{"id":100269,"date":"2018-03-05T10:53:12","date_gmt":"2018-03-05T15:53:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=100269"},"modified":"2018-03-05T10:53:12","modified_gmt":"2018-03-05T15:53:12","slug":"chrzescijanskie-korzenie-wspolczesnych-technologii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=100269","title":{"rendered":"Chrze\u015bcija\u0144skie korzenie wsp\u00f3\u0142czesnych technologii"},"content":{"rendered":"

Posta\u0107 papie\u017ca Sylwestra II powinna nam si\u0119 kojarzy\u0107 z kanonizacj\u0105 w 999 roku patrona Polski, \u015awi\u0119tego Wojciecha Biskupa i M\u0119czennika. To w\u0142a\u015bnie ten papie\u017c znacz\u0105co zaznaczy\u0142 si\u0119 w dziejach Polski, pe\u0142ni\u0105c niew\u0105tpliwie bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju naszej pa\u0144stwowo\u015bci. Dzi\u0119ki jego decyzji powsta\u0142o arcybiskupstwo w Gnie\u017anie i biskupstwa w Ko\u0142obrzegu, Krakowie i Wroc\u0142awiu. <\/strong> <\/strong><\/p>\r\n

Sylwester II by\u0142 nauczycielem cesarza Ottona III i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 odnowienia Cesarstwa Rzymskiego wed\u0142ug koncepcji uniwersalistycznej. To zapewne r\u00f3wnie\u017c jemu zawdzi\u0119czamy pielgrzymk\u0119 Ottona III do Polski w roku 1000, kt\u00f3rej zwie\u0144czeniem by\u0142 Zjazd Gnie\u017anie\u0144ski. Zatem my Polacy powinni\u015bmy zna\u0107 \u017cycie i dokonania tego Papie\u017ca, kt\u00f3ry by\u0142 klasycznie wykszta\u0142cony w opactwie benedyktyn\u00f3w w Aurillac oraz szko\u0142ach Katalonii, znajduj\u0105cych si\u0119 wtedy na terenach podbitych przez arab\u00f3w. W klasztorze przybra\u0142 imi\u0119, pod kt\u00f3rym jest znany w materia\u0142ach \u017ar\u00f3d\u0142owych jako Gerbert z Aurillac. Historykom jest znany jako pierwszy w historii francuski papie\u017c, kt\u00f3rego pontyfikat trwa\u0142 od 2 kwietnia 999 do jego \u015bmierci 12 maja 1003. Jednak z perspektywy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci powinni\u015bmy po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119cej uwagi jego dokonaniom na polu naukowym.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Cyfrowe \u015brodowisko<\/strong><\/p>\r\n

Dzisiejszy \u015bwiat zdominowa\u0142a technologia oraz pod\u0105\u017caj\u0105ca razem z ni\u0105 technonauka. Nie s\u0105 to koncepcje uniwersalistyczne, ale typowe zastosowania aplikacyjne powsta\u0142e w wyniku bada\u0144 empirycznych. Technologie komputerowe szczyc\u0105 si\u0119 ju\u017c swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 na ka\u017cdym polu naszego codziennego \u017cycia. Powoli wkraczaj\u0105 na terytorium dotycz\u0105cych zarezerwowane tylko dla ludzkiej aktywno\u015bci. I nie chodzi tutaj o zastosowanie metod komputerowych w r\u00f3\u017cnych naukach ani o roboty przemys\u0142owe, lecz o algorytmy sztucznej inteligencji, kt\u00f3re w spos\u00f3b szybszy i bardziej efektywny wypieraj\u0105 ludzi z dziedzin jeszcze niedawno traktowanych jako naturalne \u015brodowisko pracy ludzi. Komputery samodzielnie redaguj\u0105 ju\u017c teksty, tworz\u0105 obrazy czy te\u017c imituj\u0105c ludzk\u0105 mow\u0119, pe\u0142ni\u0105 funkcje doradcze i informacyjne. Coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 koncepcje transhumanizmu proponuj\u0105ce ludziom w przysz\u0142o\u015bci pe\u0142ny transfer do cyfrowej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\r\n

Jednak je\u015bli spojrzymy na te problemy z perspektywy historycznej zauwa\u017cymy, \u017ce nie by\u0142oby wsp\u00f3\u0142czesnej matematyki, ani tym bardziej informatyki, gdyby nie opisywana posta\u0107 papie\u017ca Sylwestra II. To on wprowadzi\u0142 i rozpropagowa\u0142 w \u00f3wczesnej Europie zar\u00f3wno zapis w postaci cyfr arabskich jaki i system dziesi\u0119tny z zapisem pozycyjnym. To epokowe wydarzenie, bez kt\u00f3rego niemo\u017cliwy by\u0142by rozw\u00f3j metod obliczeniowych, a w konsekwencji ich automatyzacja w systemach komputerowych. Obliczenia matematyczne w systemie cyfr rzymskich jest niezwykle trudne, r\u00f3wnie\u017c prowadzenie ksi\u0105g handlowych i rozliczeniowych w tej postaci by\u0142o niezwykle czasoch\u0142onne i skomplikowane. Reforma papie\u017ca Sylwestra II wprowadzi\u0142a liczby w zapisie dziesi\u0119tnym z u\u017cyciem cyfr arabskich, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 zale\u017ca\u0142a \u015bcis\u0142e od pozycji, jakie zajmowa\u0142a cyfra w zapisie warto\u015bci.<\/p>\r\n

