{"id":10040,"date":"2009-06-04T15:02:15","date_gmt":"2009-06-04T19:02:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=10040"},"modified":"2009-06-04T15:02:15","modified_gmt":"2009-06-04T20:02:15","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=10040","title":{"rendered":"Powaga doktrynalna \u015bw. Tomasza z Akwinu w Ko\u015bciele katolickim"},"content":{"rendered":"

Teologia u\u017cywa filozofii jako narz\u0119dzia spekulacji nad tym, co objawione, a nieodpowiednie narz\u0119dzie filozoficzne, b\u0142\u0105dz\u0105ce w stosunku do rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce jedynie zatru\u0107 i zniszczy\u0107 teologi\u0119, jak to uczyni\u0142 agnostycyzm u modernist\u00f3w. Wspomnienie wraz z rocznic\u0105 Pascendi tej szczeg\u00f3lnej decyzji papieskiej, opartej zreszt\u0105 na poprzednich zarz\u0105dzeniach Stolicy Apostolskiej, a tak\u017ce wyra\u017conej w kodeksie prawa kanonicznego z 1917 roku, zach\u0119ca do zastanowienia si\u0119 nad warto\u015bci\u0105 autorytetu doktrynalnego \u015bw. Tomasza.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Setna rocznica encykliki Pascendi by\u0142a (tak\u017ce na \u0142amach Zawsze wierni – przyp. red.) okazj\u0105 przypomnienia genezy modernizmu i wyja\u015bnienia, co w\u0142a\u015bciwie kryje si\u0119 pod t\u0105 nazw\u0105. Poniewa\u017c za\u015b jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn modernizmu jest niewiedza, dlatego po\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w zaradczych – takich jak przysi\u0119ga antymodernistyczna, kryteria wyboru profesor\u00f3w w seminariach i na uniwersytetach katolickich czy cenzura duchowna (wprowadzenie obowi\u0105zkowego imprimatur) – papie\u017c \u015bw. Pius X zaleci\u0142 przede wszystkim odpowiedni\u0105 podstaw\u0119 studi\u00f3w filozoficznych i teologicznych. \u015bwi\u0119ty papie\u017c doskonale rozumia\u0142, \u017ce choroba modernizmu atakuje g\u0142\u00f3wnie umys\u0142. Zaleci\u0142 wi\u0119c lekarstwo na p\u0142aszczy\u017anie intelektualnej, postanawiaj\u0105c wzmocni\u0107 dyscyplin\u0119 naukow\u0105 panuj\u0105c\u0105 na uczelniach katolickich. Odt\u0105d mia\u0142a tam obowi\u0105zywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie filozofia scholastyczna, czyli ta, kt\u00f3r\u0105 – wedle zamiaru asymilacji czystego arystotelizmu przez filozofi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, wyra\u017conego przez Grzegorza IX – usystematyzowa\u0142 \u015bw. Tomasz z Akwinu, komentuj\u0105c pisma Arystotelesa.
\r\n
\r\n Zalecenie \u015bw. Piusa X jest ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e, poniewa\u017c refleksja \u015bw. Tomasza nad Arystotelesem stanowi tylko (i a\u017c) filozoficzn\u0105 systematyzacj\u0119 zdrowego rozs\u0105dku. Rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a bowiem dla obu tych filozof\u00f3w punktem wyj\u015bcia w ich badaniach nad porz\u0105dkiem \u015bwiata, a wi\u0119c nad bytem i jego w\u0142a\u015bciwo\u015bciami. Poniewa\u017c za\u015b istota bytu i zdrowy rozs\u0105dek pozostaj\u0105 wci\u0105\u017c takie same, filozofi\u0119 t\u0119 nazywa si\u0119 philosophia perennis (\u2018filozofia wieczysta\u2019).
\r\n
\r\n Teologia u\u017cywa filozofii jako narz\u0119dzia spekulacji nad tym, co objawione, a nieodpowiednie narz\u0119dzie filozoficzne, b\u0142\u0105dz\u0105ce w stosunku do rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce jedynie zatru\u0107 i zniszczy\u0107 teologi\u0119, jak to uczyni\u0142 agnostycyzm u modernist\u00f3w. Wspomnienie wraz z rocznic\u0105 Pascendi tej szczeg\u00f3lnej decyzji papieskiej, opartej zreszt\u0105 na poprzednich zarz\u0105dzeniach Stolicy Apostolskiej, a tak\u017ce wyra\u017conej w kodeksie prawa kanonicznego z 1917 roku, zach\u0119ca do zastanowienia si\u0119 nad warto\u015bci\u0105 autorytetu doktrynalnego \u015bw. Tomasza.
