Folklor i nie tylko – Ewa Polak-Pałkiewicz

Aktualizacja: 2018-01-9 9:28 am

Kilka lat temu jeden z najstarszych tygodników katolickich wydawanych w Polsce opublikował zdjęcie Benedykta XVI, któremu podano do potrzymania małego krokodyla. Ojciec Święty się uśmiechał, w tle widać było wielu fotoreporterów.

Co pewien czas tygodnik też pokazywał relacje z odwiedzin w Pałacu Watykańskim gromady klaunów z wielkimi okrągłymi czerwonymi nosami i małymi oczkami namalowanymi na białych twarzach. Tygodnik uznał widocznie te rewelacje prasowe za „wydarzenia”, którymi warto zająć uwagę czytelników. Na innej stronie tych samych łamów autorka felietonu przekonywała czytelniczki, że istotą ich stroju powinno być, by „wyglądały seksownie”.

(Gdy zwróciłam uwagę – jako stała autorka tygodnika – że taka opinia nie licuje z katolickim charakterem czasopisma, wkrótce byłam zmuszona pożegnać się z moją pracą w tym miejscu). 

Jarmarczność była zawsze przez kulturę katolicką odrzucana. Budziła instynktowny opór ludzi wierzących. W wielkim jarmarcznym widowisku, jakim stają się Orszaki Trzech Króli, organizowane w Polsce od kilku lat, ten sprzeciw, ten opór jest zniwelowany przez powszechny entuzjazm, przez aplauz mas. Media przekazują obrazy wesołej kompanii w pociesznych nakryciach głowy, wyposażonej w parateatralne czy cyrkowe rekwizyty i radującej się głośno na widok cyrkowych atrakcji. Zwierzęta sprowadzane z ZOO są jedną z większych. Niedługo wielbłądy i alpaki się opatrzą i trzeba będzie sprowadzić tygrysa albo lwa. Układy taneczne, podskoki anielic w kostiumach przypominają „balet” podczas drogi krzyżowej w Krakowie w czasie Światowych Dni Młodzieży.

Dziwacznie i sztucznie zabrzmiały też słowa prezydenta Andrzeja Dudy o „szacunku dla godności ludzkiej”, właśnie przy tej okazji – jak godność ludzka ma się do upamiętnienia przez Kościół Objawienia się ludziom Boga? Co ma z nim wspólnego? Co najmniej wątpliwym był również, z punktu widzenia zwykłego katolika, polonez odtańczony do słów dostojnej, uroczystej kolędy „Bóg się rodzi”. To wszystko pokropione wodą święconą i zderzone z postaciami duchowieństwa w strojach kapłańskich oraz z modlitwą – kolędy przecież także są formą modlitwy.

Coraz więcej ludzi przychodzi na te jarmarki z całymi rodzinami, uznaje, że to „fantastyczny pomysł” i że dobrze się stało, że Kościół odzyskał Święto Trzech Króli jako dzień wolny od pracy. 

A przecież to stare święto Kościoła katolickiego jest właśnie upamiętnieniem ukorzenia się ludzkiego rozumu przed Bogiem, który objawia się poganom. Może właśnie ze względu na doniosłość, głębię oraz piękno, niezwykły urok i majestat biblijnej sceny – nie „opowieści”, a faktu – doznaje ona dziś tak karykaturalnego przetworzenia i zamieniona zostaje w kiczowaty show. Wykorzystuje się motywy tego wydarzenia historycznego i religijnego, jego zewnętrzne atrybuty, by zatrzeć w zbiorowej świadomości jego istotę. 

Giovanni di Paolo - Pokłon Trzech Król

Giovanni di Paolo – Pokłon Trzech Król

Atak na Objawienie 

Hilaire Belloc w swojej książce o wielkich herezjach zauważa, że obecny – być może już ostatni – atak wymierzony w Kościół katolicki odznacza się niejednorodnością, rozproszeniem. Jest prowadzony z wielu stron na raz, wygląda jakby brakowało mu koordynacji, ale ma zarazem pewne wyraziste cechy. Jedną z nich jest nienawiść do rozumu – i do piękna. 

„Cechą charakterystyczną nadciągającej fali – o charakterze ateistycznym – jest odrzucenie przez nią ludzkiego rozumu”, mówi angielski pisarz. Ten nowożytny atak jako czysto ateistyczny „jest z konieczności obojętny na prawdę. Gdyż Bóg jest Prawdą. (…) A wraz z natarciem tego nowego i straszliwego wroga na wiarę i całą tę cywilizację, która jest wytworem wiary, nadchodzi nie tylko pogarda dla piękna, ale wręcz nienawiść do niego. A bezpośrednio w ślad za nią pojawia się pogarda i nienawiść do cnoty”. Nigdy jednak nie deklaruje on wprost swoich celów, ukrywa się pod wieloma postaciami, szyldami i hasłami.

Dziś także nierzadko pod szyldem „nowej ewangelizacji”, której rzekomo wszystko wolno, która może swobodnie posługiwać się sztuczkami kuglarskimi, uliczną paradą, miejskim folklorem, prezentować smoki azjatyckie jako „symbole religijne”, zderzać jasełka z cyrkiem i rewią. Gdyby ktoś nieśmiało przypomniał wodzirejom tej parady, że smok w naszej kulturze i religii ma jednoznaczne konotacje, że jest postacią biblijnego węża, zaraz okrzyknięto by go staroświeckim nudziarzem i ponurakiem, który nie umie się  bawić, nie lubi się śmiać.

