\u0144stwo\u201d nie powinno by\u0107 s\u0142owem wytrychem, kt\u00f3re pozwala na nieograniczone wkraczanie w sfer\u0119 naszej wolno\u015bci. S\u0142u\u017cby maj\u0105 dost\u0119p do coraz szerszego spektrum informacji na nasz temat, a my o nich wci\u0105\u017c wiemy niewiele. Znajomo\u015b\u0107 danych statystycznych dotycz\u0105cych funkcjonowania s\u0142u\u017cb jest tym bardziej potrzebna, im s\u0142absza jest niezale\u017cna, zewn\u0119trzna kontrola nad ich funkcjonowaniem.<\/p>\r\n
Od wej\u015bcia w \u017cycie ustawy antyterrorystycznej (lipiec 2016 r.) instytucje publiczne udost\u0119pniaj\u0105 szefowi ABW dane zgromadzone w swoich zbiorach w drodze teletransmisji, bez konieczno\u015bci ka\u017cdorazowego przedstawiania imiennego upowa\u017cnienia. Obowi\u0105zek ten dotyczy ka\u017cdej instytucji, do kt\u00f3rej zg\u0142osi si\u0119 ABW i za\u017c\u0105da stworzenia sta\u0142ego \u0142\u0105cza, tak\u017ce Ministerstwa Cyfryzacji.<\/p>\r\n
Podobne rozwi\u0105zania umo\u017cliwiaj\u0105ce zdalne – za pomoc\u0105 sta\u0142ego \u0142\u0105cza – pobieranie przez s\u0142u\u017cby informacji wprowadzi\u0142a tzw. ustawa inwigilacyjna. Dzi\u0119ki niej mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 zasysanie danych od firm \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi drog\u0105 elektroniczn\u0105, czyli np. Allegro. Obecnie w parlamencie trwaj\u0105 z kolei prace nad umo\u017cliwieniem nie tylko ABW, ale i Policji czy CBA zdalnego zasysania danych z akt\u00f3w stanu cywilnego.<\/p>\r\n
Sta\u0142e \u0142\u0105cze umo\u017cliwiaj\u0105ce pobieranie danych czy to o aktywno\u015bci internaut\u00f3w (tzw. ustawa inwigilacyjna), czy to pochodz\u0105cych z rejestr\u00f3w publicznych (ustawa antyterrorystyczna) budzi uzasadnione obawy przed nadu\u017cyciami. Remedium nie jest jednak – tr\u0105c\u0105cy lekko luddyzmem – powr\u00f3t do papierologii pozwalaj\u0105cej funkcjonariuszom uzyska\u0107 informacje o naszej aktywno\u015bci wy\u0142\u0105cznie na podstawie pisemnego \u017c\u0105dania, najlepiej z kilkoma piecz\u0105tkami. To nie tylko marnowanie papieru, ale przede wszystkim praktyka uniemo\u017cliwiaj\u0105ca s\u0142u\u017cbom skuteczn\u0105 realizacj\u0119 ich zada\u0144. Sta\u0142e \u0142\u0105cze jest potrzebne. Klucz w tym, by kto\u015b sta\u0142 na stra\u017cy jego wykorzystania. A dzisiaj tak nie jest.<\/p>\r\n
Problem nie w trybie, a w braku kontroli<\/h3>\r\n
Wr\u00f3\u0107my do Ministerstwa Cyfryzacji. W odpowiedzi na nasze pytania resort stwierdzi\u0142, \u017ce \u201eABW korzysta z uprawnie\u0144 (\u2026) w zakresie niezb\u0119dnym do wykonywania jej ustawowych zada\u0144\u201d. Problem w tym, \u017ce Ministerstwo nie mo\u017ce tego wiedzie\u0107. Centralna ewidencja zawieraj\u0105ca zdj\u0119cia paszportowe skonstruowana jest w taki spos\u00f3b, by rejestrowa\u0107 wp\u0142ywaj\u0105ce do niej zapytania \u201ewraz z informacj\u0105 o czasie i podmiocie, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 z zapytaniem\u201d. Pracownicy resortu nie maj\u0105 jakichkolwiek podstaw ani mo\u017cliwo\u015bci, by weryfikowa\u0107, czy Agencja nie pobiera danych na zapas, z ciekawo\u015bci lub na wyrost. Takich podstaw nie ma \u017cadna instytucja. I w tym, a nie w elektronicznym trybie dost\u0119pu, tkwi najwi\u0119kszy problem.<\/p>\r\n
Dwa miesi\u0105ce temu z\u0142o\u017cyli\u015bmy skarg\u0119 na bezczynno\u015b\u0107 Ministerstwa Cyfryzacji. Uwa\u017camy, \u017ce wbrew twierdzeniom Ministerstwa informacja o tym, ile razy ABW pobiera\u0142a zdj\u0119cia paszportowe Polek i Polak\u00f3w, jest informacj\u0105 publiczn\u0105. W ci\u0105gu najbli\u017cszych miesi\u0119cy spraw\u0119 rozstrzygnie Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Warszawie.<\/p>\r\n
Wojciech Klicki<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do my\u015bli, \u017ce pa\u0144stwo w swoich rozlicznych bazach przechowuje o nas tysi\u0105ce informacji. Rejestr PESEL, dane urz\u0119du skarbowego czy ZUS-u, akta stanu cywilnego czy dokumentacja medyczna s\u0105 jednak rozproszone: ka\u017cda baza nale\u017cy do innego podmiotu, a przep\u0142ywy mi\u0119dzy zbiorami s\u0105 ograniczone. Z jednym wyj\u0105tkiem – s\u0142u\u017cb, kt\u00f3re mog\u0105 zasysa\u0107 dane, sk\u0105d chc\u0105 i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[12],"tags":[98,351,136],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100424"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100424"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100424\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}