K\u0142opotliwe \u201ezero\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Najwi\u0119kszym problemem jednak, z jakim zmagali si\u0119 \u015bredniowieczni matematycy, by\u0142 brak liczby zero. By\u0142a to koncepcja nieznana we wczesno\u015bredniowiecznej Europie. Ale r\u00f3wnie\u017c staro\u017cytni Grecy, kt\u00f3rzy rozwin\u0119li geometri\u0119 i logik\u0119, zera nie znali. Zauwa\u017cmy, \u017ce w kalendarzu r\u00f3wnie\u017c nie ma roku zerowego a niekt\u00f3rzy do dzisiaj dyskutuj\u0105 jaki rok ko\u0144czy kolejne stulecia, a jaki go rozpoczyna. Je\u015bli jednak system pozycyjny mia\u0142 by\u0107 praktycznie stosowany to nale\u017ca\u0142o zastosowa\u0107 symbol, kt\u00f3ry wype\u0142ni puste miejsce pomi\u0119dzy cyframi.<\/p>\r\n

Gdy dzisiaj piszemy liczb\u0119 1010 to wiemy, \u017ce oznacza ona tysi\u0105c dziesi\u0119\u0107, ale w \u015bredniowieczu, kiedy zero nie by\u0142o znane jako koncepcja matematyczna rozumiano je jako puste miejsce, czyli jeden tysi\u0105c i jedna dziesi\u0105tka. W numeracji greckiej, rzymskiej czy hebrajskiej cyfry mia\u0142y warto\u015b\u0107 niezale\u017cn\u0105 od miejsca, na kt\u00f3rym si\u0119 znajdowa\u0142y, po prostu sumowano je wszystkie. Geniusz Sylwestra II pozwoli\u0142 na zapis pozycyjny, cyfry maj\u0105 r\u00f3\u017cne warto\u015bci w zale\u017cno\u015bci od swojej pozycji. To znacznie upro\u015bci\u0142o operacje arytmetyczne.<\/p>\r\n

Papie\u017c skonstruowa\u0142 nawet pierwsze liczyd\u0142o, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142o automatyzacje oblicze\u0144, niestety nie zachowa\u0142y si\u0119 szkice tego urz\u0105dzenia. Mo\u017ce dlatego w podr\u0119cznikach matematyki zamiast europejskiego Papie\u017ca pojawiaj\u0105 si\u0119 ryciny abakus\u00f3w skonstruowane przez Chi\u0144czyk\u00f3w. Znane nam ze szko\u0142y metody mno\u017cenia i dzielenia pisemnego to w\u0142a\u015bnie wynik wynalazku papie\u017ca, wprowadzona ponad 1000 lat temu. A przecie\u017c ta koncepcja matematyczna to niejedyne dzie\u0142o tego niezwyk\u0142ego Papie\u017ca. Skonstruowa\u0142 on tak\u017ce pierwszy zegar mechaniczny i kilka instrument\u00f3w astronomicznych m.in astrolabium zwane te\u017c sfer\u0119 armilarn\u0105 oraz przyrz\u0105dy do wyznaczania pozycji gwiazd na niebie. Konstruowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c  zegary mechaniczne. P\u00f3\u017aniejsze odkrycia Miko\u0142aja Kopernika by\u0142yby niemo\u017cliwe bez tych wynalazk\u00f3w.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Lingua franca nauki<\/strong><\/p>\r\n

Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w \u201emrocznych czasach \u015bredniowiecza\u201d, okre\u015blanych tak przez o\u015bwieconych libera\u0142\u00f3w, znalaz\u0142y si\u0119 miejsce dla tak uniwersalnego naukowca, kt\u00f3ry na dodatek by\u0142 zakonnikiem i papie\u017cem? To uniwersalizm \u015bredniowieczny umo\u017cliwia\u0142 wszechstronny rozw\u00f3j, powszechne u\u017cycie j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego oraz taka sama doktryna religijna raczej u\u0142atwia\u0142y, ni\u017c jak twierdz\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni krytycy, by\u0142y przeszkod\u0105 do wszechstronnego rozwoju opartego na warto\u015bciach wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. Przecie\u017c to w \u015bredniowieczu powsta\u0142y Uniwersytety – jak sama nazwa wskazuje miejsca gdzie uprawiano uniwersaln\u0105 nauk\u0119 po\u0142\u0105czon\u0105 z rzeczywistymi, nierzadko bardzo \u017cywymi dysputami naukowymi.<\/p>\r\n