„Lepsi naiwniacy, mniej zepsuci konwertyci na stronę wroga, mówią niejasno o ponownym dostosowaniu się, nowym świecie, nowym porządku, ale nie zaczynają od mówienia nam – jak sugeruje zdrowy rozsadek – na jakich zasadach ten nowy porządek ma powstać. Nie określają celu, który mają na widoku” (Hilaire Benson, Wielkie herezje).

Z obawy przed wiarą, z lęku przed rozumem

Robert H. Benson był konwertytą z anglikanizmu. Wcześniej pastor, po nawróceniu ksiądz katolicki. Był człowiekiem trzeźwego rozumu i gorącego serca. Gdy angażował się w obronę wiary, nie miał oporów przed używaniem wielkich słów, ale wraz z nimi prostych, jasnych, i w swej prostocie głębokich, logicznych argumentów, które dziecko zrozumie. W Paradoksach katolicyzmu, jednej z najważniejszych swoich książek, zauważył całą grozę wzniosłości, wielkość i dramat, kryjące się w przyjściu na świat Zbawiciela. Wydarzenia, które dziś specjaliści od kultury masowej, pozbawieni tej subtelnej kultury właściwej katolicyzmowi, próbują przedstawić na modłę banalnego komiksu dla tych, którym trudno jest pojąć doniosłość prawd wiary. A prawdziwa kultura katolicka pełna jest właśnie nieznanych innym kulturom odcieni subtelności. 

„Czy to dziwnie”, mówi Robert H. Benson, „że świat uważa zarówno wiarę, jak i rozum Kościoła, za zbyt skrajne? Albowiem wiara Kościoła wyrasta z jego Boskości, a rozum – z jego człowieczeństwa. A taki potok Boskości i takie wymowne człowieczeństwo, taka wspaniała ufność w Objawienie Boga i taka niestrudzona praca nad zawartością tego Objawienia są zupełnie niewyobrażalne dla świata, który w rzeczywistości obawia się zarówno wiary, jak i rozumu”. Czego pouczającą próbkę, dodajmy, okraszoną wieloma atrakcjami, migającymi gwiazdami, skocznymi melodiami i wielbłądami, mieliśmy 6 stycznia na ulicach wielu polskich miast. Obawa, dodajmy, jest w pełni uzasadniona. Wiara jest potęgą, która jeszcze spaja ten świat. Jeżeli ktoś uważa, że obecność wiary na ziemi jest obojętne dla istnienia świata, jest w błędzie.

Mędrcy, zwani też Magami, czyli Uczeni, którzy studiowali prawa przyrody, dzięki mądrości, wiedzy, umiejętności obserwowania zjawisk astronomicznych dochodzą do wniosku, że we wszechświecie, w przyrodzie wydarzyło się coś absolutnie niezwykłego. Zawieszone zostały jej prawa (coś podobnego wydarzyło się także sto lat temu w Fatimie: Cud Słońca). To coś może oznaczać tylko jedno: na ziemię zstąpił jej Stwórca.

Peter Paul Rubens - Pokłon Trzech  Króli (fragm.)

Peter Paul Rubens – Pokłon Trzech Króli (fragm.)

Rozum dyktuje człowiekowi, który to odkrył jedyną możliwą postawę: skoro przyszedł Bóg, przed Bogiem trzeba się ukorzyć. Oddać Mu hołd. Pogańscy myśliciele wędrują setki kilometrów, by dokonać aktu uniżenia swoich umysłów przed Bogiem – Prawdą, i ofiarować Mu cenne dary. Są mądrzy, czyli pokorni. Mądrzy tak dalece, że nie peszy ich Postać tego Boga, który zstąpił na ziemię, widzą bowiem maleńkie Dziecko leżące wśród całkowitej nędzy. Uznają w Nim jednak prawdziwego Króla, który przybył na ziemię, „którego panowanie ogarnia nie tylko wszystkie narody, ale i cały wszechświat”. 

Klękają przed Nim, zdejmują z głów swe korony na znak, że wobec Niego są nikim i uderzają w ziemię czołem. Mędrcy – Królowie symbolizują ludzkość, która używając rozumu rozpoznaje swojego Boga. Wymowa tych gestów nie powinna być przez katolików zapomniana i rozmieniona na drobne emocje. Zapowiadaja one, że na Imię Jezusa zegnie się każde kolano.

Ewa Polak-Pałkiewicz

CZYTAJ RÓWNIEŻ: [wybór linków generowany komputerowo przez serwer BIBUŁY]

Tags: , , ,

Drukuj Drukuj

 

ZASADY PRZEDRUKU Z SERWISU INFORMACYJNEGO BIBUŁY:
Przedruki dozwolone, pod warunkiem podania źródła (np. "bibula.com" lub "Serwis Informacyjny BIBUŁA"), i/lub pełnego adresu internetowego: http://www.bibula.com/?p=99030 oraz niedokonywania jakichkolwiek skrótów lub zmian w tekstach i obrazach.


Przedruk materiałów zastrzeżonych przez Autora tekstu źródłowego bądź strony źródłowej, dozwolony jedynie po uzyskaniu stosownej zgody Autora.


Opinie wyrażane w tekstach publikowanych na łamach BIBUŁY są własnością autorów i niekoniecznie muszą odpowiadać opiniom wyrażanym przez Redakcję pisma BIBUŁY oraz Serwis Informacyjny BIBUŁY.


UWAGI, KOMENTARZE:

Wszelkie uwagi odnośnie tekstów, które publikowane były pierwotnie w innych mediach, prosimy kierować pod adresem redakcji źródłowej.
Uwagi do Redakcji BIBUŁY prosimy kierować korzystając z formularza [tutaj]