\r\n
\r\n Warto przypomnie\u0107, \u017ce \u015bw. Tomasz z Akwinu \u017cy\u0142 w latach 1225-1274, naucza\u0142 m.in. na Sorbonie i w Neapolu. Ten wybitny dominikanin szuka\u0142 prawdy wsz\u0119dzie, gdzie to by\u0142o mo\u017cliwe. Jego ogromne dzie\u0142o odwo\u0142uje si\u0119 do najwi\u0119kszych my\u015blicieli zar\u00f3wno chrze\u015bcija\u0144skich, jak i poga\u0144skich. Pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 osobistego teologa Aleksandra IV, Urbana IV i Klemensa IV. W\u015br\u00f3d jego licznych prac najwi\u0119kszym i najbardziej znanym dzie\u0142em jest trzycz\u0119\u015bciowa Suma teologiczna; zas\u0142yn\u0105\u0142 te\u017c jako autor tekst\u00f3w liturgicznych na \u015bwi\u0119to Bo\u017cego Cia\u0142a, cechuj\u0105cych si\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 g\u0142\u0119bi\u0105 duchow\u0105, opart\u0105 na najczystszej teologii katolickiej, a wyra\u017con\u0105 w pi\u0119knej poezji. Liczba jego dzie\u0142 i poruszanych w nich zagadnie\u0144 \u015bwiadczy o wszechstronno\u015bci i niezwyk\u0142ej wydajno\u015bci jego genialnego umys\u0142u, przenikaj\u0105cego prawdy Bo\u017ce z bystro\u015bci\u0105 i jasno\u015bci\u0105 czystego ducha. Z tego powodu nazywa si\u0119 \u015bw. Tomasza Doktorem Anielskim.
\r\n
\r\n Autorytet naukowy najbardziej uczonego ze wszystkich \u015bwi\u0119tych i naj\u015bwi\u0119tszego z uczonych mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie filozofii, jak i teologii. Je\u015bli chodzi o filozofi\u0119, Tomasz posiada\u0142 „bardzo bystr\u0105 inteligencj\u0119, bardzo wiern\u0105 pami\u0119\u0107, niewyczerpan\u0105 mo\u017cno\u015b\u0107 pracy, erudycj\u0119 bez granic, najprzebieglejsz\u0105 pomys\u0142owo\u015b\u0107, a przy tym b\u0119d\u0105c prawego \u017cycia; szukaj\u0105c podkre\u015blenia tylko prawdy i maj\u0105c mi\u0142o\u015b\u0107 tylko do niej, pozostaje bez w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zosta\u0142 wspaniale obdarowany przez natur\u0119 do zajmowania si\u0119 filozofi\u0105” (Pius XI, Studiorum ducem, 29 VI 1923). Wk\u0142ad Doktora Anielskiego w rozw\u00f3j my\u015bli katolickiej zosta\u0142 podsumowany przez Kongregacj\u0119 Studi\u00f3w 7 VII 1914 r. w postaci 24 tez tomizmu, zawieraj\u0105cych g\u0142\u00f3wne zasady i konkluzje filozofii \u015bw. Tomasza. W jego systemie nie spos\u00f3b doszuka\u0107 si\u0119 sprzeczno\u015bci z wiar\u0105, a tam, gdzie mo\u017cliwo\u015bci ludzkiego umys\u0142u okazywa\u0142y si\u0119 ograniczone, ta sama wiara wskazywa\u0142a mu prawdziwe i konieczne konkluzje filozoficzne. Nauka \u015bw. Tomasza, oparta na poznaniu rzeczywisto\u015bci i odpowiedniej metodzie, stanowi doskona\u0142\u0105 filozofi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105: „Rozwa\u017ccie, \u017ce spos\u00f3b nauczania b\u0119dzie tym doskonalszy, im bli\u017cszy b\u0119dzie nauczaniu \u015bw. Tomasza” (Leon XIII, list z 25 XII 1880 r.). „Co si\u0119 tyczy studi\u00f3w, chcemy i zalecamy usilnie, aby filozofia scholastyczna by\u0142a podstaw\u0105 studi\u00f3w teologicznych. (…) Zalecaj\u0105c filozofi\u0119 scholastyczn\u0105, mamy na my\u015bli nie kogo innego, tylko \u015bw. Tomasza z Akwinu i przez niego zostawion\u0105 nam filozofi\u0119. (…) Profesor\u00f3w szczeg\u00f3lniej upominamy, aby pami\u0119tali, \u017ce wszelkie pomijanie \u015bw. Tomasza przy studiach, zw\u0142aszcza metafizycznych, przynosi powa\u017cny uszczerbek” (\u015bw. Pius X, Pascendi, 8 IX 1907). Aby znie\u015b\u0107 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci, Stolica Apostolska stwierdzi\u0142a: „G\u0142\u00f3wne punkty filozofii \u015bw. Tomasza nie maj\u0105 by\u0107 uznane jako opinie, o kt\u00f3rych mo\u017cna dyskutowa\u0107 w t\u0105 czy tamt\u0105 stron\u0119, ale uwa\u017cane jako podstawy na kt\u00f3rych nauka o rzeczach naturalnych i boskich jest zbudowana” (\u015bw. Pius X, Doctoris Angelici, 29 VI 1914).