Dzisiaj, kiedy przestrze\u0144 publiczn\u0105 zdominowa\u0142y koncepcje liberalnych ideolog\u00f3w, kt\u00f3rzy w Ko\u015bciele Katolickim widz\u0105 jedynie miejsce, kt\u00f3re nale\u017cy krytykowa\u0107 za brak \u201enaukowego podej\u015bcia\u201d nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie przypomina\u0107, \u017ce nawet technologie obliczeniowe, a w konsekwencji metody komputerowe, s\u0105 dzie\u0142em powsta\u0142ym w \u015bredniowieczu. To w\u0142a\u015bnie fundamentalna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy uniwersalistycznym \u015bredniowieczem a podzielonym, redukcjonistycznym podej\u015bciem wsp\u00f3\u0142czesnej nauki.<\/p>\r\n

Warto r\u00f3wnie\u017c przypomnie\u0107, \u017ce papie\u017c Benedykt XVI w roku 2009, kt\u00f3ry by\u0142 obchodzony jako \u015awiatowy Rok Astronomii, wspomina\u0142 o tym wielkim papie\u017cu-matematyku s\u0142owami: \u201eW\u015br\u00f3d moich poprzednik\u00f3w czcigodnej pami\u0119ci byli tacy, kt\u00f3rzy studiowali t\u0119 nauk\u0119, na przyk\u0142ad Sylwester II. Prawa natury, kt\u00f3re z biegiem czasu wiek\u00f3w, wielu m\u0119\u017cczyzn i kobiet nauki pozwoli\u0142o nam lepiej zrozumie\u0107, to wielka zach\u0119ta do kontemplowania dzie\u0142 Pana z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Powr\u00f3t do \u017ar\u00f3de\u0142<\/strong><\/p>\r\n

Niestety uniwersalizm \u015bredniowieczny, zanika\u0142 z biegiem czasu, a wiek \u201eo\u015bwieconego umys\u0142u\u201d zupe\u0142nie go zniszczy\u0142, proponuj\u0105c w miejsce otwartych debat \u015bcis\u0142y podzia\u0142 naukowy. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres dominacji nauk empirycznych i podzia\u0142 nauk, kt\u00f3ry widzimy ju\u017c dzisiaj w skrajnej postaci. Wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 nauk\u0119 dziel\u0105 liczne granice, a nie \u0142\u0105czy ju\u017c nawet debata naukowa. Konferencje i seminaria naukowe zamieni\u0142y si\u0119 w platformy przedstawiania swoich racji bez miejsca na tw\u00f3rcz\u0105 dyskusje, ale raczej obron\u0119 sztywnych koncepcji naukowych. Dominacja nauk technologicznych zawdzi\u0119cza bardzo wiele takim przedstawicielom Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego jak papie\u017c Sylwester II – ale czy opiera si\u0119 na tych samych fundamentach? Czy odnosi si\u0119 cho\u0107by do chrze\u015bcija\u0144skich \u017ar\u00f3de\u0142, z kt\u00f3rych przecie\u017c wyros\u0142a.<\/p>\r\n

Niestety, kiedy brakuje uniwersalnych warto\u015bci rodz\u0105 si\u0119 ideologie, szczeg\u00f3lnie mordercze w XX wieku. Dzisiaj obserwujemy jeszcze gro\u017aniejsze nurty takie jak ideologia gender czy te\u017c potworne ideologie neguj\u0105ce najwy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 \u017cycia jak aborcjonizm czy transhumanizm. Brakuje jednak widocznych autorytet\u00f3w naukowych, kt\u00f3re s\u0105 w stanie powstrzyma\u0107 te kolejne coraz silniejsze trendy, mo\u017ce brakuje nam postaci formatu Gerberta z Aurillac?<\/p>\r\n

Grzegorz Osi\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Posta\u0107 papie\u017ca Sylwestra II powinna nam si\u0119 kojarzy\u0107 z kanonizacj\u0105 w 999 roku patrona Polski, \u015awi\u0119tego Wojciecha Biskupa i M\u0119czennika. To w\u0142a\u015bnie ten papie\u017c znacz\u0105co zaznaczy\u0142 si\u0119 w dziejach Polski, pe\u0142ni\u0105c niew\u0105tpliwie bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju naszej pa\u0144stwowo\u015bci. Dzi\u0119ki jego decyzji powsta\u0142o arcybiskupstwo w Gnie\u017anie i biskupstwa w Ko\u0142obrzegu, Krakowie i Wroc\u0142awiu.   Sylwester […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,9],"tags":[196,186],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100269"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100269"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100269\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}