\r\n
\r\n Id\u0105c w tym samym kierunku, Benedykt XV zapisa\u0142 w prawie kanonicznym obowi\u0105zek wyk\u0142adania na uczelniach katolickich filozofii i teologii wedle nauki Doktora Anielskiego (Codex Iuris Canonici 1917, kan. 589 i 1366). Pius XI i Pius XII konsekwentnie kontynuowali to stanowisko. Ten ostatni, broni\u0105c Oblubienicy Chrystusowej przed atakiem neomodernizmu w postaci la nouvelle th\u00c3\u00a9ologie – nowej teologii, napisa\u0142 o wiecznej filozofii w Humani generis: „Filozofia ta uznana i przyj\u0119ta przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 broni, jako jedyna, autentycznej i prawdziwej warto\u015bci ludzkiego poznania, niewzruszonych zasad metafizyki i w ko\u0144cu efektywnego poszukiwania ka\u017cdej pewnej i niezmiennej prawdy. (…) Jest ona najskuteczniejsza ze wszystkich filozofii, aby zabezpieczy\u0107 podstawy wiary, jak te\u017c, aby przyj\u0105\u0107 korzystnie i bez szkody owoce prawdziwego post\u0119pu”.
\r\n
\r\n Szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 maj\u0105 zalecenia Ko\u015bcio\u0142a odno\u015bnie do nauczania Akwinaty w dziedzinie teologii. Jan XXII kanonizowa\u0142 \u015bw. Tomasza 18 VII 1323 r., stwierdzaj\u0105c, \u017ce „niemo\u017cliwe jest aby jego nauczanie nie by\u0142o cudowne, gdy\u017c bardziej ni\u017c wszyscy inni doktorzy o\u015bwieci\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, a studiuj\u0105c jego nauk\u0119 przez tylko jeden rok odnosi si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 korzy\u015b\u0107 ni\u017c studiuj\u0105c nauk\u0119 innych przez ca\u0142e swoje \u017cycie”. \u015bw. Pius V bull\u0105 Mirabilis Deus (11 IV 1567 r.) og\u0142osi\u0142 Tomasza Doktorem Ko\u015bcio\u0142a, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce jego autorytet przy\u015bwieca\u0142 ojcom Soboru Trydenckiego (na o\u0142tarzu obok Pisma \u015bw. po\u0142o\u017cono podczas obrad egzemplarz Sumy teologicznej). Leon XIII, wznawiaj\u0105c studia nad tomizmem encyklik\u0105 Aeterni Patris (4 IV 1879 r.), zaznaczy\u0142, i\u017c Akwinata zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce w\u015br\u00f3d Doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. W po\u015bwi\u0119conym temu zagadnieniu brewe z 4 sierpnia 1880 r. \u015bwi\u0105tobliwy papie\u017c doda\u0142: „Nauka jego jest jak morze, obejmuj\u0105ca wszystko, co nam w dziedzinie my\u015bli przekaza\u0142a staro\u017cytno\u015b\u0107. Wszelka prawda w niej zawarta: wszystko o czym m\u0105drze rozprawiali filozofowie poga\u0144scy, Ojcowie i Doktorowie Ko\u015bcio\u0142a, \u015bwiatli m\u0119\u017cowie, kt\u00f3rzy przed nim byli – wszystko, co Tomasz nie tylko zna\u0142, ale pog\u0142\u0119bi\u0142, udoskonali\u0142, zorganizowa\u0142 z tak\u0105 jasno\u015bci\u0105 i trafno\u015bci\u0105, z tak\u0105 si\u0142\u0105 logiki i artyzmem w formie, i\u017c zdaje si\u0119, \u017ce toruj\u0105c drugim drog\u0119 i u\u0142atwiaj\u0105c im rozwi\u0105zanie najzawilszych kwestii, odj\u0105\u0142 im jednocze\u015bnie mo\u017cno\u015b\u0107 nie tylko prze\u015bcigni\u0119cia go, ale i dor\u00f3wnania mu”. Dlatego te\u017c „oddalenie si\u0119 od Tomasza w filozofii, a zw\u0142aszcza w teologii, nie mo\u017ce si\u0119 odby\u0107 bez powa\u017cnej szkody” (\u015bw. Pius X, motu proprio z 29 VI 1914 r.). Ko\u015bci\u00f3\u0142 uzna\u0142 zatem jego doktryn\u0119 za swoj\u0105, odnajduj\u0105c w jego nauczaniu teologicznym ca\u0142kowicie pewne obja\u015bnienie prawd wiary. Przyznano mu z tego powodu nie tylko tytu\u0142 Doktora Anielskiego ale tak\u017ce Doktora Powszechnego Ko\u015bcio\u0142a (Pius XI, Studiorum ducem).
\r\n
\r\n Papie\u017ce nalegali aby tomizm wyk\u0142adano bezpo\u015brednio na podstawie pism \u015bw. Tomasza, zw\u0142aszcza w oparciu o Sum\u0119 teologiczn\u0105. Oczekiwano od wyk\u0142adowc\u00f3w, \u017ce b\u0119d\u0105 raczej komentowa\u0107 Akwinat\u0119, ni\u017c przedstawia\u0107 autorski program; zaraz po Magisterium Ko\u015bcio\u0142a autorytetem obja\u015bniaj\u0105cym objawienie mia\u0142 by\u0107 \u015bw. Tomasz. Chodzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c o to, aby zaoszcz\u0119dzi\u0107 m\u0142odym teologom lektury traktat\u00f3w teologicznych cz\u0119sto bardzo wybitnych, ale pe\u0142nych ci\u0119\u017cko strawnej dla pocz\u0105tkuj\u0105cych, czysto sylogistycznej osch\u0142o\u015bci – w przeciwie\u0144stwie do metody i stylu Tomasza, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce lektura jego pism jest stosunkowo \u0142atwa. Jest absolutnie pewne, \u017ce wol\u0105 Ko\u015bcio\u0142a by\u0142o, aby \u015bw. Tomasz, ze wzgl\u0119du na wybitn\u0105 prawowierno\u015b\u0107 jego nauczania, by\u0142 podstaw\u0105 wszelkich studi\u00f3w teologicznych. Poniewa\u017c jednak s\u0142ycha\u0107 by\u0142o protesty z kr\u0119g\u00f3w naukowych, papie\u017c Benedykt XV podkre\u015bli\u0142, „\u017ce jest bezwzgl\u0119dnie konieczne, aby pozosta\u0142y zachowane i niezmienione ustalenia zalecone z tak\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 pod tym wzgl\u0119dem poprzez Naszych poprzednik\u00f3w, a zw\u0142aszcza Leona XIII i Piusa X” (List do Ojca Hugona, 5 V 1916 r.). Wobec szerz\u0105cego si\u0119 niepos\u0142usze\u0144stwa neomodernist\u00f3w Pius XII przypomnia\u0142, \u017ce wszystkie te zalecenia nadal obowi\u0105zuj\u0105. W\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas pot\u0119piono tak\u017ce przedstawicieli nouvelle th\u00c3\u00a9ologie, jak jezuici de Lubac czy Dani\u00c3\u00a9lou lub dominikanin Congar.
\r\n
\r\n Jakie wnioski nale\u017cy wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tej nadzwyczaj pochlebnej oceny wystawionej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tomaszowi zar\u00f3wno na polu filozofii, jak i teologii?
\r\n
\r\n Po pierwsze, op\u00f3r wobec tych zalece\u0144 ukazuje wyra\u017anie obraz niepos\u0142usze\u0144stwa wzgl\u0119dem Stolicy Apostolskiej w\u015br\u00f3d ludzi odpowiedzialnych za wychowanie intelektualnej elity Ko\u015bcio\u0142a. Jak bowiem nazwa\u0107 szmuglowanie do seminari\u00f3w przez niekt\u00f3rych wyk\u0142adowc\u00f3w czy seminarzyst\u00f3w zakazanej nouvelle th\u00c3\u00a9ologie albo przekazywanie czego\u015b, co by\u0142o absolutnie nie do pogodzenia z podstawami tomizmu? Dlatego w\u0142a\u015bnie \u015bw. Pius X podkre\u015bla\u0142, \u017ce moraln\u0105 przyczyn\u0105 modernizmu jest pycha (ch\u0119\u0107 niepodlegania Magisterium) i niepos\u0142usze\u0144stwo. Modernizm nie jest chorob\u0105 czysto intelektualn\u0105, bowiem niewiedza modernisty to cz\u0119sto niewiedza zawiniona. Zwolennicy bicia si\u0119 w pier\u015b i przepraszania za b\u0142\u0119dy swych poprzednik\u00f3w maj\u0105 tutaj okazj\u0119 dokonania jak\u017ce uzasadnionych przeprosin za grzechy zaniedbania i niepos\u0142usze\u0144stwa, a tak\u017ce za ich katastrofalne skutki dla owczarni Chrystusowej. Wszystkie uczelnie katolickie powinny dokona\u0107 rachunku sumienia i przeanalizowa\u0107 swoje programy nauczania. Katolickie uniwersytety katolickie i papieskie akademie teologiczne ujrza\u0142yby w\u00f3wczas, \u017ce ich nauczanie nijak si\u0119 ma do zalece\u0144 Ko\u015bcio\u0142a; wr\u0119cz przeciwnie, wedle s\u0142\u00f3w \u015bw. Piusa X, oddalaj\u0105c si\u0119 od Tomasza w filozofii, a zw\u0142aszcza w teologii, wyrz\u0105dzaj\u0105 powa\u017cn\u0105 krzywd\u0119 swym studentom i ca\u0142emu Ko\u015bcio\u0142owi.
\r\n
\r\n Po drugie, r\u00f3wnie szkodliwe okazuje si\u0119, w \u015bwietle niezmiennego i powszechnego g\u0142osu papie\u017cy, teologiczne aggiornamento Soboru Watyka\u0144skiego II. Pod jego wp\u0142ywem mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 rzekome wyzwolenie Ko\u015bcio\u0142a spod ideologizacji tomizmu – ideologizacji, kt\u00f3ra, wedle opinii m.in. ks. prof. Tischnera, prof. Swie\u017cawskiego czy dominikanina o. Micha\u0142a Palucha (dyrektora Instytutu Tomistycznego w Warszawie), mia\u0142a wyrz\u0105dzi\u0107 krzywd\u0119 samemu \u015bw. Tomaszowi! Jest to nie tylko szalenie krzywdz\u0105cy zarzut w stosunku do \u015bwi\u0119tych papie\u017cy, jak Pius V czy Pius X, lecz tak\u017ce oznacza podwa\u017canie w praktyce autorytetu Magisterium Ko\u015bcio\u0142a, pod kt\u00f3rego os\u0105d \u015bw. Tomasz pokornie podda\u0142 swe nauczanie. Jednak atak na tomizm pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej za\u0142amie si\u0119, gdy\u017c wedle Leona XIII „tomizm daje si\u0119 zastosowa\u0107 do wszystkich potrzeb nie tylko jednej epoki, ale wszystkich czas\u00f3w, i podaje bro\u0144 pierwszorz\u0119dn\u0105 do zbijania wszystkich b\u0142\u0119d\u00f3w, tyle razy zbijanych, a wci\u0105\u017c si\u0119 odradzaj\u0105cych pod coraz to innymi nazwami. Nauka \u015bw. Tomasza potwierdza i utwierdza si\u0119 sama; zawsze traw niezwyci\u0119\u017cona i przera\u017ca g\u0142\u0119boko swych przeciwnik\u00f3w” (brewe z 4 VIII 1880 r.)
\r\n
\r\n Po trzecie, uznanie niezaprzeczalnego autorytetu Tomasza jest najlepsz\u0105 odtrutk\u0105 dla umys\u0142\u00f3w pragn\u0105cych wydosta\u0107 si\u0119 z side\u0142 modernizmu. Oczywi\u015bcie nie chodzi tu o wykluczenie innych dobrych teolog\u00f3w ani o uznanie, \u017ce w tomizmie wszystkie elementy maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107, nie chodzi wreszcie o zaniechanie rozwoju my\u015bli teologicznej. Wszak \u015bw. Tomasz nie poruszy\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo wszystkich kwestii, ale opieraj\u0105c si\u0119 na Tradycji, wskaza\u0142 i da\u0142 teologom grunt dla pewnego i prawdziwego post\u0119pu teologicznego. Chodzi zatem o podkre\u015blenie konieczno\u015bci utrzymania g\u0142\u00f3wnych zasad tomizmu oraz oparcia studi\u00f3w teologicznych bezpo\u015brednio na pismach Doktora Anielskiego, a zw\u0142aszcza na Sumie…. \u015bw. Tomasz jest bowiem niezaprzeczalnie „regula certissima – najpewniejsz\u0105 regu\u0142\u0105” doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej (\u015bw. Pius V, Mirabilis Deus, 11 IV 1567 r.), co zosta\u0142o potwierdzone w prawie kanonicznym Ko\u015bcio\u0142a. Doktor Powszechny skupia bowiem m\u0105dro\u015b\u0107 przesz\u0142o\u015bci i przekazuje jej sedno tym, kt\u00f3rzy pragn\u0105 j\u0105 posi\u0105\u015b\u0107. Czytaj\u0105c Tomasza, czytamy Pismo \u015bw., poznajemy my\u015bl Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, nauk\u0119 Doktor\u00f3w \u015bredniowiecza, ale tak\u017ce opinie najwybitniejszych filozof\u00f3w poga\u0144skich. Nie b\u0119dzie chyba nadu\u017cyciem stwierdzenie, \u017ce to sam Pan B\u00f3g chcia\u0142, aby w XIII wieku genialny dominikanin dokona\u0142 takiej w\u0142a\u015bnie naukowej syntezy, staj\u0105c si\u0119 dzi\u0119ki temu na zawsze drogowskazem dla przysz\u0142ych pokole\u0144 filozof\u00f3w i teolog\u00f3w. Wed\u0142ug \u015bwiadectwa brata Reginalda z Piperno, osobistego sekretarza \u015bw. Tomasza, Chrystus Pan powiedzia\u0142 mu w objawieniu pod koniec \u017cycia: „Dobrze pisa\u0142e\u015b o Mnie, Tomaszu; jakiej pragniesz nagrody?” – na co Doktor Anielski odpowiedzia\u0142: „\u0179adnej, jeno Ciebie, Panie!”.
\r\n
\r\n Pius XI pisa\u0142 w encyklice Studiorum ducem w 650. rocznic\u0119 \u015bmierci \u015bw. Tomasza, czy raczej w 650. rocznic\u0119 jego narodzin dla nieba, \u017ce jak kiedy\u015b w czas g\u0142odu faraon odsy\u0142a\u0142 Egipcjan do J\u00f3zefa: „Ite ad Joseph – Id\u017acie do J\u00f3zefa”, tak dzisiaj tym, co w\u015br\u00f3d zam\u0119tu poj\u0119\u0107 szukaj\u0105 prawdy, powiedzie\u0107 mo\u017cna: „Ite ad Thomam! – Id\u017acie do Tomasza!”. Id\u017a i Ty, drogi Czytelniku.
\r\n
\r\n Franciszek Malkiewicz<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Teologia u\u017cywa filozofii jako narz\u0119dzia spekulacji nad tym, co objawione, a nieodpowiednie narz\u0119dzie filozoficzne, b\u0142\u0105dz\u0105ce w stosunku do rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce jedynie zatru\u0107 i zniszczy\u0107 teologi\u0119, jak to uczyni\u0142 agnostycyzm u modernist\u00f3w. Wspomnienie wraz z rocznic\u0105 Pascendi tej szczeg\u00f3lnej decyzji papieskiej, opartej zreszt\u0105 na poprzednich zarz\u0105dzeniach Stolicy Apostolskiej, a tak\u017ce wyra\u017conej w kodeksie prawa kanonicznego z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10040"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10040\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}